Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Women & Revolution- a Spartacist Publication της Διεθνούς Κομμουνιστικής Ένωσης (4η Διεθνής)

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής / Κενό Δίκτυο

Εισαγωγή του μεταφραστή:

Η επιλογή μετάφρασης και δημοσίευσης του συγκεκριμένου τροτσκιστικού κειμένου για την «Τρανς Απελευθέρωση» έγινε μετά από πολύ σκέψη. Ως αναρχικοί είναι δεδομένο ότι έχουμε διαφωνίες με κάποιες από τις πολιτικές απόψεις που θα συναντήσει εδώ ο αναγνώστης. Ωστόσο, το συγκεκριμένο εκτεταμένο δοκίμιο αποτελεί σημαντική μαρξιστική συνεισφορά στον διάλογο για την απελευθέρωση των τρανς ατόμων. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχουν ξεσπάσει έντονες διαφωνίες, συγκρούσεις και διασπάσεις σχετικά με ζητήματα που φέρνει στην επιφάνεια το κείμενο και στους χώρους της αριστεράς αλλά και στο πεδίο των φεμινιστικών κινημάτων. Υπό αυτή την λογική η κριτική σκέψη, η συνεκπαίδευση και ο αναστοχασμός είναι πιο γόνιμες στάσεις από την αποσιώπηση, τις καταγγελίες και την συκοφαντία.

Το κείμενο αναδεικνύει με σαφήνεια την αναγκαιότητα να συνδεθεί η απελευθέρωση των τρανς με τον ευρύτερο αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, αποσαφηνίζοντας ότι η κοινωνική αποδοχή των τρανς και η δυνατότητα φυλομετάβασης δεν είναι απλώς ζήτημα ιδεολογίας, επιλογής ή ατομικής βούλησης, αλλά συνδέεται με τις κοινωνικές και υλικές σχέσεις που αναπαράγουν τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές ανισότητες. Επιπλέον, αναγνωρίζει την ανάγκη υπεράσπισης των υλικών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των τρανς γυναικών και ανδρών, την πάλη για δωρεάν δημόσια υγεία και εκπαίδευση, κοινωνική πρόνοια, και έμπρακτη ένωση των τρανς αγώνων με τα φεμινιστικά κινήματα και τους αγώνες της εργατικής τάξης – όλα στοιχεία που η αναρχική προσέγγιση θεωρεί καθοριστικά για την κοινωνική απελευθέρωση.

Ωστόσο, από αναρχική σκοπιά δεν μπορούμε να ταυτιστούμε με την τροτσκιστική θέση για τον ρόλο του εργατικού επαναστατικού κόμματος ως κεντρικό φορέα των αγώνων ενάντια στην καταπίεση. Οι αναρχικές θεωρίες και πρακτικές απορρίπτουν κάθε συγκεντρωτική οργάνωση της εξουσίας είτε στα πλαίσια ενός σοσιαλιστικού κράτους είτε σε μια ενιαία «επαναστατική οργάνωση», υποστηρίζοντας ότι η απελευθέρωση οικοδομείται οριζόντια και εξισωτικά, μέσα από άμεσες, αδιαμεσολάβητες και αυτοοργανωμένες διαδικασίες.

Οι αγώνες ενάντια σε κάθε εξουσία και κάθε μορφή κυριαρχίας και αυταρχισμού, οι αγώνες για ελευθερία, ισότητα και αξιοπρέπεια όλων των καταπιεσμένων είναι αδιαχώριστοι και ισότιμοι, χωρίς προσδοκία ότι η απελευθέρωση θα καθοριστεί ή θα υπαγορευτεί a priori από οποιαδήποτε κομματική πρωτοπορία ή «κεντρική» πολιτική οργάνωση.

Η πολιτική καθοδήγηση ή η ταξική θέση δεν συνεπάγονται απαραίτητα ταξική συνείδηση, ούτε οδηγούν αυτόματα στην συμμετοχή και πυροδότηση κοινωνικών αγώνων. Η σύγκρουση των συμφερόντων μας με τα συμφέροντα των καταπιεστών μας, συχνά οδηγεί σε εθελοδουλία, υποταγή, ατομισμό και ιδιώτευση. Η κοινωνική επανάσταση δεν αφορά μόνο την εργασία και την οργάνωση της παραγωγής, αφορά εξίσου όλες τις σχέσεις κυριαρχίας, ανισότητας και ελέγχου, αφορά όλες τις πλευρές της ανθρώπινης ζωής και της κοινωνικής συνύπαρξης. 

Με αυτά κατά νου, θεωρώ ότι το κείμενο είναι μια σημαντική θεωρητική κατάθεση, ένα χρήσιμο εργαλείο για την ανάπτυξη μιας επαναστατικής στρατηγικής υπέρ της απελευθέρωσης των τρανς γυναικών και ανδρών, εφόσον αξιοποιηθεί με κριτικό πνεύμα σαν εργαλείο ανοιχτού διαλόγου και συνδυαστεί με οριζόντιες πρακτικές αγώνα και κοινωνικές δομές αυτοοργάνωσης, αμοιβαίας φροντίδας και αλληλοβοήθειας.

Μετάφραση / Εισαγωγή: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο)

Τρανς Απελευθέρωση – Η προδοσία των Φιλελεύθερων και οι Μαρξιστικές απαντήσεις

Με την επιστροφή του στην εξουσία, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχασε χρόνο για να εξαπολύσει έναν καταιγισμό μέτρων ενάντια στις τρανς. Αυτό κλιμακώνει μια τάση που παρατηρείται σε όλο τον κόσμο. Αντιδραστικοί κάθε απόχρωσης επισημαίνουν τα εξαιρετικά περιορισμένα και κατεκτημένα με αγώνες δεκαετιών δικαιώματα των τρανς ανθρώπων ως απόδειξη του ηθικού και κοινωνικού εκφυλισμού της Δύσης. Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ομάδα, τα τρανς άτομα έχουν νιώσει τη δεξιά στροφή των πολιτικών τάσεων. Κόμματα και δημόσια πρόσωπα που μέχρι πρόσφατα είχαν μια φιλελεύθερη στάση στο ζήτημα των τρανς, προσπαθούν τώρα μανιωδώς να αποστασιοποιηθούν. Ξεκίνησαν αποφεύγοντας το ζήτημα. Αλλά πολύ γρήγορα, οι φιλελεύθεροι του χθες ενώνονται με τη χορωδία της αντίδρασης, κατανοώντας ότι οι καριέρες τους στο κατεστημένο εξαρτώνται από αυτό.

Γιατί το τρανς κίνημα αποτελεί βασικό στόχο για την αντίδραση; Ενώ το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα βιώνει τη μεταστροφή της κοινής γνώμης, γενικά αδυνατεί να εξηγήσει τους λόγους αυτής της αλλαγής. Ως αποτέλεσμα, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μια συνεκτική προοπτική για το πώς να αντιπαλέψει κανείς αυτό το εχθρικό περιβάλλον. Το τρανς κίνημα βρίσκεται ολοένα και πιο απομονωμένο και πολιτικά αποπροσανατολισμένο, αβέβαιο για το τι πρέπει να κάνει ή ποιον να εμπιστευθεί.

Το μαρξιστικό κίνημα μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να καλύψει αυτό το κενό. Πολλοί αυτοαποκαλούμενοι Μαρξιστές υιοθετούν ανοιχτά αντιδραστικές, αντι-τρανς θέσεις, χρησιμοποιώντας αναλυτικές μεθόδους πιο συγγενείς με εκείνες της Καθολικής Εκκλησίας παρά με οποιονδήποτε σοβαρό μαρξιστή θεωρητικό. Πολλά μαρξιστικά κόμματα απλώς σιωπούν πάνω στο ζήτημα. Εκείνα που δεν σιωπούν και έχουν καταδικάσει τις επιθέσεις ενάντια στα τρανς άτομα δεν έχουν συνεισφέρει σοβαρές απαντήσεις ή προοπτικές. Γενικά, απλώς προσθέτουν στοιχεία μαρξιστικής φρασεολογίας και ανάλυσης πάνω σε ένα θεμελιωδώς φιλελεύθερο πρόγραμμα.

Το παρόν άρθρο αποτελεί μια συμβολή προς την κάλυψη αυτού του κενού. Καταρχάς, παρέχει μια υλιστική εξήγηση για τους τρέχοντες πολιτισμικούς πολέμους, εξηγώντας γιατί λαμβάνουν χώρα τώρα και γιατί δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με φιλελεύθερα, ρεφορμιστικά μέσα. Δεύτερον, συνεισφέρει μια βασική μαρξιστική κατανόηση του τρανς ζητήματος, αντιπαραθέτοντάς την τόσο στον αντιδραστικό εμπειρισμό του αντι-τρανς λόγου όσο και στον φιλελεύθερο ιδεαλισμό του κυρίαρχου κινήματος για την υποστήριξη των τρανς. Από αυτούς τους δύο πυλώνες θα αρχίσουμε να οικοδομούμε τον σκελετό ενός εργατικού προγράμματος για την απελευθέρωση των τρανς, εφαρμοσμένου στο πλαίσιο της αυξανόμενης συντηρητικής αντίδρασης και της φιλελεύθερης προδοσίας.

Μέρος Πρώτο: Ο Σταδιακός Μετασχηματισμός και οι Τάσεις της Ιστορίας

Τις τελευταίες δεκαετίες, η κυρίαρχη άποψη στο LGBTQ+  κίνημα ήταν ότι η ιστορία έχει τις ανόδους και τις καθόδους της αλλά, σύμφωνα με τα λόγια του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ «το τόξο του ηθικού σύμπαντος είναι μακρύ, αλλά γέρνει προς τη δικαιοσύνη». Οι ομοφυλόφιλοι και οι λεσβίες αντιμετώπισαν έντονες περιόδους ηθικού πανικού τη δεκαετία του 1950 και στα τέλη της δεκαετίας του 1970, αλλά τελικά η στάση της κοινωνίας και οι πολιτικές αποφάσεις φιλελευθεροποιήθηκαν. Τώρα, σε πολλές κοινωνίες αυτά τα άτομα αποτελούν μέρος του κυρίαρχου ρεύματος και γίνονται αποδεκτά σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Η ιδέα ήταν – και για ορισμένους εξακολουθεί να είναι – ότι το ίδιο θα συμβεί για τις τρανς γυναίκες και τρανς άνδρες: παρά την τρέχουσα οπισθοδρόμηση, αργά ή γρήγορα τα πράγματα θα διορθωθούν.

Ήδη αυτό το ρεφρέν ακούγεται άνευ νοήματος σε πολλές τρανς, οι οποίες  στρέφονται προς τα αριστερά αναζητώντας πιο ριζοσπαστικές απαντήσεις. Ακόμη και η φιλελεύθερη- αριστερή συγγραφέας Shon Faye γράφει στο ενημερωτικό βιβλίο της The Transgender Issue (Allen Lane, 2021) ότι «δεν μπορεί να υπάρξει τρανς απελευθέρωση υπό τον καπιταλισμό». Ωστόσο, αυτή η αυξημένη ριζοσπαστικότητα δεν οδηγεί απαραίτητα σε επαναστατικά συμπεράσματα. Για παράδειγμα, η Faye γράφει επίσης ότι «η μόνη ελπίδα που έχουν τα τρανς άτομα για την επίτευξη ωφέλιμων πολιτικών αλλαγών που θα θεσπιστούν στο Κοινοβούλιο είναι μέσω εσωτερικού λόμπινγκ και, τελικά, της εκλογής του Εργατικού Κόμματος». Αυτό δείχνει ότι κάποιος μπορεί γενικά να πιστεύει ότι ο καπιταλισμός είναι ασύμβατος με τα τρανς δικαιώματα, αλλά να εξακολουθεί να θεωρεί τη σταδιακή κοινωνική μεταρρύθμιση ως οδό προς τα εμπρός και όχι την επανάσταση.

Επομένως, δεν αρκεί οι Μαρξιστές να δηλώνουν την κοινοτοπία ότι η απελευθέρωση, για παράδειγμα, των τρανς ή των cis γυναικών είναι ασύμβατη με τον καπιταλισμό. Είναι αναγκαίο να δείξουν γιατί οι επαναστατικές μέθοδοι της εργατικής τάξης είναι απαραίτητες για την επίτευξη της απελευθέρωσης, σε αντίθεση με τα φιλελεύθερα μεταρρυθμιστικά μέσα. Για να το κάνουμε αυτό πρέπει να αντιμετωπίσουμε την βασική αυταπάτη ότι η πρόοδος για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ήταν δυνατή στο παρελθόν και θα είναι σίγουρα δυνατή ξανά στο μέλλον. Θα το κάνουμε δείχνοντας τις συγκεκριμένες συνθήκες που έκαναν αυτές τις μεταρρυθμίσεις δυνατές εξαρχής, πώς αυτές οι συνθήκες εξαφανίζονται με ταχύ ρυθμό και γιατί είναι αυτοκτονικό να πιστεύουμε ότι θα επιστρέψουν.

Από την Συντηρητική Αντίδραση στον Φιλελευθερισμό

Για να κατανοήσουμε πώς η κατάσταση των σεξουαλικά καταπιεσμένων ομάδων εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου, είναι απαραίτητο να πάμε πέρα από τις ιδέες και τις στάσεις που υπάρχουν στα μυαλά των ατόμων. Ο Μαρξ εξέφρασε κάποτε την διάσημη θέση ότι «οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης είναι σε κάθε εποχή οι κυρίαρχες ιδέες: δηλαδή, η τάξη που είναι η κυρίαρχη υλική δύναμη της κοινωνίας είναι ταυτόχρονα και η κυρίαρχη πνευματική της δύναμη» («Θέσεις για τον Φόιερμπαχ», 1845). Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η αμερικανική καπιταλιστική τάξη είναι η τάξη που κυριάρχησε στον κόσμο οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά. Εξαιτίας αυτού, οι κυρίαρχες ιδέες για τη σεξουαλικότητα εξελίχθηκαν παράλληλα με τα συμφέροντα και τους στόχους του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Την εποχή έντασης του Ψυχρού Πολέμου, όταν η καπιταλιστική κυριαρχία απειλούνταν, η προτεραιότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού ήταν να διασφαλίσει την εσωτερική σταθερότητα απέναντι σε έναν εξωτερικό εχθρό. Δεν είναι τυχαίο ότι το «Lavender Scare» στη δεκαετία του 1950 — ο ηθικός πανικός για τους γκέι στην κυβέρνηση των ΗΠΑ — ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με τις αντι-κομμουνιστικές διώξεις του ΜακΚάρθι. Ούτε είναι σύμπτωση ότι η σταυροφορία της Anita Bryant ενάντια στην ομοφυλοφιλία στα τέλη της δεκαετίας του 1970 συνέπεσε με την ανάγκη των ΗΠΑ να ανακάμψουν από τις πολιτικές και στρατιωτικές ήττες που υπέστησαν τη δεκαετία του ’60 και του ’70.

Κατά κανόνα, δεν υπάρχει πιο ισχυρό όπλο για να συντρίψει κανείς την αριστερά και να ενώσει μια χώρα σε αντιδραστικούς σκοπούς από το να βασιστεί στις πιο συντηρητικές κοινωνικές προκαταλήψεις σχετικά με τη σεξουαλικότητα και την οικογένεια. Πολλοί μαχητικοί εργάτες-ακτιβιστές, έτοιμοι να υποστούν ξυλοδαρμούς και φυλάκιση για τις πεποιθήσεις τους, καταρρέουν με την παραμικρή υπόνοια ότι συνδέονται με σεξουαλικές «παρεκκλίσεις». Οι άρχουσες τάξεις των ΗΠΑ έχουν μακρά ιστορία χρήσης ηθικών πανικών γύρω από τη σεξουαλική παρέκκλιση ως εργαλείο κοινωνικού ελέγχου.

Παρόλα αυτά, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, οι ΗΠΑ δεν είχαν πλέον έναν ισχυρό εξωτερικό εχθρό για να κινητοποιηθούν εναντίον του. Αντιθέτως, στόχος τους ήταν να επεκτείνουν την οικονομική και κοινωνική επιρροή τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι οικουμενικές αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν τα τέλεια ιδεολογικά εργαλεία για να δικαιολογήσουν την αμερικανική παρέμβαση και κυριαρχία. Επιπλέον, με την ταξική πάλη σε ύφεση και χωρίς σοβαρούς γεωπολιτικούς αντιπάλους, η αμερικανική άρχουσα τάξη μπορούσε να επιτρέψει πιο χαλαρούς κοινωνικούς κανόνες στο εσωτερικό και να απελευθερώσει τα άγρια και κερδοφόρα πνεύματα του καταναλωτικού ατομικισμού.

Ωστόσο, παρά όλους τους λόγους περί διαφωτισμού και ελευθερίας τη δεκαετία του 1990, η φιλελευθεροποίηση της ομοφυλοφιλίας, και ειδικότερα το δικαίωμα στον γάμο, εξακολουθούσε να θεωρείται ταμπού από το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κατεστημένου των ΗΠΑ. Μόνο μετά την οικονομική κρίση του 2008, όταν πρόεδρος ήταν ο Ομπάμα, νομιμοποιήθηκε ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Τότε η άρχουσα τάξη χρειαζόταν να υποβιβάσει τις συνθήκες της εργατικής τάξης ενώ διατηρούσε την κοινωνική ειρήνη μέσω ενός αρώματος προοδευτισμού. Οι μεταρρυθμίσεις σε κοινωνικά ζητήματα όπως ο γάμος ήταν ιδανικές, αφού δεν κόστιζαν τίποτα οικονομικά και ήταν φυσικές προεκτάσεις των φιλελεύθερων αρχών της ανεκτικότητας και της ελεύθερης ατομικής επιλογής. Παραδόξως, ήταν μόνο εξαιτίας της κυριολεκτικής χρεοκοπίας της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης που η καπιταλιστική τάξη μπόρεσε να προχωρήσει τόσο πολύ προς τη σεξουαλική φιλελευθεροποίηση.

Παρόμοιες μεταρρυθμίσεις έγιναν σε όλο τον δυτικό κόσμο κατά την ίδια περίοδο, για παράδειγμα στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία. Καθώς ο οικονομικός στυλοβάτης της δυτικής κυριαρχίας διαβρωνόταν και οι ιμπεριαλιστικές άρχουσες τάξεις επιτίθονταν στις υλικές συνθήκες διαβίωσης, αυτές βασίζονταν όλο και περισσότερο στις φιλελεύθερες ιδέες για να αντισταθμίσουν την παρακμάζουσα ισχύ τους. Γι’ αυτό ο υποστηρικτικός λόγος προς τα LGBTQ+ άτομα έγινε κυρίαρχος στην πολιτισμική και πολιτική σφαίρα των περισσότερων δυτικών χωρών: τηλεοπτικές σειρές είχαν γκέι πρωταγωνιστές και έγινε κανόνας για εταιρείες, πολιτικούς και αστυνομικούς να παρελαύνουν στα Pride φεστιβάλ. Πέρα από το ότι παρείχε ένα υποκριτικό επίχρισμα προοδευτικότητας, μια τέτοια φιλελεύθερη στάση προσέφερε και ένα βολικό ρόπαλο για να χτυπηθούν εργάτες, μετανάστες και χώρες του Τρίτου Κόσμου· κάθε μορφή αντίστασης στο φιλελεύθερο status quo μπορούσε εύκολα να αντιμετωπιστεί με κατηγορίες περί οπισθοδρόμησης και σωβινισμού.

Έτσι, ενώ η κοινωνική φιλελευθεροποίηση είναι ασφαλώς προοδευτική, οι υποκείμενοι οικονομικοί λόγοι για τους οποίους συνέβη στις αρχές του 21ου αιώνα ριζώνουν σε οπισθοδρομικές οικονομικές συνθήκες και αντιδραστικά ταξικά συμφέροντα. Αυτό δεν αναιρεί τους μακρούς και επίπονους αγώνες που έδωσαν γενιές ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστών. Αντίθετα, εξηγεί γιατί κατάφεραν να επιτύχουν στον βαθμό που το έκαναν και γιατί το κίνημα έγινε λιγότερο ριζοσπαστικό και ολοένα πιο συμβατό με τον εταιρικό καπιταλισμό.

Το Ζήτημα των Τρανς και η Παρακμή της Ηγεμονίας των ΗΠΑ

Συνολικά, οι συνθήκες για τις τρανς γυναίκες και τους τρανς άνδρες ακολούθησαν την ίδια γενική πορεία όπως για τους γκέι και τις λεσβίες, αλλά με μια σημαντική καθυστέρηση. Τα τρανς δικαιώματα και η δημόσια επίγνωση του ζητήματος μόλις άρχιζαν να κάνουν τα πρώτα βήματα προς το mainstream τη στιγμή που η δεξιά λαϊκιστική αντίδραση άρχισε να αποκτά νέα δυναμική. Το 2014 το περιοδικό Time παρουσίασε στο εξώφυλλό του τη τρανς ηθοποιό Laverne Cox με τον τίτλο «Το σημείο καμπής για τα τρανς άτομα— το επόμενο σύνορο των πολιτικών δικαιωμάτων της Αμερικής». Ένα χρόνο αργότερα, ο Donald Trump ανακοίνωσε την πρώτη του υποψηφιότητα για την προεδρία.

Όπως αποδείχθηκε, το τρανς ζήτημα δεν ήταν απλώς το επόμενο σύνορο του αμερικανικού φιλελευθερισμού, αλλά στην πραγματικότητα το τελευταίο του σύνορο. Ήταν το ύστατο σημείο που μπορούσε να σπρώξει τη σεξουαλική απελευθέρωση πριν συναντήσει ένα αξεπέραστο όριο. Οι φιλελεύθεροι είχαν προχωρήσει τόσο μακριά στα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα και σε άλλα κοινωνικά θέματα προκειμένου να αντισταθμίσουν τη φθίνουσα κοινωνική τους επιρροή. Αλλά όσο εκείνοι πήγαιναν ολοένα και πιο πέρα, η αντίδραση στον φιλελευθερισμό γινόταν όλο και πιο ισχυρή. Οι συντηρητικές κοινωνικές δυνάμεις αντιλαμβάνονται αυτήν την αυξανόμενη αδυναμία και χρησιμοποιούν το τρανς ζήτημα ως πολιτικό πολιορκητικό κριό ενάντια στο φιλελεύθερο κατεστημένο των προηγούμενων δεκαετιών.

Από τη μία πλευρά, το τρανς ζήτημα ενσαρκώνει τα όρια του φιλελεύθερου ρεφορμισμού πάνω στα ζητήματα της σεξουαλικότητας. Η έννοια της ελεύθερης επιλογής και της ανοχής προσκρούει στα οικονομικά και κοινωνικά όρια του καπιταλισμού. Η έλλειψη υλικών πόρων και τα εμπεδωμένα συντηρητικά συμφέροντα καθιστούν τελικά αδύνατη την υπέρβαση μιας κοινωνικής οργάνωσης που βασίζεται στην μονογαμική ετεροφυλοφιλική οικογένεια— ένα ζήτημα που θα εξετάσουμε πιο αναλυτικά παρακάτω.

Αλλά την ίδια στιγμή, το τρανς ζήτημα σήμερα ενσαρκώνει επίσης τα όρια της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης που οι Ηνωμένες Πολιτείες οικοδόμησαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου οι οικονομικοί και κοινωνικοί πυλώνες αυτής της τάξης συγκρούονται με τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης που τους δημιούργησε. Όλο και περισσότερο, ο φιλελευθερισμός έχει γίνει ένα περιττό εμπόδιο στην προσπάθεια να αποκατασταθεί η κυρίαρχη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο. Αν το τρανς ζήτημα αποτελεί τέτοιο σημείο ανάφλεξης στους πολιτισμικούς πολέμους, είναι επειδή βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στη φιλελεύθερη τάξη της αμερικανικής ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας και την αναδυόμενη τάξη της συντηρητικής αντίδρασης που γεννιέται από την παρακμή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Όσον αφορά τα ευρύτερα τμήματα της εργατικής τάξης, ο φιλελευθερισμός έχει πλέον μετατραπεί στο σύμβολο όλων των πραγμάτων που απεχθάνονται οι εργάτες στο κατεστημένο. Για δεκαετίες τους έλεγαν να καταπίνουν τις οικονομικές επιθέσεις και την αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού στο όνομα κενών ιδανικών. Τώρα είναι εύκολο για τη δεξιά να εκμεταλλευτεί αυτή τη δυσαρέσκεια για να καλλιεργήσει μια γενικευμένη κοινωνική οπισθοδρόμηση. Οι άμεσοι στόχοι είναι οι μειονότητες, αλλά ο πραγματικός σκοπός είναι να τεθεί ο δυτικός ιμπεριαλισμός σε μια πιο επιθετική πορεία ενάντια στα συμφέροντα της εργατικής τάξης στο εσωτερικό και στους ανταγωνιστές στο εξωτερικό. Με δεδομένο ότι τόσο η άρχουσα τάξη όσο και η εργατική τάξη απομακρύνονται από το καθεστώς των προηγούμενων δεκαετιών, η κοινωνική συνθήκη που επέτρεψε περιορισμένες μεταρρυθμίσεις για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα εισέρχεται σε μια τελική κρίση. Αυτός είναι ο βασικός παράγοντας πίσω από τη λυσσαλέα σύγκρουση γύρω από το τρανς ζήτημα.

Η μόνη προοπτική για ουσιαστικά κέρδη για τις γυναίκες και τις σεξουαλικές μειονότητες θα ήταν μέσω μιας ανανεωμένης και διαρκούς περιόδου παγκόσμιας οικονομικής ευημερίας. Ωστόσο, αυτό αποκλείεται πλήρως, δεδομένου ότι οι Αμερικανοί καπιταλιστές είναι αποφασισμένοι να διατηρήσουν τον έλεγχο πάνω στον κόσμο και μπορούν να το κάνουν μόνο αυξάνοντας τον εθνικό ανταγωνισμό και γενικά υποβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο (βλ. «The Breakdown of U.S. Hegemony & the Struggle for Workers Power», Spartacist No. 68, September 2023). Τελικά, είναι οι οικονομικές πραγματικότητες ενός κόσμου που κυβερνάται από τον ιμπεριαλισμό που αποκλείουν σοβαρά κέρδη για οποιαδήποτε καταπιεσμένη ομάδα, πόσο μάλλον μια βαθμιαία και ρεφορμιστική πορεία για την απελευθέρωση των τρανς.

Μέρος Δεύτερο: Ξεδιαλύνοντας το Φύλο

Η Σύγκρουση πίσω από τους Πολέμους των Φύλων**

Μεγάλο μέρος της συζήτησης που αφορά το ζήτημα των τρανς περιστρέφεται γύρω από ορισμούς. Πριν καταδυθούμε σε αυτά τα ταραγμένα νερά, είναι σημαντικό να εξετάσουμε τα πολιτικά ζητήματα που βρίσκονται πίσω από τις μάχες για το κοινωνικό φύλο, το βιολογικό φύλο και τη βιολογία. Μεγάλο μέρος της σχετικής βιβλιογραφίας ξεκινά με ορισμούς ως βάση για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής οπτικής. Αν και αυτό φαίνεται λογικό εκ πρώτης όψεως, στην πραγματικότητα καλύπτει τη συζήτηση με μια ψευδή αίσθηση αντικειμενικότητας. Πίσω από τη σύγκρουση των ορισμών βρίσκεται μια σύγκρουση συμφερόντων. Έτσι, πριν παρουσιάσουμε τις δικές μας απαντήσεις και ορισμούς, θα εντοπίσουμε τους πολιτικούς στόχους του τρανς και του αντι-τρανς κινήματος, καθώς και τη δική μας κομμουνιστική κοσμοθεωρία.

Όπως υποδηλώνουν οι λέξεις «τρανσέξουαλ» και «τρανσφοβικό», τα τρανς άτομα είναι άτομα που επιθυμούν να αναγνωρίζονται κοινωνικά ως ένα φύλο διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είχαν έως τώρα κοινωνικοποιηθεί. Ως εκ τούτου, το τρανς κίνημα ως πολιτικό κίνημα επιδιώκει να καταστήσει δυνατές και κοινωνικά αποδεκτές τέτοιες μεταβάσεις για τα άτομα. Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύει τον κόσμο και τα επιχειρήματα που αναπτύσσει προκύπτουν όλα από αυτόν τον πολιτικό στόχο.

Όσοι αποτελούν το αντι-τρανς κίνημα —είτε πρόκειται για TERFs (ριζοσπάστριες φεμινίστριες που αποκλείουν τις τρανς), είτε θρησκευόμενες ομάδες, είτε αρσενικούς σωβινιστές, είτε ακόμη και ψευδο-μαρξιστές— αν και διαφέρουν μεταξύ τους, ενώνονται στη μάχη ενάντια στην κοινωνική αποδοχή των τρανς ατόμων. Φυσικά, αυτές οι διαφορετικές κατευθύνσεις έχουν διακριτά και συχνά αντιθετικά συμφέροντα. Ωστόσο, συγκλίνουν στην επιθυμία να καταστήσουν πιο δύσκολη ή αδύνατη την κοινωνική αποδοχή των τρανς ατόμων ως το φύλο με το οποίο τα ίδια τα άτομα ταυτίζονται. Οι διάφορες θεωρίες και τα επιχειρήματα που αναπτύσσουν αποσκοπούν όλα στην επίτευξη αυτού του πολιτικού σκοπού.

Όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, ακόμη και αν μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης γύρω από το τρανς ζήτημα εστιάζει στο βιολογικό φύλο έναντι του κοινωνικού φύλου, στον ορισμό της γυναικείας ταυτότητας κ.ο.κ., αυτό δεν αποτελεί την ουσία του ζητήματος. Το ζήτημα είναι απλώς αν είναι κοινωνικά επιθυμητό και επιτρεπτό τα άτομα να μπορούν να μεταβαίνουν από το ένα φύλο στο άλλο. Όλες οι δημόσιες συγκρούσεις που αφορούν τις έννοιες περιστρέφονται στην πραγματικότητα γύρω από αυτό το θεμελιώδες ερώτημα.

Ως κομμουνιστές, ο πολιτικός μας στόχος είναι να επιτύχουμε μια πλήρως εξισωτική κοινωνία αφθονίας, απαλλαγμένη από τάξεις και κάθε άλλη μορφή καταπίεσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκαλούνται από τον έμφυλο καταμερισμό της κοινωνίας. Έτσι, οι στόχοι μας είναι συμβατοί και αλληλεπικαλύπτονται με αυτούς του τρανς κινήματος. Υποστηρίζουμε ξεκάθαρα ότι ναι, τα άτομα θα πρέπει να επιτρέπεται να μεταβαίνουν σε άλλο φύλο και γενικά να κάνουν ό,τι επιθυμούν με το σώμα τους. Υποστηρίζουμε επίσης ότι η κοινωνία θα πρέπει να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία μετάβασης. Αλλά πέρα από αυτό, πιστεύουμε ότι ο αγώνας για σεξουαλική απελευθέρωση —συμπεριλαμβανομένης της τρανς απελευθέρωσης— αποτελεί υπόθεση που όχι μόνο συμβαδίζει με τον αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των καθημερινών της αγώνων στη σημερινή κοινωνία. Με άλλα λόγια, το καθήκον δεν είναι να περιμένουμε το κομμουνιστικό μέλλον, αλλά να αγωνιστούμε σήμερα για την προώθηση αυτού του σκοπού.

Εκεί που διαφοροποιούμαστε ως κομμουνιστές είναι στο ότι αντιλαμβανόμαστε τον αγώνα για την τρανς απελευθέρωση ως μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης. Καθοριστικά, διαφοροποιούμαστε επίσης από το τρανς κίνημα στα μέσα και στις μεθόδους μέσω των οποίων επιδιώκουμε την επίτευξη των πολιτικών μας στόχων. Στον αγώνα μας, καθοδηγούμαστε από τη διδασκαλία του επιστημονικού σοσιαλισμού, γνωστή και ως Μαρξισμός.

Βιολογία και Κοινωνία

Μεγάλο μέρος του λόγου ενάντια στην κοινωνική αποδοχή και ένταξη των τρανς ατόμων περιστρέφεται γύρω από τη βιολογία. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη βιολογική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών και ότι το να υποστηρίζει κανείς πως μια τρανς γυναίκα είναι γυναίκα συνιστά απόρριψη της βασικής επιστήμης. Αυτό οδηγεί στην ερώτηση που πάντα θέτουν κακόβουλοι παρουσιαστές talk show ή προκλητικοί YouTubers: «Τι είναι γυναίκα;» Οποιαδήποτε απάντηση που δεν βασίζεται στην επαναβεβαίωση της ουσιαστικής βιολογικής διαφοράς μεταξύ ανδρών και γυναικών χλευάζεται και απορρίπτεται.

Αν και είναι αναμφισβήτητο ότι υπάρχουν θεμελιώδεις και ποιοτικές βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, αυτές μάς λένε ελάχιστα για το τι σημαίνει να είναι κανείς άνδρας ή γυναίκα σε μια δεδομένη κοινωνία. Είναι απλώς ψευδές να πιστεύει κανείς ότι οι κοινωνικές σχέσεις καθορίζονται από τη βιολογία. Στην πραγματικότητα, η ίδια η ανθρώπινη εξέλιξη διαψεύδει αυτόν τον μύθο και δείχνει μια διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανάπτυξης του πολιτισμού και της τεχνικής και των αλλαγών στη φυσική ανατομία. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη της γλώσσας και η χρήση εργαλείων οδήγησαν σε βάθος χρόνου στη διόγκωση του ανθρώπινου εγκεφάλου, δηλαδή ο πολιτισμός άλλαξε τη βιολογία. Αυτό δείχνει ότι η βιολογία δεν αποτελεί τον αποφασιστικό παράγοντα για την κατανόηση των ανθρώπινων κοινωνικών σχέσεων.

Με τον ίδιο τρόπο, οι βιολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων, ούτε είναι ανεξάρτητες από τις κοινωνικές σχέσεις, ούτε υπαγορεύουν τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η ικανότητα ένας άνθρωπος να κυοφορεί έχει σημασία σε όλους τους πολιτισμούς, αλλά το τι σημαίνει συγκεκριμένα να είναι κάποια «γυναίκα» αλλάζει δραστικά μεταξύ πολιτισμών και εποχών. Η επαναβεβαίωση των βιολογικών χαρακτηριστικών ενός ανθρώπου θηλυκού φύλου δεν λέει τίποτα για το τι σημαίνει κάποια να είναι γυναίκα σε μια σύγχρονη δυτική κοινωνία ή γυναίκα σε ένα παραδοσιακό χωριό στην Υποσαχάρια Αφρική. Γι’ αυτό είναι παραπλανητικό και αντιπαραγωγικό στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες να εστιάζουμε τη συζήτηση για το τρανς ζήτημα στις ανατομικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η δόλια ερώτηση «τι είναι γυναίκα;» επιχειρεί να συγχωνεύσει τη βιολογική και την κοινωνική σημασία του να είναι κανείς γυναίκα. Για να απαντήσει κανείς, πρέπει να ξεμπλέξει τα δύο ζητήματα. Μερικές φορές οι δημαγωγοί καθιστούν αυτό αδύνατο. Όμως πολύ συχνά είναι και οι ίδιες οι φιλικές προς τα τρανς άτομα φωνές που συμβάλλουν στη σύγχυση του ζητήματος.

Φάσμα και Διχοτομία

Σε απάντηση προς την κοινωνία γενικότερα και τους αντι-τρανς ιδεολόγους που επιμένουν στο γεγονός ότι υπάρχουν θεμελιώδεις βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, πολλοί τρανς διανοούμενοι έχουν εσφαλμένα επιτεθεί στην ίδια την ιδέα ότι υπάρχει μια διχοτομία μεταξύ της ανδρικής και γυναικείας βιολογίας. Οι περισσότεροι δεν αρνούνται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά επιμένουν ότι αυτές οι διαφορές δεν είναι μονοδιάστατες αλλά βρίσκονται σε ένα φάσμα και ότι το δυαδικό φύλο αποτελεί καθαρή επινόηση. Για να στηρίξουν αυτό το επιχείρημα, επισημαίνουν τον μεγάλο βαθμό ποικιλίας στα σωματικά χαρακτηριστικά του κάθε φύλου και το γεγονός ότι ορισμένα ίντερσεξ άτομα δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν με τρόπο αδιαμφισβήτητο ως βιολογικώς αρσενικά ή θηλυκά.

Στην εξέγερσή του απέναντι στις άκαμπτες κοινωνικές κατηγορίες, ο τρανς ακαδημαϊκός Jack Halberstam φτάνει στο σημείο να επιτεθεί στην τάση να αποδίδονται «κατηγορίες» ουσιαστικά σε οτιδήποτε στον φυσικό κόσμο:

«Η μανία για τη θεϊκή λειτουργία της ονοματοδοσίας ξεκίνησε, όχι τυχαία, με την αποικιοκρατική εξερεύνηση. Όπως γνωρίζει όποιος έχει επισκεφθεί βοτανικούς ή ζωολογικούς κήπους, η συλλογή, ταξινόμηση και ανάλυση της χλωρίδας και της πανίδας του κόσμου πορεύτηκαν χέρι-χέρι με διάφορες μορφές αποικιακής επέκτασης και επιχείρησης.»
— Trans (University of California Press, 2018)

Αν και ασφαλώς είναι αληθές ότι η επιστήμη αναπτύχθηκε παράλληλα με τον καπιταλισμό και τα πολλά του εγκλήματα, το πρόβλημα δεν είναι η «ονοματοδοσία» και η «ταξινόμηση» ή η επιστήμη εν γένει. Απλώς δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει τον κόσμο, φυσικό ή κοινωνικό, χωρίς κατηγορίες και ονόματα. Και αν δεν μπορείς να κατανοήσεις τον κόσμο, δεν μπορείς να τον αλλάξεις.

 Κατά βάση, δεν είναι καθόλου αντιδραστικό να αναγνωρίζει κανείς ότι υπάρχουν πράγματι ένα σύνολο ποιοτικών βιολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών —ή μεταξύ φυτών. Το να αποδεχτεί κανείς μια διχοτομία δεν υπονομεύει το γεγονός ότι υπάρχει μεγάλη ποικιλία εντός των κατηγοριών ή ότι υπάρχουν ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις που είναι δύσκολο να ταξινομηθούν. Τα πάντα στη φύση συνδυάζουν διακριτές κατηγορίες και μεταβατικές, ενδιάμεσες καταστάσεις.

Για παράδειγμα, η εξέλιξη των ειδών λαμβάνει χώρα μέσω μιας διαδικασίας κατά την οποία η συσσώρευση μικρών γενετικών διαφορών οδηγεί τελικά στην εμφάνιση ενός θεμελιωδώς διαφορετικού τύπου ζώου ή φυτού. Είναι γενικά αδύνατο να υποδειχθεί η ακριβής στιγμή κατά την οποία η ποσότητα μετατρέπεται σε ποιότητα. Όμως αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι σε κάποιο σημείο καθίσταται σαφές πως έχει λάβει χώρα μια ποιοτική αλλαγή. Όπως μπορούμε να πούμε ότι η τίγρη και το λιοντάρι είναι δύο διαφορετικά είδη, μπορούμε να πούμε ότι ο άνδρας και η γυναίκα είναι δύο διαφορετικά βιολογικά φύλα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο λίγκας ή τα ίντερσεξ άτομα δεν υπάρχουν. Αλλά και τα δύο αποτελούν ακραίες παραλλαγές εντός μιας διχοτομίας.

Η ποικιλία και η αντίθεση συνυπάρχουν σε όλα. Το να αρνείσαι την ποικιλία σε αφήνει με μια άκαμπτη αντίληψη της πραγματικότητας, ανίκανη να παρατηρήσει την αλλαγή και τις αντιφάσεις. Το να αρνείσαι τις αντιθέσεις σε αφήνει με μια άμορφη αντίληψη της πραγματικότητας όπου όλα είναι σχετικά και υποκειμενικά.

Επιστρέφοντας στο τρανς ζήτημα, από τη μια, έχουμε τους αντι-τρανς ιδεολόγους που βλέπουν τον κόσμο μόνο μέσα από άκαμπτες βιολογικές κατηγορίες. Αυτό τους οδηγεί στο να απορρίπτουν ή να καταγγέλλουν ορισμένες αντιφατικές καταστάσεις, ιδίως εκείνες στις οποίες οι άνθρωποι δρουν συνειδητά για να αλλάξουν στοιχεία της φυσικής και χημικής τους ύπαρξης, ώστε να προσεγγίσουν τα βιολογικά χαρακτηριστικά ενός διαφορετικού φύλου. Από την άλλη, έχουμε πολλές τρανς ακτιβίστριες και τρανς ακτιβιστές που αρνούνται οποιαδήποτε ποιοτική διαφορά ανάμεσα στα φύλα, πράγμα που τους καθιστά ανίκανους να αντιμετωπίσουν με ευφυή τρόπο τις πραγματικότητες του φυσικού και κοινωνικού κόσμου.

Το τρανς κίνημα δεν έχει καμία ανάγκη να απορρίψει το δυαδικό φύλο για να προωθήσει τον σκοπό του. Το αντίθετο: μια καλύτερη επιστημονική κατανόηση των βιολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει κάποια ημέρα ακόμη και στην υπέρβαση των βιολογικών σεξουαλικών διαφορών συνολικά. Το εμπόδιο σε αυτήν την προοπτική και στην τρανς απελευθέρωση γενικότερα δεν βρίσκεται, ωστόσο, στους σημερινούς επιστημονικούς περιορισμούς αλλά στις καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις.

Καπιταλισμός και Φύλο

Το πιο συνηθισμένο επιχείρημα όσων αντιδρούν στην απελευθέρωση των τρανς είναι ότι «ο άνδρας είναι άνδρας» και «η γυναίκα είναι γυναίκα», ότι όλοι γνωρίζουν πως αυτό είναι αλήθεια και ότι δεν μπορεί ένα άτομο να αλλάξει από το ένα στο άλλο. Για αυτούς, όποιος αμφισβητεί αυτά τα προφανή «γεγονότα» ζει σε έναν κόσμο φαντασίας. Με μια έννοια, το πιο βασικό αντεπιχείρημα σε αυτή τη συλλογιστική είναι ότι υπάρχουν πολλοί τρανς άνθρωποι που ζουν την καθημερινή τους ζωή χωρίς κανείς να αντιλαμβάνεται ή να ενδιαφέρεται ότι είναι τρανς. Στην πραγματικότητα, είναι σαφώς δυνατό να πραγματοποιηθεί κοινωνική μετάβαση από το ένα φύλο στο άλλο. Αυτό, φυσικά, δεν λύνει τη διαμάχη. Στο βάθος, το αντι- τρανς κίνημα πιστεύει ότι τέτοιες μεταβάσεις είναι επιζήμιες για την κοινωνία και ότι θα πρέπει είτε να σταματήσουν εντελώς είτε να περιοριστούν αυστηρά.

Αυτό θέτει τα ερωτήματα «Γιατί υπάρχει τόση αντίδραση και εναντίωση στη μετάβαση φύλου;» και «Γιατί το επιχείρημα ότι η μετάβαση είναι αδύνατη έχει τόσο μεγάλη απήχηση;» Για να απαντήσουμε, πρέπει να ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι οι ιδέες σχετικά με τους έμφυλους ρόλους, τη σεξουαλικότητα και τη μετάβαση φύλου δεν προκύπτουν απλώς στα μυαλά των ατόμων, αλλά αποτελούν αντανάκλαση της κοινωνίας όπως αυτή είναι σήμερα οργανωμένη.

Στο εξαιρετικό του βιβλίο Η Καταγωγή της Οικογένειας, της Ατομικής Ιδιοκτησίας και του Κράτους (1884), ο Φρίντριχ Ένγκελς εξηγεί πώς η καταπίεση των γυναικών, δηλαδή οι άνισες έμφυλες σχέσεις, ριζώνουν στην εμφάνιση της ταξικής κοινωνίας και την ανάπτυξη της πατριαρχικής οικογένειας. Από την εποχή της δουλείας έως τις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες, αυτή η μορφή οικογένειας υπήρξε η βασική μονάδα κοινωνικής οργάνωσης.

Κάθε σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία είναι οργανωμένη γύρω από μια νόρμα που συνίσταται σε ένα ετεροσεξουαλικό μονογαμικό ζευγάρι που ανατρέφει παιδιά στα οποία θα κληροδοτήσει την περιουσία του (εάν διαθέτει). Στον ιδιωτικό χώρο της οικογένειας, βασικά καθήκοντα όπως η ανατροφή των παιδιών, η εκπαίδευση, η φροντίδα και η οικιακή εργασία παρέχονται, κυρίως από γυναίκες. Αυτή η οικογενειακή δομή αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του καπιταλισμού. Ταυτόχρονα, ο σύγχρονος καπιταλισμός υπονομεύει τα θεμέλια του θεσμού παρέχοντας στις γυναίκες έναν βαθμό οικονομικής ανεξαρτησίας, αποδυναμώνοντας τον ρόλο της εκκλησίας και αναπτύσσοντας την ατομικότητα. Όμως, ενώ η νόρμα μπορεί να υπονομευθεί, συχνά σε σημαντικό βαθμό, αυτό δεν μπορεί να προσφέρει τις κοινωνικές συνθήκες που είναι αναγκαίες για να αντικατασταθεί πλήρως ο κοινωνικός ρόλος που παίζει η οικογένεια.

Με πιο απλούς όρους, η οικογένεια μπορεί να αντικατασταθεί μόνο στον βαθμό που τα καθήκοντά της αναλαμβάνονται από την κοινωνία. Όση περισσότερη κοινωνικοποιημένη υγεία και εκπαίδευση υπάρχει, τόσο λιγότερο αυτά τα βάρη πέφτουν στην οικογένεια. Όσο περισσότερο τα άτομα είναι ελεύθερα από τον οικονομικό ανταγωνισμό και την ανάγκη, τόσο περισσότερο θα είναι ελεύθερα να συσχετίζονται και να ζουν με όποιον θέλουν και με όποιον τρόπο το θέλουν. Η ιδιαιτερότητα του ζητήματος, φυσικά, είναι ότι ο καπιταλισμός εν δυνάμει, σε πολύ βασικό, αμφισβητούμενο και πρωταρχικό βαθμό μπορεί να παρέχει τέτοιες συνθήκες. Στη σημερινή περίοδο καπιταλιστικής παρακμής όμως, με τις παραγωγικές δυνάμεις να συρρικνώνονται, βλέπουμε μια ανατροπή όσων έχουν κερδηθεί και μια ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από τη βασική οικογενειακή δομή. Αυτή η πραγματικότητα βρίσκεται πίσω από την παγκόσμια κρίση στην υγεία, την εκπαίδευση και τη φροντίδα των ηλικιωμένων.

Επιπλέον, οι καπιταλιστές έχουν άμεσο συμφέρον να διατηρήσουν την παραδοσιακή ετεροσεξουαλική οικογένεια τόσο για πολιτικούς λόγους (για την ενίσχυση της κοινωνικής συμμόρφωσης) όσο και για οικονομικούς— ώστε να μεγαλώνει και να συντηρείται ένα διευρυμένο εργατικό δυναμικό. Αυτοί οι παράγοντες δείχνουν ότι η αυξανόμενη υστερία ενάντια στους διεμφυλικούς ανθρώπους είναι μόνο η αρχή ενός κύματος αντίδρασης που τελικά θα στραφεί ενάντια σε όλες τις γυναίκες και σε όλους όσους δεν συμμορφώνονται αυστηρά με τα άκαμπτα πρότυπα της μονογαμικής οικογένειας.

Στις δυτικές κοινωνίες, ο Χριστιανισμός βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντι- τρανς εκστρατείας. Η θρησκεία, μέσα από τους αμετάβλητους ηθικούς κώδικές της, που υπαγορεύονται από τον ίδιο τον Θεό, προσφέρει ένα δόγμα που κατοχυρώνει την ιερότητα της ατομικής ιδιοκτησίας, την υποταγή των γυναικών στους άνδρες και, φυσικά, τον συμπαγή και αδιαμφισβήτητο διαχωρισμό των δύο φύλων. Η θρησκεία ως θεσμός προσφέρει πάντα τη συνεπέστερη φωνή στην υπεράσπιση της πατριαρχικής οικογένειας και μια βάση για συντηρητικούς κοινωνικούς κανόνες και αξίες.

Ωστόσο, όπως ο καπιταλισμός διαβρώνει τα θεμέλια της ετεροσεξουαλικής οικογένειας, έτσι υπονομεύει και την επιρροή της θρησκείας. Στις περισσότερες δυτικές κοινωνίες, οι πραγματικότητες της σύγχρονης ζωής έχουν οδηγήσει την πλειονότητα στο να μην προσκολλάται σε άκαμπτες ερμηνείες των θρησκευτικών κειμένων. Ακόμη και μεταξύ θρησκευόμενων ανθρώπων έχει υπάρξει αυξανόμενη αποδοχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων και λεσβιών και, μέχρι πρόσφατα, των δικαιωμάτων των διεμφυλικών ατόμων.

Από μόνα τους, τα θρησκευτικά επιχειρήματα δεν έχουν υπάρξει τα πιο αποτελεσματικά όπλα στη διαμόρφωση της αντίδρασης ενάντια στις τρανς γυναίκες και τους τρανς άνδρες. Αντίθετα, εκεί όπου η παραδοσιακή συντηρητική σκέψη έχει καταφέρει να συνδεθεί με πιο σύγχρονους ιδεολογικούς χώρους είναι μέσω της υπεράσπισης της γυναικείας ταυτότητας. Με ειρωνικό τρόπο, στο ζήτημα των διεμφυλικών ατόμων, ο φεμινισμός έχει υπάρξει βοηθητικός προς τις ίδιες πατριαρχικές αξίες που επιδιώκει να αμφισβητήσει.

Γιατί υπάρχουν οι TERFs;

Στη Βρετανία, που θεωρείται από πολλούς το επίκεντρο της αντίδρασης ενάντια στα τρανς άτομα, μεγάλο μέρος του δημόσιου διαλόγου διεξάγεται ανάμεσα σε υποστηρικτές των τρανς δικαιωμάτων και φεμινίστριες που μερικές φορές θεωρούν τον εαυτό τους προοδευτικό ή ακόμη και αριστερό, δηλαδή τις λεγόμενες TERFs. Το βασικό φεμινιστικό επιχείρημα ενάντια στη διεύρυνση των δικαιωμάτων των τρανς είναι ότι αυτό γίνεται εις βάρος των κατακτημένων δικαιωμάτων των γυναικών. Υπάρχουν κάποιες φανατισμένες εκδοχές αυτού του επιχειρήματος που ουσιαστικά κατηγορούν τις τρανς γυναίκες ως αρπακτικά, σεξουαλικά αποκλίνοντα, άτομα που έχουν στόχο να «οικειοποιηθούν» τη γυναικεία ταυτότητα. Ωστόσο, οι πιο αποτελεσματικές— και πιο επικίνδυνες— εκδοχές αυτών των επιχειρημάτων διατυπώνονται από γυναίκες με φιλελεύθερη χροιά όπως η Kathleen Stock, μια ήπια ακαδημαϊκός που είναι η ίδια λεσβία.

Απέναντι σε ανθρώπους όπως η Stock, δεν αρκεί απλώς να τους φωνάζεις και να τους κατηγορείς ότι είναι προκατειλημμένες anti- trans φανατικές. Αντίθετα, για να ηττηθεί το terf- φεμινιστικό επιχείρημα ενάντια στα δικαιώματα των τρανς, είναι αναγκαίο να κατανοήσουμε τι βρίσκεται πίσω από τη σύγκρουση. Τι ώθησε γυναίκες όπως η Stock ή η J.K. Rowling να εισέλθουν στη δημόσια συζήτηση για το ζήτημα των τρανς ατόμων και κυρίως, τί ήταν αυτό που έκανε τις παρεμβάσεις τους τόσο δημοφιλείς; Η απλή απάντηση είναι ότι στηρίζονται πάνω στην καταπίεση των γυναικών. Χρησιμοποιούν το γεγονός ότι οι γυναίκες υπόκεινται σε βία, έχουν λιγότερες οικονομικές ευκαιρίες και αντιμετωπίζουν κάθε είδους σεξιστικές προκαταλήψεις για να παρουσιάσουν τις τρανς γυναίκες ως ανταγωνίστριες των γυναικείων δικαιωμάτων.

Στο φυλλάδιό του «Beyond Binaries» (Ιούλιος 2024), το Socialist Workers Party (στη Βρετανία) απορρίπτει χωρίς δεύτερη συζήτηση τα επιχειρήματα των TERFs, γράφοντας ότι «η δεξιά—και ορισμένοι σοσιαλιστές και φεμινίστριες που τους έδωσαν αριστερό άλλοθι—βάσισαν την αντίθεσή τους στη μεταρρύθμιση του GRA [Gender Recognition Act] στο ψέμα ότι οι τρανς γυναίκες αποτελούν απειλή για τα δικαιώματα των γυναικών» (η έμφαση στο πρωτότυπο). Ας είμαστε σαφείς: είναι ψευδές να αντιπαρατεθεί η υπόθεση των γυναικών με εκείνη των τρανς ανθρώπων. Τούτου λεχθέντος, το να απορρίπτεται απλώς αυτό το ζήτημα ως ψέμα δεν αποτελεί σοβαρό ή αποτελεσματικό επιχείρημα. Η αλήθεια είναι ότι, εάν το δούμε αποκλειστικά μέσω του πρίσματος της κοινωνίας όπως είναι σήμερα οργανωμένη, όπου όλοι ανταγωνίζονται για έναν περιορισμένο και όλο και πιο συρρικνωμένο όγκο πόρων, υπάρχει μια συγκεκριμένη ένταση μεταξύ της βελτίωσης των συνθηκών για τα τρανς άτομα και της βελτίωσης της ζωής των γυναικών.

Θα ασχοληθούμε με το ζήτημα του πώς μπορούν να ξεπεραστούν αυτές οι εντάσεις αργότερα στο άρθρο. Αλλά πρώτα πρέπει να επιμείνουμε στη σημασία της αναγνώρισης της πραγματικότητας αυτής της σύγκρουσης συμφερόντων. Είτε πρόκειται για το θέμα του αθλητισμού, των βραβείων, των καταφυγίων, των φυλακών, των τουαλετών ή των προγραμμάτων θετικής δράσης, το πρόβλημα των περιορισμένων οικονομικών πόρων βρίσκεται παντού. Συχνά τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα—όπως το θέμα των τρανς γυναικών στον ελίτ αθλητισμό—δεν είναι αυτά που αφορούν τους περισσότερους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Ωστόσο, αυτά είναι σημαντικά συμβολικά ζητήματα που αποτελούν συμπυκνωμένες εκφράσεις πραγματικών εντάσεων, που υποβόσκουν.

Στο βάθος, το πρόβλημα είναι ότι η ενσωμάτωση των τρανς όχι μόνο επιβαρύνει περαιτέρω πόρους που ήδη είναι περιορισμένοι για τις cis (μη-trans) γυναίκες, αλλά επίσης αμφισβητεί την άκαμπτη έμφυλη διαίρεση μέσα από την οποία οργανώνεται η κοινωνία. Ενώ αυτή η διαίρεση είναι τελικά η αιτία της καταπίεσης των γυναικών, οι έμφυλα διαχωρισμένοι χώροι και τα κοινωνικά προγράμματα θεωρούνται από τις περισσότερες γυναίκες ως σημαντικά δικαιώματα που προσφέρουν έναν βαθμό προστασίας μέσα σε μια πατριαρχική και συχνά βίαιη κοινωνία. Ο δρόμος προς τα εμπρός για την αποδοχή και την ενσωμάτωση των διεμφυλικών απαιτεί να δοθούν στις διάφορες διχογνωμίες, συγκρούσεις και εντάσεις εκείνες οι κατάλληλες απαντήσεις που θα οδηγήσουν σε αυξημένα κοινωνικά οφέλη τόσο για τα τρανς άτομα γενικά όσο και για τις cis γυναίκες. Τέτοιες απαντήσεις δεν θα βρεθούν ποτέ με το να αρνούμαστε ή να υποβαθμίζουμε τη σύγκρουση συμφερόντων ή με το να υποστηρίζουμε ότι η προκατάληψη είναι ο μόνος παράγοντας που σπρώχνει γυναίκες με προοδευτικό προσανατολισμό προς μια αντι- τρανς κατεύθυνση.

Μέρος του προβλήματος είναι ότι τόσο οι TERFs όσο και οι ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστές βλέπουν τον κόσμο μέσα από ένα φεμινιστικό πρίσμα. Φυσικά, υπάρχει μια σαφής διαφορά ανάμεσα στον αντιδραστικό ρόλο που παίζουν οι TERFs, δουλεύοντας ενεργά για να περιοριστούν τα δικαιώματα των τρανς, και τους ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστές που θέλουν να βελτιώσουν τις συνθήκες για μία από τις πιο καταπιεσμένες ομάδες της κοινωνίας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι όλο και περισσότερο παρατηρείται μια σύγκλιση μεταξύ των TERFs και ακροδεξιών πολιτικών ρευμάτων. Τούτου λεχθέντος, μέσα στη φεμινιστική τους κοσμοθεωρία, τόσο οι TERFs όσο και το mainstream του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος προσεγγίζουν το πρόβλημα της γυναικείας και της σεξουαλικής καταπίεσης με όρους που επικεντρώνονται τόσο στην ταυτότητα όσο και σε αυτό που θεωρείται δυνατό σύμφωνα με τους τρέχοντες κοινωνικούς και οικονομικούς κανόνες.

Για παράδειγμα, οι TERFs αποδίδουν τεράστια σημασία στο ποιος ανήκει ή δεν ανήκει στην κατηγορία «γυναίκα». Αυτό συμβαίνει επειδή η «γυναικεία ταυτότητα» είναι ο καθοριστικός φακός μέσω του οποίου βλέπουν όλες τις κοινωνικές σχέσεις. Το να είναι κανείς γυναίκα ή όχι καθορίζει το αν είναι καταπιεστής ή όχι, αν επιτρέπεται να παρευρεθεί σε συναντήσεις μόνο για γυναίκες και αν έχει επωφεληθεί ή όχι από το «ανδρικό προνόμιο». Μια τέτοια κατανόηση του κόσμου όχι μόνο κάνει ελάχιστα πράγματα για να βελτιώσει την κατάσταση των γυναικών, αλλά η διχαστική της λογική οδηγεί σε ολοένα αυξανόμενο κατακερματισμό και συγκρούσεις μεταξύ διαφόρων καταπιεσμένων ομάδων— ξεκινώντας από τις ίδιες τις φεμινίστριες.

Όσο για το mainstream ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα, η εστίασή του έχει στραφεί στο lobbying εταιρειών και θεσμών για να αλλάξουν τη γλώσσα που χρησιμοποιούν ώστε να γίνει πιο συμπεριληπτική προς μια ολοένα αυξανόμενη σειρά ταυτοτήτων. Αυτή η επιμονή απορρέει από τη φεμινιστική ιδέα ότι η γλώσσα και οι ιδέες, και όχι οι υλικά ριζωμένοι κοινωνικοί θεσμοί, είναι η πηγή της καταπίεσης. Αυτός ο τύπος ακτιβισμού οδηγεί σε ελάχιστες, αν όχι ανύπαρκτες, θετικές αλλαγές στη ζωή των τρανς, αλλά επιτυγχάνει στο μέγιστο να προκαλέσει κοινωνική αντίδραση. Το κλασικό παράδειγμα είναι η J.K. Rowling να χλευάζει τη χρήση της φράσης «άνθρωποι που έχουν έμμηνο ρύση».

Όταν πρόκειται για συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις, και οι δύο πλευρές της διαμάχης συνήθως βλέπουν το ζήτημα μόνο μέσω του πλαισίου του τι είναι εφικτό εντός του κυρίαρχου πολιτικού mainstream. Χωρίς την κατανόηση ότι ο ίδιος ο καπιταλισμός αφαιρεί πόρους από όλες τις καταπιεσμένες ομάδες, οι φεμινίστριες, είτε τρανς-συμπεριληπτικές είτε όχι, κατά κανόνα προτείνουν πολιτικές που θα εφαρμοσθούν εκ των πραγμάτων εις βάρος των υλικών συμφερόντων ή των ευαισθησιών μιας άλλης καταπιεσμένης ομάδας. Για παράδειγμα, η ένταξη των τρανς γυναικών στο γυναικείο σωφρονιστικό σύστημα χωρίς να αλλάξει οτιδήποτε άλλο στον βάρβαρο τρόπο με τον οποίο φυλακίζονται οι άνθρωποι είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει εντάσεις και περιστατικά κοινωνικών εκρήξεων. Και πάλι, χωρίς κατανόηση της έντασης που προκαλείται από τους περιορισμένους πόρους και τις υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις, είναι αδύνατο να προταθούν λύσεις ικανές να οδηγήσουν στην υπέρβαση ή έστω στην ελαχιστοποίηση των συγκρούσεων μεταξύ των καταπιεσμένων ομάδων.

Το Πρόβλημα με τον Φιλελεύθερο Ιδεαλισμό

Έχουμε ήδη θίξει ορισμένα από τα προβλήματα της κυρίαρχης ιδεολογίας αυτών που υποστηρίζουν τα διεμφυλικά άτομα όσον αφορά τη βιολογία και τον φεμινισμό. Και τα δύο σχετίζονται με ένα ευρύτερο υποκείμενο ζήτημα: το κίνημα έχει ιδεαλιστικό ιδεολογικό υπόβαθρο. Με τον όρο «ιδεαλιστικό» εννοούμε μια φιλοσοφική κοσμοθεωρία που δεν αντιλαμβάνεται την καταπίεση ως θεμελιωδώς παραγώμενη από τις οικονομικές σχέσεις, αλλά από λανθασμένες αντιλήψεις που αιωρούνται στα κεφάλια των ανθρώπων.

Το Judith Butler είναι ένα από τα κορυφαία άτομα της παγκόσμιας ακαδημίας στον χώρο των gender studies και έχει ασκήσει τεράστια επιρροή στη διαμόρφωση των ιδεολογικών θεμελίων του σύγχρονου LGBTQ+ κινήματος. Σύμφωνα με το Butler:

«Η πολιτική υπόθεση ότι πρέπει να υπάρχει μια παγκόσμια βάση για τον φεμινισμό, μια βάση που πρέπει να βρεθεί σε μια ταυτότητα που υποτίθεται ότι υπάρχει διαπολιτισμικά, συχνά συνοδεύει την άποψη ότι η καταπίεση των γυναικών έχει μια ενιαία μορφή, διακριτή μέσα στη παγκόσμια ή ηγεμονική δομή της πατριαρχίας ή της ανδρικής κυριαρχίας…. Η φεμινιστική βιασύνη να θεμελιώσει μια παγκόσμια κατάσταση για την πατριαρχία ώστε να ενισχύσει την εντύπωση ότι ο φεμινισμός αντιπροσωπεύει το σύνολο των γυναικών, έχει  οδηγήσει σταδιακά προς μια κατηγοριακή ή φαντασιακή καθολικότητα της δομής της κυριαρχίας, που υποτίθεται ότι παράγει τη κοινή υποταγμένη εμπειρία των γυναικών.»

—Gender Trouble (Routledge, 1990)

Πίσω από την ορολογία, το Butler απορρίπτει την άποψη ότι η «πατριαρχία», δηλαδή η καταπίεση των γυναικών, ριζώνει σε οποιοδήποτε ενιαίο κοινωνικό θεσμό. Δηλαδή, αρνείται ότι η πατριαρχική οικογένεια είναι ο θεσμός που κατοχυρώνει και αναπαράγει τη φυλετικά έμφυλη διαίρεση της κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, το Judith Butler δεν επιδιώκει να πολεμήσει την έμφυλη καταπίεση μέσω της δημιουργίας κοινωνικών συνθηκών που μπορούν να αντικαταστήσουν την οικογένεια ως θεσμό, αλλά μέσω της αμφισβήτησης και της ανατροπής των υφιστάμενων κοινωνικών κανόνων:

«Ως στρατηγική για την απο-φυσικοποίηση και επανασηματοδότηση των κατηγοριών του σώματος, περιγράφω και προτείνω ένα σύνολο παρωδιακών πρακτικών, βασισμένων σε μια επιτελεστική θεωρία των έμφυλων πράξεων, που διαταράσσουν τις κατηγορίες του σώματος, του φύλου, του γένους και της σεξουαλικότητας και επιτρέπουν την υπονομευτική επανασηματοδότησή τους και τον πολλαπλασιασμό τους πέρα από το δυαδικό πλαίσιο.»

Ενώ η υπέρβαση των έμφυλων κανόνων μπορεί να είναι απελευθερωτική προοπτική για εκείνους που απορρίπτουν το φύλο τους και/ή τις κοινωνικές προσδοκίες που το συνοδεύουν, τέτοιες πράξεις δεν κάνουν απολύτως τίποτα για να αμφισβητήσουν τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία στο σύνολό της είναι οργανωμένη.

Η διαίρεση της κοινωνίας σε δύο φύλα είναι ένα κοινωνικό δεδομένο, εξίσου πραγματικό με τη βιολογική διαίρεση μεταξύ των φύλων. Δεν είναι προϊόν ιδεών, αλλά ενός ιστορικά εξελιγμένου θεσμού που διατηρείται από υλικούς περιορισμούς και ταξικά συμφέροντα της αστικής τάξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πατριαρχικές σχέσεις πρέπει να είναι μόνιμες. Αλλά για να σπάσουν οι έμφυλοι κανόνες, είναι τελικά αναγκαίο να μετασχηματιστεί η κοινωνία, όχι η ταυτότητα κάποιου.

Κάποιος μπορεί να μισεί τον καπιταλισμό και να πάει να ζήσει σε μια κοινότητα στο δάσος, αλλά αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι ο καπιταλισμός θα συνεχίσει να υπάρχει. Με τον ίδιο τρόπο, κάποιος μπορεί να ταυτίζεται ως μη δυαδικός, gender non-conforming ή οτιδήποτε άλλο, αλλά αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι η κοινωνία (εκτός από πολύ απομονωμένους, μικροαστικούς κύκλους) θα συνεχίσει να τοποθετεί τα άτομα μέσα σε ένα έμφυλο δυαδικό σύστημα. Όσοι απορρίπτουν τέτοιους κανόνες σε προσωπική βάση περιθωριοποιούνται από την κοινωνία· δεν την αλλάζουν.

Οι «Μαρξιστές» υποστηρικτές των τρανς

Ο μαρξισμός ως επαναστατικό δόγμα αναπτύχθηκε τον 19ο αιώνα σε άμεση αντιπαράθεση με αυτό που τότε ονομαζόταν «ουτοπικός σοσιαλισμός». Οι ουτοπικοί σοσιαλιστές επινοούσαν διάφορα σχέδια υπέρβασης του καπιταλισμού μέσω της αλλαγής της συλλογικής συνείδησης ή μέσω της σύλληψης ιδανικών μικρο-κοινωνιών. Αντιθέτως, το δόγμα του επιστημονικού σοσιαλισμού που επεξεργάστηκαν οι Μαρξ και Ένγκελς εντόπισε τις δυνάμεις και τις δυναμικές μέσα στον καπιταλισμό που έχουν τη δυνατότητα να ανατρέψουν την υπάρχουσα ταξική δομή και να θέσουν τις βάσεις για την εξέλιξη προς μια εξισωτική κοινωνία. Η κινητήρια δύναμη αυτής της επανάστασης δεν ήταν ένα σύνολο ιδεών, αλλά τα συμφέροντα μιας τάξης, του προλεταριάτου.

Για οποιονδήποτε μαρξιστή αυτό είναι στοιχειώδες. Αναλόγως, πολλοί μαρξιστές ασκούν κριτική στη μεταμοντέρνα θεωρία φύλου ως ιδεαλιστική. Ωστόσο, όσοι είναι υπέρ των τρανς το κάνουν χλιαρά, ενώ ταυτόχρονα προωθούν τις ίδιες αυταπάτες που υποτίθεται ότι καταπολεμούν. Στην προσπάθειά τους να μην «αποξενωθούν» από το κίνημα, υγροποιούν το μαρξιστικό πρόγραμμα σε κοινότοπο φιλελεύθερο ιδεαλισμό. Όχι μόνο αυτό αποπροσανατολίζει τους ριζοσπαστικούς αγωνιστές για τα δικαιώματα των τρανς, αλλά καθιστά εύκολο για τους αντιδραστικούς να επιτεθούν στο κίνημα ως προϊόν καθαρού ιδεαλισμού.

Ένα σαφές παράδειγμα αυτής της συμφιλίωσης μπορεί να φανεί στο φυλλάδιο του SWP που αναφέρθηκε παραπάνω:

«Μπορούμε να κατανοήσουμε το φύλο ως έχον δύο ευρείες συνιστώσες. Πρώτον, το φύλο είναι εξωτερικό προς το άτομο. Βασίζεται σε αντιληπτούς έμφυλους ρόλους που μας αποδίδει η κοινωνία, από το πώς ενεργούμε και ντυνόμαστε έως το πως συμπεριφερόμαστε και μιλάμε. Δεύτερον, είναι επίσης μια βαθιά εσωτερική αίσθηση του εαυτού μας ή της έμφυλης ταυτότητάς μας μέσα στα άτομα, και οι άνθρωποι θα πρέπει να μπορούν να την εκφράζουν όπως επιλέγουν.»

Εδώ το SWP συγχέει τα πάντα. Από τη μία, παρουσιάζει το φύλο ως κάτι με κοινωνικό χαρακτήρα, αν και αόριστα ορισμένο. Ταυτόχρονα, παρουσιάζει το φύλο ως μια προσωπική «αίσθηση του εαυτού» ανοιχτή σε μια εντελώς ιδεαλιστική και ακόμη και θρησκευτική ερμηνεία. Και τελικά, εκφράζει την ευχή ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να μπορούν να εκφράζουν τις επιθυμίες τους όπως θέλουν.

Στον πυρήνα του, ο ορισμός του SWP συσκοτίζει το γεγονός ότι το φύλο είναι προϊόν κοινωνικών σχέσεων, όχι του ίδιου του νου. Μόνο όταν η εσωτερική επιθυμία για αλλαγή φύλου αλληλεπιδρά με άλλους ανθρώπους μπορεί να πραγματοποιηθεί στην πράξη. Επιπλέον, η βούληση κάποιου να αποκτήσει μια συγκεκριμένη ταυτότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα γίνει κοινωνικά αποδεκτή ως τέτοια. Αυτή άλλωστε είναι η βάση της τρανς καταπίεσης. Προφανώς αυτό είναι αυτονόητο, και οι τρανς περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο το γνωρίζουν. Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε ένα άτομο που «περνάει» κοινωνικά ως τρανς και σε ένα άτομο που δεν «περνάει» ή σε ένα μη δυαδικό άτομο.

Για το SWP και τους φιλελεύθερους ΛΟΑΤΚΙ+, ο ορισμός του φύλου αποκλειστικά ως προϊόν κοινωνικών σχέσεων θα θεωρούνταν πιθανότατα προσβλητικός και υποχώρηση στον αντι-τρανς λόγο. Αλλά είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι ο καπιταλισμός δεν θα επιτρέψει στους περισσότερους τρανς ανθρώπους να ενσωματωθούν κοινωνικά στο φύλο της επιλογής τους. Και ποτέ δεν θα καταστήσει κοινωνικά αποδεκτό να βρίσκεται κανείς εκτός του έμφυλου δυαδικού συστήματος. Η αναγνώριση αυτού δεν αποτελεί υποχώρηση προς τα δεξιά. Είναι αναγνώριση του τι έχουμε απέναντί μας. Το να ισχυρίζεται κανείς ότι η «εσωτερική αίσθηση του εαυτού» οδηγεί αυτόματα σε μια διαφορετική κοινωνική πραγματικότητα δεν τον καθιστά σύμμαχο— τον κάνει να παραπλανά τους τρανς ανθρώπους, όπως ακριβώς έκαναν οι φιλελεύθεροι για δεκαετίες.

Η απάντηση του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος στην τρανς καταπίεση ήταν να επιμείνει ότι τα άτομα πρέπει να «επιβεβαιώνουν» το φύλο. Αν και αυτό είναι σίγουρα το κοινωνικά συνειδητοποιημένο πράγμα που πρέπει να γίνεται, όχι μόνο από κομμουνιστές αλλά από όλους, είναι εντελώς αυταπάτη να πιστεύουμε ότι η «κοινωνική επιβεβαίωση» από μόνη της μπορεί να διαρρήξει τους άκαμπτους έμφυλους κανόνες της κοινωνίας. Στην πραγματικότητα, η επιβεβαίωση φύλου δεν έχει ποτέ ξεπεράσει τα στενά όρια της φιλελεύθερης διανόησης και της ΛΟΑΤΚΙ+ υποκουλτούρας—ένα γεγονός πασιφανές σήμερα.

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αναγνώριση αυτού του γεγονότος μεταξύ των Μαρξιστών που γράφουν για το τρανς ζήτημα. Αυτό είναι εμφανές στο «Ten Theses on the Gender Question—Revisited», όπου η συντρόφισσα Roxy Hall γράφει ότι:

«Αν και η τρανς ταυτότητα δεν είναι αφ’ εαυτής επαναστατική—το όπλο της κριτικής δεν θα αντικαταστήσει ποτέ την κριτική δια των όπλων—πρέπει να ενθαρρύνουμε τους πάντες να επαναστατήσουν με τους δικούς τους τρόπους ενάντια στις έμφυλες ιεραρχίες που μας επιβάλλονται. Δεν θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν όλων των ειδών άνθρωποι που αντιστέκονται στους έμφυλους κανόνες, που σπάνε τον συμβολικό δεσμό μεταξύ των χαρακτηριστικών του φύλου και των έμφυλων ρόλων, ζώντας με τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους; Σίγουρα η διαδικασία της κατάργησης του φύλου θα εμφανιστεί αρχικά ως μια έκρηξη διαφορετικών τρόπων ζωής.»

—thepartyist.com, 2 Ιουνίου 2024

Όχι, το να «ζεις με τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους» δεν θα βοηθήσει καθόλου στην κατάργηση του φύλου. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αλλάζοντας τον «τρόπο ζωής» μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις συντηρητικές ιδέες της κοινωνίας χωρίς να κάνουμε τίποτα για να αλλάξουμε τη δομή της. Στο πλαίσιο όπου οι συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης δέχονται διαρκή επίθεση και όπου η τάξη αυτή εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη δομή της οικογένειας, η ώθηση προς την υπέρβαση των κοινωνικών κανόνων ως πολιτική στρατηγική θα οδηγήσει μόνο σε συντηρητική αντίδραση. Αντί για «τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους ζωής», αυτό που καθίσταται αναγκαίο είναι να δείξουμε τους συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους τα υλικά συμφέροντα της εργατικής τάξης προωθούνται μέσω της υπεράσπισης των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων των τρανς.

Μια ακόμη έκφραση των ιδεαλιστικών υποχωρήσεων που κάνουν οι Μαρξιστές γράφοντας για το τρανς ζήτημα είναι η σχεδόν καθολική αποδοχή της έννοιας ότι τα φύλα «ανατίθενται κατά τη γέννηση». Το SWP και η Roxy Hall επαναλαμβάνουν αυτόν τον ιδεαλιστικό μύθο. Αυτή η αντίληψη και πάλι υποβαθμίζει το γεγονός ότι οι έμφυλες σχέσεις είναι ένα αντικειμενικό κοινωνικό δεδομένο, όχι μια λανθασμένη ιδέα ή μια αυθαίρετη ετικέτα που αποδίδεται στα μωρά. Το φύλο που έχει κάποιος κατά τη γέννησή του δεν είναι πιο αυθαίρετο από τη φυλή, την εθνικότητα ή την τάξη του. Παρόλο που κάθε ένα από αυτά τα παραδείγματα είναι πολύ διαφορετικά, όλα είναι προϊόν των αντικειμενικών κοινωνικών σχέσεων μέσα στις οποίες κάποιος γεννιέται. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κατηγορίες αυτές είναι αμετάβλητες διά βίου. Αλλά σημαίνει ότι η αλλαγή τους είναι μια κοινωνική διαδικασία, η οποία γενικά είναι πολύ δύσκολη.

Οι περισσότεροι Μαρξιστές και ΛΟΑΤΚΙ+ υπερασπιστές εξοργίζονται όταν οι δεξιοί συγκρίνουν την αλλαγή φύλου με την αλλαγή φυλής. Το κλασικό παράδειγμα είναι της Rachel Doležal, μιας γυναίκας που γεννήθηκε λευκή αλλά ταυτιζόταν ως μαύρη και κατείχε ηγετική θέση στην NAACP. Οι φιλελεύθεροι αντιδρούν με φρίκη στην ιδέα ότι θα μπορούσε κάποιος να επιλέξει και να επιτύχει να γίνει μαύρος στην Αμερική και κατασκευάζουν κάθε είδους περίπλοκες δικαιολογίες, γιατί η αλλαγή φυλής, σε αντίθεση με τη μετάβαση φύλου, είναι ηθικά κατακριτέα. Αυτή η αντίδραση αποκαλύπτει μια ηθικιστική προσέγγιση της φυλετικής καταπίεσης—όπως ακριβώς και η αλλαγή φύλου, δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς λανθασμένο στο να αλλάξει κάποιος φυλή. Αλλά αυτή η αντίδραση αντανακλά επίσης μια ιδεαλιστική αντίληψη του φύλου, σύμφωνα με την οποία πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με άλλες κοινωνικές διαιρέσεις, το φύλο είναι μοναδικά υποκείμενο στην ατομική βούληση.

Ξανά και ξανά βρίσκουμε το ίδιο μοτίβο. Το τρανς κίνημα δέχεται επίθεση από δεξιούς, μισαλλόδοξους και φεμινίστριες. Αυτές οι επιθέσεις επαναβεβαιώνουν τους άκαμπτους και αδιαπέραστους κοινωνικούς νόμους που ρυθμίζουν τις έμφυλες σχέσεις. Το κίνημα υποστήριξης των τρανς αντιδρά σε αυτές τις επιθέσεις προσπαθώντας να υπερασπιστεί το δικαίωμα και τη δυνατότητα των ατόμων να αλλάξουν φύλο. Αλλά διεξάγοντας αυτόν τον δίκαιο αγώνα, στηρίζεται σε ιδεαλιστικές θεωρίες φύλου που απλώς τροφοδοτούν την αντίδραση και ενισχύουν την απομόνωση των τρανς ατόμων.

Σε αυτό προσθέτουν μια ισχυρή δόση φιλελεύθερου ηθικισμού: πρέπει να είσαι ευγενικός, ανεκτικός, διαφωτισμένος, συνειδητοποιημένος για τα προνόμιά σου, κ.λπ., κ.λπ. Αυτή η στρατηγική είχε κάποια επιτυχία όταν προερχόταν από την ισχυρότερη αστική τάξη στον κόσμο. Αλλά τώρα που οι ΗΠΑ έχουν στραφεί απότομα ενάντια στον φιλελευθερισμό, με την Amazon, το Facebook και την J.P. Morgan να εγκαταλείπουν τα προγράμματα DEI και τον «woke καπιταλισμό», το τρανς κίνημα έχει βρεθεί να κρατάει την καυτή πατάτα και να αντιμετωπίζει την εχθρότητα όλων όσων έχουν βαρεθεί να υφίστανται κενές ηθικολογικές νουθεσίες καθώς η ζωή τους χειροτερεύει.

Ο λόγος που οι Μαρξιστές πρέπει να αποκαλύψουν την ψευδότητα των ιδεαλιστικών αντιλήψεων του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος είναι ότι αυτές καθιστούν απολύτως αδύνατη την οργάνωση μιας πραγματικής αντίστασης υπέρ των τρανς και κάθε άλλης κατηγορίας ατόμων που η σεξουαλικότητα τους δεν γίνεται κοινωνικά αποδεκτή. Το τρανς κίνημα δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει να προσκολλάται στους μύθους και τις αυταπάτες που το οδήγησαν στη εκτεθειμένη και ευάλωτη θέση όπου βρίσκεται σήμερα. Περισσότερο από ποτέ, είναι κρίσιμο να υιοθετήσει ένα επαναστατικό και υλιστικό πρόγραμμα για την τρανς απελευθέρωση.

Μέρος Τρίτο: Ένα Μαρξιστικό Πρόγραμμα για την Καταπολέμηση της Αντίδρασης

Στο άρθρο του το 1909, «Η Στάση του Εργατικού Κόμματος απέναντι στη Θρησκεία», ο Λένιν καταθέτει την εξής επιχειρηματολογία:

«Κανένα εκπαιδευτικό βιβλίο δεν μπορεί να εξαφανίσει τη θρησκεία από το μυαλό των μαζών που καταπιέζονται από τη σκληρή εργασία και που βρίσκονται στο έλεος των τυφλών καταστροφικών δυνάμεων του καπιταλισμού, μέχρι οι ίδιες οι μάζες να μάθουν να παλεύουν αυτή τη ρίζα της θρησκείας, να πολεμούν την κυριαρχία του κεφαλαίου σε όλες τις μορφές της, με ενότητα, οργάνωση, σχέδιο και συνείδηση.

«Σημαίνει αυτό ότι τα εκπαιδευτικά βιβλία κατά της θρησκείας είναι επιβλαβή ή περιττά; Όχι, τίποτα τέτοιο. Σημαίνει ότι η αθεϊστική προπαγάνδα της Σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να υποτάσσεται στον βασικό της στόχο— την ανάπτυξη της ταξικής πάλης των εκμεταλλευόμενων μαζών ενάντια στους εκμεταλλευτές.»

Η βασική αυτή προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως και σε ερωτήματα που σχετίζονται με την καταπίεση των τρανς. Είναι απαραίτητο για τους Μαρξιστές να επιχειρηματολογούν ενάντια στις οπισθοδρομικές αντιλήψεις μέσα στην εργατική τάξη όσον αφορά τις έμφυλες σχέσεις, και όχι μόνο την καταπίεση των γυναικών. Αλλά αυτή η δουλειά πρέπει να καθοδηγείται από την ταξική πάλη και να εμπλουτίζεται από αυτήν.

Με άλλα λόγια, εμείς ως Μαρξιστές θέλουμε η διαχωριστική πολιτική γραμμή στην κοινωνία να είναι ανάμεσα σε εργάτες και καπιταλιστές, όχι ανάμεσα σε φίλο-τρανς και αντι-τρανς θέσεις, ούτε ανάμεσα σε φιλελεύθερους «woke» και οπισθοδρομικούς συντηρητικούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα θάψουμε το ζήτημα ή θα προσαρμοστούμε σε οπισθοδρομικά προκαταλήψεις, αλλά αντίθετα ότι φέρνουμε το τρανς ζήτημα στο προσκήνιο ως αναγκαιότητα για την επιδίωξη της ίδιας της απελευθέρωσης των εργατών. Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου και η ανάπτυξη ενός προγράμματος για την απελευθέρωση των τρανς δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά σε μια περίοδο όπου το τρανς ζήτημα έχει γίνει τόσο διχαστικό. Αυτό πρέπει να γίνει με συγκεκριμένα μέτρα για κάθε χώρα και χώρο εργασίας, αλλά ως γενικά θεμέλια για ένα τέτοιο πρόγραμμα προτείνουμε τα εξής βασικά σημεία:

1) Απορρίψτε τους Φιλελεύθερους

Πρέπει να αντλήσουμε διδάγματα από την καταστροφική πορεία που οδήγησε τα τρανς άτομα στη θέση που βρίσκονται σήμερα. Το πιο σαφές και προφανές μάθημα είναι ότι οι φιλελεύθεροι είναι απόλυτα αναξιόπιστοι σύμμαχοι και δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να θεωρηθούν άξιοι εμπιστοσύνης. Οι Δημοκρατικοί, το Βρετανικό Εργατικό Κόμμα, τα Πράσινα Κόμματα, η Die Linke: όλοι έχουν δείξει ότι όταν η πίεση γίνεται μεγάλη, αφήνουν τους καταπιεσμένους ακάλυπτους. Είναι αυτοκτονικό να περιμένουμε ότι οι φιλελεύθεροι θα πιεστούν να γίνουν πραγματικοί υπερασπιστές των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων. Οι καριέρες τους στο κατεστημένο και οι καπιταλιστικές τους επιθυμίες προηγούνται πάντα των δήθεν αξιών τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει ποτέ να σχηματίσουμε κάποιο είδος αμυντικού μετώπου ή να συμμετάσχουμε σε κοινές δράσεις με φιλελεύθερους. Σε μια περίοδο δεξιάς επίθεσης κατά των δημοκρατικών δικαιωμάτων, τέτοιες συμμαχίες μπορεί να είναι αναγκαίες. Αλλά πρέπει να συνάπτονται με την κατανόηση ότι οι φιλελεύθεροι είναι άτολμοι και προδοτικοί. Τελικός σκοπός μιας τέτοιας συμμαχίας πρέπει να είναι να απομακρυνθούν οι αγωνιστές βάσης από τον φιλελευθερισμό δείχνοντας τη σωστή στρατηγική των Μαρξιστών. Δεν πρέπει να εξαλείψουμε το Μαρξιστικό πρόγραμμα ώστε να κατευνάσουμε τους φιλελεύθερους, όπως έχουν κάνει ξανά και ξανά οι Μαρξιστές που υποστηρίζουν τα τρανς άτομα.

2) Απορρίψτε τα Κενά Σύμβολα

Η απελευθέρωση των τρανς είναι μια υλική πράξη. Η πρόοδός της μπορεί να μετρηθεί από το βαθμό στον οποίο είναι εφικτό για τα άτομα να αλλάξουν φύλο και από το βαθμό στον οποίο οι έμφυλες διακρίσεις υπάρχουν στην κοινωνία. Οι ιδέες και η συνείδηση θα αλλάξουν σε άμεση αναλογία με τις αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις και τα θεσμικά όργανα. Δεν θα αλλάξουν μέσω μιας «woke» ιδεολογικής εκστρατείας που επιπλήττει τους ανθρώπους για το τι σκέφτονται ή πώς μιλούν. Πρέπει φυσικά να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους και να αντιταχθούμε σθεναρά στη μισαλλοδοξία—συμπεριλαμβανομένου του εκούσιου «misgendering», δηλαδή της συνειδητής άρνησης από κάποιον χρήσης του φύλου που επιλέγει το άτομο για το εαυτό του. Αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι το μοναδικό ή κύριο επίκεντρο του αγώνα. Αντί να στοχεύουμε στη γλώσσα και τα σύμβολα, ο αγώνας πρέπει να επικεντρωθεί στην υπεράσπιση των υλικών συνθηκών και των δικαιωμάτων των τρανς απέναντι στην τρέχουσα αντιδραστική επίθεση.

3) Καμία Υποχώρηση στην Αστική Ηθική

Δεν είναι σύμπτωση ότι η αντίδραση κατά των τρανς έχει επικεντρωθεί τόσο έντονα στο ζήτημα των τρανς παιδιών. Σύμφωνα με την παραδοσιακή ηθική, τα παιδιά είναι ασεξουαλικά όντα που δεν έχουν καμία δυνατότητα να πάρουν αποφάσεις για τη ζωή και το σώμα τους. Ως εκ τούτου, έχει εξαπολυθεί μια υστερική εκστρατεία ενάντια στους αναστολείς της ήβης και κάθε είδους φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου για όσους έχουν νομικά χαρακτηριστεί ανήλικοι. Ως αποτέλεσμα αυτής της εκστρατείας, οι τρανς έχουν δυσφημιστεί ως σεξουαλικοί διεστραμμένοι και «groomers», ενώ οι υποστηρικτές τους στον ιατρικό χώρο έχουν κατηγορηθεί για κακοποίηση ανηλίκων, ιατρική αμέλεια και ακόμη και για «ακρωτηριασμό».

Σε απάντηση αυτών των αηδιαστικών και έντονων επιθέσεων, υπάρχει ισχυρή πίεση να συμμορφωθεί κάποιος όσο το δυνατόν περισσότερο στους παραδοσιακούς σεξουαλικούς κανόνες και αξίες. Για παράδειγμα, πολλοί που δηλώνουν ότι είναι υπέρ των τρανς παραδέχονται ότι τα παιδιά δεν πρέπει να έχουν καμία δυνατότητα να μεταβούν σε άλλο φύλο πριν από την νομική ενηλικίωση. Αυτό είναι αδιέξοδο. Τέτοιες παραχωρήσεις όχι μόνο δεν θα μειώσουν την αντίδραση, αλλά ανοίγουν επίσης την πόρτα σε περαιτέρω περιορισμούς των δικαιωμάτων των τρανς.

Οι παραχωρήσεις στη αστική ηθική θέτουν το κίνημα LGBTQ+ σε επικίνδυνη κατηφόρα. Το να παραδεχτεί με οποιονδήποτε τρόπο ότι τα άτομα δεν έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν για το σώμα και τη σεξουαλικότητά τους σημαίνει ότι αφαιρείται η βάση του κινήματος. Παραδίδει την εξουσία της απόφασης στην οικογένεια, το κράτος και τη θρησκεία— στις ίδιες θεσμικές δομές που ευθύνονται για την καταπίεση των παιδιών, των γυναικών και των τρανς ανθρώπων.

4) Αναζητήστε Καταπιεσμένες Θρησκευτικές Μειονότητες

Οι καταπιεσμένες μειονότητες, ιδιαίτερα οι Μουσουλμάνοι στη Δύση, δεν είναι το πρώτο μέρος όπου οι περισσότεροι τρανς ακτιβιστές θα αναζητούσαν συμμάχους. Παρόλο που οι πιστοί Μουσουλμάνοι μπορεί να είναι πολύ συντηρητικοί σε θέματα σεξουαλικότητας, αποτελούν επίσης μία από τις πιο καταπιεσμένες και στοχοποιημένες ομάδες σε πολλές χώρες. Οι Μουσουλμάνοι, όπως και οι τρανς, βρίσκονται ολοένα και περισσότερο απομονωμένοι και στοχοποιημένοι από το κράτος. Σε αντίθεση με τους φιλελεύθερους που είναι απασχολημένοι προσπαθώντας να ενταχθούν στο νέο κοινωνικά συντηρητικό καθεστώς, στους Μουσουλμάνους συχνά απαγορεύεται αυτή η δυνατότητα.

Υπάρχει μια αντικειμενική βάση για μια συμμαχία που βασίζεται στην υπεράσπιση των βασικών δημοκρατικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, τέτοιες συμμαχίες είναι δυνατές μόνο εάν οι αντιλήψεις που υπάρχουν στο μυαλό των ανθρώπων τίθενται σε δεύτερη μοίρα μπροστά στα κοινά συμφέροντα και των δύο ομάδων. Με τη σειρά της, η κοινή πάλη θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην αλλαγή νοοτροπίας και στις δύο πλευρές.

5) Δημιουργία Ενότητας μεταξύ Τρανς και Απελευθέρωσης των Γυναικών

Δεν υπήρξε μεγαλύτερη ζημιά στον αγώνα των τρανς από τη σύγκρουση με τον φεμινισμό. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις συντηρητικές και τομεακές απόψεις πολλών γυναικών. Αλλά έχει επίσης να κάνει με τον τρόπο που το ζήτημα των τρανς έχει προωθηθεί από το κύριο ρεύμα του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος. Στην προσπάθεια να καταρριφθεί το αυστηρό φράγμα μεταξύ των φύλων, το κίνημα έχει συχνά προσβάλει τις ευαισθησίες των γυναικών. Για παράδειγμα, είναι αφελές να ισχυρίζεται κανείς ότι η σύνδεση της γυναικείας ανατομίας και της εμμήνου ρύσης με τις γυναίκες αποκλείει εξ ορισμού τους τρανς άνδρες. Μετά από χιλιετίες κατά τις οποίες η καταπίεση των γυναικών συνδεόταν με τα σώματά τους, είναι κατανοητό ότι πολλές γυναίκες αντιδρούν αρνητικά όταν τους λένε ότι αυτή η σύνδεση δεν μπορεί πλέον να γίνεται.

Επιπλέον, η ιδέα ότι οι τρανς άνθρωποι μπορούν να ενταχθούν σε χώρους μόνο για γυναίκες χωρίς να δημιουργηθούν σοβαρές κοινωνικές εντάσεις αγνοεί το πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η διαχωρισμένη βάση των φύλων και η καταπίεση στην κοινωνία. Δεν υπάρχει τέλεια λύση σε αυτό το πρόβλημα υπό τον καπιταλισμό. Ο αυστηρός διαχωρισμός των φύλων με βάση τη βιολογία δεν αποτελεί λύση. Είναι όχι μόνο πρακτικά ανέφικτος αλλά και επικίνδυνος και καταπιεστικός για τους τρανς ανθρώπους. Οι τρανς πρέπει να έχουν πρόσβαση στους χώρους του φύλου της επιλογής τους. Ταυτόχρονα, πρέπει να προβλέπονται μέτρα που να λαμβάνουν υπόψη τις συντηρητικές απόψεις και να μειώνουν τις συγκρούσεις αξιών.

Οι λύσεις συνήθως βρίσκονται στην αύξηση των πόρων με τρόπο που θα ωφελήσει τόσο τις τρανς όσο και τις cis γυναίκες γενικότερα. Μια προφανής λύση στη σύγκρουση σχετικά με την πρόσβαση των τρανς γυναικών σε καταφύγια γυναικών είναι να χτιστούν περισσότερα καταφύγια, να επιτρέπεται η πρόσβαση στις τρανς γυναίκες και ταυτόχρονα να προσφέρεται η επιλογή αυστηρού βιολογικού διαχωρισμού για όσες γυναίκες το επιθυμούν.

Ενώ προς το παρόν η υπεράσπιση της γυναικείας ταυτότητας είναι το κύριο όπλο που χρησιμοποιείται ενάντια στις τρανς γυναίκες, η τρέχουσα συντηρητική αντίδραση στρέφεται επίσης κατά του συνόλου των γυναικών. Οι συνθήκες των γυναικών, των LGBTQ+ ανθρώπων και των εργαζομένων είναι τελικά αλληλένδετες. Όλοι έχουν συμφέρον να ενωθούν σε κοινό αμυντικό αγώνα και, ευρύτερα, να αγωνιστούν για την απελευθέρωση των γυναικών, των τρανς και της εργατικής τάξης.

6) Η Εργατική Τάξη Είναι Η Καθοριστική Δύναμη

Η εργατική τάξη είναι η μόνη τάξη που μπορεί να υπερασπιστεί αποφασιστικά τα δικαιώματα των τρανς. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή είναι η πιο φιλελεύθερη ομάδα της κοινωνίας—δεν είναι—αλλά επειδή έχει άμεσο ταξικό συμφέρον να ανατρέψει τον καπιταλισμό και να εδραιώσει μια κοινωνία χωρίς τάξεις που δεν θα χρειάζεται την καταπίεση βάσει φύλου.

Η βάση για μια συμμαχία τρανς και εργατικής τάξης δεν απαιτεί οι τρανς να εγκαταλείψουν τον αγώνα ενάντια στη δική τους καταπίεση. Η καταπίεση των τρανς  — όπως και η καταπίεση των ομοφυλόφιλων, των λεσβιών, των γυναικών και των φυλετικών μειονοτήτων— διαιρεί και αποδυναμώνει την εργατική τάξη. Μόνο με τον αγώνα για την απελευθέρωση κάθε καταπιεσμένης ομάδας εξίσου στην κοινωνία μπορεί να δημιουργηθεί ενότητα. Αυτό δεν είναι φιλελεύθερο «κολάζ». Η συγκολλητική ουσία που μπορεί να ενώσει αυτούς τους αγώνες είναι ο ταξικός αγώνας.

Αυτό δεν είναι μια αυτόματη διαδικασία· οι διάφοροι αγώνες πρέπει να συνενωθούν συνειδητά. Αλλά ο ταξικός αγώνας, μέσω των δικών του νόμων και της δυναμικής του, παρέχει το πεδίο για να πραγματοποιηθεί αυτή η διαδικασία. Ο κοινός αγώνας για ένα κοινό συμφέρον είναι η προϋπόθεση για την υπέρβαση της κοινωνικής οπισθοδρόμησης. Για να πραγματοποιηθούν τέτοιοι αγώνες, δεν πρέπει να τίθενται προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, θα ήταν εντελώς αντιδραστικό να αποχωρήσει κάποιος από μια απεργία επειδή οι εργαζόμενοι εκφράζουν οπισθοδρομικές απόψεις στο ζήτημα των τρανς. Αντίθετα, πρέπει να έρχεται στο προσκήνιο, μέσα από τη διαδικασία της σύγκρουσης, το γεγονός ότι τα δικαιώματα των τρανς συνδέονται με εκείνα των εργαζομένων. Αυτό θα βοηθήσει στην αλλαγή των οπισθοδρομικών απόψεων.

Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το κίνημα των τρανς δεν είναι ενιαίο. Παρόλο που όλοι και όλες οι τρανς είναι καταπιεσμένες και καταπιεσμένοι, δεν μοιράζονται όλοι ένα κοινό συμφέρον. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο οι τρανς ακτιβιστές και ακτιβίστριες να θέτουν πάντα τα συμφέροντα της εργατικής τάξης πάνω από όλα. Πρέπει, για παράδειγμα, να αποφεύγουν να στηρίζονται σε εταιρικές πολιτικές  ως μέσο υπεράσπισης των δικαιωμάτων τους.

Το κίνημα των τρανς θα πρέπει όσο το δυνατόν περισσότερο να συνδέει τον δικό του αγώνα με εκείνον της εργατικής τάξης. Ένα προφανές σημείο συνάντησης είναι ο αγώνας για δημόσια υγειονομική περίθαλψη, ένα καυτό ζήτημα που αφορά όλους μας. Η κρίση στην δημόσια υγειονομική περίθαλψη πηγαίνει χέρι-χέρι με τις επιθέσεις ενάντια στη φυλομετάβαση, στην ιατρική φροντίδα με αποδοχή και επιβεβαίωση φύλου αλλά και στα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Δεν χρειάζεται καν να συζητήσουμε πόσο ο αγώνας για καλύτερη υγειονομική περίθαλψη θα ωφελήσει τα τρανς άτομα. Το να αποτελέσει η ιατρική φροντίδα των τρανς, κεντρικό ζήτημα του αγώνα για ελεύθερη, δημόσια υγειονομική περίθαλψη όλων μας, σίγουρα μπορεί να ενδυναμώσει τους κοινούς μας αγώνες φέρνοντας χιλιάδες τρανς και τις οικογένειές τους στο ευρύτερο κοινωνικό κίνημα.

The post Τρανς Απελευθέρωση – Η προδοσία των φιλελεύθερων και μαρξιστικές απαντήσεις appeared first on Void Network.

Το παρόν άρθρο, είναι μια συμβολή της Σίσσυς Δουτσίου, μέλος της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο στο διάλογο για την σεξεργασία.

Η πραγματικότητα είναι τόσο πολύπλοκη και τα κοινωνικά φαινόμενα τόσο πολύπλευρα για να αναλύσουμε όλο το φάσμα της σεξεργασίας, να κατανοήσουμε όλα τα υποκείμενα, να συναισθανθούμε όλες τις συνθήκες και να αναδείξουμε όλα τα προβλήματα που προκύπτουν.

Δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα από τη στιγμή που το σημείο παρατήρησης δεν είναι ποτέ το ίδιο, αυτό άλλωστε μας το έμαθε η σύγχρονη φυσική. Η άποψή μας είναι πάντα επηρεασμένη από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία, ένα σώμα, μια θέση, μια ιστορία.

Όλα υπάρχουν σε ένα συνεχές επίπεδο πράξης και αντίδρασης, αναγκαιότητας και επιθυμίας, που είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε. Η συζήτηση για την σεξεργασία δεν μπορεί να στριμωχτεί στο δίπολο υπέρ ή κατά. Η σεξεργασία μπορεί να είναι απόλαυση αλλά και ψυχαναγκασμός, απελευθέρωση αλλά και παγίδευση, δημιουργία αλλά και καταστροφή.

Δε χρειάζεται να κρύβουμε πόσο πόνο μερικές φορές και πόσες πληγές ανοίγονται με αυτό το επάγγελμα και να αποφεύγουμε να κάνουμε κριτική στις ψυχολογικές εντάσεις που ελλοχεύουν στην σεξεργασία. Συμβαίνουν πολλά. Λεφτά, απόλαυση, γέλιο, καύλες, σεβασμός, και από την άλλη αηδία, νεύρα, ανοχή, ακόμη και χρήση εθιστικών ουσιών για «να ζήσουμε τη στιγμή». Παράλληλα χτίζονται κοινότητες, δημιουργούνται δίκτυα αντίστασης, γλιτώνουν ζωές από τη φτώχεια, την απόγνωση και την εξαθλίωση, βρίσκεται μια διέξοδος για να τα βγάλεις πέρα, υποστηρίζονται σπουδές, ενοίκια, όνειρα. Το πιο δύσκολο είναι πως όλα αυτά είναι ταυτόχρονα αληθινά.

Ό,τι δεν λέμε

Πολύ σπάνια θα ακούσεις «αυτή η δουλειά με τραυμάτισε», «θα ήθελα να πω όχι αλλά έχω ανάγκη τα γαμημένα τα φράγκα», «ήπια πέντε γραμμές κοκαΐνης για να γαμηθώ πιο ευχάριστα», «νομίζω ότι δεν μπορώ να ερωτευτώ πια»

Αυτά λέγονται ψιθυριστά, εάν ειπωθούνε, επειδή ξέρουμε τι θα συμβεί. Θα χρησιμοποιηθούν ως πυρομαχικά για τον πόλεμο ενάντια στη σεξεργασία. Θα χρησιμοποιηθούν εναντίον των σεξεργατριών για να δημιουργήσουν μια φρικιαστική εικόνα και για να υποστηριχτούν οι πιο συντηρητικές και βίαιες θέσεις ώστε να μπορούν να στιγματίζουν, να φυλακίζουν, να συλλαμβάνουν, να απαξιώνουν, και να λυπούνται άτομα που κινούνται σε αυτό το χώρο.

Κι όμως, όλα αυτά υπάρχουν. Το τραύμα μπορεί να υπάρξει. Η περιθωριοποίηση και η αποξένωση υπάρχουν. Η δυσκολία είναι αληθινή. Δεν είναι μια εύκολη δουλειά. Αλλά αυτά δεν δυσφημούν τη σεξεργασία. Δυσφημούν το σύστημα που τη γεννά. Θέλουμε να φέρουμε στο προσκήνιο τη φτώχεια, την ανισότητα και την έλλειψη επιλογών. Θέλουμε να επιτεθούμε σε αυτό τον κόσμο όπου η επιβίωση γίνεται πάντα με τους όρους των άλλων.

Τα καλά πράγματα που δεν τολμούμε να πούμε

Δεν ισορροπούμε μόνο ανάμεσα στην Αρετή και την Κακία (μύθος του Ηρακλή), δεν υπάρχει μόνο η ανηφόρα ή ο εύκολος δρόμος (ηθικισμός). Δεν υπάρχουνε μόνο πλούσιοι χοντροί που μυρίζουνε σαπούνι και εκατομμυριούχες γυναίκες αδύνατες που θέλουνε να τους τρίψεις λυσσασμένα την κλειτορίδα τους για μια συνεχόμενη ώρα. Υπάρχουν και αυτά που κάνουν τη σεξεργασία πραγματικά όμορφη. Υπάρχει αγάπη, σεβασμός, αμοιβαία φροντίδα, χάδι, περιποίηση, συζητήσεις, εξομολογήσεις, ηδονισμός, απόλαυση, έρωτας, γνωριμίες, δικτύωση. Οι σεξεργάτριες, κυρίως στο εξωτερικό (Αμερική, Ασία, υπόλοιπη Ευρώπη) χτίζουν κοινότητες που οι άνθρωποι «απ’ έξω» δεν μπορούν καν να φανταστούν.

Δεν είναι κοινότητες φτιαγμένες από θεωρητικά σλόγκαν τύπου «γυναίκες με κοινά συμφέροντα». Είναι κοινότητες φτιαγμένες από τη συνταγή της επιβίωσης. Οι πιο έμπειρες στέλνουν λίστες με ασφαλείς πελάτες. Μοιράζονται δεξιότητες, στρατηγικές, τρόπους αποφυγής της αστυνομίας, ασφαλή κανάλια επικοινωνίας. Δημιουργούν υλικές και ψυχολογικές μορφές αμοιβαίας βοήθειας και δεν περιμένουν τίποτα από το κράτος, τις ΜΚΟ και τα ακτιβιστικά κινήματα που δεν αναγνωρίζουν καν ότι αυτό που κάνουν είναι δουλειά.

Και μετά υπάρχει η απλή χαρά της σεξεργασίας. Ναι! Πολύ γέλιο!!! Αστεία, πλάκες, περίεργα πράγματα. Ένας πελάτης που σε κάνει να νιώθεις ευφυής, επιθυμητή, κυριαρχική.  Ένας που ακούει. Ένας που σε ευχαριστεί σαν να ήσουν η καλύτερη απόφαση της ζωής του. Κατά τη διάρκεια ενός πληρωμένου σαδομαζοχιστικού σεξ μπορεί να υπάρξει η πραγματική χαρά. Αυτό γιατί να το κρύψουμε;

Η σεξεργασία σώζει πολλές φορές όταν βρίσκεσαι σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση, εάν βέβαια είσαι σε θέση να καταφέρεις να  μείνεις ανεξάρτητη, να βρεις αξιοπρεπείς πελάτες και να κινηθείς έτσι ακριβώς όπως θέλεις εσύ. Αυτό είναι γεγονός. Τα λεφτά έρχονται γρήγορα και όταν τα χρειάζεσαι.  Δεν απαιτείται επαγγελματικό βιογραφικό και συνεντεύξεις. Δεν είναι τα χρήματα ιδανικά ή σταθερά ή δίκαια μοιρασμένα αλλά είναι χρήματα – αυτή η φρικτή αιτία δυστυχίας στον κόσμο, η ύπαρξη του χρήματος.

Κι αν αυτό τροφοδοτεί επιχειρήματα ενάντια στη σεξεργασία; Αν κάποιες φεμινίστριες το χρησιμοποιήσουν για να πουν «άρα όλες αυτές οι γυναίκες εξαναγκάζονται, πρέπει να τις σώσουμε,  να τους βρούμε μια άλλη δουλειά!!!!!» ή επίσης  «λόγω όλων αυτών δεν μπορούμε να επικυρώσουμε τη σεξεργασία, δεν υπάρχει η ελεύθερη επιλογή, οι γυναίκες αυτές ……».

Δεν με ενδιαφέρουν όλα αυτά. Με ενδιαφέρει η αλήθεια. Η αμφιθυμία, οι αντιφάσεις της ζωής, το παράδοξο, η απόλαυση και ο ψυχαναγκασμός, η ευκολία, και η βαρεμάρα, το δώρο και η ενοχή, η συναισθηματική ασφάλεια και τα ακριβά εσώρουχα. Έτσι δεν είναι άλλωστε ολόκληρη η ζωή μας; Ο ζητιάνος και εσύ με τις σακούλες από τη μπουτίκ, ο ψυχοπαθής μέσα στο τρένο που σου ζητάει να τον βοηθήσεις και εσύ συνεχίζεις να σκρολάρεις στο instagram ή δημοσιεύεις μια φωτογραφία σου στο facebook, το εξαναγκαστικό 14ώρο εργασίας, η μισθωτή σκλαβιά και τα αδικοχαμένο αίμα της Πρωτομαγιάς του Σικάγου. Η ζωή συνεχίζεται με τους εργάτες και τους υπαλλήλους να πηγαινοέρχονται στη δουλειά τους πρωί- βράδυ. Με ενδιαφέρει η κατανόηση της αδικίας και τα αίτια της διαιώνισής της. Αυτός είναι ο κόσμος!!!

Ξαφνικά πρέπει να λύσουμε το πρόβλημα της σεξεργασίας δίχως καν να λάβουμε υπόψιν ότι κάποιοι-κάποιες- κάποια άτομα το επιλέγουν αυτό το επάγγελμα ελεύθερα όπως όλοι επιλέγουν ένα σωρό άλλες μορφές εργασίας τους «ελεύθερα». Επιλέγουμε όλες μας πραγματικά τις δουλειές μας «ελεύθερα» τελικά;

Κατανοώ, οι πρώτες σκέψεις είναι ότι το σώμα γίνεται εμπόρευμα, ναι αλλά είναι το δικό μου το σώμα, υπάρχει η απόφαση,  η επιλογή να διαθέσω εγώ το σώμα μου όσο χρόνο θέλω εγώ και όπου θέλω εγώ. Μα, οι δεύτερες σκέψεις είναι ότι έτσι πληγώνεται ο έρωτας,  ναι  αλλά άλλες φορές έτσι γεννιέται, έτσι εκτιμάται, έτσι ξαναδημιουργείται. Είναι πολύπλοκη η ζωή.

Αυτά που δεν χωράνε στις αφίσες

Υπάρχουν πλευρές της σεξεργασίας που δεν θέλουμε να πούμε ούτε στην ίδια μας την φεμινιστική ομάδα. Υπάρχουν γυναίκες που κάνουν σεξ για λεφτά ενώ δεν έχουν σπίτι. Υπάρχουν σεξεργάτριες που πληρώνουν λογαριασμούς, νοίκια, φαγητό, ενώ οι σύζυγοι έχουνε «εξαφανιστεί» από τις υποχρεώσεις τους. Υπάρχουν κορίτσια που μείναν ορφανά, αγόρια που δεν έχουνε επιλέξει ακόμα το φύλο τους, κοπέλες που αναπτερώνεται η αυτοπεποίθησή τους.

Και το κράτος τι κάνει; Τις φυλακίζει σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στην Αμερική. Τις βάζει σε κατηγορίες δικής του επινόησης. Τις ονομάζει θύματα ενώ τις αντιμετωπίζει ως εγκληματίες. Οι νόμοι για την καταπολέμηση της πορνείας στην πράξη σπρώχνουν τις σεξεργάτριες πιο βαθιά στην παρανομία. Πιο κρυφά ραντεβού, πιο επικίνδυνοι χώροι, λιγότερη πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα. Αυτό δεν ονομάζεται βοήθεια. Αυτή είναι η λογική στιγματισμού ντυμένη με ηθικολογία.

Η μητρότητα, οι σπουδές, η ομορφιά της ζωής, τα πτυχία, η ευτυχία και η σεξεργασία δεν είναι αντίθετες έννοιες. Οι άνθρωποι δεν θέλουν να ντρέπονται με τις επιλογές τους, δεν θέλουν να καταπιέζονται και να εκβιάζονται, δεν χρειάζονται ηθικούς κανόνες, καταστολή και αστυνόμευση. Και όμως όχι μόνο το σύστημα της κυριαρχίας αλλά συχνά ακόμα και ελευθεριακοί χώροι αντιμετωπίζουν τις σεξεργάτριες ως θύματα, ως σώματα που υποφέρουν, ως σεξουαλικές μηχανές που καταπιέζονται και όχι ως άτομα με αξιοπρέπεια, βούληση, ικανότητα επιλογής και απόλαυσης. Κι όμως, ανάμεσα σε όλες αυτές τις σεξεργάτριες παντού στον κόσμο υπάρχουν και άνεργες που ψάχνουν τρόπο να πληρώσουν το νοίκι, υπάρχουν και κοινωνιολόγες με τα διδακτορικά τους, υπάρχουν και γυναίκες τρανς και μητέρες με τα χαρούμενα παιδιά τους, και τρυφερές ευτυχισμένες υπάρξεις και καλλιτέχνες και θυμωμένες επαναστάτισσες, και άτομα γεμάτα ενέργεια και θέληση για ζωή, και φοιτήτριες και queer άτομα και κάθε είδους υποκείμενα όπως σε κάθε εργασιακό πεδίο, άτομα που δεν θέλουν να ντρέπονται για τις επιλογές τους, χρειάζονται υποστήριξη και φροντίδα όπως όλοι μας.

Σε αυτό το σημείο βεβαία πρέπει να είμαι σαφής. Εγώ που γράφω είμαι μια λευκή γυναίκα με κάποια κοινωνικά προνόμια. Μιλάω μέσα από τα δικά μου βιώματα, τις εμπειρίες, τα ταξίδια και τις γνωριμίες μου με άτομα στις 5 ηπείρους και κυρίως από τις συζητήσεις μου με το αναρχικό κίνημα των σεξεργατριών και των τρανς γυναικών στην Ταϊλάνδη και τις αναρχικές σεξεργάτριες στις ΗΠΑ. Η ρατσιστική και αστυνομική βία, τα συνοριακά καθεστώτα και οι μεταναστευτικές πολιτικές, οι συντηρητικές αντιλήψεις και οι κρατικοί μηχανισμοί παράγουν σε όλο τον κόσμο κοινωνικό αποκλεισμό και προσωπικές τραγωδίες. Οι σεξεργάτριες από τη Λατινική Αμερική, την Ασία ή την Αφρική ίσως αντιμετωπίζουν κάτι που δεν είναι καθόλου το ίδιο με τα άτομα στην Ευρώπη ή την Αμερική, περισσότερα εμπόδια, περισσότερη απαξίωση, περισσότερους περιορισμούς, περισσότερη βία. Η βία που βιώνουν είναι πρώτα ρατσιστική και μετά βία απέναντι στη σεξεργασία. Και όταν μιλάμε για «δικαίωμα επιλογής» ή «αυτοδιάθεση του σώματος», ξέρουμε ότι αυτά τα λόγια δεν φτάνουν για όσες ζουν κάτω από το ρατσιστικό βλέμμα, την καθημερινή αστυνομική βία και τις αποικιοκρατικές πολιτικές.

Το κίνημα για την υποστήριξη της σεξεργασίας απλώνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Από την στιγμή που ο λευκός κυριαρχεί στον πλανήτη είναι δεδομένο ότι οι λευκές σεξεργάτριες έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης, τους εκδοτικούς οίκους και στις πλατφόρμες επικοινωνίας. Οι σεξεργάτριες που είναι μετανάστριες και φτωχές μοιράζονται πολύ πιο δύσκολα τις εμπειρίες τους και τις απόψεις τους για την ζωή μαζί μας. Το να το αναγνωρίσουμε αυτό δεν είναι μικροαστικές τύψεις και ενοχές,  είναι πολιτική ευθύνη. Όλα αυτά δεν είναι μόνο βιώματα- είναι και δημόσιος λόγος. Σε αυτή την κατεύθυνση είναι απαραίτητές ανοιχτές συναντήσεις,  έρευνες, άρθρα, διαλέξεις, κείμενα, εκδηλώσεις, ταινίες, ντοκιμαντέρ. Όταν μιλάμε για πηγές, αναφορές και δίκτυα, δεν μιλάμε μόνο για πανεπιστημιακά άρθρα. Μιλάμε για το πώς η πληροφορία που παράγουν οι ίδιες οι σεξεργάτριες, οι συλλογικότητες, οι ακτιβίστριες, οι κοινότητες, αλλά και οι ιατρικές και κοινωνικές επιστήμες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προστατεύσουν και να διαδώσουν τον λόγο των ίδιων των υποκειμένων.

Σε πολλούς τομείς  από την τεχνολογία μέχρι τη δημόσια υγεία, η ανάλυση πηγών, δικτύων και επιρροών δείχνει πώς χτίζεται η γνώση. Ποιές φωνές ακούγονται, ποιές κρύβονται, ποιά θεμελιώδη κείμενα διαμορφώνουν τις πολιτικές μας απόψεις ή κατεύθυνση της νομοθεσίας; Το ίδιο συμβαίνει και με τη σεξεργασία. Αν κοιτάξουμε ποιά κείμενα, ποιές αναφορές, ποιές ιστορίες κυριαρχούν στον δημόσιο λόγο για τη σεξεργασία, θα δούμε πόσο συχνά απουσιάζουν οι ίδιες οι σεξεργάτριες.

Όμως, σε πολλές χώρες και σε πολλές μελέτες, παρατηρούμε κάτι επαναλαμβανόμενο. Εκεί όπου η σεξεργασία αποποινικοποιείται, όπου αναγνωρίζεται ως εργασία, όπου οι σεξεργάτριες οργανώνονται συλλογικά, όπου συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, μειώνεται η βία, βελτιώνεται η υγεία, αυξάνεται η ασφάλεια των ίδιων ατόμων που δουλεύουν σε αυτό το χώρο. Εξασθενεί το αίσθημα ντροπής και το στίγμα της «κακόμοιρης φτωχής ιερόδουλης» ή του «λούμπεν στοιχείο που δεν είχε άλλη επιλογή».

Κοινοτικές ομάδες, συνδικάτα, συλλογικότητες sexworkers έχουν δείξει στην πράξη ότι όταν οι ίδιες οι σεξεργάτριες οργανώνουν την αυτοπροστασία τους, όταν υπάρχει η πρόσβαση σε γιατρούς χωρίς φόβο, όταν υπάρχουν εργασιακά δικαιώματα και μπορεί η σεξεργασία να συζητηθεί ανοιχτά χωρίς στίγμα, όταν αναγνωρίζονται ανοιχτά οι ανάγκες και οι επιθυμίες, τότε μειώνεται η κακοποίηση και το sex trafficking, μειώνεται η έκθεση σε αφροδίσια νοσήματα και πολλαπλασιάζεται η δύναμη της αποδοχής, της ευγένειας και της αξιοπρέπειας.

Αντίθετα, όπου κυριαρχεί η ποινικοποίηση και η παρανομία, ο στιγματισμός και η σωτηριολογία υπάρχει περισσότερη βία, περισσότερη αστυνομική παρενόχληση, λιγότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, περισσότερο σκοτάδι. Οι πολιτικές που βλέπουν τις σεξεργάτριες ως υποκείμενα με φωνή, ελεύθερη βούληση, επιλογή  και δικαιώματα βελτιώνουν τη ζωή των σεξεργατριών. Οι πολιτικές που θεωρούν τη σεξεργασία ως πρόβλημα προς διαχείριση, επιτίθονται και σκοτώνουν με έναν υποδόριο τρόπο τις ίδιες τις σεξεργάτριες.

Θα υπήρχε σεξεργασία σε έναν ελεύθερο κόσμο;

Αν δεν υπήρχε καπιταλισμός, θα υπήρχε σεξεργασία; Αν δεν υπήρχε πατριαρχία, θα υπήρχε πορνεία; Κάποιες λένε όχι. Υποστηρίζουν πως ολόκληρη η σεξουαλικότητα όπως τη ζούμε σήμερα είναι προϊόν πατριαρχίας, αγοράς, καταπίεσης. Ότι όλες οι επιθυμίες μας είναι διαμορφωμένες από αυτό το σύστημα.

Κάποιες άλλες λέμε ότι υπάρχει κάτι ακόμη πιο βαθύ. Μια σεξουαλικότητα που δεν είναι μόνο αποτέλεσμα καταναγκασμού. Κάτι ερωτικό, πνευματικό, δημιουργικό, που θέλει να παιχτεί, να εξερευνηθεί, να μοιραστεί. Αυτό το κάτι θα υπήρχε ακόμη κι αν γκρεμίζαμε αύριο την πατριαρχία και τον καπιταλισμό.

Δεν πιστεύω ότι η σεξεργασία θα εξαφανιζόταν σε έναν ελεύθερο κόσμο. Πιστεύω ότι θα άλλαζε ριζικά. Θα σταματούσε να είναι δουλειά από ανάγκη και θα γινόταν κάτι σαν τελετουργία, παιχνίδι, υπηρεσία, δημιουργία. Κάτι που δεν θα είχε μέσα του φόβο, φτώχεια, εξάρτηση. Κάτι που δεν θα χρειαζόταν να το ονομάζουμε εργασία με τον σημερινό τρόπο.

Αλλά εμείς δεν ζούμε σε αυτόν τον κόσμο. Ζούμε εδώ.

Εδώ, τώρα, σε αυτόν τον κόσμο

Aυτό που χρειάζεται δεν είναι σωτήρες, δεν είναι φεμινίστριες που μας λένε ότι δεν υπάρχει η ελεύθερη επιλογή στη σεξεργασία, δε χρειαζόμαστε γυναίκες που φοβούνται, τρομάζουν απέναντι σε αυτή την επιλογή όπως θα τρόμαζαν και μπροστά σε μια τρυπαρισμένη από LSD νεαρή κοπέλα. Χρειαζόμαστε να υποστηρίξουμε τα δικαιώματα των σεξεργατριών. Προστασία, νομική αναγνώριση της δουλειάς αυτής, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας χωρίς φόβο και στιγματισμό, τη δυνατότητα καταγγελίας της άσκησης βίας χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος της σύλληψης, τη δυνατότητα να ακουστούν οι δυσκολίες και τα όρια του επαγγέλματος χωρίς αυτό να γίνεται όπλο εναντίον της ίδιας της σεξεργασίας, τη δυνατότητα να εκτιμηθεί η ευκολία, ο ερωτισμός και οι φιλίες που προκύπτουν χωρίς ντροπή.

Θέλουμε κοινότητες που ελέγχονται από σεξεργάτριες. Δίκτυα που δημιουργούνται από σεξεργάτριες. Έρευνες που συμπεριλαμβάνουν τις σεξεργάτριες ως υποκείμενα με άποψη, όχι ως περιστατικά. Πολιτικές που γράφονται μαζί με τις σεξεργάτριες.

Η αρχή «μαζί με εμάς και όχι για εμάς» δεν είναι σύνθημα για αφίσες. Είναι πολιτική στάση. Είναι απαίτηση. Είναι η άρνηση να αφήσουμε άλλους να αποφασίζουν για τα σώματά μας, τις ζωές μας, τις επιθυμίες μας.

Δεν τελειώνει εδώ. Ή μάλλον, δεν πρέπει να τελειώνει εδώ. Αυτό που ξεκινάει από τη σεξεργασία- η αντίσταση, η δημιουργία νέων κοινοτήτων, η εφεύρεση τρόπων επιβίωσης και τρυφερότητας μέσα σε έναν βίαιο κόσμο- δεν σταματάει στα όρια του επαγγέλματος. Απλώνεται σε άλλους αγώνες, άλλες κοινότητες, άλλες εξεγέρσεις.

Αυτό έχει σημασία. Όχι να πείσουμε ότι η σεξεργασία είναι καλή με έναν μονοδιάστατο τρόπο, αλλά να παραδεχτούμε την πολυπλοκότητα. Ότι είναι ταυτόχρονα δύσκολη και απελευθερωτική, τραυματική και ζωτική, επικίνδυνη και τρυφερή. Ότι μπορούμε να σταθούμε μέσα σε αυτή την αντίφαση χωρίς να εξαφανιστούμε.

Μη φοβάσαι το παράδοξο για να κατανοήσεις τον κόσμο. Εκεί, ακριβώς εκεί, βρίσκεται η πραγματική δύναμη, στη στιγμή που λέμε την αλήθεια ολόκληρη όχι μόνο το κομμάτι που μας βολεύει, αλλά και αυτό που πονάει, και αυτό που λυτρώνει.

____

Η Σίσσυ Δουτσίου είναι ηθοποιός, ποιήτρια και συγγραφέας, μέλος της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο. Η πιο πρόσφατη συλλογή διηγημάτων της “Οι Αδερφές του Κάιν” κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

The post Σεξεργασία, μη τη φοβάσαι appeared first on Void Network.

Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών 2026

Πέμπτη 18 έως Σάββατο 21 Ιουνίου 2026 / Προσφυγικά Λεωφόρου Αλεξάνδρας

Τέσσερις ημέρες θεάτρου, μουσικής, συζητήσεων και δράσεων στον δημόσιο χώρο των Προσφυγικών. Οι παραστάσεις αναπτύσσονται σε διαφορετικά σημεία της γειτονιάς, ενώ κάθε απόγευμα η Πλατεία μετατρέπεται σε τόπο διαλόγου γύρω από την κατοικία, την πόλη, την τέχνη και τις κοινότητες που τη διαμορφώνουν.

ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ  για την υπεράσπιση της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών || Πεμ. 18– Κυρ. 21 Ιουνίου 2026  – Προσφυγικά Λεωφόρου Αλεξάνδρας  

Το Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών επιστρέφει από Πέμπτη 18 έως Κυριακή 21 Ιουνίου 2026 στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, 12 χρόνια μετά τις αξέχαστες βραδιές του καλοκαιριού του 2014. Αυτή τη φορά όμως όχι μόνο για να γιορτάσουμε την ελεύθερη ζωή και την κοινότητα αλλά ως κάλεσμα και ένδειξη αλληλεγγύης στον αγώνα για την υπεράσπιση της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών.

Τα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας είναι ένα διατηρητέο συγκρότημα οκτώ πολυκατοικιών με συνολικά 228 διαμερίσματα, χαρακτηρισμένο διατηρητέο για το ιστορικό, πολιτισμικό, κοινωνικοπολιτικό και αρχιτεκτονικό του υπόβαθρο. Σήμερα η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών είναι μια πρότυπη κατάληψη στέγης που συνδυάζει χαρακτηριστικά κοινωνικής κατοικίας και αυτοοργανωμένης κοινότητας, φιλοξενώντας πάνω από 400 άτομα από διαφορετικές χώρες, οικογένειες, ηλικιωμένους, πρόσφυγες, μετανάστες, ντόπιους.

Το καλοκαίρι του 2025, ερήμην όλων των κατοίκων και σε ξεκάθαρη απαξίωση προς την ίδια τους την ύπαρξη, υπεγράφη προγραμματική συμφωνία μεταξύ Υπουργείου Πολιτισμού, Περιφέρειας Αττικής και ΔΥΠΑ για την «αποκατάσταση» τεσσάρων προσφυγικών πολυκατοικιών, με δηλωμένο στόχο τη χρήση τους ως “κοινωνική κατοικία”. Ωστόσο, πίσω από τη βιτρίνα του «δημοσίου οφέλους» κρύβεται μια εκδίωξη με υπογραφή και σφραγίδα.
Βαφτίζοντάς την «κοινωνική κατοικία», τρεις θεσμοί δίνουν τα χέρια για να μετατρέψουν τη στέγη σε εμπόρευμα. Με την ασάφεια ως εργαλείο αποπροσανατολισμού, το πλάνο παραμένει θολό: όσο πιο αόριστο το όφελος, τόσο ευκολότερα παραδίδεται ο χώρος σε επιχειρηματικά συμφέροντα.

Όμως τα Προσφυγικά δεν είναι ακίνητο προς αξιοποίηση/ εμπορική εκμετάλλευση, είναι μια γειτονιά αυτοοργανωμένη, μια ζωντανή κοινότητα έτοιμη να υπερασπιστεί μέχρι θανάτου την επιβίωση, την συλλογική χαρά, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία της- και για αυτό έχουν την στήριξη όλων μας.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 20:30 | Οδός Κορωνείας
«Μέσα στο ναρκοπέδιο, μου είπαν πως θα μάθω να χορεύω»
της Μαρίας Λούκα- Σκηνοθεσία: Παυλίνα Μάρβιν-60’ 

ΣΥΝΑΥΛΙΑ | 21:00 | Οδός Ορεστιάδος
Κενό Δίκτυο – «Οπλισμένες Λέξεις για την Υπεράσπιση των Προσφυγικών» Live Hip Hop & Spoken Word: TNT, Fer De Lance, Expe, Ραμμένος Άσσος, VoxPopuli, Αντίγνωμος, Thanasimos, Twin Sanity, 542, Τάσος Σαγρής & Whodoes, Σίσσυ Δουτσίου, Πόππη Δέλτα, Jessica 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ | 18:00 | Πλατεία
Ανάπλαση και Καταστολή
Συμμετέχουν: Άννυ Παπαρούσου (Δικηγόρος), Νίκος (κάτοικος Προσφυγικών), Όλγα Κλίτσα (Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ) και Σοφία Βιδάλη (Καθηγήτρια Εγκληματολογίας και Αντεγκληματικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο) 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 20:00 | Οδός Κορωνείας
«Η Εκδίκηση του Φώτη» Σκηνοθεσία: Βασίλης Βηλαράς- 100’ 

WORKSHOP | 20:00 | Πλατεία |Playback theatre workshop: Συνύπαρξη και αντίσταση σε έναν αντίξοο κόσμο. Από την Ομάδα Playback Ground και Playback Πυρήνας- 60’ 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 21:00 | Οδός Ορεστιάδος
«Αναζητώντας την Ελένη» Κείμενο / Σκηνοθεσία: Νατάσας Νταϊλιάνη- 70’ 

STAND UP COMEDY | 22:15 | Οδός Ορεστιάδος
Τάσος Αντωνίου, Χριστίνα Βούλγαρη, Δήμητρα Θωμά, Μελίνα Κόλλια, Δήμητρα Νικητέα, Αριστείδης Ψυλιάκος 

ΣΥΝΑΥΛΙΑ | 23:15 | Οδός Ορεστιάδος «Οι Καλλιτέχνες των Προσφυγικών στη Σκηνή», με τη συμμετοχή του Δημήτρη Αποστολάκη (Χαΐνηδες) 

ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΙΟΥΝΙΟΥ 

Κουκλοθέατρο | 12:00–18:00 Επαναλαμβανόμενη δράση | Οδός Κορωνείας
Σκούπα Band/ Pulcinella Guignol / Fasoulis and FriendsΠαράλληλες δράσεις για παιδιά στο Κιόσκι με τη συμμετοχή εικαστικών. 

ΣΥΖΗΤΗΣΗ | 18:00 | Πλατεία
Στέγαση: Κοινωνική κατοικία, καταλήψεις, αυτοοργάνωση
Συμμετέχουν: Μενέλαος Χαραλαμπίδης (Ιστορικός), Ελένη Βαφειάδου (Αρχιτέκτων) και Στελίνα Πορτέση (Αρχιτέκτων) 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ Παιδικό Θέατρο | 18:00 | Οδός Κορωνείας
Συντεχνία του Γέλιου  «Τζέλα, Λέλα, Κόρνας και Κλεομένης»
Σκηνοθεσία: Βασίλης Κουκαλάνι- 90’ 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 20:30 | Οδός Κορωνείας
«Kumku Yamki» Σωματικό Θέατρο Κούκλας, Σκηνοθεσία: Ζωή Βλάσση-50’ 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 20:00 | Οδός Ορεστιάδος
«Μια άλλη Θήβα» Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος-120’ 

ΣΥΝΑΥΛΙΑ | 22:00 | Οδός Ορεστιάδος
«Ένα τραγούδι για τα Προσφυγικά» Unplugged LIVE
Πάνος Βλάχος, Σπύρος Γραμμένος, Δημήτρης Μητσοτάκης, Φώτης Σιώτας, Πάνος Μπίρμπας, Γιάννης Κωσταρής, Βασιλική Μιχαλοπούλου, Μαριάννα Παπαθανασίου, Μυρτώ Βασιλείου, Ηλίας Βαμβακούσης, Martha Moreleón (Μεξικό), Alejandro Díaz (Χιλή), – Pablo Soto και Παναγιώτης Μπεκρής

ΚΥΡΙΑΚΗ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 

ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ | 14.00 | Οδός Κορωνείας

Ιμάντ Μπετάρ ο Μάγος από την Συρία- Bubble Show, μαγικά και εκπλήξεις

ΣΥΖΗΤΗΣΗ | 18:00 | Πλατεία
Τέχνη στον Δημόσιο Χώρο- Συμμετέχουν: Βασίλης Κουκαλάνι (ηθοποιός), Σάββας Στρούμπος (σκηνοθέτης), Ρόζυ Μονάκη (ηθοποιός), Ουίτσι (σκηνοθέτης, ηθοποιός), Γιάννης Ραουζαίος (κριτικός κινηματογράφου- Κενό Δίκτυο) 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 18:00 | Οδός Κορωνείας
«ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ, η ομάδα νέων που ολοκλήρωσε τα εργαστήρια του Μικρού Εθνικού» Σκηνοθεσία: Αγγελική Τόμπρου- 60’ 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 19:15 | Οδός Κορωνείας
«Ερείπια ή το τραύμα που μας δένει» Σκηνοθεσία: Ανδριανή Κυλάφη- 70’ 

ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟ | 20:00 | ΠλατείαΠ
ολυφωνικό σύνολο «Χαονία». Πολυφωνίες για πρόσφυγες και ξενιτεμένους. Πολυφωνίες για κοινωνικά ξέφωτα και τα σμιξίματα μας. – 30’ 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ | 20:30 | Οδός Ορεστιάδος
«Οιδίποδας Τύραννος» Σκηνοθεσία: Σοφία Αντωνίου- 90’

ΣΥΝΑΥΛΙΑ 22:00 | Οδός Ορεστιάδος
The Boy, Alexandros Miaris (Electric Litany), Alex K. (Last Drive), Nalyssa Green, Τατιάνα Σκανάτοβιτς,Yannis Raouzeos & Maelstrom 

The post Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών – ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑ 18-21/6/2026 appeared first on Void Network.

Η Dilar Dirik είναι μια πολιτικά δεσμευμένη ερευνήτρια και συγγραφέας, με εκπαίδευση στις κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές σπουδές, κατέχει διδακτορικό στην Κοινωνιολογία από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Στη διάρκεια δέκα χρόνων, διεξήγαγε εκτεταμένη και εις βάθος ποιοτική έρευνα για το κουρδικό ελευθεριακό κίνημα, με έμφαση στον αυτόνομο γυναικείο αγώνα. Το βιβλίο της, «The Kurdish Women’s Movement: History, Theory, Practice», εκδόθηκε το 2022 από τις εκδόσεις Pluto Press. Από το 2019 έως το 2023, κατείχε μεταδιδακτορική ερευνητική υποτροφία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το έργο της έχει δημοσιευτεί σε διάφορα ακαδημαϊκά, ακτιβιστικά και δημοσιογραφικά μέσα, και έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο) & Blade Runner

Η επιθυμία για κοινωνική αλλαγή είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσοι άνθρωποι επενδύουν χρόνο και ενέργεια στην πολιτική δράση. Μερικές από εμάς μάλιστα ρισκάρουμε ακόμη και τη ζωή μας για αυτή την υπόσχεση. Κι όμως, παρά τις αμέτρητες συλλογικές προσπάθειες, ο κόσμος φαίνεται να γίνεται όλο και χειρότερος. Και το κόστος της αλλαγής είναι υψηλό. Το τι συμβαίνει σε όσες τολμούν να αμφισβητήσουν ουσιαστικά το καθεστώς εξουσίας είναι ορατό σε όλους μας — και λειτουργεί ως προειδοποίηση: πόλεμος, γενοκτονία πλήρους κλίμακας και ανεπανόρθωτη καταστροφή.

Το γεγονός πως στην εποχή μας, ιστορικά περιθωριοποιημένες ταυτότητες μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων που οδηγούν στην καταστροφή και τη μαζική δολοφονία αθώων είναι επίσης αποτέλεσμα αλλαγής. Παρατηρούμε μια «θηλυκοποίηση», «κουιροποίηση» και «πολυχρωματικότητα» της παγκόσμιας εξουσίας, στις κυβερνήσεις, στους στρατούς και στον κόσμο των μεγάλων εταιριών. Αυτή η μετατόπιση επηρεάζει και τους τρόπους αγώνα για την κοινωνική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της φύσης των κοινωνικών κινημάτων σε όλο τον κόσμο.

Η λογοδοσία, η υπευθυνότητα, η φροντίδα και ο κριτικός αναστοχασμός αποτελούν εδώ και καιρό βασικά στοιχεία της φεμινιστικής θεωρίας και πρακτικής. Ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στις προσπάθειες για κοινωνική αλλαγή και στον τρόπο που κατανοούμε τους κοινωνικούς αγώνες δεν είναι καθόλου ξεκάθαρη, καθώς εμφανίζονται νέες μορφές πολιτικής οργάνωσης και επικοινωνίας, σε μεγάλο βαθμό διαμορφωμένες από μέσα μαζικής ενημέρωσης με εξωγενή χρηματοδότηση, την διάχυτη καταναλωτική κουλτούρα και ένα διεθνές πλαίσιο νέο- αποικιακής και ιμπεριαλιστικής εξουσίας.

Παρά την ύπαρξη πλούσιων και ποικίλων παραδόσεων μέσα στους φεμινιστικούς και γυναικείους αγώνες, αυτό που συχνά αποκαλείται φιλελεύθερος «φεμινισμός της επιλογής» κατέχει συχνά προνομιακή θέση στο κυρίαρχο ρεύμα, μιας και οι φεμινιστικές πρακτικές αυτού του είδους δεν δημιουργούν κάποια θεμελιώδη αντίθεση με το κυρίαρχο σύστημα, το οποίο βασίζεται σε ταξική, φυλετική και έμφυλη καταπίεση σε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από καπιταλιστικές, αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις. Εν μέρει αυτό συμβαίνει επειδή ο καπιταλισμός φετιχοποιεί αλλά και συγχρόνως εκμηδενίζει το άτομο μέσα στην κοινωνία. Όταν οι άνθρωποι ιδιωτεύουν και εξατομικεύονται, η έννοια της ριζοσπαστικότητας συρρικνώνεται, ακόμη και οι φαινομενικά πιο ανατρεπτικές επιλογές δεν αποτελούν απειλή για την εξουσία. Πράγματι, η καπιταλιστική, καταναλωτική κουλτούρα βασίζεται σε πολιτικά και ιδεολογικά σχήματα των οποίων η βασική πεποίθηση πάντα είναι: «Κανείς δεν μπορεί να με κρίνει — αυτό που κάνω είναι δικιά μου επιλογή».

Η υποβάθμιση της ιδέας του φεμινισμού απλά σε ένα ζήτημα ατομικής ελευθερίας είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη, ειδικά σε κοινωνίες όπου τα άτομα και ο τρόπος ζωής τους, σχετικά μιλώντας πάντα, δεν ελέγχονται τόσο άμεσα ή μόνιμα από την οικογένεια, τη θρησκεία, την επίσημη κρατική ιδεολογία ή άλλους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ο φεμινισμός που επικεντρώνεται στην ατομική επιλογή μπορεί εύκολα να θεωρείται δεδομένος σε περιβάλλοντα όπου ένα ορισμένο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, νομικής προστασίας και φιλελεύθερης κουλτούρας επιτρέπει την ατομική αυτοέκφραση και μια σχετική κοινωνική ασφάλεια. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι αυτή η νοοτροπία ενθαρρύνεται και εξάγεται πολιτισμικά από τον ιμπεριαλιστικό πυρήνα προς τα φεμινιστικά κινήματα στον υπόλοιπο κόσμο. Παρά τη συχνή επιβολή αυτής της προοπτικής ως κοινό σημείο αναφοράς του φεμινισμού, η πολιτική της ατομικής επιλογής δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινή προτεραιότητα για όλες μας, δεδομένων των εξαιρετικά διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν σε όλο τον κόσμο και μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.

Για να είμαστε σαφείς: η ατομική αυτονομία του σώματος και η ελευθερία αποτελούν κεντρικά στοιχεία των αγώνων ενάντια στην καταπίεση — αγώνων που έχουν τις ρίζες τους και στην προσωπική μας ζωή. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένας φεμινισμός τύπου laissez-faire- στον οποίο τα άτομα λογοδοτούν μόνο στον εαυτό τους και δεν δείχνουν καμία υπευθυνότητα απέναντι στις ευρύτερες συνέπειες των πράξεών τους ή τις κουλτούρες και τις νοοτροπίες που καλλιεργούνται- γίνεται κυρίαρχη τάση και χρησιμοποιείται ως όπλο ενάντια στη συλλογική αντισυστημική δράση και κριτική.

Πώς σχετίζονται όλα αυτά με τον αγώνα μας;

Για δεκαετίες, πολλά άτομα, δραστήρια στους κοινωνικούς αγώνες έχουν αντιταχθεί στους μηχανισμούς εξημέρωσης, αδρανοποίησης και ενσωμάτωσης των κινημάτων μέσω της «ΜΚΟποίησης» στην υπηρεσία κρατικών και νεοφιλελεύθερων σχεδιασμών. Η εποχή της μαζικής επικοινωνίας έχει επιταχύνει τη στροφή κομματιών των κοινωνικών κινημάτων προς την παγκοσμιοποιημένη αγορά. Η αισθητική και το περιεχόμενο των κοινωνικών κινημάτων γίνονται όλο και πιο ομοιόμορφα και αφομοιωμένα, καθώς λειτουργούν μέσα στα περιοριστικά πλαίσια του κυρίαρχου συστήματος. Αν και αυτό δεν συμβαίνει παντού, σε ορισμένα μέρη του κόσμου, το να είναι κάποια, ακτιβίστρια ενός συγκεκριμένου τύπου, αποτελεί πλέον μια υψηλά ανταποδοτική δραστηριότητα. Διάφορες μορφές εύρω-αμερικανικών χρηματοδοτήσεων περιμένουν όσες γνωρίζουν να παρουσιάζουν σωστά τους εαυτούς τους και τις προτάσεις τους με τρόπους «ακίνδυνους» και «αξιοσέβαστους». Με αυτές τις χρηματοδοτήσεις μπορείς να «ευαισθητοποιείς το κοινό» ή να «ασκείς πίεση σε φορείς χάραξης πολιτικής», αλλά δεν μπορείς να «πολεμήσεις το σύστημα» — για παράδειγμα διαταράσσοντας την καπιταλιστική οικονομία ή αποκαλύπτοντας κρατικά μυστικά.

Η άκριτη χρήση των επιχορηγήσεων που προσφέρουν δισεκατομμυριούχοι για προγράμματα που αφορούν ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης έχει κανονικοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό στους ακτιβιστικούς κύκλους — ακόμη και μεταξύ γυναικών που αυτοπαρουσιάζονται ως αυτόνομες και ριζοσπάστριες — ώστε η αλληλοβοήθεια για την εξασφάλιση πρόσβασης σε τέτοιες χρηματοδοτήσεις θεωρείται πλέον ως μια μορφή ακτιβισμού από μόνη της. Η λογική είναι: «Παίρνουμε τα χρήματά τους και παράγουμε κοινωνικό έργο με αυτά». Ή μια πιο ηττοπαθής εκδοχή θα πει: «Εντάξει. Τι να κάνεις; Έτσι λειτουργεί το παιχνίδι».

Αυτό που ακούγεται σαν σενάριο Ρομπέν των Δασών — αν και ο θρυλικός παράνομος και οι σύντροφοί του δεν έγραφαν αιτήσεις για επιχορηγήσεις αλλά ρίσκαραν το κεφάλι τους ληστεύοντας τους πλούσιους, ενώ οι πλούσιοι δεν διατηρούσαν, ούτε αύξαναν τον πλούτο τους μέσω φιλανθρωπίας αλλά αποτελούσαν στόχους εξαναγκαστικής αναδιανομής — είναι στην πραγματικότητα μια βιομηχανία που καθιστά τους πολιτικούς αγώνες μη βιώσιμους και τελικά συνένοχους σε μια εξελιγμένη μορφή ξεπλύματος χρήματος. Ταυτόχρονα αυτός ο μηχανισμός παράγει ιδεολογική αφομοίωση και υλική εξάρτηση.

Το γεγονός ότι οι πηγές τέτοιων χρηματοδοτήσεων συχνά προέρχονται από επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και άλλους βαθιά προβληματικούς τομείς καταλήγει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή υποσημείωση — κάτι δευτερεύον μπροστά στο «τόσο σημαντικό» έργο που προσφέρουν με αυτά τα χρήματα κάποια άτομα. Η πρόσβαση σε πόρους δημιουργεί ορατότητα, και η ορατότητα με τη σειρά της παράγει την εντύπωση πολιτικής δύναμης και σπουδαιότητας εκεί που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Είναι άραγε το κοινωνικό έργο που παράγεται με μια τέτοιου είδους χρηματοδότηση — η οποία φυσικά μπορεί να ακυρωθεί ανά πάσα στιγμή — ένα επίτευγμα για το οποίο αξίζει να αισθάνεται κάποια από εμάς υπερήφανη;

Η ρομαντικοποίηση της ιδέας του αγώνα για τον ίδιο τον αγώνα δεν είναι κατ’ ανάγκην χρήσιμη· η επιτυχημένη οργάνωση χρειάζεται αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, η δημόσια προβολή και ορατότητα χωρίς εργασία και θυσίες καλλιεργεί μια κουλτούρα αυτονόητων δικαιωμάτων και εφησυχασμού, υπονομεύοντας τη δημιουργικότητα και την ανεξαρτησία. Και η καλλιέργεια μιας ψευδαίσθησης προόδου μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο πόλεμο και εκμετάλλευση οδηγεί σε μια διαστρεβλωμένη συνείδηση.

Οι λογικές της καπιταλιστικής αγοράς κατακτούν τις οργανωτικές δομές και σχέσεις μέσα στο φεμινιστικό κίνημα, δημιουργώντας έτσι μια τοξική και αυτάρεσκη κουλτούρα φιλελεύθερου ατομικισμού, ασύμβατη με την έννοια ενός επαναστατικού αγώνα που υπερασπίζεται τους πιο καταπιεσμένους ανθρώπους της κοινωνίας. Εύκολα γίνεται κατανοητό πως καθώς οι υλικές συνθήκες αλλάζουν παράγουν συγκεκριμένα πρότυπα, χαρακτήρες και συμπεριφορές.

Όλο και περισσότερο αναδεικνύεται ένα νέο προφίλ μη- λευκού υποκειμένου, ένα άτομο φιλελεύθερο και σίγουρο για τον εαυτό του, το οποίο λειτουργεί ως αναπαράσταση της κοινωνικής αλλαγής — ή, ακριβέστερα, ως ένα σύμβολο που παράγει την εντύπωση πως υπάρχει κάποια αλλαγή — τόσο στον ιμπεριαλιστικό πυρήνα όσο και στις περιφέρειές του.

Αυτός ο ευέλικτος ρόλος, που εμφανίζεται ιδιαίτερα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στη βιομηχανία ψυχαγωγίας, στον ακαδημαϊκό χώρο και στις ΜΚΟ, μπορεί πλέον να ενσαρκωθεί από την οποιαδήποτε από εμάς αναλάβει αυτό το καθήκον. Μια τέτοια φιγούρα μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως φορέας αλλαγής, επαναλαμβάνοντας μηχανικά φιλελεύθερες λέξεις-κλειδιά και υιοθετώντας ένα αόριστο, από-αποικιακό, αντιρατσιστικό ή ακόμη και επαναστατικό ύφος. Αρκεί, πάση θυσία, να αποφεύγει τη χρήση όρων όπως «καπιταλισμός» και «ιμπεριαλισμός» — πόσο μάλλον να εμπλέκεται σε οποιαδήποτε υλική μορφή αντίστασης, όπως η ταξική πάλη. Μια τέτοια φιγούρα δεν είναι μόνο ακίνδυνη· είναι, με έναν τρόπο, και επιθυμητή για το σύστημα, ακριβώς επειδή δεν εκπροσωπεί τίποτα περισσότερο από έναν εαυτό χωρίς πραγματική επίδραση, χωρίς κανένα ειδικό βάρος, σε συνδυασμό με την πλαισίωση συγκεκριμένων ταυτοτήτων που ιστορικά έχουν αποκλειστεί, καταπιεστεί ή περιθωριοποιηθεί.

Ενώ τέτοιες δυναμικές έχουν επικριθεί αμέτρητες φορές σε όλο τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο, σήμερα έχουν φτάσει σε ένα νέο επίπεδο. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές με την άνοδο των «influencers» σε μια εποχή έντονης κρατικής καταστολής σε όλο τον κόσμο. Ο όρος δεν περιορίζεται πλέον σε δημιουργούς περιεχομένου που διαμορφώνουν τάσεις της αγοράς ή προωθούν προϊόντα για να επηρεάσουν τις ροές της κατανάλωσης· έχει φτάσει να περιγράφει επίσης, έναν ολόκληρο τρόπο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Η σκηνοθετημένη παρουσίαση της ζωής ενός προσώπου για την προσέλκυση προσοχής, καταξίωσης και κέρδους — ενώ ταυτόχρονα αυτό το άτομο διαδίδει σχετικά κοινότοπες ιδέες — σημαίνει ότι η πολιτική τύπου influencer λειτουργεί μέσα από την αυτοπαρουσίαση, το προσωπικό branding και την performance. Η γρήγορη, σύντομη, οπτικoποιημένη παρουσίαση περιεχομένου, όπως επιβάλλεται από τα κοινωνικά δίκτυα, ενθαρρύνει τα hot takes, δηλαδή επιπόλαιες, προκλητικές και, αμφιλεγόμενες απόψεις με μόνο στόχο να τραβήξουν την προσοχή, λεκτικά και οπτικά πυροτεχνήματα που κάνουν θόρυβο και εξάπτουν τις διαφωνίες, ενώ η βασική επιδίωξη είναι τα θέματα αυτά να μοιάζουν όλο και πιο τολμηρά και αναπάντεχα σε σχέση με όλα όσα έχουν ήδη ειπωθεί — μέσα σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο έντονης κοινωνικής πόλωσης.

Το γεγονός ότι το περιεχόμενο μιας διαδικτυακής δημοσίευσης δεν αντανακλά απαραίτητα τον τρόπο ζωής, τις κοινωνικές σχέσεις ή τη συμμετοχή της δημιουργού σε πραγματικούς αγώνες συμβάλλει στη συσσώρευση διαδικτυακού λόγου χαμηλού ρίσκου. Η ίδια η αύρα που χτίζεται γύρω από ένα τέτοιο πρόσωπο αποκτά πολιτικό χαρακτήρα. Επιπλέον, επιτυχημένες φεμινίστριες δημιουργοί περιεχομένου συχνά εμφανίζονται άψογα ντυμένες και πολυτελείς, ενώ το ύφος, τα επιχειρήματα, η αισθητική και τα στυλ επικοινωνίας ακολουθούν συχνά τα βορειοαμερικάνικα πολιτισμικά πρότυπα, επαναλαμβανόμενες φόρμες, μοτίβα και αναφορές, προωθώντας ακόμη περισσότερο την πολιτική ως ναρκισσιστικό θέαμα εις βάρος της ταπεινής, συνεπούς και μακροχρόνιας οργάνωσης που είναι ριζωμένη στην κοινωνία.

Αυτό το λαμπερό προφίλ βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με το ανώνυμο αλλά οργανωμένο «εξτρεμιστικό» υποκείμενο — εκείνο του οποίου τα λόγια και οι πράξεις αποκτούν νόημα και δύναμη πέρα από το συμβολικό πεδίο της αγοράς φιλελεύθερων αναπαραστάσεων. Η ύπαρξη πραγματικής ιδεολογικής πρόθεσης, η θέληση για πολιτικό και κοινωνικό αγώνα και η οργανωτική ικανότητα να πραγματοποιηθεί αυτός ο αγώνας με βάση τη συμμετοχή, τη δέσμευση και την πολιτική υπευθυνότητα απέναντι σε πραγματικές συλλογικές δομές, σηματοδοτεί αυτό το συγκεκριμένο μη- φιλελεύθερο πολιτικό υποκείμενο που αποτελεί τον πιο άμεσο στόχο αστυνομικής βίας, φυλάκισης και δολοφονίας.

Θεωρία και παραγωγή γνώσης

Το χάσμα ανάμεσα στα φεμινιστικά λόγια και τη δράση, ανάμεσα στην εμφάνιση και την πραγματικότητα, εκδηλώνεται επίσης στον χώρο της θεωρίας και της παραγωγής γνώσης, τόσο εντός όσο και πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα και άλλους χώρους παραγωγής δημόσιου λόγου. Σήμερα, η ικανότητα να γράφει και να μιλά κανείς με ποιητικό και εντυπωσιακό τρόπο επιβραβεύεται περισσότερο από την ικανότητα να σκέφτεται κριτικά και ανεξάρτητα και να οργανώνει και να δρα με ορίζοντα τη νίκη (δηλαδή την αλλαγή του συστήματος). Αν κρίνει κανείς μόνο από τα περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, μοιάζει να μας περιβάλλουν σύγχρονοι επαναστάτες έτοιμοι να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον αγώνα για έναν διαφορετικό κόσμο. Ακόμη και σε αισθητικό επίπεδο, υπάρχει υπερκορεσμός συμβόλων αντίστασης και αγώνα στις «φούσκες» του Instagram και του TikTok: καρπούζια, κεφίγιες, μπαλακλάβες, ένοπλες γυναίκες, το σφυροδρέπανο, το Α σε κύκλο. Η επίδειξη εγγύτητας σε πραγματικούς αγώνες ή σε μια πραγματική φιλοσοφία ζωής γίνεται ζήτημα λίγων κινήσεων του αντίχειρα. Όμως, ανάμεσα στην κρατική καταστολή και τη βία της ακροδεξιάς, ακόμη και αυτή η στοιχειώδης έκφραση υποστήριξης δεν είναι πάντα ασφαλής.

Για άλλη μια φορά, το πρόβλημα είναι η απουσία κοινωνικών αγώνων που να είναι βαθιά ριζωμένοι στην κοινωνία, προς όφελος εύκολων λύσεων — μιας αυτάρεσκης ατομικής πολιτικής χωρίς πραγματικό διακύβευμα και χωρίς μετασχηματιστική δυναμική. Υπάρχει μια βαθιά άβυσσος ανάμεσα στην αντίσταση και στην εικονοποίηση ή την κατανάλωση της αντίστασης. Κι όμως, στην εποχή της ψηφιακής ύπαρξης οι δύο αυτές διαστάσεις γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτες. Κανένα σύμβολο ή σύνθημα δεν είναι από μόνο του ανατρεπτικό. Αυτό που καθορίζει αν ένα μήνυμα είναι κοινότοπο ή εκρηκτικό, αν καθησυχάζει ή κινητοποιεί, αν παράγει κέρδος ή σε εκθέτει σε κίνδυνο, είναι το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διατυπώνεται.

Αν και η ριζοσπαστική και επαναστατική πολιτική πάντα οφείλει να είναι δημοφιλής, επίκαιρη και συμπεριληπτική, αυτή τη στιγμή η διαδικασία εξελίσσεται πλέον με τρόπο που χαμηλώνει το όριο του τι σημαίνει να αγωνίζεται κανείς για να αλλάξει τον κόσμο. Το ίδιο το διακύβευμα διαστρεβλώνεται. Το βαρύ φορτίο ορισμένων πολιτικών συμβόλων, ριζωμένο σε ιστορίες τραύματος, αίματος, απώλειας και ακρωτηριασμών, χάνει το νόημά του και γίνεται ελαφρύ σαν πούπουλο. Πώς ξεχωρίζει σήμερα η αγωνίστρια της ελευθερίας από τη φανταχτερή απομίμηση;

Αν ο φεμινισμός αφορά την ευθύνη — μια δέσμευση όχι μόνο να αλλάξει και να βελτιώσει κανείς τις δικές του συνθήκες, αλλά να απελευθερώσει όλες και όλους, να αποδομήσει τις αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις στον κόσμο, να τερματίσει τον πόλεμο και την εκμετάλλευση, να γίνει μια πολιτικά ουσιαστική και επαναστατική δύναμη κοινωνικού μετασχηματισμού — τότε χρειαζόμαστε μια ειλικρινή πολιτική κουλτούρα λογοδοσίας και υπευθυνότητας απέναντι στην κοινωνία, και ιδιαίτερα απέναντι στους καταπιεσμένους.

Οι κοινωνικοί αγώνες και τα φεμινιστικά κινήματα είναι αμέτρητα, αποκεντρωμένα και σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα· δεν είναι κράτη ή εταιρείες που υποχρεούνται να συντάσσουν δημόσιες εκθέσεις διαφάνειας. Οι μεμονωμένες φεμινίστριες είναι φυσικά ελεύθερες να επιλέγουν τις μάχες τους και συχνά είναι εξαντλημένες, προσπαθώντας να κάνουν ό,τι μπορούν μέσα στα όρια των προσωπικών τους δυνατοτήτων. Η υπευθυνότητα, με την έννοια που χρησιμοποιείται εδώ, δεν είναι ένα τεχνικό ή διαδικαστικό ζήτημα. Είναι μια αρχή, μια στάση, μια πολιτική κουλτούρα — μια θέση απέναντι στην εξουσία. Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός δρόμος προς αυτήν· το ζητούμενο είναι η ηθική επιδίωξη μιας νηφάλιας αντίληψης ευθύνης απέναντι σε μια παράλογη αντίληψη της αλλαγής που διαμορφώνεται από τις λογικές της αγοράς.

Μια πρακτική που αξίζει να έχει πιο κεντρική θέση στις φεμινιστικές πολιτικές κουλτούρες είναι η αυτοκριτική. Η αυτοκριτική αποτελεί έναν μηχανισμό για να ξεπερνιούνται ορισμένα χαρακτηριστικά που εμποδίζουν την πορεία προς την ελευθερία, συμπεριλαμβανομένων ιδιοτήτων που συχνά αποδίδονται στην τοξική αρρενωπότητα μέσα στον πατριαρχικό καπιταλισμό: εγωκεντρισμός, εγωισμός, αλαζονεία, μικροπρέπεια, αμυντική στάση, ναρκισσισμός και οκνηρία, για να αναφερθούν μερικά μόνο. Είναι ο μηχανισμός μέσα από τον οποίον θέτει κανείς στον εαυτό του ορισμένα ηθικά πρότυπα, διατηρεί μια στάση αναστοχασμού και ανανέωσης του εαυτού, χωρίς να επαναπαύεται στις δάφνες του.

Η υλική και ιδεολογική ανεξαρτησία από το καπιταλιστικό και κρατικό σύστημα, μια πολιτική οπτική που βλέπει όλους τους αγώνες για απελευθέρωση ως αλληλένδετους, καθώς και μια αντικαθεστωτική, αλλά ταυτόχρονα προσανατολισμένη προς την κοινωνία, προσέγγιση της φεμινιστικής οργάνωσης — ριζωμένη στη συλλογική πάλη και όχι σε ατομικιστικούς τρόπους ζωής — απαιτεί επίσης μια βαθιά και ειλικρινή δέσμευση στον διεθνισμό. Μια δέσμευση που μετατοπίζει το κέντρο βάρους πέρα από τις άμεσες προσωπικές ανάγκες, ώστε η θεωρία και η πράξη να υπηρετούν της Γης τους Κολασμένους.

Τέτοια αντισυστημική φεμινιστική δράση, υπάρχει ήδη παντού γύρω μας — αρκεί να τολμήσουμε να τη δούμε. Σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο καταφέρνει να συμπεριλάβει ζητήματα όπως ο πόλεμος, η κρατική και πατριαρχική βία, ο φασισμός, ο ρατσισμός, οι αγώνες των μεταναστών, η ταξική σύγκρουση, η κλιματική δικαιοσύνη και πολλά άλλα. Τροφοδοτείται από εθελοντική, απλήρωτη εργασία, χρόνο και θυσία. Το να βρει δικαίωση αυτή η μορφή Ελευθερίας που υπόσχεται ο φεμινισμός δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Ο φεμινισμός είναι σκληρή εργασία· είναι αγώνας. Ένας αγώνας όμως που αξίζει, ακόμη κι αν δεν υπάρχει καμία ανταμοιβή.

Μια λίστα με το έργο της Dilar Dirik, συμπεριλαμβανομένων διαθέσιμων αρχείων PDF, είναι διαθέσιμη στο Linktree της.

Κείμενα της επίσης δημοσιεύει στο προσωπικό της Substack

Συνέντευξή της από το 2014: https://armsforrojava.wordpress.com/2014/11/23/το-κίνημα-των-κούρδων-γυναικών/

The post Φεμινισμός και κοινωνική αλλαγή- Dilar Dirik appeared first on Void Network.

Οι Εκδόσεις Κενότητα ανακοινώνουν την κυκλοφορία της νέας ποιητικής συλλογής της Πόππης Δέλτα με τίτλο «ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ».

Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2025, ώρα 21.00 στο CLOSER bar, Ναυαρίνου 12 – Εξάρχεια

Για το βιβλίο θα μιλήσει ο ποιητής και φιλόλογος Γιώργος Δρίτσας.

Η Πόππη Δέλτα θα συνομιλήσει ζωντανά με την ποιήτρια- θεατρική συγγραφέα Πέννυ Μηλιά και θα διαβάσει αποσπάσματα από το βιβλίο.

Η νέα ποιητική συλλογή της Πόππης Δέλτα «ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ» αποτελεί μια φωνή αντίστασης και προσωπικής ευαισθησίας, ένα πεδίο κοινωνικοπολιτικής σύγκρουσης. Η Πόππη Δέλτα αποτυπώνει την καθημερινή επιβίωση στη σύγχρονη Αθήνα, δημιουργώντας έναν ποιητικό λόγο που χαρακτηρίζεται από ωμότητα, σωματικότητα και ειλικρίνεια. Τα μικροαστικά διαμερίσματα και οι χώροι εργασίας, το κέντρο της πόλης, οι σκοτεινοί δρόμοι και οι άδειες πλατείες, η τουριστική βιομηχανία, η κερδοσκοπία και η εργασιακή εκμετάλλευση, οι κοινωνικές συμβάσεις και η αστυνομική καταστολή γίνονται σκηνικά όπου εκτυλίσσεται μια αδιάκοπη πάλη για αξιοπρέπεια και νόημα.

Από τις πρώτες σελίδες  γίνεται φανερό ότι η ευαισθησία δεν είναι αδυναμία, αλλά πηγή αντίστασης και ζωτικής δύναμης. Μέσα από πολύστιχα ποιήματα γεννιούνται μικρές ανάσες ελπίδας και ανυπακοής στον ασφυκτικό κόσμο της σύγχρονης Αθήνας. Τα πάντα εδώ ονομάζονται χωρίς φόβο, τα μεγάλα όνειρα και οι πιο κρυφές σκέψεις γίνονται σημείο συνάντησης. Η ποίηση αγγίζει τον υλικό κόσμο.

Το έργο εξερευνά την ευαισθησία ως πηγή ζωτικής δύναμης και όχι ως αδυναμία, τοποθετώντας στο επίκεντρο την ανθρώπινη σχέση, τον έρωτα και την αναζήτηση τρυφερότητας μέσα σε ένα εχθρικό περιβάλλον. Χωρίς εξιδανικεύσεις και με έντονες εικόνες, η ποίηση της Πόππης Δέλτα αντιμετωπίζει θέματα όπως η οικονομική ανισότητα, ο κοινωνικός κανιβαλισμός και η αναζήτηση ελπίδας.

Η συλλογή υπογραμμίζει τη σημασία του συναισθήματος ως πολιτικής πράξης, αποδεικνύοντας ότι η ποίηση δεν υπάρχει για να παρηγορεί αλλά για να καλεί σε αφύπνιση. Οι ευαίσθητοι άνθρωποι αναδεικνύονται ως φορείς πραγματικής αλλαγής σε έναν κόσμο που απαιτεί ριζική μετάλλαξη.

ΟΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΟΥΝ ΕΔΩ

Συγγραφέας: Πόππη Δέλτα

ISBN 978-618-85106-4-7

Εκδόσεις Κενότητα
Σελίδες 80
Διαστάσεις 20×14
Σειρά: Ποίηση / Ο Ήχος του Κενού

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ
ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ

Για άμεσες παραγγελίες επικοινωνήστε στο
email: voidinternational@gmail.com

και στα τηλέφωνα 2106465693 και 6951407792

Οι εκδόσεις Κενότητα είναι μια κολεκτίβα καλλιτεχνών, ένα συνεργατικό εγχείρημα με σκοπό την υποστήριξη της δημιουργίας και προώθησης του σύγχρονου ποιητικού έργου. Το σύνολο των εσόδων από τις πωλήσεις των βιβλίων αποδίδεται στον ποιητή ή την ποιήτρια. Προμηθευτείτε τα βιβλία των εκδόσεων Κενότητα με επικοινωνία και άμεση παραγγελία από τις εκδόσεις και τους ποιητές ή στα ποιητικά δρώμενα και τις βιβλιοπαρουσιάσεις. Τα βιβλία επίσης διατίθενται σε κεντρικά βιβλιοπωλεία στις περισσότερες πόλεις της χώρας.

ΔΕΣ ΕΠΙΣΗΣ πληροφιρίες για την πρώτη ποιητική συλλογή της Πόππης Δέλτα:

The post Οι Ευαίσθητοι Δεν Θα Επιβιώσουν Εδώ- Πόππη Δέλτα- Πεμ.11/12/2025 Αθήνα appeared first on Void Network.

Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν σε διαδηλώσεις στις 17 Νοεμβρίου, τιμώντας τους νεκρούς της εξέγερσης του 1973 όταν φοιτητές δολοφονήθηκαν από τη στρατιωτική–αποικιακή δικτατορία. Στην Αθήνα, πάνω από 6.000 αστυνομικοί των ΜΑΤ αναπτύχθηκαν συνοδεία θωρακισμένων οχημάτων στη διαδήλωση προς την πρεσβεία των ΗΠΑ με δεκάδες προσαγωγές και συλλήψεις πριν ακόμη αρχίσει η κινητοποίηση.

Δύο ημέρες νωρίτερα, περίπου 150 μέλη της μαοϊκής οργάνωσης ΑΡΑΣ εισέβαλαν στον χώρο του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για τις εκδηλώσεις μνήμης. Η οργάνωση περικύκλωσε μια μικρή ομάδα αναρχικών και αντιεξουσιαστών φοιτητών και εξαπέλυσε οργανωμένη επίθεση, τραυματίζοντας σοβαρά περισσότερους από δώδεκα ανθρώπους — χτυπώντας ακόμη και ενώ κάποιοι ήταν αναίσθητοι. Οι πύλες ήταν κλειδωμένες και οι υπόλοιπες αριστερές συλλογικότητες που βρίσκονταν στον χώρο ήταν αδύνατο να παρέμβουν. Η επίθεση καταδικάστηκε σχεδόν από το σύνολο της αριστεράς και του αναρχικού χώρου.

Η βίαιη επίθεση της ΑΡΑΣ δεν αποτελεί απλώς στιγμιότυπο μιας “εσωτερικής” σύγκρουσης, αλλά στρατηγική απόπειρα συμβολικής και υλικής επικράτησης. Όποιος ελέγχει τον χώρο του Πολυτεχνείου δεν κατέχει απλώς ένα πανεπιστημιακό χώρο· επιχειρεί να καθορίσει το νόημα της εξέγερσης του ’73 και, μαζί με αυτό, το τι νοείται σήμερα ως «κοινωνικός αγώνας». Η ΑΡΑΣ έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια μια αυταρχική πρακτική μέσα σε τμήματα των φοιτητικών χώρων, αναπαράγοντας μοτίβα που θυμίζουν κάτι από την ηγεμονική κουλτούρα του ΚΚΕ: οργανωτικός έλεγχος, επιτήρηση της διαφωνίας, καχυποψία απέναντι στη σύγκρουση με την εξουσία, και η γνωστή αφήγηση ότι οι ταραχές είναι πάντα έργο «προβοκατόρων» ή της Ασφάλειας.

Η επίθεση αυτή πρέπει να ιδωθεί στο καταθλιπτικό πλαίσιο της μετα-2008 εποχής. Μια γενιά ενηλικιώθηκε μετά την εξέγερση που συγκλόνισε την αστική και πολιτική τάξη — μόνο για να βιώσει την απογοήτευση της περιόδου ΣΥΡΙΖΑ, κατά την οποία η κοινωνική προσδοκία οδηγήθηκε στην κόπωση και στην «αριστερή διακυβέρνηση» που μετατράπηκε αναπόφευκτα σε τεχνοκρατική διαχείριση. Η επακόλουθη παλινόρθωση της δεξιάς ενέτεινε με ένα επιθετικό πλέον τρόπο το δόγμα ΤΙΝΑ («δεν υπάρχει εναλλακτική») και μια αντι-εξεγερτική στρατηγική μηδενικής ανοχής στην αντιμετώπιση των κινημάτων, με κλιμάκωση της αστυνομικής βίας και εκκενώσεις καταλήψεων συμπεριλαμβανομένου και μέσα στα πανεπιστήμια με τη συνεργασία της ακαδημαϊκής διοίκησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα αυταρχικά και πατριαρχικά μοτίβα επιμένουν, πηγάζοντας όχι μόνο από τα πάνω αλλά και μέσα από τους χώρους των αριστερών οργανώσεων με κομμάτια τους να λειτουργούν ως εσωτερικοί μηχανισμοί φραγμού και απορρόφησης κοινωνικής οργής, εμποδίζοντας την ανάδυση αυτόνομων χώρων δράσης. Η επίθεση της ΑΡΑΣ δεν ήταν παρά αναπαραγωγή αυτής της ευρύτερης τάσης: η εσωτερίκευση της κρατικής λογικής από μια αριστερή οργάνωση που διψά για αναγνώριση και ισχύ. Η προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή και την πολιτική της επιβίωση μέσα σε ένα ασφυκτικό κινηματικό τοπίο κορυφώθηκε σε μια γκροτέσκα ρήξη με το πνεύμα του Πολυτεχνείου — ένα αυταρχικό θέαμα που μιμήθηκε τις ίδιες δυνάμεις απέναντι στις οποίες είναι αφιερωμένη η επέτειος.

Τα κινήματα έχουν πολλά να φοβούνται όταν στο όνομα της «ενότητας» νομιμοποιούνται τέτοιες συγκροτήσεις και τους προσφέρεται ηθικό άλλοθι.

Επιπλέον, η αγριότητα της επίθεσης ήταν κάτι περισσότερο από μια σεχταριστική ενέδρα· φανέρωσε μια ιεραρχική πολιτική κουλτούρα διαμορφωμένη από αυταρχικές πατριαρχικές συμπεριφορές — που σαπίζουν μέσα σε τμήματα της ελληνικής αριστεράς και του πολιτικού φάσματος γενικότερα, συμπεριλαμβανομένου του Α/Α χώρου — και σήμερα ενθαρρύνονται από μια κυβέρνηση που φετιχοποιεί την πειθαρχία, την τιμωρία και την υπακοή.

Για δεκαετίες, το Πολυτεχνείο έχει παραμείνει ανοιχτό χάρη και σε κομμάτια των κινημάτων που απορρίπτουν αυτές τις αφηγήσεις περί “τάξης” και της αναπόφευκτης κρατικής πραγματικότητας. Λίγες μόνο από τις πολιτικές τάσεις που παρευρίσκονται υπήρξαν ποτέ «μη βίαιες» με τον ηθικολογικό τρόπο που προωθούν κράτη και φιλελεύθερες φωνές. Έχουν υπερασπιστεί καταλήψεις, συγκρουστεί με την αστυνομία, μπλοκάρει εξορύξεις, και χτίσει δομές αλληλοφροντίδας υπό ασφυκτική πίεση. Η μαχητικότητά τους είναι συλλογική και ριζωμένη στην αμοιβαία προστασία. Η βία της ΑΡΑΣ ήταν το αντίθετο: αυταρχική επιβολή μεταμφιεσμένη σε πειθαρχία, ένα πατριαρχικά διαποτισμένο θέατρο ελέγχου που υποδύθηκε τον κοινωνικό αγώνα.

Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη. Πολιτικοί σχηματισμοί που αναπαράγουν ιεραρχικές και πατριαρχικές αυταρχικές δομές δεν αντανακλούν απλώς τη βία του κράτους — τη νομιμοποιούν. Όταν μια ανδροκρατούμενη σέχτα εισβάλλει στο Πολυτεχνείο σαν ιδιωτικός λόχος καταστολής, λειτουργεί ως ανεπίσημη προέκταση της καταστολής που η κυβέρνηση κλιμακώνει επί χρόνια, πνίγοντας τους χώρους του κινήματος και επεκτείνοντας τις αστυνομικές εξουσίες υπό τη σημαία του «αναπόφευκτου». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επίθεση της ΑΡΑΣ μοιάζει λιγότερο με σεχταρισμένη παράνοια και περισσότερο με μια γκροτέσκα, ερασιτεχνική εκδοχή της κρατικής αφήγησης: «η τάξη πρέπει να αποκατασταθεί· οι εναλλακτικές να συντριβούν». Ένα βίαιο ηχόχρωμα της καπιταλιστικής ΤΙΝΑ που ισχυρίζονται ότι αντιμάχονται.

Αν τα κινήματα θέλουν να επιβιώσουν αυτή την αυταρχική περίοδο — της ποινικοποίησης της διαφωνίας, του θέατρου του «καλού» και «κακού» διαδηλωτή, της αστυνόμευσης της πολιτικοποίησης της νεολαίας — πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες που επέτρεψαν αυτή την επίθεση. Όχι μέσω βεντέτας ή εκκαθαρίσεων που αναπαράγουν το ίδιο αυταρχικό κύκλωμα, αλλά αρνούμενα να ανεχθούν στους δικούς τους χώρους τις ιεραρχίες, τις τοξικές αρρενωπότητες και τις συνήθειες επιβολής που καθιστούν τέτοιους είδους βία δυνατή. Η μετασχηματιστική δικαιοσύνη δεν είναι «ήπια» εναλλακτική της μαχητικότητας· είναι ο μόνος τρόπος η μαχητικότητα να παραμένει ριζωμένη στην απελευθέρωση και να μην εκφυλίζεται στη λογική της κυριαρχίας.

Αν το μήνυμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου παραμένει ισχυρό είναι επειδή απέρριψε την ιεραρχία, τον πατριαρχικό αυταρχισμό και τη λογική του αναπόφευκτου. Ήταν χύμα, πολυσυλλεκτικό και γεμάτο αντιφάσεις — και γι’ αυτό πραγματικά εξεγερτικό. Αυτό που συνέβη φέτος ήταν μια βεβήλωση αυτής της μνήμης από ανθρώπους που αναπαράγουν τη λογική του κράτους πιο πιστά απ’ ό,τι η ίδια η αστυνομία του. Το καθήκον μας τώρα δεν είναι μόνο να υπερασπιστούμε τους χώρους μας από την εξωτερική καταστολή, αλλά να προφυλάξουμε τις πολιτικές μας κουλτούρες από την εσωτερική σήψη. Κανένα κίνημα που καλλιεργεί τον αυταρχισμό — είτε κρατικό είτε μιμητικό — δεν θα μπορέσει να χτίσει τον κόσμο που ισχυρίζεται ότι παλεύει να δημιουργήσει.

__

Κείμενο: Blade Runner

Η αρχική μορφή του κειμένου στα Αγγλικά δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Freedom News: https://freedomnews.org.uk/2025/11/18/a-left-that-carries-the-state-inside-it/

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

The post Πολυτεχνείο 2025- Μια Αριστερά που κουβαλάει το κράτος μέσα της appeared first on Void Network.

Άλσος Στρατού- Παρκο Γουδή
24ωρη πρόσβαση από Μετρό Κατεχάκη

χάρτης: https://share.google/OT2pfwXLnHskr0Aex

ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ 18.00

LIVE STAGE

(με σειρά εμφανίσεως)

The Electric Sutras
Πυρετός 42
Yannis Raouzaios & Maelstrom
Sadahzinia
Sissy Doutsiou
Tasos Sagris & Whodoes
Bokomolech
Stress
Black Knot
Balothizer
Radio Sol
Secular Upheaval

DANCE STAGE

Έναρξη 19.00

Isi
Aix
War
Chaotic Moon
Psy Π
djane Isis

Το Indie Free Festival#35 θα πάρει την μορφή μεγάλης συναυλίας αλληλεγγύης στον αγώνα του λαού της Παλαιστίνης για ελευθερία, αξιοπρέπεια και αυτοδιάθεση.

Τα έσοδα της συναυλίας θα διατεθούν για την στήριξη του χώρου της Παλαιστινιακής κοινότητας Somoud (Καλλιδρομίου 95) στα Εξάρχεια.

Το Indie Free Festival και το Κενό Δίκτυο συμπληρώνουν 35 χρόνια δράσης! Από το 1990 έως σήμερα το INDIE FREE FESTIVAL αποτελεί κάθε καλοκαίρι την μεγάλη γιορτή της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο, μια ανοιχτή συνάντηση όσων συνεχίζουν να αντιστέκονται στην κοινωνική απάθεια και την μαζική αποβλάκωση. Στέκεται στον αντίποδα μιας κοινωνίας που καταρρέει στον φασισμό και την υποταγή, την εθελοδουλία και τον κυνισμό.

Με την ετήσια συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών και χιλιάδων φίλων, το φεστιβάλ είναι μια μεγάλη γιορτή της ελευθερίας, μια δημόσια έκφραση αμφισβήτησης και χειραφέτησης.

Οι πολιτισμικοί ακτιβιστές και οι καλλιτέχνες που διοργανώνουν το φεστιβάλ και εμφανίζονται αφιλοκερδώς, παίρνουν το πιο ζεστό χειροκρότημα όχι από πελάτες-θεατές αλλά από συντρόφους και φίλους.

Με αυτό τον τρόπο σχηματίζουμε μια ζωντανή κοινότητα που στηρίζει εδώ και δεκαετίες τους κοινωνικούς αγώνες παράγοντας μια νέα ευαισθησία, νέους τρόπους να ζούμε μαζί, να νιώθουμε ο ένας τον άλλον και να κατανοούμε την Ζωή.

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ
[Θεωρία, Ουτοπία, Συναίσθηση, Εφήμερες Τέχνες]
http://voidnetwork.gr

The post Indie Free Festival #35 – Sat. 4/10/2025 Athens appeared first on Void Network.

Τα δύο κείμενα που δημοσιεύουμε εδώ παρουσιάστηκαν από τον Δημήτρη Αργυρό και τον Νίκο Τζ. Σέργη στα πλαίσια της εκδήλωσης που οργάνωσε το Κενό Δίκτυο και οι εκδόσεις Ισνάφι στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός στις 29/1/2025 με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Αργυρού με τίτλο: “Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης- Μια φιλοσοφική προσέγγιση”.

__________

Ο ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΑΡΑΓΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΝΙΚΟΣ ΤΖ. ΣΕΡΓΗΣ, εντεταλμένος Διδάσκων, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Παρουσίαση του βιβλίου: Αργυρός Δ. (2024). Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης. Μια φιλοσοφική προσέγγιση– Ιωάννινα: Ισνάφι

Το βιβλίο αποτελεί τον καρπό μιας πολύχρονης προσπάθειας του φίλου Δημήτρη Αργυρού. Ο ίδιος ξεκίνησε (με περασμένα τα 30 του χρόνια) τις σπουδές Φιλοσοφίας στα Ιωάννινα και συνέχισε με τις αντίστοιχες μεταπτυχιακές σπουδές, εκπονώντας ως αποκορύφωμα μια μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με θέμα παρεμφερές ως προς το βιβλίο, υπό την επίβλεψη του Επίκουρου Καθηγητή Θανάση Σακελλαριάδη. Όταν ο Αργυρός αναζητούσε θέμα για τη διπλωματική του, τον συμβούλευσα να αξιοποιήσει το πλούσιο αρχείο που κατείχε σχετικά με τα ρεύματα της άκρας αριστεράς και της αναρχίας στη μεταπολίτευση. Θα πρέπει εδώ να τονίσω την εξαιρετική ικανότητα του Αργυρού στη «χαρτογράφηση» των συγκεκριμένων πολιτικών χώρων (βαθιά γνώση των επιρροών, των αλληλεπιδράσεων και των συνακόλουθων «διασπάσεων»). Επίσης, τότε έπεσε η ιδέα η διπλωματική του να αποτελέσει το πρωτόλειο για τη δημιουργία του βιβλίου, που συνέπεσε τελικά να κυκλοφορήσει στα 50χρονα της μεταπολίτευσης. Ευτυχής συγκυρία, καθώς η επέτειος ανοίγει τη συζήτηση για την ελλιπή –ώς τις μέρες μας- ιστοριογραφία της μεταπολίτευσης, με τους «αντιπάλους» των κινημάτων να πασχίζουν ακατάπαυστα να συρρικνώσουν τη σημασία του ριζοσπαστισμού, είτε να τον μετατρέψουν σε ένα ανενεργό είδος σκέψης στα αζήτητα, κατάλληλο μόνο για μια προθήκη Μουσείου. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι το πώς ένα νέο βιβλίο για τον ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης μπορεί όντως να ξαναδώσει ελπίδα στην κοινωνία, στους ζοφερούς καιρούς που ζούμε.

Η μεταπολίτευση στην Ελλάδα είναι ένα ιστορικό φαινόμενο, στο οποίο έχουν αποδοθεί διάφορες χρονολογίες ως προς τη λήξη του. Ο Αργυρός επιλέγει τον τερματισμό με τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου και την αλυσιδωτή πτώση των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» (1989). Το τέλος της δικτατορίας και η εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας βρίσκει την ελληνική κοινωνία σε αναβρασμό, σε ταραχή, όχι μόνο λόγω αδράνειας σε σχέση με ό,τι έχει προηγηθεί. Η κοινωνία είναι σαν θάλασσα, ο «κυματισμός» παραμένει για αρκετό καιρό μετά την«πτώση των ανέμων». Πράγματι, ο διχασμός (ακρο)δεξιάς – (ακρο)αριστεράς και η αναπαραγωγή των οικονομικών ανισοτήτων δεν κόπασαν με την απομάκρυνση των συνταγματαρχών από την εξουσία. Μεγάλη μερίδα της κοινωνίας δεν πείστηκε πως η «ομαλότητα» σε πολιτειακό επίπεδο θα ισοδυναμούσε με οριστική αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οικονομικής ισότητας. Άλλωστε, είχαν προηγηθεί ο γαλλικός και ο αμερικάνικος «Μάης» και, στα καθ’ ημάς, η εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Η πολιτικοποίηση ευρύτατων μαζών κατά την τελευταία περίοδο της χούντας, εξακολουθούσε να ταράζει τα φαινομενικά «ήρεμα νερά» μιας «ανάπηρης» ακόμα δημοκρατίας. Η κοινωνία παρέμεινε εξαιρετικά ταραγμένη. Μπορούμε, λοιπόν, να προσεγγίσουμε τον «ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης» ως κατεξοχήν σύμπτωμα μιας κοινωνίας σε αναταραχή, που δεν είχε πειστεί ότι τα προβλήματά της λύθηκαν με την προσγείωση ενός αεροπλάνου από το Παρίσι. Κεντρικό σημείο για την παρουσίασή μου σχετικά με το βιβλίο, αποτελεί, ως εκ τούτου, η ιχνηλασία του «ριζοσπαστισμού» όχι τόσο όσον αφορά στις λεπτομέρειες για τις συλλογικότητες που παραθέτει ο Αργυρός στο βιβλίο, αλλά περισσότερο ως προς μια κοινωνική «κατάσταση πραγμάτων» που διαδέχτηκε τη δικτατορία.

Στις ιδέες, στα κινήματα και στις απόψεις (δογματικές και μη), οι οποίες σχηματίζουν το «ψηφιδωτό» του ριζοσπαστισμού ανιχνεύεται μια ταραγμένη κοινωνία, γεγονός που επιβεβαιώνουν οι απεργίες, οι συγκρούσεις στους δρόμους και οι αιματοβαμμένες επέτειοι του Πολυτεχνείου (1980 και 1985). Σε όλη την περίοδο 1974-1989 και παρά την εμβόλιμη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ, η αναταραχή στην κοινωνία χαρακτηρίζει τη 15ετία, ένα διάστημα μιάμισης δεκαετίας που μπορεί να συγκριθεί, κυρίως για τους νεότερους, με τον κοινωνικό αναβρασμό του αντιμνημονιακού αγώνα και τον σύντομο Δεκέμβρη του 2008.

Θα αναρωτηθούν κάποιοι, εξοικειωμένοι με τον ακαδημαϊσμό τού σύγχρονου φιλοσοφείν και τις ατελείωτες αντεγκλήσεις για το ποιος ερμηνεύει σωστά τον τάδε ή τον δείνα φιλόσοφο, τι σχέση έχει η Φιλοσοφία με μια ταραγμένη κοινωνία, όπως αυτή της μεταπολίτευσης. Κι όμως, από την καταγωγή του στην αρχαιότητα, τον Μαρξ, τον Μπακούνιν έως και τους καταστασιακούς, ο φιλοσοφικός λόγος είναι συνυφασμένος με την κριτική απορία, την αμφισβήτηση και την απόρριψη του υπάρχοντος κόσμου. Ο Αργυρός χρησιμοποιεί τη Φιλοσοφία ως μεθοδολογικό εργαλείο για να ταξινομήσει τις ποικιλόχρωμες τάσεις του ριζοσπαστισμού και, μάλιστα, επιλέγει μια φιλοσοφική μέθοδο η οποία επικαλείται τον αναρχισμό! Πρόκειται για τη φιλοσοφική θεωρία του Paul K. Feyerabend, η οποία προκρίνει χωρίς ενδοιασμούς αλλά και με στέρεα θεωρητική υποδομή το: «anything goes = όλα επιτρέπονται». Οι θεωρητικές λεπτομέρειες τού πώς ο Feyerabend έφτασε στη συγκεκριμένη θέση, μέσα από μια συγκροτημένη και συνεκτική πνευματική πορεία, αναλύονται στο Επίμετρο του βιβλίου.

Η πρωτοτυπία του Αργυρού έγκειται στη χρήση του Feyerabend ως εργαλείου μεθόδου, παρότι ο τελευταίος αρνήθηκε πεισματικά να δομήσει τη θεωρία του ως «σύστημα», γεγονός που δεν είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο για τους φιλοσόφους. Μάλιστα, η απόπειρα του Αργυρού είναι ακόμη πιο πρωτότυπη, καθώς είναι η πρώτη φορά στη βιβλιογραφία που ο Feyerabend χρησιμοποιείται για τη μελέτη των κοινωνικών και πολιτικών συνιστωσών του ελληνικού μεταπολιτευτικού ριζοσπαστισμού. Η Φιλοσοφία στο βιβλίο λειτουργεί σαν «ομπρέλα» που καλύπτει όλες τις ριζοσπαστικές ιδέες που αμφισβήτησαν τη μεταπολίτευση και επιδίωξαν την ανατροπή της, είτε δογματικά μέσω της προσκόλλησης σε «σοσιαλιστικά» καθεστώτα –όπως η ΕΣΣΔ, η Κίνα, η Αλβανία, η Λατινική Αμερική κ.ά.- είτε σε μια λιγότερο δογματική κατεύθυνση, όπως σε κάποιες εκδοχές της άκρας αριστεράς και στην αναρχία. Όλες οι παραπάνω ιδέες υπάγονται στο πεδίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας. Ο Δημήτρης Αργυρός χρησιμοποιεί τη φιλοσοφική μέθοδο τού: «όλα επιτρέπονται», προκειμένου να συνθέσει το συνεκτικό «μωσαϊκό» του ριζοσπαστισμού, παραμένοντας στα εδάφη της Φιλοσοφίας σε όλο το μήκος του βιβλίου. Βεβαίως, η συγκεκριμένη μέθοδος προέρχεται από μια άλλη φιλοσοφική περιοχή, που ονομάζεται Γνωσιοθεωρία, αλλά η εφαρμογή της στην Κοινωνική και Πολιτική Φιλοσοφία, όπως κάνει ο Αργυρός είναι απολύτως δόκιμη και επαρκώς τεκμηριωμένη. Στο Επίμετρο του βιβλίου αναπτύσσονται οι επιμέρους συνιστώσες της φιλοσοφικής θεωρίας του Feyerabend για όσους/ες ενδιαφέρονται για μια περαιτέρω μελέτη των ιδεών του αυστριακού φιλοσόφου.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια συντελείται από διάφορα κέντρα εξουσίας μια συστηματική προσπάθεια να συρρικνωθούν, τόσο το κοινωνικό μέγεθος όσο και η αξία του ριζοσπαστισμού της μεταπολίτευσης. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, η προσπάθεια αυτή αποβλέπει στη μείωση έως εξαφάνιση της επιρροής του σήμερα, έτσι ώστε να καταστεί ένα ανώδυνο «στιγμιότυπο» της σύγχρονης Ιστορίας, του οποίου η κοινωνική διάσταση πρέπει πάση θυσία να γίνει αμελητέα. Εν τούτοις, όπως προανέφερα, η σημασία του ριζοσπαστισμού έγκειται ακριβώς στο ότι αναπαριστά στο επίπεδο των ιδεών και της πάλης μια ταραγμένη κοινωνία. Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι ο ριζοσπαστισμός δεν είναι απλώς μια εκδήλωση της «ανήσυχης νεολαίας», αλλά μια συνολική κοινωνική συνθήκη, όπου μεγάλες μάζες έδειξαν στην πράξη τη δυσπιστία και την εναντίωση σε μια πολιτειακή μετάβαση, που παρουσιάστηκε ως η οριστική ίαση στα ιστορικά βάρη του 20ού αιώνα. Σε μεγάλο μέρος της, η κοινωνία δεν πείστηκε για τη δικαιοσύνη και την οικονομική ισότητα που θα επέφερε αυτόματα η επαναφορά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, έστω και αν απαλλάχτηκε από τις εξουσιαστικές ίντριγκες του παλατιού ή από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ (για βραχύβιο διάστημα, όπως αποδείχτηκε).

Με αποκορύφωμα τις επετειακές διαδηλώσεις για το Πολυτεχνείο, σε όλο το διάστημα της 15ετίας 1974-1989, η πλειοψηφία της κοινωνίας έδειχνε την απαρέσκειά της για τη δεξιά «παλινόρθωση» δια μέσου της μεταπολίτευσης, παρότι δεν ασπαζόταν απαραιτήτως όλες τις –δογματικές και μη- απόψεις του ριζοσπαστισμού. Εν τούτοις υπήρξε μια ανοχή, αν όχι συμπάθεια απέναντί τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρά το διαφαινόμενο αδιέξοδο αλλά και τη συμπαράσταση σε άδικες απώλειες ζωών, στις δημοσκοπήσεις ακόμη και το αντάρτικο πόλης δεν καταδικαζόταν από τους πολίτες κατηγορηματικά. Χρειάστηκε να εκφραστεί αποφασιστικά η «σοσιαλιστική» πλειοψηφία της κοινωνίας, μέσω της κοινοβουλευτικής νίκης του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η παρέλευση σχεδόν μιας δεκαετίας από το 1981, προκειμένου να ξεκινήσει ουσιαστικά η καθοδική πορεία του ριζοσπαστισμού. Αυτό, τουλάχιστον, υποστηρίζει ο Αργυρός ως προς το «τέλος» του ριζοσπαστισμού, χωρίς, ωστόσο, να αποκλείει στο βιβλίο και άλλες εναλλακτικές ημερομηνίες ως προς τη λήξη.

Η επιστημολογική «ομπρέλα» του Feyerabend επιτρέπει τη «συμβίωση» ορθολογικών και ανορθολογικών απόψεων, δογματικών και μη, αρκεί να έχουν δικαίωμα λόγου όλες οι θέσεις. Η ζύμωση αυτή των ετεροτήτων αποτελεί για τον Feyerabend ικανή και αναγκαία συνθήκη για τα ελεύθερα «συμβούλια των πολιτών». Μέσω του συγκεκριμένου συγκρητισμού των ιδεών, στο βιβλίο καταγράφεται η πληθώρα των αντιλήψεων και η δύναμη που εξέπεμπαν, τόσο τα λογής πολιτικά σχήματα όσο και η εκδοτική κίνηση της «αντικουλτούρας» και του «Underground». Ακριβώς αυτό το πολιτισμικό αποτύπωμα της περιόδου αποτελεί επαρκή δείκτη για την αναταραχή στην κοινωνία, για το άνοιγμα σε αχαρτογράφητους –ώς τότε- «τόπους ιδεών», παρά τη μεταπολιτευτική ευφορία που διατυμπάνιζε με κάθε ευκαιρία η εξουσία. Τέκνα και οι 2 διαφορετικών πλην όμως εξίσου ταραγμένων εποχών, η επιχειρηματολογία του Αργυρού βρίσκει τον κατάλληλο τρόπο έκφρασης στον όψιμο τρόπο σκέψης του Feyerabend.

Πράγματι, μέσα στο βιβλίο είναι σαφής και τεκμηριωμένη η καταλληλότητα της μεθόδου του Feyerabend προκειμένου να «χαρτογραφηθεί» ο ριζοσπαστισμός μέσα στις συγκρούσεις και τις αντιφάσεις του. Ο αυστριακός φιλόσοφος δηλώνει θιασώτης του «αναρχισμού», κατά το ότι στον δημόσιο διάλογο των «ελεύθερων πολιτών» θα πρέπει να αποκλειστεί η κάθε λογής ιεραρχία που επιβάλλουν οι ειδήμονες, οι επιστήμονες, οι πολιτικοί κ.λπ. Το μοντέλο αυτο-οργάνωσης των πολιτών μοιάζει περισσότερο με τη δομή της αρχαιοελληνικής δημοκρατίας παρά με τον σύγχρονο αναρχισμό του Κροπότκιν και του Μπακούνιν. Ο Αργυρός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο σημείο αυτό, αναλύοντας τις αποκλίσεις του Feyerabend από τον πολιτικό αναρχισμό στον ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης.

Ωστόσο, ως μέθοδος που «επιτρέπει» όλες τις απόψεις, από τον δογματικό λενινισμό – σταλινισμό ώς τους σαμάνους και την εναλλακτική, μη-δυτική Ιατρική, η εν λόγω μέθοδος ταιριάζει πράγματι στην ποικιλομορφία του ριζοσπαστισμού. Έτσι, στο βιβλίο επιτυγχάνεται μια επαρκής «χαρτογράφηση» του χώρου, παρά το ότι για να καλυφθεί το σύνολο των τάσεων θα χρειαζόταν κάτι παραπάνω από μια απλή μελέτη 200 σελίδων, ένα εγκυκλοπαιδικό λεξικό 1000 σελίδων ίσως. Αλλά, στην περίπτωση αυτή, το αποτέλεσμα για τον αναγνώστη θα ήταν πιο πληκτικό και ως προς τον στόχο της ανάδειξης της «ταραγμένης κοινωνίας» το αποτέλεσμα δεν θα ήταν πιο περιεκτικό.

Η ανθρώπινη κοινωνία ούτε υπήρξε ποτέ ούτε θα είναι στο μέλλον γαλήνια και «ανέφελη» για μακρό χρονικό διάστημα. Όπως το Αρχιπέλαγος μόνο για λίγο απολαμβάνει τη μπουνάτσα μέχρι την επόμενη θαλασσοταραχή, έτσι και η κοινωνία των ανθρώπων, καθώς δομείται μέσω της συνύπαρξης ομάδων με διαφορετικά, συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα, είναι πάντα έτοιμη για την επόμενη ταραχή. Τουλάχιστον στον καπιταλισμό, ο οποίος εξελίσσεται διαρκώς μέσω των κρίσεων, οι κοινωνίες συνεχίζουν την ιστορική τους πορεία μέσω ευαίσθητων, συχνά, ισορροπιών. Πολιτικοί και άλλοι λόγοι πυροδοτούν πολλάκις την αναταραχή, αλλά, το κυριότερο, οι «ουτοπίες» που τροφοδοτούν την ιστορική διαμόρφωση των ιδεών προετοιμάζουν το έδαφος για την επόμενη σύγκρουση. Από αυτή την άποψη, η κοινωνία αποτελεί πεδίο πολέμου! Άλλοτε σε αναμονή και άλλοτε σε εξέλιξη. Όταν η ισορροπία, που προείπαμε, χάσει τα σημεία σταθερότητάς της, τότε η αναταραχή στο κοινωνικό πέλαγος γίνεται επίμονη, ακόμα και αν η εξουσία μεταχειριστεί πολιτειακές μεταλλάξεις για να καλμάρει τις μάζες. Κάπως έτσι μοιάζει και η κοινωνία της μεταπολίτευσης, που γέννησε τον οικείο ριζοσπαστισμό.

Οι ιδέες που εμπνέουν την «άρνηση» της μεταπολίτευσης, κατά την περίοδο που μελετάται στο βιβλίο, συμπυκνώνονται στην ουσία της Φιλοσοφίας η οποία δεν είναι άλλη από την κριτική. Εν τέλει, ακόμη και αν ο ίδιος ο ριζοσπαστισμός δεν το αναγνώριζε πάντα, η αμφισβήτηση της μεταπολίτευσης που εκφράστηκε, είτε μέσα από τις ποικίλες τάσεις του ριζοσπαστισμού είτε μέσω της πολιτισμικής πολυμορφίας της αντικουλτούρας και του Underground, ήταν φιλοσοφική!

Στην «εμπόλεμη» κατάσταση, όπως την περιγράψαμε παραπάνω, της ταραγμένης κοινωνίας κατά τη μεταπολίτευση, ο ριζοσπαστισμός προσπάθησε να «κερδίσει έδαφος» ενάντια στην καταστολή της εξουσίας. Σήμερα η κοινωνία βρίσκεται στην αντίπερα όχθη, σε αυτή του «αμυνομένου», σε δεινή –φαινομενικά- θέση. Με την «πλάτη στον τοίχο», κατά το κοινώς λεγόμενο. Λογικό και αναμενόμενο να κυριαρχεί η απαισιοδοξία για το μέλλον. Μάλιστα, τα κυρίαρχα κέντρα εξουσίας, σε όλα τα τελευταία χρόνια, επιχειρούν να εκμηδενίσουν την αξία της Ιστορίας, της «ανάμνησης», έτσι ώστε οι λαοί να ξεχάσουν τη δύναμη που έχουν και απέδειξαν στο παρελθόν. Η κοινωνία θα πρέπει να λησμονήσει την ισχύ που έχει, προκειμένου να μην καταφέρει να διαμορφώσει η ίδια την τύχη της.

Βιβλία όπως “Ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης” μπορούν να χρησιμεύσουν στον σημερινό άνθρωπο για να αντικρύσει με διαφορετική, πιο αισιόδοξη ματιά την τύχη του. Σε σκοτεινούς καιρούς, όπως αυτοί που ζούμε, η μελέτη του ριζοσπαστισμού μπορεί να προσφέρει μια χαραμάδα ελπίδας για τις δυνατότητες της κοινωνίας και το μέλλον της. Διότι, φαίνεται πως πλησιάζει και πάλι ο καιρός που η ισορροπία θα διαταραχτεί και το Αρχιπέλαγος της κοινωνίας θα καταστεί και πάλι «ταραγμένο». Τότε, ίσως, ξαναθυμηθεί η κοινωνία τη ριζοσπαστική αξία της Φιλοσοφίας.

Ο  Ριζοσπαστισμός  της  Μεταπολίτευσης.

Δημήτρης Αργυρός

συγγραφέας του βιβλίου ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης μια Φιλοσοφική Προσέγγιση.

Εισαγωγή.

Φίλες  και  φίλοι μου σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου, για την αποψινή σας παρουσία, στην παρουσίαση του βιβλίου μου ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης μια Φιλοσοφική Προσέγγιση.

Μια παρουσίαση που γίνεται στον εμβληματικό τόπο του ελεύθερου αυτοδιαχειριζομένου  θεάτρου Εμπρός. Δηλαδή σε ένα μαχόμενο  χώρο μιας  ανεξάρτητης επαναστατικής τέχνης, όπως θα έλεγε ο Τρότσκι αλλά και οι καταστασιακοί του Μάη του ‘68.

Ο οποίος αποτελεί έναν άμεσα θεραπευτικό δρόμο απέναντι στην ολοκληρωτική εμπορευματοποίηση, όπως θα το έθετε ο Φεγεράμπεντ.  Και όπως αναφέρω στο παρόν βιβλίο  ισχύει για την  Αντικουλτούρα και για το Underground, σε σχέση με το Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης.

Ριζοσπαστισμός που είναι το πραγματικό κίνημα που αναλύει τα πράγματα στην ρίζα τους, δημιουργώντας ένα πραγματικό κίνημα,  μια πραγματική καθολική κίνηση, η οποία καταργεί- εδώ και τώρα- την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.  Ενώ τοποθετώ- όχι αυστηρά- το τέλος της Μεταπολίτευσης το 1990 όπου με την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και του σοβιετικού μαρξισμού έχουμε την «αλλαγή παραδείγματος».

Ας σημειωθεί όμως ότι η δυναμική του Ριζοσπαστισμού ήταν τόσο ισχυρή που για πολλούς- με θετικό και αρνητικό – τρόπο, ο Ριζοσπαστισμός ισούται με την Μεταπολίτευση.

Η ιδέα της δημιουργίας του βιβλίου

Η ιδέα να γράψω το εν λόγω  βιβλίο γεννήθηκε στο μυαλό και την ψυχή μου την  εποχή της ολομέτωπης επίθεσης στο Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης από το κράτος και το σύστημα, με αφορμή την δίκη της  17Ν και του ΕΛΑ.

Μια ιδεολογική και πολιτική επίθεση που είχε ως σκοπό να θάψει τις επαναστατικές και ανατρεπτικές παραδόσεις της Μεταπολίτευσης , να θάψει το  «καταραμένο απόθεμα» της δύναμης του αρνητικού, που στοίχειωνε τα όνειρα των κυρίαρχων.  Η επίθεση εκείνη την εποχή είχε επίσης ως στόχο την περαιτέρω θωράκιση του συστήματος σε μια εποχή που είχε αρχίσει να «ξαναμυρίζει μπαρούτι». Λίγα χρόνια αργότερα θα ζήσουμε την  εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008, καθώς και τις αντιμνημονιακές εξεγέρσεις του 2010 έως τις 12 Φλεβάρη του 2012.

Εκείνη λοιπόν την εποχή  έθεσα ως σκοπό να βάλω ένα μικρό λιθαράκι στην υπεράσπιση του  Ριζοσπαστισμού της Μεταπολίτευσης. Ήταν ένα καθήκον  προς τον εαυτό μου που ήταν μέλος  της επαναστατικής αριστεράς και  παραμένει μέρος της επαναστατικής αριστεράς, ένα  καθήκον  προς την ιστορία.

Η  ιδέα να γράψω αυτό το βιβλίο  μου ήρθε την στιγμή που βρισκόμουν και συζητούσα  με τον Χρήστο Τσιγαρίδα του ΕΛΑ.  Μια συζήτηση στα Ιωάννινα, ύστερα από μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση, πίνοντας τσίπουρο σε ένα ουζερί, υπό την στενή παρακολούθηση της ασφάλειας.  

Τα χρόνια πέρασαν και η ιδέα κρύφτηκε όπως η «φύσις» των Προσωκρατικών. Κατά διαστήματα επανέρχονταν η ιδέα όπως την περίοδο του Δεκέμβρη του 2008 ή την περίοδο των αντιμνημονιακών αγώνων. Αλλά  είναι αλήθεια πως παρέμεινε μια πλατωνική ιδέα σε μια φάση ανάμνησης. Η ιδέα ενσαρκώθηκε στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού φιλοσοφίας του άλλοτε ΦΠΨ Ιωαννίνων πριν ο μνημονιακός ΣΥΡΙΖΑ το διαλύσει. Κα μάλιστα ενσαρκώθηκε σε μια κατεύθυνση πολύ διαφορετική σε σχέση με την αρχική σύλληψη.

«Η ιδέα γίνεται ύλη».

Στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού της φιλοσοφίας , ενταγμένη σε μια συνθήκη που προσεγγίζει την φιλοσοφία ως δραστηριότητα και όχι ως διδασκαλία όπως θα έλεγε και Βιτγκενστάιν, η ιδέα του βιβλίου  απέκτησε μια άλλη επιστημολογική προοπτική,  με την βοήθεια του φίλου και δασκάλου μου Θανάση Σακελλαριάδη. Μια προοπτική που συναντούσε τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ και όχι μόνο  τον ορθόδοξο ή αιρετικό μαρξισμό. Μια προοπτική που επιχείρησε να θέσει σε συζήτηση τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ και τον μαρξισμό.  

Δογματισμός

Ας σημειωθεί πως πάντα  αυτό που με ενοχλούσε στην αριστερά και στην πολιτική  οικογένεια μου,  την άκρα αριστερά ,  ήταν ο ισχυρός – θρησκευτικού τύπου-  δογματισμός.  Βέβαια είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν συμμετέχοντας στις αιρέσεις του τροτσκισμού υπερασπιζόμουν τον δογματισμό των τροτσκιστικών αιρέσεων μου. Όταν όμως σκεφτόμουν πιο ανοικτά και καθαρά έβλεπα την ανοησία μου και την ανοησία του πολιτικού δογματισμού. Δεν έβρισκα όμως μια απάντηση  που δεν θα πρόδωνε την πιστή μου στην  προοπτική της επαναστατικής αλλαγής.

Την  απάντηση την βρήκα με την βοήθεια του φίλου  Θανάση στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού στην πλουραλιστική γνωσιοθεωρία του Φεγεράμπεντ. Στην συγκριτική  , αναρχική , πλουραλιστική θεωρία ενός επιστήμονα , ο οποίος αποτέλεσε μια από τις  κριτικές φωνές του Αμερικάνικου Μάη του ‘68 ,   απέναντι στο σεχταρισμό, τον πουριτανισμό  και τον δογματισμό των ακροαριστερών παραδόσεων του  Αμερικανικού «Μάη».

Αντιμετωπίζοντας τον πλουραλισμό του Φεγεράμπεντ ως μεθοδολογία θεραπευτικής κριτικής απέναντι στο Ριζοσπαστισμό εκείνης της περιόδου αλλά και απέναντι στην Μεταπολίτευση.

Στοιχεία της γνωσιοθεωρίας του Φεγεράμπεντ.

Φυσικά γνώριζα ότι η μεταφορά μιας γνωσιοθεωρίας που κριτικάρει το δογματισμό,  τον ορθολογισμό και  τον θετικισμό των φυσικών επιστημών στο πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας και ιδιαίτερα στο πεδίο της πρακτικής της άκρας αριστεράς συνιστά ένα ιδιαίτερο τόλμημα,το οποίο θα ήταν  εύκολο να με ρίξει σε ύφαλους. Νομίζω ότι δεν με έριξε και για αυτό ευχαριστώ τον φίλο μου τον  Νίκο Σέργη. Επίσης σε αυτή την διαδικασία με βοήθησαν κάποια στοιχεία από την γνωσιοθεωρία του Βιτγκενστάιν όπως η έννοια των «οικογενειακών ομοιοτήτων»,  η έννοια των «μορφών ζωής» αλλά και η νοηματοδότηση της φιλοσοφίας ως δραστηριότητας.

Δηλαδή-στην δική μας περίπτωση του Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης- ως μιας πρακτικής που παίρνει το χαρακτήρα μιας ασύμμετρης ολότητας,  με στόχο τον  ριζικό και ολικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, μιας ριζοσπαστικής ολότητας. Μιας ριζοσπαστικής ολότητας με ανοιχτό ορίζοντα που επιτρέπει όλες τις ιδεολογικές  φιλοσοφικές και πολιτικές τοποθετήσεις , όπως θα έλεγε και ο Φεγεράμπεντ. Δηλαδή με άλλα λόγια αναφέρομαι σε μια ισότητα και δημοκρατία όλων των παραδόσεων.

Στην ισότητα και την δημοκρατία των παραδόσεων του Φεγεράμπεντ θα επιτρέπονται όλες οι παραδόσεις ; Όχι, στην ισότητα και την δημοκρατία των παραδόσεων δεν χωρούν αυτές οι πολιτικές και ιδεολογικές τοποθετήσεις που έχουν ως στόχο  να εξαφανίσουν και να υποτάξουν τις άλλες παραδόσεις. Όπως λόγου χάρη ισχύει για τον φασισμό και τον ναζισμό ή για τον σταλινισμό , δίχως βέβαια  να υποστηρίζω μια ταύτιση ναζισμού, σταλινισμού, ολοκληρωτισμού.

Τα εν λόγω στοιχεία δεν μετατρέπουν τον Φεγεράμπεντ σε ένα φιλελεύθερο θεωρητικό καθώς εισάγει την έννοια  των «προστατευτικών δομών» της  υπεράσπισης της πλουραλιστικής ασυμμετρίας με κάθε μέσο και τρόπο.  Επίσης κανένας φιλελεύθερος, μαρξιστής , όσο και ένας κλασικός αναρχικός  δεν θα έδινε την ίδια βαρύτητα εξουσίας και γνώσης  τόσο στην επιστήμη όσο και στην θρησκεία ή σε όλες τις ορθολογιστικές  και μη–ορθολογιστικές παραδόσεις.  Θα έλεγα ότι η σκέψη και η τοποθέτηση του Φεγεράμπεντ είναι σε  μεγάλο βαθμό μοναδική, προκλητική  και ανάδελφη.  

Το βάθος και ο πλούτος της εν λόγω ασύμμετρης πλουραλιστικής ολότητας επιτρέπει να διαφανεί όλο το εύρος του ανθρώπινου πολιτισμού που περιορίζεται και αλλοτριώνεται από το ταξικό πολιτισμό και ειδικότερα από τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό της εποχής μας.

Είναι βέβαιο όμως ότι για να γίνει πράξη μια πραγματικά ελεύθερη επιστήμη και μια ελεύθερη  κοινωνία όπως την φαντάστηκε ο Φεγεράμπεντ χρειάζεται μια κοινωνική δομή που την εξουσία θα την έχουν  τα σοβιέτ των πολιτικά ώριμων πολιτών.  Και αυτό εντάσσει με ένα έμμεσο τρόπο την τοποθέτηση του Φεγεράμπεντ στις παραδόσεις του επαναστατικού μαρξισμού.

Τι είναι όμως ο Ριζοσπαστισμός της Μεταπολίτευσης;

Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι αντιμετωπίζω το Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης ως μια ασύμμετρη ολότητα με τα παρακάτω αλληλένδετα αντιφατικά και αντιθετικά στοιχεία.

Αναφέρομαι:

1) Στις κλασικές οργανώσεις της άκρας αριστεράς ( τους  σταλινικούς , τους Μαοϊκούς και τους  Τροτσκιστές). Οργανώσεις όπως είναι η ΟΜΛΕ, το ΕΚΚΕ, το ΚΚΕ μλ και το ΜΛ ΚΚΕ και άλλες μικρές οργανώσεις του Μαοϊκού χώρου. Ή οργανώσεις σαν την ΕΔΕ τροτσκιστές( το σημερινό ΕΕΚ του φίλου Σάββα Μιχαήλ) ή η  ενιαία και η διασπασμένη ΟΚΔΕ αλλά και δεκάδες άλλες μικρές οργανώσεις του τροτσκισμού.

2) Στις  οργανώσεις που έθεσαν ως στόχο την διαλεκτική υπέρβαση των παραπάνω παραδόσεων όπως πχ  ο Κ.Ο. Μαχητής , το   Δίκτυο και άλλες μικρότερες οργανώσεις εκείνης της εποχής. Αναφέρομαι στην περίοδο μέχρι το 1990 και όχι αργότερα όπου γεννήθηκαν οργανώσεις σαν το ΝΑΡ( η σημερινή Κομμουνιστική Απελευθέρωση) που επίσης επιχειρούν μια διαλεκτική υπέρβαση των εν λόγω παραδόσεων.

3) Στις οργανώσεις της ένοπλης αριστεράς σαν την 17Ν και τον ΕΛΑ.

4) Στις οργανώσεις που οδηγήθηκαν από τον κλασικό αριστερισμό στην εργατική αυτονομία και ύστερα στο εναλλακτικό σαν την ΟΠΑ/Ρήξη του Γ. Καραμπελία. Ή οργανώσεις που πέρασαν από τον τροτσκισμό στην αυτονομία του Καστοριάδη σαν τις οργανώσεις γύρω από τον Άγι Στίνα.

5) Στο αναρχικό και αυτόνομο χώρο καθώς και στο χώρο της αντικουλτούρας και του Underground, προσδίδοντας μια θεραπευτική βαρύτητα στους εν λόγω χώρους, όπως το ίδιο ισχύει για την  επαναστατική και ανατρεπτική τέχνη της περιόδου

6) Στα εκδοτικά εγχειρήματα ή εκδόσεις περιοδικών σαν τον  Σχολιαστή, το  Convoy ή την Ανοικτή Πόλη ή σαν το Γιαννιώτικο Τυφλοπόντικα.

7) Αναλύω τα «Εξάρχεια» ως μια εκδοχή μιας αυτόνομης ζώνης, μια αντιστασιακή- μητροπολιτική-  ολότητας “μορφών ζωής”. Το ίδιο ισχύει με τις καταλήψεις στέγης, το κίνημα  της νεολαίας, το κίνημα των καταλήψεων του 1979.

8) Τέλος, αν και όχι τελευταίο, δίνω έμφαση και αναλύω το εργατικό,  ταξικό κίνημα της περιόδου και ειδικότερα τον εργοστασιακό συνδικαλισμό.

Στόχος;

Όπως παραπάνω δήλωσα ο στόχος του εν λόγω βιβλίου είναι να υπερασπίσει τον Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης αναδεικνύοντας κάποιες μειοψηφικές, ρητές και  άρρητες θεραπευτικές διαδρομές, απέναντι στα κακώς κείμενα του, και πιο συγκεκριμένα απέναντι στο δογματισμό του.

Ο εν λόγος στόχος δεν είναι μόνο ιστορικός ή γνωσιοθεωρητικός,   αλλά είναι  βαθιά πολιτικός.  Ζούμε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη εποχή. Μια περίοδο στην οποία ο ιμπεριαλιστικός  πόλεμος επιστρέφει, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια ειρήνη και  ύπαρξη. Σε μια στιγμή όπου οι ιμπεριαλιστές την Γη ξαναμοιράζουν. Σε μια ιστορική εποχή όπου η ιμπεριαλιστική καπιταλιστική ανάπτυξη καταστρέφει την Γη, την φύση , τις κοινωνικές σχέσεις και την ολότητα των πραγμάτων.  Ενώ ταυτόχρονα το σύστημα -σε ανατολή και δύση- κάνει ολομέτωπη επίθεση στην ολότητα του προλεταριάτου όπως θα το τοποθετούσε ο Λούκατς.  Δηλαδή το προλεταριάτο ως αυτό που είναι και αυτό που δύναται να γίνει : με άλλα λόγια ως υποκείμενο επαναστατικής αλλαγής.

Κάπως  έτσι εξηγείται  τόσο η εκλογή Τραμπ  ή η  εκλογή του Ηπειρώτη ακροδεξιού Τασούλα ως προέδρου της Δημοκρατίας σε αυτή την φάση της ιστορικής Μεταπολιτευτικής παρακμής. Είναι ο ίδιος ο νυν πρόεδρος της σημερινής Ελληνικής Δημοκρατίας που το 2008 χαρακτήρισε την Μεταπολίτευση και τα δημιουργήματα ως τέρας. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι οι δημοκρατικοί στις ΗΠΑ,  οι κεντροαριστεροί στην Ευρώπη είναι καλύτεροι.   Και οι μεν και οι δε είναι τα δυο πρόσωπα του ολοκληρωτικού  καπιταλιστικού Ιανού.

Το βιβλίο μου -ούτε θέλει,  ούτε μπορεί- να γίνει ευαγγέλιο,  κοράνι ή  το κεφάλαιο του Μαρξ. Δεν θέλει ούτε μπορεί να κατέχει απόλυτες δογματικές αλήθειες.

Επιθυμεί και φιλοδοξεί να έχει θέση  σε ένα μελλοντικό και νυν φανταστικό, σοβιέτ μιας ισότιμης δημοκρατίας των παραδόσεων.

Παρουσιάζει μια άκρως αιρετική τοποθέτηση και αποδέχεται  ότι μπορεί να σφάλει στο επιμέρους ή και στο σύνολο.

Το βιβλίο μου θέτει ερωτήματα και ευελπιστεί να ανοίξει μια συζήτηση  για μια πιο ακόμη βαθύτατη αξιολόγηση των συνθηκών της περιόδου και  για μια περαιτέρω ανάλυση του  φαινόμενου του ριζοσπαστισμού εκείνης της  περιόδου , όπως και  γενικότερα.

The post Δύο κείμενα για τον “Ριζοσπαστισμό της Μεταπολίτευσης” appeared first on Void Network.

Παρ. 4 Απριλίου 2025

ώρα 22.00

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο

Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ

(Ρ. Παλαμήδη 2, Ψυρρή)

Είσοδος με ελεύθερη συνεισφορά. Τα έσοδα θα διατεθούν στο στέκι των Παλαιστίνιων στα Εξάρχεια. Ενάντια στον πόλεμο και σε κάθε είδους φασισμούς, κράτη και θρησκευτικούς φανατισμούς! Η Αλληλεγγύη είναι το όπλο των λαών! Στήριξη στο δοκιμαζόμενο λαό της Παλαιστίνης

LIVE:

Robbie Pangaea

Μάριος Μόρας

TokeNo

Schema Musicalis

Olla/Via

Koulentianos Tsilimparis

Τάσος Σταμου+Γιαννης Αράπης

Yorgas Helmet

Foteini Korre

Dimitra Kousteridou

Calliope

Στέφανος Σκιαλίβας

Φοίβος Κόλλιας

Μανώλης Μανουσάκης

Yannis Raouzeos and Maelstrom

Σοφία Ζαφειρίου- Μαίη Αγγελάκη

Διοργάνωση:

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ

________

Όσοι θα ήθελαν να συμμετάσχουν στην κοινότητα μας μπορούν να αφήσουν ένα σινιάλο επιθυμίας με ένα μήνυμα στη σελίδα μας https://www.facebook.com/kenodiktuo, στο email: voidinternational@gmail.com ή να επικοινωνήσουν με κάποιο από τα μέλη μας στο μπαρ της εκδήλωσης. Χρέος μας είναι να βρούμε τρόπο να συναντηθούμε μαζί σας.

_________

Μέσα σε συνεχή γεγονότα κοινωνικών κρίσεων και πολέμου που διαδέχονται το ένα το άλλο εδώ και δεκαετίες, οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ οικοδομούν μια πραγματικότητα πλήρους και επιταχυνόμενης καταστροφής ακόμη και της ίδιας της ύπαρξης των λαών και των κατώτερων τάξεων, απαλλοτρίωσης των περιοχών τους, καταστροφής του περιβάλλοντος, και βίαιης επιβολής ενός μοντέλου σκληρής, εκμεταλλευτικής και τεχνοκρατικής κυριαρχίας.

Σε αυτό το πλαίσιο οι συμμαχίες των εξουσιαστών σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, συναντιούνται και συγκροτούν ανταγωνιστικούς συνασπισμούς που συγκρούονται μεταξύ τους, με στόχο τον έλεγχο της ενέργειας και των παγκόσμιων πόρων, αλλά και την γεωπολιτική κυριαρχία προς όφελος ενός τεχνικού-ολοκληρωτικού μοντέλου διακυβέρνησης. Τις παραλλαγές των προσπαθειών αυτής της επιβολής (με τους επιμέρους ανταγωνισμούς που υπάρχουν εντός του) βιώνουν οι πληθυσμοί καθημερινά και σε όλα τα επίπεδα.

Ο κόσμος της τέχνης και της κουλτούρας απέναντι σε αυτό το παγκόσμιο αντιδραστικό πλέγμα απαντά με όλους τους τρόπους που μπορεί να αντιδράσει και ιδιαίτερα μέσα από τις πράξεις μιας ζωντανής και δυναμικής Αντικουλτούρας απέναντι τόσο στο φαίνεσθαι όσο και στο είναι του Τεχνικού Ολοκληρωτισμού.

The post NOISE AGAINST WAR Festival- FR.4/4/2025 Embros Theatre – Athens appeared first on Void Network.

Με ποιους τρόπους διαδίδεται ο θαυμασμός και η δυσαρέσκεια, σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από influencers – και γιατί η τρανς κοινότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της βίας αυτού του κόσμου;

Κείμενο: Μακένζι Γουόρκ | Μετάφραση: Λευτέρης Βασιλόπουλος

_________

Με αμέτρητους τρόπους, μικρούς και μεγάλους, η δεξιά δυσκολεύει τη ζωή των τρανς ατόμων. Την ίδια στιγμή, πολλοί στην αριστερά και το κέντρο συζητούν πλέον ανοιχτά αν θα έπρεπε να θυσιαστούμε για μια ασαφή έννοια του «κοινού καλού». Είναι σαν όλοι να θέλουν να νίψουν τας χείρας τους – όπως ο Πόντιος Πιλάτος. Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά πόσοι τρανς άνθρωποι υπάρχουν, αλλά οι εκτιμήσεις δείχνουν πως αποτελούν λιγότερο από το 1% του πληθυσμού των ΗΠΑ. Ένα 1% που είναι ως επί το πλείστον ανίσχυρο και φτωχό, αν όχι άστεγο. Με δεδομένο αυτό το στατιστικό, δεν υπάρχει λογική εξήγηση για το γεγονός ότι η εθνική πολιτική ζωή δίνει τόση σημασία σε εμάς. Η εχθρότητα που βιώνουμε έχει ρίζες σε ασυνείδητες ανησυχίες και σε σουρεαλιστικές, μυθικές συνήθειες.

Γι’ αυτό, για να το κατανοήσω, στρέφομαι στο βιβλίο Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος (1989) του Ρενέ Ζιράρ. Ναι, ξέρω πως είναι αγαπημένος και του δισεκατομμυριούχου και πρώην CEO του PayPal, Πίτερ Τιλ, αλλά όπως κάθε στοχαστής που αξίζει να διαβάζεται και να ξαναδιαβάζεται, το έργο του Ζιράρ επιτρέπει περισσότερες από μία ερμηνείες. Αυτή είναι η δική μου.

Η θεωρία της μιμητικής επιθυμίας και η δημιουργία αποδιοπομπαίων τράγων

Επιτρέψτε μου μια μικρή παρένθεση για να εισαγάγω κάποιες έννοιες. Πρώτον, η θεωρία της «μιμητικής επιθυμίας» του Ζιράρ υποστηρίζει ότι δεν ξέρουμε εγγενώς τι θέλουμε∙ μάλλον, μιμούμαστε αυτό που επιθυμούν οι άλλοι. Η φίλη μου αγαπά τη γάτα της, οπότε παίρνω κι εγώ μια γάτα και την αγαπώ. Όλα καλά μέχρι εδώ. Όμως, συχνά, όπως θρηνούσε ο Ρικ Σπρίνγκφιλντ στο τραγούδι του Jessie’s Girl (1981) για τον έρωτά του με την κοπέλα του κολλητού του, η μιμητική επιθυμία γεννά αντιπαλότητα. Θέλω ό,τι έχει ο Τζέσι, και αυτή η αντιπαλότητα κλιμακώνεται σε σύγκρουση.

Κάπου εδώ εμφανίζεται αυτό που αποκαλώ «φασιστικό μεσολαβητή» – ένα πρότυπο που μας ενθαρρύνει να τιμωρήσουμε κάποιον άλλον: τον αποδιοπομπαίο τράγο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιταχύνουν αυτόν τον μηχανισμό, τροφοδοτώντας τον θαυμασμό και τη δυσαρέσκεια. Ίσως ένας σύγχρονος όρος για τον «μεσολαβητή» του Ζιράρ να είναι ο «influencer». Ένας κόσμος γεμάτος influencers παράγει όλο και πιο συγκρουσιακές κοινωνικές σχέσεις. Οι influencers είναι ταυτόχρονα πρότυπα και αντίπαλοι, πυροδοτώντας κύκλους φθόνου και εχθρότητας: Θέλω να γίνω σαν αυτήν, αλλά ακόμα περισσότερο θέλω να την ρίξω στο περιθώριο.

Αυτή τη στιγμή, οι τρανς άνθρωποι, ειδικά οι τρανς γυναίκες, είναι ο στόχος. Η ικανότητά μας να λαμβάνουμε φάρμακα, να αποκτούμε έγγραφα, ακόμα και να χρησιμοποιούμε δημόσιες τουαλέτες, δέχεται επίθεση. Η αυξημένη ορατότητα των τρανς ανθρώπων αποδείχθηκε δίκοπο μαχαίρι. Η ιδέα ήταν πως, μέσω της ορατότητας, η κοινωνία θα μας αναγνώριζε ως ανθρώπους με πολιτικά δικαιώματα. Αντίθετα, αυτό πυροδότησε ανταγωνισμό και δυσαρέσκεια.

Το τρανς σώμα ως αποδιοπομπαίος τράγος

Στον κόσμο της μιμητικής επιθυμίας, η τρανς γυναίκα είναι ένας ανεπιθύμητος αντίπαλος. Η επιτυχία γεννά ανταγωνισμό. Για τις cis γυναίκες, είμαστε ανταγωνίστριες∙ για τους στρέιτ άνδρες, πηγή σεξουαλικής σύγχυσης. Πώς τολμάμε να πάρουμε τη θέση κανενός;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι ένας αρμονικός, φιλελεύθερος χώρος λογικής διαπραγμάτευσης, αλλά ένας σουρεαλιστικός κόσμος μύθων και φημών όπου όλοι μισούν όλους. Ο Ζιράρ αποκαλεί αυτό το φαινόμενο «έκλειψη» του πολιτισμού – μια απώλεια διαφοροποίησης. Επειδή κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη για τα δικά του αρνητικά συναισθήματα, κάποιος άλλος πρέπει να γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος.

Η ψευδοεπιστημονική δικαιολόγηση του μίσους

Στη σύγχρονη εποχή, η «ενοχή» των τρανς ανθρώπων πρέπει να αποδειχθεί επιστημονικά. Οι «πραγματικές» γυναίκες είναι, λένε, όσες παράγουν ωάρια. Δεν υπάρχουν παρά μόνο δύο «αληθινά» φύλα, επειδή έτσι λέει η επιστήμη – ή μάλλον, μια διαστρεβλωμένη εκδοχή της.

Το 2015, ο Πάπας Φραγκίσκος συνέκρινε τα τρανς άτομα με τα πυρηνικά όπλα. Λες και μια χούφτα τρανς άνθρωποι θα μπορούσαν να καταστρέψουν τον κόσμο. Είναι σαν να ανήκουμε σε μια αντίπαλη θρησκεία. Οι τρανς άνθρωποι δεν στοχοποιούμαστε επειδή είμαστε διαφορετικοί, αλλά επειδή θεωρούμαστε απειλή για την ίδια την έννοια της διαφοράς.

Η ανάγκη για αντίσταση και αλληλεγγύη

Ο αποδιοπομπαίος τράγος δεν είναι απειλή λόγω κάποιου εγκλήματος, αλλά απλώς επειδή υπάρχει. Η λύση δεν είναι η επίκληση της λογικής, αλλά η οργανωμένη αντίσταση. Χρειαζόμαστε αλληλεγγύη – όχι μόνο μεταξύ των τρανς ατόμων, αλλά μεταξύ όλων των ομάδων που μπορεί να γίνουν αποδιοπομπαίοι τράγοι.

Οι λευκοί τρανς άνθρωποι αργούν να το καταλάβουν αυτό. Όσοι κάνουν τη μετάβαση μέσα στη λευκότητα δεν συνειδητοποιούν πάντα το προνόμιο της ασυλίας που χάνουν. Το έμαθα κι εγώ με τον δύσκολο τρόπο. Γι’ αυτό, μεταξύ των τρανς ατόμων, είναι ζωτικής σημασίας να μαθαίνουμε από τις μαύρες και καφέ τρανς κοινότητες – τις ίδιες που από πάντα γνώριζαν πώς να επιβιώσουν. Και, όπως πάντα, είναι οι πρώτες που διατρέχουν κίνδυνο να εξοστρακιστούν και να εξοντωθούν.

Μακένζι Γουόρκ

(μετάφραση αποσπασμάτων: Λευτέρης Βασιλόπουλος — το πλήρες άρθρο στα αγγλικά βρίσκεται σ’ αυτόν το σύνδεσμο: https://www.frieze.com/article/scapegoating-trans-people-trumps-america)

The post Η Στοχοποίηση των Τρανς Ατόμων στην Αμερική του Τραμπ appeared first on Void Network.