Η Dilar Dirik είναι μια πολιτικά δεσμευμένη ερευνήτρια και συγγραφέας, με εκπαίδευση στις κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές σπουδές, κατέχει διδακτορικό στην Κοινωνιολογία από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Στη διάρκεια δέκα χρόνων, διεξήγαγε εκτεταμένη και εις βάθος ποιοτική έρευνα για το κουρδικό ελευθεριακό κίνημα, με έμφαση στον αυτόνομο γυναικείο αγώνα. Το βιβλίο της, «The Kurdish Women’s Movement: History, Theory, Practice», εκδόθηκε το 2022 από τις εκδόσεις Pluto Press. Από το 2019 έως το 2023, κατείχε μεταδιδακτορική ερευνητική υποτροφία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το έργο της έχει δημοσιευτεί σε διάφορα ακαδημαϊκά, ακτιβιστικά και δημοσιογραφικά μέσα, και έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο) & Blade Runner

Η επιθυμία για κοινωνική αλλαγή είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσοι άνθρωποι επενδύουν χρόνο και ενέργεια στην πολιτική δράση. Μερικές από εμάς μάλιστα ρισκάρουμε ακόμη και τη ζωή μας για αυτή την υπόσχεση. Κι όμως, παρά τις αμέτρητες συλλογικές προσπάθειες, ο κόσμος φαίνεται να γίνεται όλο και χειρότερος. Και το κόστος της αλλαγής είναι υψηλό. Το τι συμβαίνει σε όσες τολμούν να αμφισβητήσουν ουσιαστικά το καθεστώς εξουσίας είναι ορατό σε όλους μας — και λειτουργεί ως προειδοποίηση: πόλεμος, γενοκτονία πλήρους κλίμακας και ανεπανόρθωτη καταστροφή.

Το γεγονός πως στην εποχή μας, ιστορικά περιθωριοποιημένες ταυτότητες μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων που οδηγούν στην καταστροφή και τη μαζική δολοφονία αθώων είναι επίσης αποτέλεσμα αλλαγής. Παρατηρούμε μια «θηλυκοποίηση», «κουιροποίηση» και «πολυχρωματικότητα» της παγκόσμιας εξουσίας, στις κυβερνήσεις, στους στρατούς και στον κόσμο των μεγάλων εταιριών. Αυτή η μετατόπιση επηρεάζει και τους τρόπους αγώνα για την κοινωνική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της φύσης των κοινωνικών κινημάτων σε όλο τον κόσμο.

Η λογοδοσία, η υπευθυνότητα, η φροντίδα και ο κριτικός αναστοχασμός αποτελούν εδώ και καιρό βασικά στοιχεία της φεμινιστικής θεωρίας και πρακτικής. Ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στις προσπάθειες για κοινωνική αλλαγή και στον τρόπο που κατανοούμε τους κοινωνικούς αγώνες δεν είναι καθόλου ξεκάθαρη, καθώς εμφανίζονται νέες μορφές πολιτικής οργάνωσης και επικοινωνίας, σε μεγάλο βαθμό διαμορφωμένες από μέσα μαζικής ενημέρωσης με εξωγενή χρηματοδότηση, την διάχυτη καταναλωτική κουλτούρα και ένα διεθνές πλαίσιο νέο- αποικιακής και ιμπεριαλιστικής εξουσίας.

Παρά την ύπαρξη πλούσιων και ποικίλων παραδόσεων μέσα στους φεμινιστικούς και γυναικείους αγώνες, αυτό που συχνά αποκαλείται φιλελεύθερος «φεμινισμός της επιλογής» κατέχει συχνά προνομιακή θέση στο κυρίαρχο ρεύμα, μιας και οι φεμινιστικές πρακτικές αυτού του είδους δεν δημιουργούν κάποια θεμελιώδη αντίθεση με το κυρίαρχο σύστημα, το οποίο βασίζεται σε ταξική, φυλετική και έμφυλη καταπίεση σε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από καπιταλιστικές, αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις. Εν μέρει αυτό συμβαίνει επειδή ο καπιταλισμός φετιχοποιεί αλλά και συγχρόνως εκμηδενίζει το άτομο μέσα στην κοινωνία. Όταν οι άνθρωποι ιδιωτεύουν και εξατομικεύονται, η έννοια της ριζοσπαστικότητας συρρικνώνεται, ακόμη και οι φαινομενικά πιο ανατρεπτικές επιλογές δεν αποτελούν απειλή για την εξουσία. Πράγματι, η καπιταλιστική, καταναλωτική κουλτούρα βασίζεται σε πολιτικά και ιδεολογικά σχήματα των οποίων η βασική πεποίθηση πάντα είναι: «Κανείς δεν μπορεί να με κρίνει — αυτό που κάνω είναι δικιά μου επιλογή».

Η υποβάθμιση της ιδέας του φεμινισμού απλά σε ένα ζήτημα ατομικής ελευθερίας είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη, ειδικά σε κοινωνίες όπου τα άτομα και ο τρόπος ζωής τους, σχετικά μιλώντας πάντα, δεν ελέγχονται τόσο άμεσα ή μόνιμα από την οικογένεια, τη θρησκεία, την επίσημη κρατική ιδεολογία ή άλλους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ο φεμινισμός που επικεντρώνεται στην ατομική επιλογή μπορεί εύκολα να θεωρείται δεδομένος σε περιβάλλοντα όπου ένα ορισμένο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, νομικής προστασίας και φιλελεύθερης κουλτούρας επιτρέπει την ατομική αυτοέκφραση και μια σχετική κοινωνική ασφάλεια. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι αυτή η νοοτροπία ενθαρρύνεται και εξάγεται πολιτισμικά από τον ιμπεριαλιστικό πυρήνα προς τα φεμινιστικά κινήματα στον υπόλοιπο κόσμο. Παρά τη συχνή επιβολή αυτής της προοπτικής ως κοινό σημείο αναφοράς του φεμινισμού, η πολιτική της ατομικής επιλογής δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινή προτεραιότητα για όλες μας, δεδομένων των εξαιρετικά διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν σε όλο τον κόσμο και μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.

Για να είμαστε σαφείς: η ατομική αυτονομία του σώματος και η ελευθερία αποτελούν κεντρικά στοιχεία των αγώνων ενάντια στην καταπίεση — αγώνων που έχουν τις ρίζες τους και στην προσωπική μας ζωή. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένας φεμινισμός τύπου laissez-faire- στον οποίο τα άτομα λογοδοτούν μόνο στον εαυτό τους και δεν δείχνουν καμία υπευθυνότητα απέναντι στις ευρύτερες συνέπειες των πράξεών τους ή τις κουλτούρες και τις νοοτροπίες που καλλιεργούνται- γίνεται κυρίαρχη τάση και χρησιμοποιείται ως όπλο ενάντια στη συλλογική αντισυστημική δράση και κριτική.

Πώς σχετίζονται όλα αυτά με τον αγώνα μας;

Για δεκαετίες, πολλά άτομα, δραστήρια στους κοινωνικούς αγώνες έχουν αντιταχθεί στους μηχανισμούς εξημέρωσης, αδρανοποίησης και ενσωμάτωσης των κινημάτων μέσω της «ΜΚΟποίησης» στην υπηρεσία κρατικών και νεοφιλελεύθερων σχεδιασμών. Η εποχή της μαζικής επικοινωνίας έχει επιταχύνει τη στροφή κομματιών των κοινωνικών κινημάτων προς την παγκοσμιοποιημένη αγορά. Η αισθητική και το περιεχόμενο των κοινωνικών κινημάτων γίνονται όλο και πιο ομοιόμορφα και αφομοιωμένα, καθώς λειτουργούν μέσα στα περιοριστικά πλαίσια του κυρίαρχου συστήματος. Αν και αυτό δεν συμβαίνει παντού, σε ορισμένα μέρη του κόσμου, το να είναι κάποια, ακτιβίστρια ενός συγκεκριμένου τύπου, αποτελεί πλέον μια υψηλά ανταποδοτική δραστηριότητα. Διάφορες μορφές εύρω-αμερικανικών χρηματοδοτήσεων περιμένουν όσες γνωρίζουν να παρουσιάζουν σωστά τους εαυτούς τους και τις προτάσεις τους με τρόπους «ακίνδυνους» και «αξιοσέβαστους». Με αυτές τις χρηματοδοτήσεις μπορείς να «ευαισθητοποιείς το κοινό» ή να «ασκείς πίεση σε φορείς χάραξης πολιτικής», αλλά δεν μπορείς να «πολεμήσεις το σύστημα» — για παράδειγμα διαταράσσοντας την καπιταλιστική οικονομία ή αποκαλύπτοντας κρατικά μυστικά.

Η άκριτη χρήση των επιχορηγήσεων που προσφέρουν δισεκατομμυριούχοι για προγράμματα που αφορούν ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης έχει κανονικοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό στους ακτιβιστικούς κύκλους — ακόμη και μεταξύ γυναικών που αυτοπαρουσιάζονται ως αυτόνομες και ριζοσπάστριες — ώστε η αλληλοβοήθεια για την εξασφάλιση πρόσβασης σε τέτοιες χρηματοδοτήσεις θεωρείται πλέον ως μια μορφή ακτιβισμού από μόνη της. Η λογική είναι: «Παίρνουμε τα χρήματά τους και παράγουμε κοινωνικό έργο με αυτά». Ή μια πιο ηττοπαθής εκδοχή θα πει: «Εντάξει. Τι να κάνεις; Έτσι λειτουργεί το παιχνίδι».

Αυτό που ακούγεται σαν σενάριο Ρομπέν των Δασών — αν και ο θρυλικός παράνομος και οι σύντροφοί του δεν έγραφαν αιτήσεις για επιχορηγήσεις αλλά ρίσκαραν το κεφάλι τους ληστεύοντας τους πλούσιους, ενώ οι πλούσιοι δεν διατηρούσαν, ούτε αύξαναν τον πλούτο τους μέσω φιλανθρωπίας αλλά αποτελούσαν στόχους εξαναγκαστικής αναδιανομής — είναι στην πραγματικότητα μια βιομηχανία που καθιστά τους πολιτικούς αγώνες μη βιώσιμους και τελικά συνένοχους σε μια εξελιγμένη μορφή ξεπλύματος χρήματος. Ταυτόχρονα αυτός ο μηχανισμός παράγει ιδεολογική αφομοίωση και υλική εξάρτηση.

Το γεγονός ότι οι πηγές τέτοιων χρηματοδοτήσεων συχνά προέρχονται από επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και άλλους βαθιά προβληματικούς τομείς καταλήγει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή υποσημείωση — κάτι δευτερεύον μπροστά στο «τόσο σημαντικό» έργο που προσφέρουν με αυτά τα χρήματα κάποια άτομα. Η πρόσβαση σε πόρους δημιουργεί ορατότητα, και η ορατότητα με τη σειρά της παράγει την εντύπωση πολιτικής δύναμης και σπουδαιότητας εκεί που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Είναι άραγε το κοινωνικό έργο που παράγεται με μια τέτοιου είδους χρηματοδότηση — η οποία φυσικά μπορεί να ακυρωθεί ανά πάσα στιγμή — ένα επίτευγμα για το οποίο αξίζει να αισθάνεται κάποια από εμάς υπερήφανη;

Η ρομαντικοποίηση της ιδέας του αγώνα για τον ίδιο τον αγώνα δεν είναι κατ’ ανάγκην χρήσιμη· η επιτυχημένη οργάνωση χρειάζεται αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, η δημόσια προβολή και ορατότητα χωρίς εργασία και θυσίες καλλιεργεί μια κουλτούρα αυτονόητων δικαιωμάτων και εφησυχασμού, υπονομεύοντας τη δημιουργικότητα και την ανεξαρτησία. Και η καλλιέργεια μιας ψευδαίσθησης προόδου μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο πόλεμο και εκμετάλλευση οδηγεί σε μια διαστρεβλωμένη συνείδηση.

Οι λογικές της καπιταλιστικής αγοράς κατακτούν τις οργανωτικές δομές και σχέσεις μέσα στο φεμινιστικό κίνημα, δημιουργώντας έτσι μια τοξική και αυτάρεσκη κουλτούρα φιλελεύθερου ατομικισμού, ασύμβατη με την έννοια ενός επαναστατικού αγώνα που υπερασπίζεται τους πιο καταπιεσμένους ανθρώπους της κοινωνίας. Εύκολα γίνεται κατανοητό πως καθώς οι υλικές συνθήκες αλλάζουν παράγουν συγκεκριμένα πρότυπα, χαρακτήρες και συμπεριφορές.

Όλο και περισσότερο αναδεικνύεται ένα νέο προφίλ μη- λευκού υποκειμένου, ένα άτομο φιλελεύθερο και σίγουρο για τον εαυτό του, το οποίο λειτουργεί ως αναπαράσταση της κοινωνικής αλλαγής — ή, ακριβέστερα, ως ένα σύμβολο που παράγει την εντύπωση πως υπάρχει κάποια αλλαγή — τόσο στον ιμπεριαλιστικό πυρήνα όσο και στις περιφέρειές του.

Αυτός ο ευέλικτος ρόλος, που εμφανίζεται ιδιαίτερα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στη βιομηχανία ψυχαγωγίας, στον ακαδημαϊκό χώρο και στις ΜΚΟ, μπορεί πλέον να ενσαρκωθεί από την οποιαδήποτε από εμάς αναλάβει αυτό το καθήκον. Μια τέτοια φιγούρα μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως φορέας αλλαγής, επαναλαμβάνοντας μηχανικά φιλελεύθερες λέξεις-κλειδιά και υιοθετώντας ένα αόριστο, από-αποικιακό, αντιρατσιστικό ή ακόμη και επαναστατικό ύφος. Αρκεί, πάση θυσία, να αποφεύγει τη χρήση όρων όπως «καπιταλισμός» και «ιμπεριαλισμός» — πόσο μάλλον να εμπλέκεται σε οποιαδήποτε υλική μορφή αντίστασης, όπως η ταξική πάλη. Μια τέτοια φιγούρα δεν είναι μόνο ακίνδυνη· είναι, με έναν τρόπο, και επιθυμητή για το σύστημα, ακριβώς επειδή δεν εκπροσωπεί τίποτα περισσότερο από έναν εαυτό χωρίς πραγματική επίδραση, χωρίς κανένα ειδικό βάρος, σε συνδυασμό με την πλαισίωση συγκεκριμένων ταυτοτήτων που ιστορικά έχουν αποκλειστεί, καταπιεστεί ή περιθωριοποιηθεί.

Ενώ τέτοιες δυναμικές έχουν επικριθεί αμέτρητες φορές σε όλο τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο, σήμερα έχουν φτάσει σε ένα νέο επίπεδο. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές με την άνοδο των «influencers» σε μια εποχή έντονης κρατικής καταστολής σε όλο τον κόσμο. Ο όρος δεν περιορίζεται πλέον σε δημιουργούς περιεχομένου που διαμορφώνουν τάσεις της αγοράς ή προωθούν προϊόντα για να επηρεάσουν τις ροές της κατανάλωσης· έχει φτάσει να περιγράφει επίσης, έναν ολόκληρο τρόπο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Η σκηνοθετημένη παρουσίαση της ζωής ενός προσώπου για την προσέλκυση προσοχής, καταξίωσης και κέρδους — ενώ ταυτόχρονα αυτό το άτομο διαδίδει σχετικά κοινότοπες ιδέες — σημαίνει ότι η πολιτική τύπου influencer λειτουργεί μέσα από την αυτοπαρουσίαση, το προσωπικό branding και την performance. Η γρήγορη, σύντομη, οπτικoποιημένη παρουσίαση περιεχομένου, όπως επιβάλλεται από τα κοινωνικά δίκτυα, ενθαρρύνει τα hot takes, δηλαδή επιπόλαιες, προκλητικές και, αμφιλεγόμενες απόψεις με μόνο στόχο να τραβήξουν την προσοχή, λεκτικά και οπτικά πυροτεχνήματα που κάνουν θόρυβο και εξάπτουν τις διαφωνίες, ενώ η βασική επιδίωξη είναι τα θέματα αυτά να μοιάζουν όλο και πιο τολμηρά και αναπάντεχα σε σχέση με όλα όσα έχουν ήδη ειπωθεί — μέσα σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο έντονης κοινωνικής πόλωσης.

Το γεγονός ότι το περιεχόμενο μιας διαδικτυακής δημοσίευσης δεν αντανακλά απαραίτητα τον τρόπο ζωής, τις κοινωνικές σχέσεις ή τη συμμετοχή της δημιουργού σε πραγματικούς αγώνες συμβάλλει στη συσσώρευση διαδικτυακού λόγου χαμηλού ρίσκου. Η ίδια η αύρα που χτίζεται γύρω από ένα τέτοιο πρόσωπο αποκτά πολιτικό χαρακτήρα. Επιπλέον, επιτυχημένες φεμινίστριες δημιουργοί περιεχομένου συχνά εμφανίζονται άψογα ντυμένες και πολυτελείς, ενώ το ύφος, τα επιχειρήματα, η αισθητική και τα στυλ επικοινωνίας ακολουθούν συχνά τα βορειοαμερικάνικα πολιτισμικά πρότυπα, επαναλαμβανόμενες φόρμες, μοτίβα και αναφορές, προωθώντας ακόμη περισσότερο την πολιτική ως ναρκισσιστικό θέαμα εις βάρος της ταπεινής, συνεπούς και μακροχρόνιας οργάνωσης που είναι ριζωμένη στην κοινωνία.

Αυτό το λαμπερό προφίλ βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με το ανώνυμο αλλά οργανωμένο «εξτρεμιστικό» υποκείμενο — εκείνο του οποίου τα λόγια και οι πράξεις αποκτούν νόημα και δύναμη πέρα από το συμβολικό πεδίο της αγοράς φιλελεύθερων αναπαραστάσεων. Η ύπαρξη πραγματικής ιδεολογικής πρόθεσης, η θέληση για πολιτικό και κοινωνικό αγώνα και η οργανωτική ικανότητα να πραγματοποιηθεί αυτός ο αγώνας με βάση τη συμμετοχή, τη δέσμευση και την πολιτική υπευθυνότητα απέναντι σε πραγματικές συλλογικές δομές, σηματοδοτεί αυτό το συγκεκριμένο μη- φιλελεύθερο πολιτικό υποκείμενο που αποτελεί τον πιο άμεσο στόχο αστυνομικής βίας, φυλάκισης και δολοφονίας.

Θεωρία και παραγωγή γνώσης

Το χάσμα ανάμεσα στα φεμινιστικά λόγια και τη δράση, ανάμεσα στην εμφάνιση και την πραγματικότητα, εκδηλώνεται επίσης στον χώρο της θεωρίας και της παραγωγής γνώσης, τόσο εντός όσο και πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα και άλλους χώρους παραγωγής δημόσιου λόγου. Σήμερα, η ικανότητα να γράφει και να μιλά κανείς με ποιητικό και εντυπωσιακό τρόπο επιβραβεύεται περισσότερο από την ικανότητα να σκέφτεται κριτικά και ανεξάρτητα και να οργανώνει και να δρα με ορίζοντα τη νίκη (δηλαδή την αλλαγή του συστήματος). Αν κρίνει κανείς μόνο από τα περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, μοιάζει να μας περιβάλλουν σύγχρονοι επαναστάτες έτοιμοι να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον αγώνα για έναν διαφορετικό κόσμο. Ακόμη και σε αισθητικό επίπεδο, υπάρχει υπερκορεσμός συμβόλων αντίστασης και αγώνα στις «φούσκες» του Instagram και του TikTok: καρπούζια, κεφίγιες, μπαλακλάβες, ένοπλες γυναίκες, το σφυροδρέπανο, το Α σε κύκλο. Η επίδειξη εγγύτητας σε πραγματικούς αγώνες ή σε μια πραγματική φιλοσοφία ζωής γίνεται ζήτημα λίγων κινήσεων του αντίχειρα. Όμως, ανάμεσα στην κρατική καταστολή και τη βία της ακροδεξιάς, ακόμη και αυτή η στοιχειώδης έκφραση υποστήριξης δεν είναι πάντα ασφαλής.

Για άλλη μια φορά, το πρόβλημα είναι η απουσία κοινωνικών αγώνων που να είναι βαθιά ριζωμένοι στην κοινωνία, προς όφελος εύκολων λύσεων — μιας αυτάρεσκης ατομικής πολιτικής χωρίς πραγματικό διακύβευμα και χωρίς μετασχηματιστική δυναμική. Υπάρχει μια βαθιά άβυσσος ανάμεσα στην αντίσταση και στην εικονοποίηση ή την κατανάλωση της αντίστασης. Κι όμως, στην εποχή της ψηφιακής ύπαρξης οι δύο αυτές διαστάσεις γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτες. Κανένα σύμβολο ή σύνθημα δεν είναι από μόνο του ανατρεπτικό. Αυτό που καθορίζει αν ένα μήνυμα είναι κοινότοπο ή εκρηκτικό, αν καθησυχάζει ή κινητοποιεί, αν παράγει κέρδος ή σε εκθέτει σε κίνδυνο, είναι το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διατυπώνεται.

Αν και η ριζοσπαστική και επαναστατική πολιτική πάντα οφείλει να είναι δημοφιλής, επίκαιρη και συμπεριληπτική, αυτή τη στιγμή η διαδικασία εξελίσσεται πλέον με τρόπο που χαμηλώνει το όριο του τι σημαίνει να αγωνίζεται κανείς για να αλλάξει τον κόσμο. Το ίδιο το διακύβευμα διαστρεβλώνεται. Το βαρύ φορτίο ορισμένων πολιτικών συμβόλων, ριζωμένο σε ιστορίες τραύματος, αίματος, απώλειας και ακρωτηριασμών, χάνει το νόημά του και γίνεται ελαφρύ σαν πούπουλο. Πώς ξεχωρίζει σήμερα η αγωνίστρια της ελευθερίας από τη φανταχτερή απομίμηση;

Αν ο φεμινισμός αφορά την ευθύνη — μια δέσμευση όχι μόνο να αλλάξει και να βελτιώσει κανείς τις δικές του συνθήκες, αλλά να απελευθερώσει όλες και όλους, να αποδομήσει τις αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις στον κόσμο, να τερματίσει τον πόλεμο και την εκμετάλλευση, να γίνει μια πολιτικά ουσιαστική και επαναστατική δύναμη κοινωνικού μετασχηματισμού — τότε χρειαζόμαστε μια ειλικρινή πολιτική κουλτούρα λογοδοσίας και υπευθυνότητας απέναντι στην κοινωνία, και ιδιαίτερα απέναντι στους καταπιεσμένους.

Οι κοινωνικοί αγώνες και τα φεμινιστικά κινήματα είναι αμέτρητα, αποκεντρωμένα και σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα· δεν είναι κράτη ή εταιρείες που υποχρεούνται να συντάσσουν δημόσιες εκθέσεις διαφάνειας. Οι μεμονωμένες φεμινίστριες είναι φυσικά ελεύθερες να επιλέγουν τις μάχες τους και συχνά είναι εξαντλημένες, προσπαθώντας να κάνουν ό,τι μπορούν μέσα στα όρια των προσωπικών τους δυνατοτήτων. Η υπευθυνότητα, με την έννοια που χρησιμοποιείται εδώ, δεν είναι ένα τεχνικό ή διαδικαστικό ζήτημα. Είναι μια αρχή, μια στάση, μια πολιτική κουλτούρα — μια θέση απέναντι στην εξουσία. Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός δρόμος προς αυτήν· το ζητούμενο είναι η ηθική επιδίωξη μιας νηφάλιας αντίληψης ευθύνης απέναντι σε μια παράλογη αντίληψη της αλλαγής που διαμορφώνεται από τις λογικές της αγοράς.

Μια πρακτική που αξίζει να έχει πιο κεντρική θέση στις φεμινιστικές πολιτικές κουλτούρες είναι η αυτοκριτική. Η αυτοκριτική αποτελεί έναν μηχανισμό για να ξεπερνιούνται ορισμένα χαρακτηριστικά που εμποδίζουν την πορεία προς την ελευθερία, συμπεριλαμβανομένων ιδιοτήτων που συχνά αποδίδονται στην τοξική αρρενωπότητα μέσα στον πατριαρχικό καπιταλισμό: εγωκεντρισμός, εγωισμός, αλαζονεία, μικροπρέπεια, αμυντική στάση, ναρκισσισμός και οκνηρία, για να αναφερθούν μερικά μόνο. Είναι ο μηχανισμός μέσα από τον οποίον θέτει κανείς στον εαυτό του ορισμένα ηθικά πρότυπα, διατηρεί μια στάση αναστοχασμού και ανανέωσης του εαυτού, χωρίς να επαναπαύεται στις δάφνες του.

Η υλική και ιδεολογική ανεξαρτησία από το καπιταλιστικό και κρατικό σύστημα, μια πολιτική οπτική που βλέπει όλους τους αγώνες για απελευθέρωση ως αλληλένδετους, καθώς και μια αντικαθεστωτική, αλλά ταυτόχρονα προσανατολισμένη προς την κοινωνία, προσέγγιση της φεμινιστικής οργάνωσης — ριζωμένη στη συλλογική πάλη και όχι σε ατομικιστικούς τρόπους ζωής — απαιτεί επίσης μια βαθιά και ειλικρινή δέσμευση στον διεθνισμό. Μια δέσμευση που μετατοπίζει το κέντρο βάρους πέρα από τις άμεσες προσωπικές ανάγκες, ώστε η θεωρία και η πράξη να υπηρετούν της Γης τους Κολασμένους.

Τέτοια αντισυστημική φεμινιστική δράση, υπάρχει ήδη παντού γύρω μας — αρκεί να τολμήσουμε να τη δούμε. Σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο καταφέρνει να συμπεριλάβει ζητήματα όπως ο πόλεμος, η κρατική και πατριαρχική βία, ο φασισμός, ο ρατσισμός, οι αγώνες των μεταναστών, η ταξική σύγκρουση, η κλιματική δικαιοσύνη και πολλά άλλα. Τροφοδοτείται από εθελοντική, απλήρωτη εργασία, χρόνο και θυσία. Το να βρει δικαίωση αυτή η μορφή Ελευθερίας που υπόσχεται ο φεμινισμός δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Ο φεμινισμός είναι σκληρή εργασία· είναι αγώνας. Ένας αγώνας όμως που αξίζει, ακόμη κι αν δεν υπάρχει καμία ανταμοιβή.

Μια λίστα με το έργο της Dilar Dirik, συμπεριλαμβανομένων διαθέσιμων αρχείων PDF, είναι διαθέσιμη στο Linktree της.

Κείμενα της επίσης δημοσιεύει στο προσωπικό της Substack

Συνέντευξή της από το 2014: https://armsforrojava.wordpress.com/2014/11/23/το-κίνημα-των-κούρδων-γυναικών/

The post Φεμινισμός και κοινωνική αλλαγή- Dilar Dirik appeared first on Void Network.

Οι Εκδόσεις Κενότητα ανακοινώνουν την κυκλοφορία της νέας ποιητικής συλλογής της Πόππης Δέλτα με τίτλο «ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ».

Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2025, ώρα 21.00 στο CLOSER bar, Ναυαρίνου 12 – Εξάρχεια

Για το βιβλίο θα μιλήσει ο ποιητής και φιλόλογος Γιώργος Δρίτσας.

Η Πόππη Δέλτα θα συνομιλήσει ζωντανά με την ποιήτρια- θεατρική συγγραφέα Πέννυ Μηλιά και θα διαβάσει αποσπάσματα από το βιβλίο.

Η νέα ποιητική συλλογή της Πόππης Δέλτα «ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ» αποτελεί μια φωνή αντίστασης και προσωπικής ευαισθησίας, ένα πεδίο κοινωνικοπολιτικής σύγκρουσης. Η Πόππη Δέλτα αποτυπώνει την καθημερινή επιβίωση στη σύγχρονη Αθήνα, δημιουργώντας έναν ποιητικό λόγο που χαρακτηρίζεται από ωμότητα, σωματικότητα και ειλικρίνεια. Τα μικροαστικά διαμερίσματα και οι χώροι εργασίας, το κέντρο της πόλης, οι σκοτεινοί δρόμοι και οι άδειες πλατείες, η τουριστική βιομηχανία, η κερδοσκοπία και η εργασιακή εκμετάλλευση, οι κοινωνικές συμβάσεις και η αστυνομική καταστολή γίνονται σκηνικά όπου εκτυλίσσεται μια αδιάκοπη πάλη για αξιοπρέπεια και νόημα.

Από τις πρώτες σελίδες  γίνεται φανερό ότι η ευαισθησία δεν είναι αδυναμία, αλλά πηγή αντίστασης και ζωτικής δύναμης. Μέσα από πολύστιχα ποιήματα γεννιούνται μικρές ανάσες ελπίδας και ανυπακοής στον ασφυκτικό κόσμο της σύγχρονης Αθήνας. Τα πάντα εδώ ονομάζονται χωρίς φόβο, τα μεγάλα όνειρα και οι πιο κρυφές σκέψεις γίνονται σημείο συνάντησης. Η ποίηση αγγίζει τον υλικό κόσμο.

Το έργο εξερευνά την ευαισθησία ως πηγή ζωτικής δύναμης και όχι ως αδυναμία, τοποθετώντας στο επίκεντρο την ανθρώπινη σχέση, τον έρωτα και την αναζήτηση τρυφερότητας μέσα σε ένα εχθρικό περιβάλλον. Χωρίς εξιδανικεύσεις και με έντονες εικόνες, η ποίηση της Πόππης Δέλτα αντιμετωπίζει θέματα όπως η οικονομική ανισότητα, ο κοινωνικός κανιβαλισμός και η αναζήτηση ελπίδας.

Η συλλογή υπογραμμίζει τη σημασία του συναισθήματος ως πολιτικής πράξης, αποδεικνύοντας ότι η ποίηση δεν υπάρχει για να παρηγορεί αλλά για να καλεί σε αφύπνιση. Οι ευαίσθητοι άνθρωποι αναδεικνύονται ως φορείς πραγματικής αλλαγής σε έναν κόσμο που απαιτεί ριζική μετάλλαξη.

ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ

Συγγραφέας: Πόππη Δέλτα

ISBN 978-618-85106-4-7

Εκδόσεις Κενότητα
Σελίδες 80
Διαστάσεις 20×14
Σειρά: Ποίηση / Ο Ήχος του Κενού

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ
ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ

Για άμεσες παραγγελίες επικοινωνήστε στο
email: voidinternational@gmail.com

και στα τηλέφωνα 2106465693 και 6951407792

Οι εκδόσεις Κενότητα είναι μια κολεκτίβα καλλιτεχνών, ένα συνεργατικό εγχείρημα με σκοπό την υποστήριξη της δημιουργίας και προώθησης του σύγχρονου ποιητικού έργου. Το σύνολο των εσόδων από τις πωλήσεις των βιβλίων αποδίδεται στον ποιητή ή την ποιήτρια. Προμηθευτείτε τα βιβλία των εκδόσεων Κενότητα με επικοινωνία και άμεση παραγγελία από τις εκδόσεις και τους ποιητές ή στα ποιητικά δρώμενα και τις βιβλιοπαρουσιάσεις. Τα βιβλία επίσης διατίθενται σε κεντρικά βιβλιοπωλεία στις περισσότερες πόλεις της χώρας.

ΔΕΣ ΕΠΙΣΗΣ πληροφιρίες για την πρώτη ποιητική συλλογή της Πόππης Δέλτα:

The post Οι Ευαίσθητοι Δεν Θα Επιβιώσουν Εδώ- Πόππη Δέλτα- Πεμ.11/12/2025 Αθήνα appeared first on Void Network.

Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν σε διαδηλώσεις στις 17 Νοεμβρίου, τιμώντας τους νεκρούς της εξέγερσης του 1973 όταν φοιτητές δολοφονήθηκαν από τη στρατιωτική–αποικιακή δικτατορία. Στην Αθήνα, πάνω από 6.000 αστυνομικοί των ΜΑΤ αναπτύχθηκαν συνοδεία θωρακισμένων οχημάτων στη διαδήλωση προς την πρεσβεία των ΗΠΑ με δεκάδες προσαγωγές και συλλήψεις πριν ακόμη αρχίσει η κινητοποίηση.

Δύο ημέρες νωρίτερα, περίπου 150 μέλη της μαοϊκής οργάνωσης ΑΡΑΣ εισέβαλαν στον χώρο του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για τις εκδηλώσεις μνήμης. Η οργάνωση περικύκλωσε μια μικρή ομάδα αναρχικών και αντιεξουσιαστών φοιτητών και εξαπέλυσε οργανωμένη επίθεση, τραυματίζοντας σοβαρά περισσότερους από δώδεκα ανθρώπους — χτυπώντας ακόμη και ενώ κάποιοι ήταν αναίσθητοι. Οι πύλες ήταν κλειδωμένες και οι υπόλοιπες αριστερές συλλογικότητες που βρίσκονταν στον χώρο ήταν αδύνατο να παρέμβουν. Η επίθεση καταδικάστηκε σχεδόν από το σύνολο της αριστεράς και του αναρχικού χώρου.

Η βίαιη επίθεση της ΑΡΑΣ δεν αποτελεί απλώς στιγμιότυπο μιας “εσωτερικής” σύγκρουσης, αλλά στρατηγική απόπειρα συμβολικής και υλικής επικράτησης. Όποιος ελέγχει τον χώρο του Πολυτεχνείου δεν κατέχει απλώς ένα πανεπιστημιακό χώρο· επιχειρεί να καθορίσει το νόημα της εξέγερσης του ’73 και, μαζί με αυτό, το τι νοείται σήμερα ως «κοινωνικός αγώνας». Η ΑΡΑΣ έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια μια αυταρχική πρακτική μέσα σε τμήματα των φοιτητικών χώρων, αναπαράγοντας μοτίβα που θυμίζουν κάτι από την ηγεμονική κουλτούρα του ΚΚΕ: οργανωτικός έλεγχος, επιτήρηση της διαφωνίας, καχυποψία απέναντι στη σύγκρουση με την εξουσία, και η γνωστή αφήγηση ότι οι ταραχές είναι πάντα έργο «προβοκατόρων» ή της Ασφάλειας.

Η επίθεση αυτή πρέπει να ιδωθεί στο καταθλιπτικό πλαίσιο της μετα-2008 εποχής. Μια γενιά ενηλικιώθηκε μετά την εξέγερση που συγκλόνισε την αστική και πολιτική τάξη — μόνο για να βιώσει την απογοήτευση της περιόδου ΣΥΡΙΖΑ, κατά την οποία η κοινωνική προσδοκία οδηγήθηκε στην κόπωση και στην «αριστερή διακυβέρνηση» που μετατράπηκε αναπόφευκτα σε τεχνοκρατική διαχείριση. Η επακόλουθη παλινόρθωση της δεξιάς ενέτεινε με ένα επιθετικό πλέον τρόπο το δόγμα ΤΙΝΑ («δεν υπάρχει εναλλακτική») και μια αντι-εξεγερτική στρατηγική μηδενικής ανοχής στην αντιμετώπιση των κινημάτων, με κλιμάκωση της αστυνομικής βίας και εκκενώσεις καταλήψεων συμπεριλαμβανομένου και μέσα στα πανεπιστήμια με τη συνεργασία της ακαδημαϊκής διοίκησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα αυταρχικά και πατριαρχικά μοτίβα επιμένουν, πηγάζοντας όχι μόνο από τα πάνω αλλά και μέσα από τους χώρους των αριστερών οργανώσεων με κομμάτια τους να λειτουργούν ως εσωτερικοί μηχανισμοί φραγμού και απορρόφησης κοινωνικής οργής, εμποδίζοντας την ανάδυση αυτόνομων χώρων δράσης. Η επίθεση της ΑΡΑΣ δεν ήταν παρά αναπαραγωγή αυτής της ευρύτερης τάσης: η εσωτερίκευση της κρατικής λογικής από μια αριστερή οργάνωση που διψά για αναγνώριση και ισχύ. Η προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή και την πολιτική της επιβίωση μέσα σε ένα ασφυκτικό κινηματικό τοπίο κορυφώθηκε σε μια γκροτέσκα ρήξη με το πνεύμα του Πολυτεχνείου — ένα αυταρχικό θέαμα που μιμήθηκε τις ίδιες δυνάμεις απέναντι στις οποίες είναι αφιερωμένη η επέτειος.

Τα κινήματα έχουν πολλά να φοβούνται όταν στο όνομα της «ενότητας» νομιμοποιούνται τέτοιες συγκροτήσεις και τους προσφέρεται ηθικό άλλοθι.

Επιπλέον, η αγριότητα της επίθεσης ήταν κάτι περισσότερο από μια σεχταριστική ενέδρα· φανέρωσε μια ιεραρχική πολιτική κουλτούρα διαμορφωμένη από αυταρχικές πατριαρχικές συμπεριφορές — που σαπίζουν μέσα σε τμήματα της ελληνικής αριστεράς και του πολιτικού φάσματος γενικότερα, συμπεριλαμβανομένου του Α/Α χώρου — και σήμερα ενθαρρύνονται από μια κυβέρνηση που φετιχοποιεί την πειθαρχία, την τιμωρία και την υπακοή.

Για δεκαετίες, το Πολυτεχνείο έχει παραμείνει ανοιχτό χάρη και σε κομμάτια των κινημάτων που απορρίπτουν αυτές τις αφηγήσεις περί “τάξης” και της αναπόφευκτης κρατικής πραγματικότητας. Λίγες μόνο από τις πολιτικές τάσεις που παρευρίσκονται υπήρξαν ποτέ «μη βίαιες» με τον ηθικολογικό τρόπο που προωθούν κράτη και φιλελεύθερες φωνές. Έχουν υπερασπιστεί καταλήψεις, συγκρουστεί με την αστυνομία, μπλοκάρει εξορύξεις, και χτίσει δομές αλληλοφροντίδας υπό ασφυκτική πίεση. Η μαχητικότητά τους είναι συλλογική και ριζωμένη στην αμοιβαία προστασία. Η βία της ΑΡΑΣ ήταν το αντίθετο: αυταρχική επιβολή μεταμφιεσμένη σε πειθαρχία, ένα πατριαρχικά διαποτισμένο θέατρο ελέγχου που υποδύθηκε τον κοινωνικό αγώνα.

Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη. Πολιτικοί σχηματισμοί που αναπαράγουν ιεραρχικές και πατριαρχικές αυταρχικές δομές δεν αντανακλούν απλώς τη βία του κράτους — τη νομιμοποιούν. Όταν μια ανδροκρατούμενη σέχτα εισβάλλει στο Πολυτεχνείο σαν ιδιωτικός λόχος καταστολής, λειτουργεί ως ανεπίσημη προέκταση της καταστολής που η κυβέρνηση κλιμακώνει επί χρόνια, πνίγοντας τους χώρους του κινήματος και επεκτείνοντας τις αστυνομικές εξουσίες υπό τη σημαία του «αναπόφευκτου». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επίθεση της ΑΡΑΣ μοιάζει λιγότερο με σεχταρισμένη παράνοια και περισσότερο με μια γκροτέσκα, ερασιτεχνική εκδοχή της κρατικής αφήγησης: «η τάξη πρέπει να αποκατασταθεί· οι εναλλακτικές να συντριβούν». Ένα βίαιο ηχόχρωμα της καπιταλιστικής ΤΙΝΑ που ισχυρίζονται ότι αντιμάχονται.

Αν τα κινήματα θέλουν να επιβιώσουν αυτή την αυταρχική περίοδο — της ποινικοποίησης της διαφωνίας, του θέατρου του «καλού» και «κακού» διαδηλωτή, της αστυνόμευσης της πολιτικοποίησης της νεολαίας — πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες που επέτρεψαν αυτή την επίθεση. Όχι μέσω βεντέτας ή εκκαθαρίσεων που αναπαράγουν το ίδιο αυταρχικό κύκλωμα, αλλά αρνούμενα να ανεχθούν στους δικούς τους χώρους τις ιεραρχίες, τις τοξικές αρρενωπότητες και τις συνήθειες επιβολής που καθιστούν τέτοιους είδους βία δυνατή. Η μετασχηματιστική δικαιοσύνη δεν είναι «ήπια» εναλλακτική της μαχητικότητας· είναι ο μόνος τρόπος η μαχητικότητα να παραμένει ριζωμένη στην απελευθέρωση και να μην εκφυλίζεται στη λογική της κυριαρχίας.

Αν το μήνυμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου παραμένει ισχυρό είναι επειδή απέρριψε την ιεραρχία, τον πατριαρχικό αυταρχισμό και τη λογική του αναπόφευκτου. Ήταν χύμα, πολυσυλλεκτικό και γεμάτο αντιφάσεις — και γι’ αυτό πραγματικά εξεγερτικό. Αυτό που συνέβη φέτος ήταν μια βεβήλωση αυτής της μνήμης από ανθρώπους που αναπαράγουν τη λογική του κράτους πιο πιστά απ’ ό,τι η ίδια η αστυνομία του. Το καθήκον μας τώρα δεν είναι μόνο να υπερασπιστούμε τους χώρους μας από την εξωτερική καταστολή, αλλά να προφυλάξουμε τις πολιτικές μας κουλτούρες από την εσωτερική σήψη. Κανένα κίνημα που καλλιεργεί τον αυταρχισμό — είτε κρατικό είτε μιμητικό — δεν θα μπορέσει να χτίσει τον κόσμο που ισχυρίζεται ότι παλεύει να δημιουργήσει.

__

Κείμενο: Blade Runner

Η αρχική μορφή του κειμένου στα Αγγλικά δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Freedom News: https://freedomnews.org.uk/2025/11/18/a-left-that-carries-the-state-inside-it/

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

The post Πολυτεχνείο 2025- Μια Αριστερά που κουβαλάει το κράτος μέσα της appeared first on Void Network.

Άλσος Στρατού- Παρκο Γουδή
24ωρη πρόσβαση από Μετρό Κατεχάκη

χάρτης: https://share.google/OT2pfwXLnHskr0Aex

ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ 18.00

LIVE STAGE

(με σειρά εμφανίσεως)

The Electric Sutras
Πυρετός 42
Yannis Raouzaios & Maelstrom
Sadahzinia
Sissy Doutsiou
Tasos Sagris & Whodoes
Bokomolech
Stress
Black Knot
Balothizer
Radio Sol
Secular Upheaval

DANCE STAGE

Έναρξη 19.00

Isi
Aix
War
Chaotic Moon
Psy Π
djane Isis

Το Indie Free Festival#35 θα πάρει την μορφή μεγάλης συναυλίας αλληλεγγύης στον αγώνα του λαού της Παλαιστίνης για ελευθερία, αξιοπρέπεια και αυτοδιάθεση.

Τα έσοδα της συναυλίας θα διατεθούν για την στήριξη του χώρου της Παλαιστινιακής κοινότητας Somoud (Καλλιδρομίου 95) στα Εξάρχεια.

Το Indie Free Festival και το Κενό Δίκτυο συμπληρώνουν 35 χρόνια δράσης! Από το 1990 έως σήμερα το INDIE FREE FESTIVAL αποτελεί κάθε καλοκαίρι την μεγάλη γιορτή της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο, μια ανοιχτή συνάντηση όσων συνεχίζουν να αντιστέκονται στην κοινωνική απάθεια και την μαζική αποβλάκωση. Στέκεται στον αντίποδα μιας κοινωνίας που καταρρέει στον φασισμό και την υποταγή, την εθελοδουλία και τον κυνισμό.

Με την ετήσια συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών και χιλιάδων φίλων, το φεστιβάλ είναι μια μεγάλη γιορτή της ελευθερίας, μια δημόσια έκφραση αμφισβήτησης και χειραφέτησης.

Οι πολιτισμικοί ακτιβιστές και οι καλλιτέχνες που διοργανώνουν το φεστιβάλ και εμφανίζονται αφιλοκερδώς, παίρνουν το πιο ζεστό χειροκρότημα όχι από πελάτες-θεατές αλλά από συντρόφους και φίλους.

Με αυτό τον τρόπο σχηματίζουμε μια ζωντανή κοινότητα που στηρίζει εδώ και δεκαετίες τους κοινωνικούς αγώνες παράγοντας μια νέα ευαισθησία, νέους τρόπους να ζούμε μαζί, να νιώθουμε ο ένας τον άλλον και να κατανοούμε την Ζωή.

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ
[Θεωρία, Ουτοπία, Συναίσθηση, Εφήμερες Τέχνες]
http://voidnetwork.gr

The post Indie Free Festival #35 – Sat. 4/10/2025 Athens appeared first on Void Network.

Τα δύο κείμενα που δημοσιεύουμε εδώ παρουσιάστηκαν από τον Δημήτρη Αργυρό και τον Νίκο Τζ. Σέργη στα πλαίσια της εκδήλωσης που οργάνωσε το Κενό Δίκτυο και οι εκδόσεις Ισνάφι στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός στις 29/1/2025 με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Αργυρού με τίτλο: “Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης- Μια φιλοσοφική προσέγγιση”.

__________

Ο ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΑΡΑΓΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΝΙΚΟΣ ΤΖ. ΣΕΡΓΗΣ, εντεταλμένος Διδάσκων, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Παρουσίαση του βιβλίου: Αργυρός Δ. (2024). Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης. Μια φιλοσοφική προσέγγιση– Ιωάννινα: Ισνάφι

Το βιβλίο αποτελεί τον καρπό μιας πολύχρονης προσπάθειας του φίλου Δημήτρη Αργυρού. Ο ίδιος ξεκίνησε (με περασμένα τα 30 του χρόνια) τις σπουδές Φιλοσοφίας στα Ιωάννινα και συνέχισε με τις αντίστοιχες μεταπτυχιακές σπουδές, εκπονώντας ως αποκορύφωμα μια μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με θέμα παρεμφερές ως προς το βιβλίο, υπό την επίβλεψη του Επίκουρου Καθηγητή Θανάση Σακελλαριάδη. Όταν ο Αργυρός αναζητούσε θέμα για τη διπλωματική του, τον συμβούλευσα να αξιοποιήσει το πλούσιο αρχείο που κατείχε σχετικά με τα ρεύματα της άκρας αριστεράς και της αναρχίας στη μεταπολίτευση. Θα πρέπει εδώ να τονίσω την εξαιρετική ικανότητα του Αργυρού στη «χαρτογράφηση» των συγκεκριμένων πολιτικών χώρων (βαθιά γνώση των επιρροών, των αλληλεπιδράσεων και των συνακόλουθων «διασπάσεων»). Επίσης, τότε έπεσε η ιδέα η διπλωματική του να αποτελέσει το πρωτόλειο για τη δημιουργία του βιβλίου, που συνέπεσε τελικά να κυκλοφορήσει στα 50χρονα της μεταπολίτευσης. Ευτυχής συγκυρία, καθώς η επέτειος ανοίγει τη συζήτηση για την ελλιπή –ώς τις μέρες μας- ιστοριογραφία της μεταπολίτευσης, με τους «αντιπάλους» των κινημάτων να πασχίζουν ακατάπαυστα να συρρικνώσουν τη σημασία του ριζοσπαστισμού, είτε να τον μετατρέψουν σε ένα ανενεργό είδος σκέψης στα αζήτητα, κατάλληλο μόνο για μια προθήκη Μουσείου. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι το πώς ένα νέο βιβλίο για τον ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης μπορεί όντως να ξαναδώσει ελπίδα στην κοινωνία, στους ζοφερούς καιρούς που ζούμε.

Η μεταπολίτευση στην Ελλάδα είναι ένα ιστορικό φαινόμενο, στο οποίο έχουν αποδοθεί διάφορες χρονολογίες ως προς τη λήξη του. Ο Αργυρός επιλέγει τον τερματισμό με τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου και την αλυσιδωτή πτώση των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» (1989). Το τέλος της δικτατορίας και η εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας βρίσκει την ελληνική κοινωνία σε αναβρασμό, σε ταραχή, όχι μόνο λόγω αδράνειας σε σχέση με ό,τι έχει προηγηθεί. Η κοινωνία είναι σαν θάλασσα, ο «κυματισμός» παραμένει για αρκετό καιρό μετά την«πτώση των ανέμων». Πράγματι, ο διχασμός (ακρο)δεξιάς – (ακρο)αριστεράς και η αναπαραγωγή των οικονομικών ανισοτήτων δεν κόπασαν με την απομάκρυνση των συνταγματαρχών από την εξουσία. Μεγάλη μερίδα της κοινωνίας δεν πείστηκε πως η «ομαλότητα» σε πολιτειακό επίπεδο θα ισοδυναμούσε με οριστική αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οικονομικής ισότητας. Άλλωστε, είχαν προηγηθεί ο γαλλικός και ο αμερικάνικος «Μάης» και, στα καθ’ ημάς, η εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Η πολιτικοποίηση ευρύτατων μαζών κατά την τελευταία περίοδο της χούντας, εξακολουθούσε να ταράζει τα φαινομενικά «ήρεμα νερά» μιας «ανάπηρης» ακόμα δημοκρατίας. Η κοινωνία παρέμεινε εξαιρετικά ταραγμένη. Μπορούμε, λοιπόν, να προσεγγίσουμε τον «ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης» ως κατεξοχήν σύμπτωμα μιας κοινωνίας σε αναταραχή, που δεν είχε πειστεί ότι τα προβλήματά της λύθηκαν με την προσγείωση ενός αεροπλάνου από το Παρίσι. Κεντρικό σημείο για την παρουσίασή μου σχετικά με το βιβλίο, αποτελεί, ως εκ τούτου, η ιχνηλασία του «ριζοσπαστισμού» όχι τόσο όσον αφορά στις λεπτομέρειες για τις συλλογικότητες που παραθέτει ο Αργυρός στο βιβλίο, αλλά περισσότερο ως προς μια κοινωνική «κατάσταση πραγμάτων» που διαδέχτηκε τη δικτατορία.

Στις ιδέες, στα κινήματα και στις απόψεις (δογματικές και μη), οι οποίες σχηματίζουν το «ψηφιδωτό» του ριζοσπαστισμού ανιχνεύεται μια ταραγμένη κοινωνία, γεγονός που επιβεβαιώνουν οι απεργίες, οι συγκρούσεις στους δρόμους και οι αιματοβαμμένες επέτειοι του Πολυτεχνείου (1980 και 1985). Σε όλη την περίοδο 1974-1989 και παρά την εμβόλιμη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ, η αναταραχή στην κοινωνία χαρακτηρίζει τη 15ετία, ένα διάστημα μιάμισης δεκαετίας που μπορεί να συγκριθεί, κυρίως για τους νεότερους, με τον κοινωνικό αναβρασμό του αντιμνημονιακού αγώνα και τον σύντομο Δεκέμβρη του 2008.

Θα αναρωτηθούν κάποιοι, εξοικειωμένοι με τον ακαδημαϊσμό τού σύγχρονου φιλοσοφείν και τις ατελείωτες αντεγκλήσεις για το ποιος ερμηνεύει σωστά τον τάδε ή τον δείνα φιλόσοφο, τι σχέση έχει η Φιλοσοφία με μια ταραγμένη κοινωνία, όπως αυτή της μεταπολίτευσης. Κι όμως, από την καταγωγή του στην αρχαιότητα, τον Μαρξ, τον Μπακούνιν έως και τους καταστασιακούς, ο φιλοσοφικός λόγος είναι συνυφασμένος με την κριτική απορία, την αμφισβήτηση και την απόρριψη του υπάρχοντος κόσμου. Ο Αργυρός χρησιμοποιεί τη Φιλοσοφία ως μεθοδολογικό εργαλείο για να ταξινομήσει τις ποικιλόχρωμες τάσεις του ριζοσπαστισμού και, μάλιστα, επιλέγει μια φιλοσοφική μέθοδο η οποία επικαλείται τον αναρχισμό! Πρόκειται για τη φιλοσοφική θεωρία του Paul K. Feyerabend, η οποία προκρίνει χωρίς ενδοιασμούς αλλά και με στέρεα θεωρητική υποδομή το: «anything goes = όλα επιτρέπονται». Οι θεωρητικές λεπτομέρειες τού πώς ο Feyerabend έφτασε στη συγκεκριμένη θέση, μέσα από μια συγκροτημένη και συνεκτική πνευματική πορεία, αναλύονται στο Επίμετρο του βιβλίου.

Η πρωτοτυπία του Αργυρού έγκειται στη χρήση του Feyerabend ως εργαλείου μεθόδου, παρότι ο τελευταίος αρνήθηκε πεισματικά να δομήσει τη θεωρία του ως «σύστημα», γεγονός που δεν είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο για τους φιλοσόφους. Μάλιστα, η απόπειρα του Αργυρού είναι ακόμη πιο πρωτότυπη, καθώς είναι η πρώτη φορά στη βιβλιογραφία που ο Feyerabend χρησιμοποιείται για τη μελέτη των κοινωνικών και πολιτικών συνιστωσών του ελληνικού μεταπολιτευτικού ριζοσπαστισμού. Η Φιλοσοφία στο βιβλίο λειτουργεί σαν «ομπρέλα» που καλύπτει όλες τις ριζοσπαστικές ιδέες που αμφισβήτησαν τη μεταπολίτευση και επιδίωξαν την ανατροπή της, είτε δογματικά μέσω της προσκόλλησης σε «σοσιαλιστικά» καθεστώτα –όπως η ΕΣΣΔ, η Κίνα, η Αλβανία, η Λατινική Αμερική κ.ά.- είτε σε μια λιγότερο δογματική κατεύθυνση, όπως σε κάποιες εκδοχές της άκρας αριστεράς και στην αναρχία. Όλες οι παραπάνω ιδέες υπάγονται στο πεδίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας. Ο Δημήτρης Αργυρός χρησιμοποιεί τη φιλοσοφική μέθοδο τού: «όλα επιτρέπονται», προκειμένου να συνθέσει το συνεκτικό «μωσαϊκό» του ριζοσπαστισμού, παραμένοντας στα εδάφη της Φιλοσοφίας σε όλο το μήκος του βιβλίου. Βεβαίως, η συγκεκριμένη μέθοδος προέρχεται από μια άλλη φιλοσοφική περιοχή, που ονομάζεται Γνωσιοθεωρία, αλλά η εφαρμογή της στην Κοινωνική και Πολιτική Φιλοσοφία, όπως κάνει ο Αργυρός είναι απολύτως δόκιμη και επαρκώς τεκμηριωμένη. Στο Επίμετρο του βιβλίου αναπτύσσονται οι επιμέρους συνιστώσες της φιλοσοφικής θεωρίας του Feyerabend για όσους/ες ενδιαφέρονται για μια περαιτέρω μελέτη των ιδεών του αυστριακού φιλοσόφου.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια συντελείται από διάφορα κέντρα εξουσίας μια συστηματική προσπάθεια να συρρικνωθούν, τόσο το κοινωνικό μέγεθος όσο και η αξία του ριζοσπαστισμού της μεταπολίτευσης. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, η προσπάθεια αυτή αποβλέπει στη μείωση έως εξαφάνιση της επιρροής του σήμερα, έτσι ώστε να καταστεί ένα ανώδυνο «στιγμιότυπο» της σύγχρονης Ιστορίας, του οποίου η κοινωνική διάσταση πρέπει πάση θυσία να γίνει αμελητέα. Εν τούτοις, όπως προανέφερα, η σημασία του ριζοσπαστισμού έγκειται ακριβώς στο ότι αναπαριστά στο επίπεδο των ιδεών και της πάλης μια ταραγμένη κοινωνία. Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι ο ριζοσπαστισμός δεν είναι απλώς μια εκδήλωση της «ανήσυχης νεολαίας», αλλά μια συνολική κοινωνική συνθήκη, όπου μεγάλες μάζες έδειξαν στην πράξη τη δυσπιστία και την εναντίωση σε μια πολιτειακή μετάβαση, που παρουσιάστηκε ως η οριστική ίαση στα ιστορικά βάρη του 20ού αιώνα. Σε μεγάλο μέρος της, η κοινωνία δεν πείστηκε για τη δικαιοσύνη και την οικονομική ισότητα που θα επέφερε αυτόματα η επαναφορά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, έστω και αν απαλλάχτηκε από τις εξουσιαστικές ίντριγκες του παλατιού ή από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ (για βραχύβιο διάστημα, όπως αποδείχτηκε).

Με αποκορύφωμα τις επετειακές διαδηλώσεις για το Πολυτεχνείο, σε όλο το διάστημα της 15ετίας 1974-1989, η πλειοψηφία της κοινωνίας έδειχνε την απαρέσκειά της για τη δεξιά «παλινόρθωση» δια μέσου της μεταπολίτευσης, παρότι δεν ασπαζόταν απαραιτήτως όλες τις –δογματικές και μη- απόψεις του ριζοσπαστισμού. Εν τούτοις υπήρξε μια ανοχή, αν όχι συμπάθεια απέναντί τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρά το διαφαινόμενο αδιέξοδο αλλά και τη συμπαράσταση σε άδικες απώλειες ζωών, στις δημοσκοπήσεις ακόμη και το αντάρτικο πόλης δεν καταδικαζόταν από τους πολίτες κατηγορηματικά. Χρειάστηκε να εκφραστεί αποφασιστικά η «σοσιαλιστική» πλειοψηφία της κοινωνίας, μέσω της κοινοβουλευτικής νίκης του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η παρέλευση σχεδόν μιας δεκαετίας από το 1981, προκειμένου να ξεκινήσει ουσιαστικά η καθοδική πορεία του ριζοσπαστισμού. Αυτό, τουλάχιστον, υποστηρίζει ο Αργυρός ως προς το «τέλος» του ριζοσπαστισμού, χωρίς, ωστόσο, να αποκλείει στο βιβλίο και άλλες εναλλακτικές ημερομηνίες ως προς τη λήξη.

Η επιστημολογική «ομπρέλα» του Feyerabend επιτρέπει τη «συμβίωση» ορθολογικών και ανορθολογικών απόψεων, δογματικών και μη, αρκεί να έχουν δικαίωμα λόγου όλες οι θέσεις. Η ζύμωση αυτή των ετεροτήτων αποτελεί για τον Feyerabend ικανή και αναγκαία συνθήκη για τα ελεύθερα «συμβούλια των πολιτών». Μέσω του συγκεκριμένου συγκρητισμού των ιδεών, στο βιβλίο καταγράφεται η πληθώρα των αντιλήψεων και η δύναμη που εξέπεμπαν, τόσο τα λογής πολιτικά σχήματα όσο και η εκδοτική κίνηση της «αντικουλτούρας» και του «Underground». Ακριβώς αυτό το πολιτισμικό αποτύπωμα της περιόδου αποτελεί επαρκή δείκτη για την αναταραχή στην κοινωνία, για το άνοιγμα σε αχαρτογράφητους –ώς τότε- «τόπους ιδεών», παρά τη μεταπολιτευτική ευφορία που διατυμπάνιζε με κάθε ευκαιρία η εξουσία. Τέκνα και οι 2 διαφορετικών πλην όμως εξίσου ταραγμένων εποχών, η επιχειρηματολογία του Αργυρού βρίσκει τον κατάλληλο τρόπο έκφρασης στον όψιμο τρόπο σκέψης του Feyerabend.

Πράγματι, μέσα στο βιβλίο είναι σαφής και τεκμηριωμένη η καταλληλότητα της μεθόδου του Feyerabend προκειμένου να «χαρτογραφηθεί» ο ριζοσπαστισμός μέσα στις συγκρούσεις και τις αντιφάσεις του. Ο αυστριακός φιλόσοφος δηλώνει θιασώτης του «αναρχισμού», κατά το ότι στον δημόσιο διάλογο των «ελεύθερων πολιτών» θα πρέπει να αποκλειστεί η κάθε λογής ιεραρχία που επιβάλλουν οι ειδήμονες, οι επιστήμονες, οι πολιτικοί κ.λπ. Το μοντέλο αυτο-οργάνωσης των πολιτών μοιάζει περισσότερο με τη δομή της αρχαιοελληνικής δημοκρατίας παρά με τον σύγχρονο αναρχισμό του Κροπότκιν και του Μπακούνιν. Ο Αργυρός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο σημείο αυτό, αναλύοντας τις αποκλίσεις του Feyerabend από τον πολιτικό αναρχισμό στον ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης.

Ωστόσο, ως μέθοδος που «επιτρέπει» όλες τις απόψεις, από τον δογματικό λενινισμό – σταλινισμό ώς τους σαμάνους και την εναλλακτική, μη-δυτική Ιατρική, η εν λόγω μέθοδος ταιριάζει πράγματι στην ποικιλομορφία του ριζοσπαστισμού. Έτσι, στο βιβλίο επιτυγχάνεται μια επαρκής «χαρτογράφηση» του χώρου, παρά το ότι για να καλυφθεί το σύνολο των τάσεων θα χρειαζόταν κάτι παραπάνω από μια απλή μελέτη 200 σελίδων, ένα εγκυκλοπαιδικό λεξικό 1000 σελίδων ίσως. Αλλά, στην περίπτωση αυτή, το αποτέλεσμα για τον αναγνώστη θα ήταν πιο πληκτικό και ως προς τον στόχο της ανάδειξης της «ταραγμένης κοινωνίας» το αποτέλεσμα δεν θα ήταν πιο περιεκτικό.

Η ανθρώπινη κοινωνία ούτε υπήρξε ποτέ ούτε θα είναι στο μέλλον γαλήνια και «ανέφελη» για μακρό χρονικό διάστημα. Όπως το Αρχιπέλαγος μόνο για λίγο απολαμβάνει τη μπουνάτσα μέχρι την επόμενη θαλασσοταραχή, έτσι και η κοινωνία των ανθρώπων, καθώς δομείται μέσω της συνύπαρξης ομάδων με διαφορετικά, συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα, είναι πάντα έτοιμη για την επόμενη ταραχή. Τουλάχιστον στον καπιταλισμό, ο οποίος εξελίσσεται διαρκώς μέσω των κρίσεων, οι κοινωνίες συνεχίζουν την ιστορική τους πορεία μέσω ευαίσθητων, συχνά, ισορροπιών. Πολιτικοί και άλλοι λόγοι πυροδοτούν πολλάκις την αναταραχή, αλλά, το κυριότερο, οι «ουτοπίες» που τροφοδοτούν την ιστορική διαμόρφωση των ιδεών προετοιμάζουν το έδαφος για την επόμενη σύγκρουση. Από αυτή την άποψη, η κοινωνία αποτελεί πεδίο πολέμου! Άλλοτε σε αναμονή και άλλοτε σε εξέλιξη. Όταν η ισορροπία, που προείπαμε, χάσει τα σημεία σταθερότητάς της, τότε η αναταραχή στο κοινωνικό πέλαγος γίνεται επίμονη, ακόμα και αν η εξουσία μεταχειριστεί πολιτειακές μεταλλάξεις για να καλμάρει τις μάζες. Κάπως έτσι μοιάζει και η κοινωνία της μεταπολίτευσης, που γέννησε τον οικείο ριζοσπαστισμό.

Οι ιδέες που εμπνέουν την «άρνηση» της μεταπολίτευσης, κατά την περίοδο που μελετάται στο βιβλίο, συμπυκνώνονται στην ουσία της Φιλοσοφίας η οποία δεν είναι άλλη από την κριτική. Εν τέλει, ακόμη και αν ο ίδιος ο ριζοσπαστισμός δεν το αναγνώριζε πάντα, η αμφισβήτηση της μεταπολίτευσης που εκφράστηκε, είτε μέσα από τις ποικίλες τάσεις του ριζοσπαστισμού είτε μέσω της πολιτισμικής πολυμορφίας της αντικουλτούρας και του Underground, ήταν φιλοσοφική!

Στην «εμπόλεμη» κατάσταση, όπως την περιγράψαμε παραπάνω, της ταραγμένης κοινωνίας κατά τη μεταπολίτευση, ο ριζοσπαστισμός προσπάθησε να «κερδίσει έδαφος» ενάντια στην καταστολή της εξουσίας. Σήμερα η κοινωνία βρίσκεται στην αντίπερα όχθη, σε αυτή του «αμυνομένου», σε δεινή –φαινομενικά- θέση. Με την «πλάτη στον τοίχο», κατά το κοινώς λεγόμενο. Λογικό και αναμενόμενο να κυριαρχεί η απαισιοδοξία για το μέλλον. Μάλιστα, τα κυρίαρχα κέντρα εξουσίας, σε όλα τα τελευταία χρόνια, επιχειρούν να εκμηδενίσουν την αξία της Ιστορίας, της «ανάμνησης», έτσι ώστε οι λαοί να ξεχάσουν τη δύναμη που έχουν και απέδειξαν στο παρελθόν. Η κοινωνία θα πρέπει να λησμονήσει την ισχύ που έχει, προκειμένου να μην καταφέρει να διαμορφώσει η ίδια την τύχη της.

Βιβλία όπως “Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης” μπορούν να χρησιμεύσουν στον σημερινό άνθρωπο για να αντικρύσει με διαφορετική, πιο αισιόδοξη ματιά την τύχη του. Σε σκοτεινούς καιρούς, όπως αυτοί που ζούμε, η μελέτη του ριζοσπαστισμού μπορεί να προσφέρει μια χαραμάδα ελπίδας για τις δυνατότητες της κοινωνίας και το μέλλον της. Διότι, φαίνεται πως πλησιάζει και πάλι ο καιρός που η ισορροπία θα διαταραχτεί και το Αρχιπέλαγος της κοινωνίας θα καταστεί και πάλι «ταραγμένο». Τότε, ίσως, ξαναθυμηθεί η κοινωνία τη ριζοσπαστική αξία της Φιλοσοφίας.

Ο  Ριζοσπαστισμός  της  Μεταπολίτευσης.

Δημήτρης Αργυρός

συγγραφέας του βιβλίου ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης μια Φιλοσοφική Προσέγγιση.

Εισαγωγή.

Φίλες  και  φίλοι μου σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου, για την αποψινή σας παρουσία, στην παρουσίαση του βιβλίου μου ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης μια Φιλοσοφική Προσέγγιση.

Μια παρουσίαση που γίνεται στον εμβληματικό τόπο του ελεύθερου αυτοδιαχειριζομένου  θεάτρου Εμπρός. Δηλαδή σε ένα μαχόμενο  χώρο μιας  ανεξάρτητης επαναστατικής τέχνης, όπως θα έλεγε ο Τρότσκι αλλά και οι καταστασιακοί του Μάη του ‘68.

Ο οποίος αποτελεί έναν άμεσα θεραπευτικό δρόμο απέναντι στην ολοκληρωτική εμπορευματοποίηση, όπως θα το έθετε ο Φεγεράμπεντ.  Και όπως αναφέρω στο παρόν βιβλίο  ισχύει για την  Αντικουλτούρα και για το Underground, σε σχέση με το Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης.

Ριζοσπαστισμός που είναι το πραγματικό κίνημα που αναλύει τα πράγματα στην ρίζα τους, δημιουργώντας ένα πραγματικό κίνημα,  μια πραγματική καθολική κίνηση, η οποία καταργεί- εδώ και τώρα- την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.  Ενώ τοποθετώ- όχι αυστηρά- το τέλος της Μεταπολίτευσης το 1990 όπου με την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και του σοβιετικού μαρξισμού έχουμε την «αλλαγή παραδείγματος».

Ας σημειωθεί όμως ότι η δυναμική του Ριζοσπαστισμού ήταν τόσο ισχυρή που για πολλούς- με θετικό και αρνητικό – τρόπο, ο Ριζοσπαστισμός ισούται με την Μεταπολίτευση.

Η ιδέα της δημιουργίας του βιβλίου

Η ιδέα να γράψω το εν λόγω  βιβλίο γεννήθηκε στο μυαλό και την ψυχή μου την  εποχή της ολομέτωπης επίθεσης στο Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης από το κράτος και το σύστημα, με αφορμή την δίκη της  17Ν και του ΕΛΑ.

Μια ιδεολογική και πολιτική επίθεση που είχε ως σκοπό να θάψει τις επαναστατικές και ανατρεπτικές παραδόσεις της Μεταπολίτευσης , να θάψει το  «καταραμένο απόθεμα» της δύναμης του αρνητικού, που στοίχειωνε τα όνειρα των κυρίαρχων.  Η επίθεση εκείνη την εποχή είχε επίσης ως στόχο την περαιτέρω θωράκιση του συστήματος σε μια εποχή που είχε αρχίσει να «ξαναμυρίζει μπαρούτι». Λίγα χρόνια αργότερα θα ζήσουμε την  εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008, καθώς και τις αντιμνημονιακές εξεγέρσεις του 2010 έως τις 12 Φλεβάρη του 2012.

Εκείνη λοιπόν την εποχή  έθεσα ως σκοπό να βάλω ένα μικρό λιθαράκι στην υπεράσπιση του  Ριζοσπαστισμού της Μεταπολίτευσης. Ήταν ένα καθήκον  προς τον εαυτό μου που ήταν μέλος  της επαναστατικής αριστεράς και  παραμένει μέρος της επαναστατικής αριστεράς, ένα  καθήκον  προς την ιστορία.

Η  ιδέα να γράψω αυτό το βιβλίο  μου ήρθε την στιγμή που βρισκόμουν και συζητούσα  με τον Χρήστο Τσιγαρίδα του ΕΛΑ.  Μια συζήτηση στα Ιωάννινα, ύστερα από μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση, πίνοντας τσίπουρο σε ένα ουζερί, υπό την στενή παρακολούθηση της ασφάλειας.  

Τα χρόνια πέρασαν και η ιδέα κρύφτηκε όπως η «φύσις» των Προσωκρατικών. Κατά διαστήματα επανέρχονταν η ιδέα όπως την περίοδο του Δεκέμβρη του 2008 ή την περίοδο των αντιμνημονιακών αγώνων. Αλλά  είναι αλήθεια πως παρέμεινε μια πλατωνική ιδέα σε μια φάση ανάμνησης. Η ιδέα ενσαρκώθηκε στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού φιλοσοφίας του άλλοτε ΦΠΨ Ιωαννίνων πριν ο μνημονιακός ΣΥΡΙΖΑ το διαλύσει. Κα μάλιστα ενσαρκώθηκε σε μια κατεύθυνση πολύ διαφορετική σε σχέση με την αρχική σύλληψη.

«Η ιδέα γίνεται ύλη».

Στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού της φιλοσοφίας , ενταγμένη σε μια συνθήκη που προσεγγίζει την φιλοσοφία ως δραστηριότητα και όχι ως διδασκαλία όπως θα έλεγε και Βιτγκενστάιν, η ιδέα του βιβλίου  απέκτησε μια άλλη επιστημολογική προοπτική,  με την βοήθεια του φίλου και δασκάλου μου Θανάση Σακελλαριάδη. Μια προοπτική που συναντούσε τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ και όχι μόνο  τον ορθόδοξο ή αιρετικό μαρξισμό. Μια προοπτική που επιχείρησε να θέσει σε συζήτηση τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ και τον μαρξισμό.  

Δογματισμός

Ας σημειωθεί πως πάντα  αυτό που με ενοχλούσε στην αριστερά και στην πολιτική  οικογένεια μου,  την άκρα αριστερά ,  ήταν ο ισχυρός – θρησκευτικού τύπου-  δογματισμός.  Βέβαια είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν συμμετέχοντας στις αιρέσεις του τροτσκισμού υπερασπιζόμουν τον δογματισμό των τροτσκιστικών αιρέσεων μου. Όταν όμως σκεφτόμουν πιο ανοικτά και καθαρά έβλεπα την ανοησία μου και την ανοησία του πολιτικού δογματισμού. Δεν έβρισκα όμως μια απάντηση  που δεν θα πρόδωνε την πιστή μου στην  προοπτική της επαναστατικής αλλαγής.

Την  απάντηση την βρήκα με την βοήθεια του φίλου  Θανάση στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού στην πλουραλιστική γνωσιοθεωρία του Φεγεράμπεντ. Στην συγκριτική  , αναρχική , πλουραλιστική θεωρία ενός επιστήμονα , ο οποίος αποτέλεσε μια από τις  κριτικές φωνές του Αμερικάνικου Μάη του ‘68 ,   απέναντι στο σεχταρισμό, τον πουριτανισμό  και τον δογματισμό των ακροαριστερών παραδόσεων του  Αμερικανικού «Μάη».

Αντιμετωπίζοντας τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ ως μεθοδολογία θεραπευτικής κριτικής απέναντι στο Ριζοσπαστισμό εκείνης της περιόδου αλλά και απέναντι στην Μεταπολίτευση.

Στοιχεία της γνωσιοθεωρίας του Φεγεράμπεντ.

Φυσικά γνώριζα ότι η μεταφορά μιας γνωσιοθεωρίας που κριτικάρει το δογματισμό,  τον ορθολογισμό και  τον θετικισμό των φυσικών επιστημών στο πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας και ιδιαίτερα στο πεδίο της πρακτικής της άκρας αριστεράς συνιστά ένα ιδιαίτερο τόλμημα,το οποίο θα ήταν  εύκολο να με ρίξει σε ύφαλους. Νομίζω ότι δεν με έριξε και για αυτό ευχαριστώ τον φίλο μου τον  Νίκο Σέργη. Επίσης σε αυτή την διαδικασία με βοήθησαν κάποια στοιχεία από την γνωσιοθεωρία του Βιτγκενστάιν όπως η έννοια των «οικογενειακών ομοιοτήτων»,  η έννοια των «μορφών ζωής» αλλά και η νοηματοδότηση της φιλοσοφίας ως δραστηριότητας.

Δηλαδή-στην δική μας περίπτωση του Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης- ως μιας πρακτικής που παίρνει το χαρακτήρα μιας ασύμμετρης ολότητας,  με στόχο τον  ριζικό και ολικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, μιας ριζοσπαστικής ολότητας. Μιας ριζοσπαστικής ολότητας με ανοιχτό ορίζοντα που επιτρέπει όλες τις ιδεολογικές  φιλοσοφικές και πολιτικές τοποθετήσεις , όπως θα έλεγε και ο Φεγεράμπεντ. Δηλαδή με άλλα λόγια αναφέρομαι σε μια ισότητα και δημοκρατία όλων των παραδόσεων.

Στην ισότητα και την δημοκρατία των παραδόσεων του Φεγεράμπεντ θα επιτρέπονται όλες οι παραδόσεις ; Όχι, στην ισότητα και την δημοκρατία των παραδόσεων δεν χωρούν αυτές οι πολιτικές και ιδεολογικές τοποθετήσεις που έχουν ως στόχο  να εξαφανίσουν και να υποτάξουν τις άλλες παραδόσεις. Όπως λόγου χάρη ισχύει για τον φασισμό και τον ναζισμό ή για τον σταλινισμό , δίχως βέβαια  να υποστηρίζω μια ταύτιση ναζισμού, σταλινισμού, ολοκληρωτισμού.

Τα εν λόγω στοιχεία δεν μετατρέπουν τον Φεγεράμπεντ σε ένα φιλελεύθερο θεωρητικό καθώς εισάγει την έννοια  των «προστατευτικών δομών» της  υπεράσπισης της πλουραλιστικής ασυμμετρίας με κάθε μέσο και τρόπο.  Επίσης κανένας φιλελεύθερος, μαρξιστής , όσο και ένας κλασικός αναρχικός  δεν θα έδινε την ίδια βαρύτητα εξουσίας και γνώσης  τόσο στην επιστήμη όσο και στην θρησκεία ή σε όλες τις ορθολογιστικές  και μη–ορθολογιστικές παραδόσεις.  Θα έλεγα ότι η σκέψη και η τοποθέτηση του Φεγεράμπεντ είναι σε  μεγάλο βαθμό μοναδική, προκλητική  και ανάδελφη.  

Το βάθος και ο πλούτος της εν λόγω ασύμμετρης πλουραλιστικής ολότητας επιτρέπει να διαφανεί όλο το εύρος του ανθρώπινου πολιτισμού που περιορίζεται και αλλοτριώνεται από το ταξικό πολιτισμό και ειδικότερα από τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό της εποχής μας.

Είναι βέβαιο όμως ότι για να γίνει πράξη μια πραγματικά ελεύθερη επιστήμη και μια ελεύθερη  κοινωνία όπως την φαντάστηκε ο Φεγεράμπεντ χρειάζεται μια κοινωνική δομή που την εξουσία θα την έχουν  τα σοβιέτ των πολιτικά ώριμων πολιτών.  Και αυτό εντάσσει με ένα έμμεσο τρόπο την τοποθέτηση του Φεγεράμπεντ στις παραδόσεις του επαναστατικού μαρξισμού.

Τι είναι όμως ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης;

Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι αντιμετωπίζω το Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης ως μια ασύμμετρη ολότητα με τα παρακάτω αλληλένδετα αντιφατικά και αντιθετικά στοιχεία.

Αναφέρομαι:

1) Στις κλασικές οργανώσεις της άκρας αριστεράς ( τους  σταλινικούς , τους Μαοϊκούς και τους  Τροτσκιστές). Οργανώσεις όπως είναι η ΟΜΛΕ, το ΕΚΚΕ, το ΚΚΕ μλ και το ΜΛ ΚΚΕ και άλλες μικρές οργανώσεις του Μαοϊκού χώρου. Ή οργανώσεις σαν την ΕΔΕ τροτσκιστές( το σημερινό ΕΕΚ του φίλου Σάββα Μιχαήλ) ή η  ενιαία και η διασπασμένη ΟΚΔΕ αλλά και δεκάδες άλλες μικρές οργανώσεις του τροτσκισμού.

2) Στις  οργανώσεις που έθεσαν ως στόχο την διαλεκτική υπέρβαση των παραπάνω παραδόσεων όπως πχ  ο Κ.Ο. Μαχητής , το   Δίκτυο και άλλες μικρότερες οργανώσεις εκείνης της εποχής. Αναφέρομαι στην περίοδο μέχρι το 1990 και όχι αργότερα όπου γεννήθηκαν οργανώσεις σαν το ΝΑΡ( η σημερινή Κομμουνιστική Απελευθέρωση) που επίσης επιχειρούν μια διαλεκτική υπέρβαση των εν λόγω παραδόσεων.

3) Στις οργανώσεις της ένοπλης αριστεράς σαν την 17Ν και τον ΕΛΑ.

4) Στις οργανώσεις που οδηγήθηκαν από τον κλασικό αριστερισμό στην εργατική αυτονομία και ύστερα στο εναλλακτικό σαν την ΟΠΑ/Ρήξη του Γ. Καραμπελία. Ή οργανώσεις που πέρασαν από τον τροτσκισμό στην αυτονομία του Καστοριάδη σαν τις οργανώσεις γύρω από τον Άγι Στίνα.

5) Στο αναρχικό και αυτόνομο χώρο καθώς και στο χώρο της αντικουλτούρας και του Underground, προσδίδοντας μια θεραπευτική βαρύτητα στους εν λόγω χώρους, όπως το ίδιο ισχύει για την  επαναστατική και ανατρεπτική τέχνη της περιόδου

6) Στα εκδοτικά εγχειρήματα ή εκδόσεις περιοδικών σαν τον  Σχολιαστή, το  Convoy ή την Ανοικτή Πόλη ή σαν το Γιαννιώτικο Τυφλοπόντικα.

7) Αναλύω τα «Εξάρχεια» ως μια εκδοχή μιας αυτόνομης ζώνης, μια αντιστασιακή- μητροπολιτική-  ολότητας “μορφών ζωής”. Το ίδιο ισχύει με τις καταλήψεις στέγης, το κίνημα  της νεολαίας, το κίνημα των καταλήψεων του 1979.

8) Τέλος, αν και όχι τελευταίο, δίνω έμφαση και αναλύω το εργατικό,  ταξικό κίνημα της περιόδου και ειδικότερα τον εργοστασιακό συνδικαλισμό.

Στόχος;

Όπως παραπάνω δήλωσα ο στόχος του εν λόγω βιβλίου είναι να υπερασπίσει τον Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης αναδεικνύοντας κάποιες μειοψηφικές, ρητές και  άρρητες θεραπευτικές διαδρομές, απέναντι στα κακώς κείμενα του, και πιο συγκεκριμένα απέναντι στο δογματισμό του.

Ο εν λόγος στόχος δεν είναι μόνο ιστορικός ή γνωσιοθεωρητικός,   αλλά είναι  βαθιά πολιτικός.  Ζούμε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη εποχή. Μια περίοδο στην οποία ο ιμπεριαλιστικός  πόλεμος επιστρέφει, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια ειρήνη και  ύπαρξη. Σε μια στιγμή όπου οι ιμπεριαλιστές την Γη ξαναμοιράζουν. Σε μια ιστορική εποχή όπου η ιμπεριαλιστική καπιταλιστική ανάπτυξη καταστρέφει την Γη, την φύση , τις κοινωνικές σχέσεις και την ολότητα των πραγμάτων.  Ενώ ταυτόχρονα το σύστημα -σε ανατολή και δύση- κάνει ολομέτωπη επίθεση στην ολότητα του προλεταριάτου όπως θα το τοποθετούσε ο Λούκατς.  Δηλαδή το προλεταριάτο ως αυτό που είναι και αυτό που δύναται να γίνει : με άλλα λόγια ως υποκείμενο επαναστατικής αλλαγής.

Κάπως  έτσι εξηγείται  τόσο η εκλογή Τραμπ  ή η  εκλογή του Ηπειρώτη ακροδεξιού Τασούλα ως προέδρου της Δημοκρατίας σε αυτή την φάση της ιστορικής Μεταπολιτευτικής παρακμής. Είναι ο ίδιος ο νυν πρόεδρος της σημερινής Ελληνικής Δημοκρατίας που το 2008 χαρακτήρισε την Μεταπολίτευση και τα δημιουργήματα ως τέρας. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι οι δημοκρατικοί στις ΗΠΑ,  οι κεντροαριστεροί στην Ευρώπη είναι καλύτεροι.   Και οι μεν και οι δε είναι τα δυο πρόσωπα του ολοκληρωτικού  καπιταλιστικού Ιανού.

Το βιβλίο μου -ούτε θέλει,  ούτε μπορεί- να γίνει ευαγγέλιο,  κοράνι ή  το κεφάλαιο του Μαρξ. Δεν θέλει ούτε μπορεί να κατέχει απόλυτες δογματικές αλήθειες.

Επιθυμεί και φιλοδοξεί να έχει θέση  σε ένα μελλοντικό και νυν φανταστικό, σοβιέτ μιας ισότιμης δημοκρατίας των παραδόσεων.

Παρουσιάζει μια άκρως αιρετική τοποθέτηση και αποδέχεται  ότι μπορεί να σφάλει στο επιμέρους ή και στο σύνολο.

Το βιβλίο μου θέτει ερωτήματα και ευελπιστεί να ανοίξει μια συζήτηση  για μια πιο ακόμη βαθύτατη αξιολόγηση των συνθηκών της περιόδου και  για μια περαιτέρω ανάλυση του  φαινόμενου του ριζοσπαστισμού εκείνης της  περιόδου , όπως και  γενικότερα.

The post Δύο κείμενα για τον “Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης” appeared first on Void Network.

Παρ. 4 Απριλίου 2025

ώρα 22.00

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο

Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ

(Ρ. Παλαμήδη 2, Ψυρρή)

Είσοδος με ελεύθερη συνεισφορά. Τα έσοδα θα διατεθούν στο στέκι των Παλαιστίνιων στα Εξάρχεια. Ενάντια στον πόλεμο και σε κάθε είδους φασισμούς, κράτη και θρησκευτικούς φανατισμούς! Η Αλληλεγγύη είναι το όπλο των λαών! Στήριξη στο δοκιμαζόμενο λαό της Παλαιστίνης

LIVE:

Robbie Pangaea

Μάριος Μόρας

TokeNo

Schema Musicalis

Olla/Via

Koulentianos Tsilimparis

Τάσος Σταμου+Γιαννης Αράπης

Yorgas Helmet

Foteini Korre

Dimitra Kousteridou

Calliope

Στέφανος Σκιαλίβας

Φοίβος Κόλλιας

Μανώλης Μανουσάκης

Yannis Raouzeos and Maelstrom

Σοφία Ζαφειρίου- Μαίη Αγγελάκη

Διοργάνωση:

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ

________

Όσοι θα ήθελαν να συμμετάσχουν στην κοινότητα μας μπορούν να αφήσουν ένα σινιάλο επιθυμίας με ένα μήνυμα στη σελίδα μας https://www.facebook.com/kenodiktuo, στο email: voidinternational@gmail.com ή να επικοινωνήσουν με κάποιο από τα μέλη μας στο μπαρ της εκδήλωσης. Χρέος μας είναι να βρούμε τρόπο να συναντηθούμε μαζί σας.

_________

Μέσα σε συνεχή γεγονότα κοινωνικών κρίσεων και πολέμου που διαδέχονται το ένα το άλλο εδώ και δεκαετίες, οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ οικοδομούν μια πραγματικότητα πλήρους και επιταχυνόμενης καταστροφής ακόμη και της ίδιας της ύπαρξης των λαών και των κατώτερων τάξεων, απαλλοτρίωσης των περιοχών τους, καταστροφής του περιβάλλοντος, και βίαιης επιβολής ενός μοντέλου σκληρής, εκμεταλλευτικής και τεχνοκρατικής κυριαρχίας.

Σε αυτό το πλαίσιο οι συμμαχίες των εξουσιαστών σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, συναντιούνται και συγκροτούν ανταγωνιστικούς συνασπισμούς που συγκρούονται μεταξύ τους, με στόχο τον έλεγχο της ενέργειας και των παγκόσμιων πόρων, αλλά και την γεωπολιτική κυριαρχία προς όφελος ενός τεχνικού-ολοκληρωτικού μοντέλου διακυβέρνησης. Τις παραλλαγές των προσπαθειών αυτής της επιβολής (με τους επιμέρους ανταγωνισμούς που υπάρχουν εντός του) βιώνουν οι πληθυσμοί καθημερινά και σε όλα τα επίπεδα.

Ο κόσμος της τέχνης και της κουλτούρας απέναντι σε αυτό το παγκόσμιο αντιδραστικό πλέγμα απαντά με όλους τους τρόπους που μπορεί να αντιδράσει και ιδιαίτερα μέσα από τις πράξεις μιας ζωντανής και δυναμικής Αντικουλτούρας απέναντι τόσο στο φαίνεσθαι όσο και στο είναι του Τεχνικού Ολοκληρωτισμού.

The post NOISE AGAINST WAR Festival- FR.4/4/2025 Embros Theatre – Athens appeared first on Void Network.

Με ποιους τρόπους διαδίδεται ο θαυμασμός και η δυσαρέσκεια, σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από influencers – και γιατί η τρανς κοινότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της βίας αυτού του κόσμου;

Κείμενο: Μακένζι Γουόρκ | Μετάφραση: Λευτέρης Βασιλόπουλος

_________

Με αμέτρητους τρόπους, μικρούς και μεγάλους, η δεξιά δυσκολεύει τη ζωή των τρανς ατόμων. Την ίδια στιγμή, πολλοί στην αριστερά και το κέντρο συζητούν πλέον ανοιχτά αν θα έπρεπε να θυσιαστούμε για μια ασαφή έννοια του «κοινού καλού». Είναι σαν όλοι να θέλουν να νίψουν τας χείρας τους – όπως ο Πόντιος Πιλάτος. Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά πόσοι τρανς άνθρωποι υπάρχουν, αλλά οι εκτιμήσεις δείχνουν πως αποτελούν λιγότερο από το 1% του πληθυσμού των ΗΠΑ. Ένα 1% που είναι ως επί το πλείστον ανίσχυρο και φτωχό, αν όχι άστεγο. Με δεδομένο αυτό το στατιστικό, δεν υπάρχει λογική εξήγηση για το γεγονός ότι η εθνική πολιτική ζωή δίνει τόση σημασία σε εμάς. Η εχθρότητα που βιώνουμε έχει ρίζες σε ασυνείδητες ανησυχίες και σε σουρεαλιστικές, μυθικές συνήθειες.

Γι’ αυτό, για να το κατανοήσω, στρέφομαι στο βιβλίο Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος (1989) του Ρενέ Ζιράρ. Ναι, ξέρω πως είναι αγαπημένος και του δισεκατομμυριούχου και πρώην CEO του PayPal, Πίτερ Τιλ, αλλά όπως κάθε στοχαστής που αξίζει να διαβάζεται και να ξαναδιαβάζεται, το έργο του Ζιράρ επιτρέπει περισσότερες από μία ερμηνείες. Αυτή είναι η δική μου.

Η θεωρία της μιμητικής επιθυμίας και η δημιουργία αποδιοπομπαίων τράγων

Επιτρέψτε μου μια μικρή παρένθεση για να εισαγάγω κάποιες έννοιες. Πρώτον, η θεωρία της «μιμητικής επιθυμίας» του Ζιράρ υποστηρίζει ότι δεν ξέρουμε εγγενώς τι θέλουμε∙ μάλλον, μιμούμαστε αυτό που επιθυμούν οι άλλοι. Η φίλη μου αγαπά τη γάτα της, οπότε παίρνω κι εγώ μια γάτα και την αγαπώ. Όλα καλά μέχρι εδώ. Όμως, συχνά, όπως θρηνούσε ο Ρικ Σπρίνγκφιλντ στο τραγούδι του Jessie’s Girl (1981) για τον έρωτά του με την κοπέλα του κολλητού του, η μιμητική επιθυμία γεννά αντιπαλότητα. Θέλω ό,τι έχει ο Τζέσι, και αυτή η αντιπαλότητα κλιμακώνεται σε σύγκρουση.

Κάπου εδώ εμφανίζεται αυτό που αποκαλώ «φασιστικό μεσολαβητή» – ένα πρότυπο που μας ενθαρρύνει να τιμωρήσουμε κάποιον άλλον: τον αποδιοπομπαίο τράγο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιταχύνουν αυτόν τον μηχανισμό, τροφοδοτώντας τον θαυμασμό και τη δυσαρέσκεια. Ίσως ένας σύγχρονος όρος για τον «μεσολαβητή» του Ζιράρ να είναι ο «influencer». Ένας κόσμος γεμάτος influencers παράγει όλο και πιο συγκρουσιακές κοινωνικές σχέσεις. Οι influencers είναι ταυτόχρονα πρότυπα και αντίπαλοι, πυροδοτώντας κύκλους φθόνου και εχθρότητας: Θέλω να γίνω σαν αυτήν, αλλά ακόμα περισσότερο θέλω να την ρίξω στο περιθώριο.

Αυτή τη στιγμή, οι τρανς άνθρωποι, ειδικά οι τρανς γυναίκες, είναι ο στόχος. Η ικανότητά μας να λαμβάνουμε φάρμακα, να αποκτούμε έγγραφα, ακόμα και να χρησιμοποιούμε δημόσιες τουαλέτες, δέχεται επίθεση. Η αυξημένη ορατότητα των τρανς ανθρώπων αποδείχθηκε δίκοπο μαχαίρι. Η ιδέα ήταν πως, μέσω της ορατότητας, η κοινωνία θα μας αναγνώριζε ως ανθρώπους με πολιτικά δικαιώματα. Αντίθετα, αυτό πυροδότησε ανταγωνισμό και δυσαρέσκεια.

Το τρανς σώμα ως αποδιοπομπαίος τράγος

Στον κόσμο της μιμητικής επιθυμίας, η τρανς γυναίκα είναι ένας ανεπιθύμητος αντίπαλος. Η επιτυχία γεννά ανταγωνισμό. Για τις cis γυναίκες, είμαστε ανταγωνίστριες∙ για τους στρέιτ άνδρες, πηγή σεξουαλικής σύγχυσης. Πώς τολμάμε να πάρουμε τη θέση κανενός;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι ένας αρμονικός, φιλελεύθερος χώρος λογικής διαπραγμάτευσης, αλλά ένας σουρεαλιστικός κόσμος μύθων και φημών όπου όλοι μισούν όλους. Ο Ζιράρ αποκαλεί αυτό το φαινόμενο «έκλειψη» του πολιτισμού – μια απώλεια διαφοροποίησης. Επειδή κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη για τα δικά του αρνητικά συναισθήματα, κάποιος άλλος πρέπει να γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος.

Η ψευδοεπιστημονική δικαιολόγηση του μίσους

Στη σύγχρονη εποχή, η «ενοχή» των τρανς ανθρώπων πρέπει να αποδειχθεί επιστημονικά. Οι «πραγματικές» γυναίκες είναι, λένε, όσες παράγουν ωάρια. Δεν υπάρχουν παρά μόνο δύο «αληθινά» φύλα, επειδή έτσι λέει η επιστήμη – ή μάλλον, μια διαστρεβλωμένη εκδοχή της.

Το 2015, ο Πάπας Φραγκίσκος συνέκρινε τα τρανς άτομα με τα πυρηνικά όπλα. Λες και μια χούφτα τρανς άνθρωποι θα μπορούσαν να καταστρέψουν τον κόσμο. Είναι σαν να ανήκουμε σε μια αντίπαλη θρησκεία. Οι τρανς άνθρωποι δεν στοχοποιούμαστε επειδή είμαστε διαφορετικοί, αλλά επειδή θεωρούμαστε απειλή για την ίδια την έννοια της διαφοράς.

Η ανάγκη για αντίσταση και αλληλεγγύη

Ο αποδιοπομπαίος τράγος δεν είναι απειλή λόγω κάποιου εγκλήματος, αλλά απλώς επειδή υπάρχει. Η λύση δεν είναι η επίκληση της λογικής, αλλά η οργανωμένη αντίσταση. Χρειαζόμαστε αλληλεγγύη – όχι μόνο μεταξύ των τρανς ατόμων, αλλά μεταξύ όλων των ομάδων που μπορεί να γίνουν αποδιοπομπαίοι τράγοι.

Οι λευκοί τρανς άνθρωποι αργούν να το καταλάβουν αυτό. Όσοι κάνουν τη μετάβαση μέσα στη λευκότητα δεν συνειδητοποιούν πάντα το προνόμιο της ασυλίας που χάνουν. Το έμαθα κι εγώ με τον δύσκολο τρόπο. Γι’ αυτό, μεταξύ των τρανς ατόμων, είναι ζωτικής σημασίας να μαθαίνουμε από τις μαύρες και καφέ τρανς κοινότητες – τις ίδιες που από πάντα γνώριζαν πώς να επιβιώσουν. Και, όπως πάντα, είναι οι πρώτες που διατρέχουν κίνδυνο να εξοστρακιστούν και να εξοντωθούν.

Μακένζι Γουόρκ

(μετάφραση αποσπασμάτων: Λευτέρης Βασιλόπουλος — το πλήρες άρθρο στα αγγλικά βρίσκεται σ’ αυτόν το σύνδεσμο: https://www.frieze.com/article/scapegoating-trans-people-trumps-america)

The post Η Στοχοποίηση των Τρανς Ατόμων στην Αμερική του Τραμπ appeared first on Void Network.

ΠΑΡ. 21/3/2025
ώρα έναρξης 21.30
Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο
Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ
Ρ. Παλαμήδη 2- Ψυρρή

Είσοδος με ελεύθερη οικονομική συνεισφορά

Διοργάνωση:

+the Institute [for Experimental Arts] Records

με την υποστήριξη της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο

Η performance «Ο Ωκεανός του Χρόνου»  περιλαμβάνει κομμάτια από τον δίσκο «Φαινομενολογία της Γκιλοτίνας» (2021) ενώ φέρνει για πρώτη φορά στο κοινό ποιήματα από την αναμενόμενη τρίτη ποιητική ανθολογία του Σαγρή και νέα κομμάτια του δεύτερου δίσκου με τον Whodoes, ο οποίος βρίσκεται σε στάδιο προετοιμασίας. Δοκιμάζοντας έναν νέο δυναμικό ήχο με στοιχεία trip hop & hypnotic techno μας καλούν να εμβαθύνουμε στις αθέατες πτυχές μιας εποχής της οποίας οι πληγές παραμένουν ανοιχτές και ανεξερεύνητες.

O Τάσος Σαγρής, ιδρυτικό μέλος και τραγουδιστής των Horror Vacui, ενός από τα πιο ιδιαίτερα dark wave συγκροτήματα των ’90s, αποτελεί έναν από τους πρωτοπόρους της spoken word σκηνής στην χώρα μας, διοργανώνοντας από το 1990 έως σήμερα πειραματικά φεστιβάλ ποίησης και multi media performances βασισμένες σε συνεργασίες με μουσικούς παραγωγούς, visual artists και djs.

Η ποίηση του Τάσου Σαγρή προσφέρει ένα στιγμιότυπο μιας εποχής διαρκούς κρίσης, ενώ αναζητά στιγμές εξέγερσης και διαφυγής. Απευθύνεται σε όσους αναζητούν μια απελευθερωτική προοπτική, έρχεται αντιμέτωπη με ένα μητροπολιτικό πεδίο που μαστίζεται από βία και ρατσισμό, εργασιακή επισφάλεια και το καθημερινό άγχος της επιβίωσης. Παράλληλα, μας προσκαλεί να αναθεωρήσουμε τις αντιλήψεις μας για το χρόνο, την ταυτότητα και την κοινωνική πραγματικότητα, να σκεφτούμε πέρα από τις συμβατικές νόρμες και να αναζητήσουμε νέους τρόπους όχι μόνο για να κατανοήσουμε τον κόσμο αλλά για να τον μεταμορφώσουμε ριζικά.

Η συνθετική ποικιλομορφία του techno / trip hop / experimental electronica παραγωγού Whodoes ενισχύει τη συναισθηματική δύναμη των εμφανίσεων του σχήματος με πρωτοποριακά στοιχεία, προσδίδοντας μια κινηματογραφική διάσταση, με την παράλληλη χρήση προβολών video art ειδικά σχεδιασμένων για την κάθε συναυλία.

Οι εμφανίσεις του Τάσου Σαγρή με τον Whodoes βυθίζουν τον ακροατή σε ένα ηχοτοπίο που συμπληρώνει την έντονη ποιητική αφήγηση, δημιουργώντας μια συλλογική βιωματική εμπειρία, ταυτόχρονα εσωτερική και εκτεταμένη. Το  τελικό αποτέλεσμα συνδυάζοντας ποίηση, μουσική και κινηματογράφο αποτελεί έναν δυνατό καλλιτεχνικό στοχασμό πάνω στη σύγχρονη κατάσταση του κόσμου, μια ισχυρή δήλωση για τη διαχρονική ανθρώπινη συνθήκη.

The post Τάσος Σαγρής & Whodoes- Spoken Word LIVE 21/3/2025 appeared first on Void Network.

ΤΕΤΑΡΤΗ 29/1/2025

ώρα έναρξης 20.00

Ομιλία / Ανοιχτή Συζήτηση

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ –

Μεταπτυχιακό φιλοσοφίας στο ΦΠΨ Ιωαννινων

ΝΙΚΟΣ ΤΖ. ΣΕΡΓΗΣ–  

Καθηγητής Φιλοσοφίας στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

_______________

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ

Ρ. Παλαμήδη 2, Ψυρρή Αθήνα

Διοργάνωση:

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ & Εκδόσεις Ισνάφι

Το βιβλίο “Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης” αποσκοπεί στο να συνεισφέρει στη «χαρτογράφηση» του πολιτικού και πολιτιστικού τοπίου της μεταπολίτευσης (1974-1990), καθώς η ιστοριογραφία της ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια. Τόσο μεθοδολογικά όσο και από την άποψη του παρατιθέμενου υλικού, ως «ριζοσπαστισμός» ορίζεται η πραγματική κίνηση που θέτει στο επίκεντρο της αλλαγής τις κοινωνικές ανάγκες και σχέσεις, «μια ριζική επανάσταση», με στόχο την «καθολική ανθρώπινη χειραφέτηση».

Η ολότητα του ριζοσπαστισμού της μεταπολιτευτικής περιόδου εμπεριέχει:

α) τις δυνάμεις και συλλογικότητες της αριστεράς και της αναρχίας, οι οποίες κινήθηκαν πέρα από τα θεσμικά πλαίσια της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, β) νεολαιίστικα ρεύματα και κινήματα που αμφισβήτησαν την κυρίαρχη ιδεολογία και την επικρατούσα ηθική,

γ) το «εργοστασιακό» εργατικό κίνημα και η «αντιπληροφόρηση» και, τέλος,

δ) αυτό που ονομάστηκε «χώρος» ή «Εξάρχεια», με την ανοικτή, σχεδόν πλουραλιστική, σημασιολόγηση της έννοιας.  

Η πρωτοτυπία του βιβλίου συνίσταται στο να μεταφέρει την (άνευ «συστήματος») πολυσημία της σκέψης του Paul K. Feyerabend στο έδαφος της Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας, μια πρωτότυπη ώσμωση της Γνωσιοθεωρίας με την Κοινωνική και Πολιτική Φιλοσοφία. Είναι η πρώτη φορά που η μέθοδος του αυστριακού φιλοσόφου χρησιμοποιείται για να αξιολογηθούν, τόσο η ιδεολογική πάλη την επαύριον της δικτατορίας όσο και ο κινηματικός «οργασμός» που τη συνόδεψε.  

The post Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης- ΤΕΤ. 29-1-2025 Ομιλία / Βιβλιοπαρουσίαση appeared first on Void Network.

FR. 20/12/2024
starts 23.00

Free Self Organized
THEATRE EMBROS
Riga Palamidi 2,
Psiri area / ATHENS

Techno Stage

Emex
Olga b2b Nadja
Mister M.
Nikos Thanos
Whodoes
WΔR

Psy Trance Stage

Sishiva
Crystal Zero
Greg Staikos
Iraklis Mindphaser
Sotokkan
El Mahico
Vertigo

Visuals:
Global Eye (London Void Network)
Void Optical Art Laboratories

Παραβιαστικές, σεξιστικές ή βίαιες συμπεριφορές δεν θα γίνουν ανεκτές. Εάν αντιμετωπίσετε προσωπικά ή πέσει στην αντίληψη σας κάποιο πρόβλημα παρακαλούμε μιλήστε με τα άτομα της συλλογικότητας μας στο μπαρ της εκδήλωσης.

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ
http://voidnetwork.gr

Ζούμε τα χειρότερα χρόνια της ζωής μας. Δουλεύουμε από το πρωί μέχρι το βράδυ σε ηλίθιες καταπιεστικές δουλειές για να πληρώνουμε πανάκριβα νοίκια και λογαριασμούς, δηλητηριασμένες τροφές και φθηνά ρούχα φασόν από κακοπληρωμένους εργάτες στην Κίνα. Ο πόλεμος απλώνεται παντού, από την Παλαιστίνη μέχρι τα Εξάρχεια όλος ο κόσμος είναι ένα πεδίο μάχης, οι ανθρώπινες κοινότητες στενάζουν κάτω από την απειλή των όπλων των κατακτητών, των επενδυτών, των καθαρμάτων. Τα σαββατόβραδα η πόλη, μας προσφέρει βλακώδεις, εμπορικές διασκεδάσεις ελεγχόμενες από τους μαφιόζους και την αστυνομία. Οτιδήποτε σε αυτή τη ζωή αρνείται τους όρους του εμπορεύματος καταστέλλεται & απαγορεύεται. Κατοικούμε φυλακισμένοι στο χειρότερο κράτος του κόσμου.

Εξαντλημένοι και απογοητευμένοι, διαδίδουμε σύγχυση , ηττοπάθεια, εγωισμό και ιδιώτευση σαν δηλητήριο ο ένας στον άλλον. Όσα όνειρα και αν κάνεις μόνος σου, μόνο με μια συλλογική έκρηξη μπορούμε να τα κάνουμε πραγματικότητα. Aυτό απαιτεί μια εσωτερική εξέγερση, έναν εναγκαλισμό με το αδιανόητο και μια τελευταία συνάντηση των γνωστών- αγνώστων. Το μόνο που φοβούνται οι κυβερνήτες είναι το πνεύμα του Δεκέμβρη του 2008, όλους εμάς τους χιλιάδες που τότε περπατήσαμε μες τις φωτιές και τις κρατάμε τόσα χρόνια κρυμμένες μέσα μας να σιγοκαίνε τα σωθικά μας. Φυσικά τρέμουν το κύμα που σχηματίζουμε όλοι εμείς οι απελπισμένοι, οι νέοι χωρίς μέλλον, οι μετανάστες χωρίς σύνορα, οι φτωχοί χωρίς φόβο, οι κοινωνικά αποκλεισμένοι, οι άνθρωποι μιας εποχής χωρίς ελπίδα.

Η απελευθέρωση των καταπιεσμένων θα έρθει από την βάση της κοινωνίας και τις σχέσεις που θα αναπτυχθούν ανάμεσα σε αυτούς που θα μοιράζονται μια ευτυχία χωρίς χρήματα και τον έρωτα που ζουν μεταξύ τους οι εξεγερμένοι.

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ
http://voidnetwork.gr

The post Underground Resistance – 2 stages Rave- FR 20/12 Theatre Embros- Athens appeared first on Void Network.