Βάλτερ Μπένγιαμιν

Η Εύα Μπράουν, σύντροφος του Χίτλερ ως το τέλος, είχε εξομολογηθεί κάποτε γεμάτη χαρά σε μια φίλη της: «ο φύρερ μού υποσχέθηκε πως όταν κερδίσουμε τον πόλεμο θα μπορώ να πάω στο Χόλιγουντ και να υποδυθώ τον εαυτό μου σε ταινία. Το φαντάζομαι σαν όνειρο!». Από όλες τις ανεκδοτολογικές ιστορίες που έχω διαβάσει για την Εύα Μπράουν αυτή με συγκλονίζει περισσότερο. Όχι γιατί προδίδει την απερίγραπτη αφέλεια που την χαρακτήριζε ως πρόσωπο, αλλά γιατί αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλήθεια που φτάνει ως την εποχή μας.

Όπως είχε παρατηρήσει ο Ντεμπόρ, το θέαμα, παρά τον προφανή πλαστό του χαρακτήρα, προβάλει ως η μόνη μορφή “νόμιμης” πραγματικότητας. Τίποτα έξω απ’ αυτό δεν μπορεί να κατανοηθεί ως πραγματικό, χωρίς την επίγευση μιας έλλειψης. Έτσι, ακόμα και όταν είσαι ο πρωταγωνιστής μιας βιωμένης εμπειρίας —όσο σπουδαία και συγκλονιστική και αν είναι για σένα— δεν μπορείς να τη χαρείς ολοκληρωτικά. Νιώθεις πως ο μόνος τρόπος να “ολοκληρωθεί” περνάει μόνο εντός και δια της έκθεσής της στη σφαίρα της δημοσιότητας, μόνο μέσα από τη μυθοποίηση αυτής της εμπειρίας.

Και αν στην εποχή της Εύας Μπράουν το ρόλο της μυθοποίησης είχε το Χόλιγουντ, το θέατρο ή η λαϊκή λογοτεχνία, στις μέρες μας, με τη “δημοκρατικοποίηση” (sic) του θεάματος, το ρόλο ανέλαβαν τα social media. Ο καθένας μας ζει μέσα στο προσωπικό του reality show, νιώθει πως γράφει το φωτορομάντζο της ζωής του, φαντασιώνεται πως σκηνοθετεί τον εαυτό του με έτοιμα φίλτρα και applications κινητών τηλεφώνων, φιλικών προς το χρήστη. Όπως άλλοτε οι επίδοξες σταρλετίνες στην ακτή του φεστιβάλ των Κανών, δεν ψάχνουμε σύντροφο, αλλά φωτογράφο. Έναν κομπάρσο του προσωπικού μας μύθου, ικανό/ η να κρύψει τις «ατέλειες» του πραγματικού εαυτού, για να παραδώσει στον αψεγάδιαστο κόσμο του κενού, την ιδανική εικόνα του τίποτα. Την εικόνα μας.

Πώς θα βρούμε ξανά το ίχνος της ζωντανής, ολοκληρωτικής εμπειρίας; Πώς θα μπορέσουμε να βιώσουμε τα πράγματα όπως είναι, χωρίς το οδυνηρό τραύμα της έλλειψης; Υπάρχει ζωή που να απομένει ακόμα ζωντανή πέρα από την επίφαση της καταγραφής της;

Τελικά ίσως η ζωή, ο έρωτας, η δημιουργία και ό,τι έχει ακόμα αξία να βιωθεί, να πρέπει να μένουν —έστω για λίγο— κρυφά. Να προστατεύονται από το πυροτέχνημα της δημοσιότητας. Ίσως να πρέπει ξανά να ασκηθούμε σε γλώσσες κρυπτικές, μπας και καταφέρουμε να βιώνουμε τη ζωή χωρίς μεσολαβητές. Μια ζωή που θα «βγαίνει από τα πράγματα όπως το κρασί από τα σταφύλια»

________

Σωτήρης Λυκουργιώτης

The post Τα Σταφύλια της Ζωής- Σωτήρης Λυκουργιώτης appeared first on Void Network.

Η μετάφραση και έκδοση του κειμένου στον ελλαδικό χώρο γίνεται από την συλλογικότητα ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ στα πλαίσια της πολυετούς συνεργασίας με τους CrimethInc οι οποίοι αποτελούν ένα αναρχικό εκδοτικό και ακτιβιστικό διεθνές δίκτυο με βάση τις ΗΠΑ και συμμετοχή στους κοινωνικούς αγώνες από το 1996 έως σήμερα

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Η κουλτούρα -κατά γενική ομολογία – θεωρείται ότι είναι οι αξίες, οι πρακτικές, οι ιδέες και οι ιδεολογίες μιας κοινωνίας, είναι αυτό που συγκροτεί, δομεί και διαρθρώνει την κοινωνική ζωή. Η κουλτούρα, μας δομεί από την πρώτη στιγμή της ζωής μας και εμείς με την ζωή μας επαναδομούμε και ανακατασκευάζουμε την κουλτούρα.

Ολόκληρη η κοινωνία αναδημιουργήθηκε υπό την μορφή της καπιταλιστικής οικονομίας και όμως διατηρούνται ακόμα ίχνη από εποχές που η λογική τους απέχει μίλια από την λογική του καπιταλισμού.

Η κουλτούρα όμως δεν είναι κάτι στατικό: καθώς η κουλτούρα διαρκώς αναπαράγεται και ανακαλύπτεται ξανά και ξανά, κάθε νέα γενιά προσφέρει μια ευκαιρία να σπάσουμε τα δεσμά μας από τους παλιούς μας τρόπους.

Ο καπιταλισμός τείνει να εμφανίζεται σαν ικανός να διαιωνίζεται επ’ άπειρον, ανεξάρτητα από την κουλτούρα: δίνει την εντύπωση πως δεν είναι απαραίτητο οι άνθρωποι να τον ασπάζονται ιδεολογικά αφού είναι υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν σε αυτόν για να επιβιώσουν. Παρ’ όλα αυτά, πάντα υπάρχει και μια άλλη επιλογή.

Εκατομμύρια άνθρωποι στον αποκαλούμενο «Πρώτο Κόσμο» άλλα και αλλού, επιλέγουν να αγωνιστούν ενάντια, να πολεμήσουν και να πεθάνουν παρά να επιβιώσουν με τους όρους που επιβάλλει ο καπιταλισμός. Αυτό φανερώνει, ότι οι «υλικές ανάγκες» που κατευθύνουν την οικονομία είναι κατά βάση κοινωνικά δημιουργήματα, καθώς επίσης ότι, η υπακοή που απαιτείται για την διατήρηση της οικονομίας είναι πολιτισμικά καθορισμένη.

Έτσι γίνεται φανερό ότι, το να αντιστέκεσαι στον καπιταλισμό δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα «οικονομικό» αλλά και ζήτημα κουλτούρας, ζήτημα πολιτισμικό, αφού κάθε πιθανή αλλαγή στην οικονομία απαιτεί μια διαφορετική τροπή στις αξίες και τις πρακτικές. Αυτοί που απορρίπτουν την εκμετάλλευση και την καταπίεση είναι καταδικασμένοι πάντα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να μοιάζουν πολιτισμικά «διαφορετικοί».

Αυτό μπορεί να παίρνει την μορφή μιας εξωτερικής διαφοροποίησης – όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των ιθαγενικών πληθυσμών που αγωνίζονται για να ανακτήσουν τους παλαιούς τρόπους ζωής τους – ή μπορεί να εμφανίζεται μέσα στα πλαίσια της καπιταλιστικής κοινωνίας παίρνοντας την μορφή της «αντικουλτούρας» ή αλλιώς «αντικαθεστωτικής κουλτούρας».

Την ίδια στιγμή, η κουλτούρα μπορεί να εμφανίζεται ως «διαφορετική» ή και «αντικαθεστωτική» χωρίς ουσιαστικά να αμφισβητεί σε τίποτα απολύτως τον καπιταλισμό.

Η αποικιοκρατία εξαφάνισε ή ομογενοποίησε πάρα πολλά είδη κοινωνιών, καταφέρνοντας να διαγράψει τις περισσότερες από τις παλιές εναλλακτικές πιθανότητες και περιπτώσεις εκτός του καπιταλισμού. Καθώς όλο και περισσότεροι λαοί μετατράπηκαν υπό πίεση σε «εργατικό δυναμικό», οι καπιταλιστές εκμεταλλεύτηκαν τις πολιτισμικές διαφορές για να διαιρέσουν τους εργαζόμενους και να τους αποτρέψουν από το να βρουν κοινούς σκοπούς και στόχους.

Παρ’ όλα αυτά, κουλτούρες που αποικίστηκαν και κατακτήθηκαν πριν από εκατοντάδες χρόνια μπορούν να διατηρούν εκλάμψεις πρόκλησης και οι πολιτισμικές μειονότητες πολύ συχνά προσφέρουν γόνιμο έδαφος για νέες εξεγέρσεις. Για παράδειγμα, το πιο συγκρουσιακό κομμάτι του αμερικανικού εργατικού κινήματος είχε την βάση του σε κοινότητες μεταναστών. Η μυθολογία πως η αμερική αποτελεί ένα μεγάλο χωνευτήρι πολιτισμών – έναν απέραντο χώρο όπου πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι συναντιούνται και αναμιγνύονται σε κάτι καινούργιο – εξωραΐζει στην πραγματικότητα το γεγονός ότι όλες αυτές οι εν δυνάμει εξεγερσιακές κουλτούρες εξαλείφθηκαν για χάρη μιας νέας ενιαίας μαζικής κουλτούρας.

Αλλά ακόμα και αυτή η νέα μαζική κουλτούρα θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο επίσης. Από την στιγμή που ο συμβιβασμός των εργαζομένων στο ύψος των μισθών και τις παροχές που επέτυχε ο Henry Ford σταθεροποίησε την κατάσταση των εργατικών αγώνων και των διεκδικήσεων στους εργασιακούς χώρους, το μέτωπο της αντίστασης μεταφέρθηκε στο πεδίο της κατανάλωσης. Μια μαζικά παραγόμενη κουλτούρα παρήγαγε την πιθανότητα μιας μαζικής άρνησης και απόρριψης του κυρίαρχου συστήματος καθώς τα κολοσσιαία κοινωνικά σώματα που είχαν ενωθεί γύρω από κοινές καταναλωτικές δραστηριότητες εξεγείρονταν ενάντια στον καθωσπρεπισμό και την αλλοτρίωση.

Στην αρχή του βιβλίου «Do it!» (Κάνε το!) το είδωλο της αντικουλτούρας Jerry Rubin θεωρούσε καθοριστικής σημασίας για τις αναταραχές της δεκαετίας του ‘60 το εξής φαινόμενο: «Η Νέα Αριστερά ξεπετάχθηκε… ένα προδιαγεγραμμένα εξοργισμένο παιδί…, από την ξέφρενα λικνιζόμενη λεκάνη του Elvis Presley»

Η γενιά που ξεκίνησε να εξεγείρετε ενάντια στην σεξουαλική καταπίεση που ενσάρκωναν οι γονείς της κατέληξε σε μερικά χρόνια να παίρνει μέρος σε συγκρούσεις στους δρόμους.

Σαν ανταπάντηση, οι καπιταλιστές ενσωμάτωσαν στην αγορά τα αιτήματα για ατομικότητα, ιδιαιτερότητα και διαφορετικότητα. Αυτό συνέπεσε με την αλλαγή από την απλή και συγκεκριμένη μαζική παραγωγή στην αυξανόμενα εξειδικευμένη παραγωγή για όλα τα  γούστα, για όλες τις διαφορετικές ταυτότητες και για κάθε ειδική μερίδα κοινού.

Για αυτό τον λόγο από εκεί και πέρα, στην θέση της μαζικής κουλτούρας συναντάμε ένα διαρκώς επεκτεινόμενο πεδίο από προσφερόμενες υποκουλτούρες. Αυτό, από μακριά, ίσως μοιάζει σαν μια επιστροφή στην εποχή των πολλών διαφορετικοτήτων που προηγήθηκε της μαζικής κουλτούρας, όμως πλέον υπήρχε μιας σαφής διαφοροποίηση : Ενώ οι εθνικές και φυλετικές διαφοροποιήσεις προϋπήρχαν του καπιταλισμού, οι διαφορετικότητες που βασίζονται στις υποκουλτούρες παράγονται και διακινούνται αποκλειστικά μέσω της αγοράς ακόμα και αν απορρίπτουν τις αξίες της.

Την ίδια στιγμή φυσικά, όπως και η μαζική κουλτούρα έτσι και οι υποκουλτούρες δημιούργησαν καινούργια κοινά σημεία αναφοράς που διαπερνούσαν τους παλιούς πολιτισμικούς και κοινωνικούς διαχωρισμούς. Εάν η Μπητλομανία αποτέλεσε το απόλυτο παράδειγμα μαζικής κουλτούρας – πωλήσεις πρωτοφανούς αριθμού δίσκων αλλά ξαφνικά χάνεται ο έλεγχος όταν εκατομμύρια των οπαδών υιοθετούν την συμπάθεια των ειδώλων τους προς την αντικαθεστωτική κουλτούρα – τότε, η ανάδυση του heavy metal, του punk και του hip hop στην δεκαετία του ’70 εξέφρασε την «Μετα-Φορντιστική» εξάπλωση της υποκουλτούρας. Υπήρχαν ακόμα super stars, όμως η αγορά της μουσικής απλωνόταν οριζόντια γύρω τους.

Στα χρόνια που ακολούθησαν τα 70’s, σχεδόν ο καθένας με συγκρουσιακές διαθέσεις θα είχε εγγυημένα μια διαχωρισμένη υποκουλτούρα για να τις εκφράσει μέσα από τα περιορισμένα της πλαίσια. Και όμως παρ’ όλα αυτά, ακόμα και αυτές οι συνθήκες μπορούσαν να αναπτύξουν μεγάλη δυναμική και επιρροή σε αυτούς τους μικρότερους κύκλους που δημιουργούνταν γύρω από αυτές τις σκηνές. Το πρώιμο hip hop εγκαθίδρυσε μια άμεση σύνδεση με τα κινήματα και τους αγώνες των μαύρων της δεκαετίας του ’60, ενθαρρύνοντας μια ολόκληρη νέα γενιά αποκλεισμένων. Οι underground punk μπάντες κυκλοφορούσαν μόνες τους δίσκους τους και δημιουργούσαν μόνοι τους χώρους συναυλιών και συνεύρεσης διαμορφώνοντας μια εναλλακτική οικονομία βασισμένη στα δίκτυα που λειτουργούσαν με την αρχή «Κάνε το Μόνος Σου» (Do it Yourself!)  και ένα αντικαπιταλιστικό σύστημα αξιών.

Όλη αυτή η κατάσταση άνοιξε νέους δρόμους επειδή οι punks χρησιμοποιούσαν τρόπους και μεθόδους οι οποίες ήταν πολύ πέρα από τα όρια και τις δυνατότητες της εργατικής τάξης για να εκφράσουν παντού τα αντικαθεστωτικά τους μηνύματα.

Την ίδια στιγμή ήταν πρωτοπόροι και αξιολογητές μιας ολόκληρης νέας μορφής επιχειρηματικότητας, λειαίνοντας τον δρόμο για άλλους, λιγότερο πολιτικοποιημένους επιχειρηματίες. Αυτός ο συνδυασμός, αντικαπιταλιστικών αξιών και μικρής κλίμακας καπιταλισμού ήταν εύθραυστος αλλά δραστικός.

Καθώς ο καπιταλισμός σταδιακά άπλωνε τις Δυτικές κουλτούρες σε όλο τον κόσμο, νέες αντικαθεστωτικές κουλτούρες συνένωσαν αντικαπιταλιστικές κινήσεις από την Χιλή έως την Τουρκία και τις Φιλιππίνες βοηθώντας να δοθεί ένας διεθνής χαρακτήρας στις μορφές αντίστασης ης επόμενης γενιάς. Αυτό έφτασε στο απόγειο του στα τέλη του 20^ου αιώνα με ένα κύμα διαμαρτυρίας ενάντια στην παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού των πολυεθνικών εταιριών, στο οποίο οι οργισμένες νεανικές αντικαθεστωτικές κουλτούρες βοήθησαν παίζοντας το ρόλο της αιχμής του δόρατος σε ένα κίνημα που περιλάμβανε επίσης ιθαγενικούς πληθυσμούς, Μη Κυβερνητικές οργανώσεις και τα απομεινάρια του παλιού εργατικού κινήματος.

Στις αρχές του 21^ου αιώνα, οι νέες τεχνολογίες έκαναν προσιτή σε όλους την τεχνολογική δομή που αποτέλεσε την ραχοκοκαλιά του underground ρεύματος «Κάνε το Μόνος Σου» (Do it Yourself!). Το internet έκανε εφικτό ώστε ο καθένας με facebook σύνδεση να μπορεί να είναι «ανεξάρτητος καλλιτέχνης» με ένα τρόπο που αγκαλιάζει αλλά συγχρόνως παραγκωνίζει τις υποσχέσεις της «Do it Yourself!» κουλτούρας.

Η καινούργια άνεση και ταχύτητα με την οποία μπορούμε να καταναλώνουμε κουλτούρα καθιστά τις υποκουλτούρες  πρόσκαιρες και επιφανειακές. Αυτό απογύμνωσε το underground από το παλιό πολιτικό του περιεχόμενο, αφήνοντας το να μοιάζει σαν ένα άδειο αισθητικό κέλυφος.

Σήμερα, το κυρίαρχο μέσο της νεανικής κουλτούρας δεν είναι οι δίσκοι βινυλίου LP (Long Play / Mακράς Διάρκειας) αλλά τα βίντεο στο youtube: τα βλέπεις στιγμιαία και τα ξεχνάς άμεσα. Οι υποκουλτούρες της προηγούμενης γενιάς εξατομικεύονται, διαχωρίζονται όλο και περισσότερο και συρρικνώνονται σε όλο και μικρότερες υποκατηγορίες.

Αυτό είναι άλλωστε ένα φυσικό επακόλουθο της γενικότερης τάσης εξατομίκευσης που εκδηλώνουν οι εκμεταλλευόμενοι και οι αποκλεισμένοι της εποχής μας. Οι επιλογές που οι άνθρωποι κάνουν μέσα στον καπιταλισμό τείνουν όλο και λιγότερο να διαμορφώνουν συμπαγή κοινωνικά σώματα ικανά να αναπτύξουν ριζοσπαστικές τάσεις μέσω των ενδιαφερόντων τους. Αντί αυτού, η ριζοσπαστικότητα έχει και αυτή μετατραπεί σε άλλη μια μορφή υποκουτλούρας, μια υπο-κατηγορία, μια γωνιά για τους περίεργους, καθώς οι πιο πρόσφατες υποκουλτούρες βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην εικονική πραγματικότητα του internet.

Τι είναι αυτό λοιπόν που έχουμε ακόμα κοινό σε αυτή την εποχή της πολιτισμικής αποσπασματικότητας; Αν μη τι άλλο, μας συνδέουν όλα αυτά που έχουμε χάσει. Στερηθήκαμε κάθε μορφή ουσιαστικής επίδρασης σε αυτό τον κόσμο, εκτός και αν στο μέτρο του δυνατού μπορούμε να μετατρέψουμε τους εαυτούς μας ή τους άλλους σε εμπορεύματα. Υποκείμεθα όλοι σε κανόνες, ρυθμίσεις και κανονισμούς χωρίς να έχουμε κανένα λόγο στην δημιουργία τους και τον σχεδιασμό τους. Όλοι ζούμε στην σκιά των κάθε είδους super stars, ακόμα και οι super stars ζουν στην σκιά του ίδιου του ειδώλου τους, σε ένα κόσμο που η πραγματική ζωή είναι υποδεέστερη της αναπαράστασης της.

Αξιολογούμαστε όλοι σύμφωνα με τις επιταγές της αγοράς και στην περίπτωση που επιθυμούμε να εκπληρώσουμε τις ικανότητες μας επιτρέπεται να το κάνουμε αυτό μόνο σύμφωνα με τους νόμους της.

Στην θέση της κοινής αίσθησης του να ανήκεις κάπου, που πρόσφερε κάποτε η κουλτούρα, μοιραζόμαστε μια παγκόσμια αίσθηση αποστέρησης, επιβεβλημένη σε μεγάλο βαθμό από  την κοινή μας θέληση να συνεχίζουμε να την ανεχόμαστε.

Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι ιδιαιτέρως καινούργιο αλλά ποτέ πριν δεν ήταν τόσο παγκόσμιο.

Και επίσης… υπάρχει κάτι ακόμα που έχει αλλάξει: Όταν οι άνθρωποι επαναστατούν κάπου, οι πάντες το μαθαίνουν την ίδια στιγμή σε ολόκληρο τον κόσμο …

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ!

Οι οικονομολόγοι μας υποσχέθηκαν ανάπτυξη χωρίς τέλος. Όλοι θα έχουμε δικιά μας ιδιοκτησία, δικές μας επενδύσεις – όλοι μας θα είμαστε καπιταλιστές. Πήραμε δάνεια για να πάρουμε πτυχία για δουλειές που δεν υπάρχουν και να αγοράσουμε σπίτια που δεν έχουμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς του νερού και του ρεύματος, βάλαμε αβάσταχτες υποθήκες, φουσκώσαμε τα χρέη μας σε πιστωτικές κάρτες για να προσποιηθούμε πως είμαστε και εμείς μικροαστοί.

Τώρα είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει θέση για εμάς στην κορυφή. Ο καπιταλισμός είναι μια πυραμίδα που δεν έχει πλέον τρόπους να επεκτείνεται παρά μόνο επί πτωμάτων… Οι άνθρωποι εξεγείρονται στην Ελλάδα, απεργούν στην Γαλλία, καταλαμβάνουν τα σχολεία στην Αγγλία. Όλη η Βόρεια Αφρική είναι σε αναταραχή καθώς η επιδράσεις της ύφεσης απλώνονται παντού. Τελικά, αυτό το κύμα εξεγέρσεων θα φτάσει στις Η.Π.Α. μετά από όλες τις άλλες περιοχές, αλλά κατευθύνεται ήδη προς τα εκεί.

Η κυρίαρχη τάξη θα μοιάζει άτρωτη μέχρι την τελευταία μέρα πριν καταρρεύσει.

ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ!

Μερικές κοινωνικές συμβάσεις, όπως η ατομική ιδιοκτησία ας πούμε, δημιουργούν κλυδωνισμούς στην εξουσία και πρόσβαση κάποιων σε κάποιες διεξόδους. Άλλες δεν παρέχουν αντίστοιχες δυνατότητες. Υπάρχουν τρόποι να συναναστραφούμε με τους ανθρώπους γύρω μας χωρίς να προσπαθούμε να εξοικονομήσουμε κέρδος εις βάρους τους.

Αυτό φυσικά είναι πολύ δύσκολο να γίνει πιστευτό τώρα που ο καπιταλισμός έχει αποικήσει κάθε πλευρά της ζωής μας.

Υπάρχουν όμως ακόμα αμέτρητα παραδείγματα άλλων τρόπων για να γίνουνε τα πράγματα. Για την παραγωγή αγαθών σκέψου τον τρόπο δημιουργίας μιας σιταποθήκης, όπου κοινότητες ολόκληρες έρχονται μαζί και σε μια μέρα χτίζουν κατασκευές που υπό άλλες συνθήκες θα απαιτούσαν μήνες για να ολοκληρωθούν. Ή σκέψου το ανοιχτό δωρεάν λογισμικό, όπου προγράμματα δημιουργούνται και τελειοποιούνται συνεργατικά από όλους αυτούς που τα χρησιμοποιούν. Για την διανομή, σκέψου τις δημόσιες βιβλιοθήκες , όπου μπορούν να αποθηκευθούν προς χρήση πολύ περισσότερα βιβλία από ότι σε μια ατομική συλλογή ή το ανοιχτό μοίρασμα αρχείων όπου όλοι όσοι  χρειάζονται ένα αρχείο αυτοοργανώνουν και την διακίνηση του.

Όσων αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, σκέψου υγιείς φιλίες και οικογενειακούς δεσμούς όπου ο καθένας επενδύει στην ευτυχία και την ευημερία όλων ή ίσως σκέψου μεγάλα party και ελεύθερα festival όπου ακόμα και οι ξένοι ή οι άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι απολαμβάνουν με πολλούς τρόπους ο ένας την συμμετοχή του άλλου.

Κανένας από αυτούς τους τρόπους δεν προτείνει την ατομική, εγωιστική αδιαφορία και ούτε υπόσχεται έναν κόσμο χωρίς κόπους. Όλοι τους όμως υποσκάπτουν την ιδέα της σπάνεως: σε όλες αυτές τις πράξεις όσοι περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν, τόσοι περισσότεροι είναι αυτοί που ωφελούνται.

Σίγουρα θα υπάρχουν τρόποι να επεκτείνουμε τέτοιες πρακτικές και σε πολλές άλλες σφαίρες της ζωή μας. Φυσικά, η ιδέα του να οργανώσουμε ξανά από την αρχή όλη την κοινωνία είναι τρομακτική. Από αυτή την πλευρά, δεν μπορούμε να φανταστούμε τί συνεπάγεται κάτι τέτοιο ή πως θα έμοιαζε το τελικό αποτέλεσμα.

Όμως σίγουρα, μπορούμε να ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ!

Και μόνο η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας θα μπορούσε να προκαλέσει πολλούς δισταγμούς και περιέχει πολλές προκλήσεις, αλλά σίγουρα όλες αυτές οι προκλήσεις δεν θα ήταν σε τίποτα χειρότερες από τις φρικαλεότητες που προκαλεί στον κόσμο μας ο παγκόσμιος καπιταλισμός.

Έχουμε όλοι ακούσει για την αποκαλούμενη «τραγωδία της κοινοκτημοσύνης», την ιδέα ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους, ειδικά στην περίπτωση στην οποία αυτοί αναλαμβάνουν εξίσου την ευθύνη των πλουτοπαραγωγικών πηγών τους. Υπάρχουν ψήγματα αλήθειας σε αυτή την άποψη:

Η πραγματική  τραγωδία ήταν ότι τα κοινά ιδιωτικοποιήθηκαν, ότι οι άνθρωποι απέτυχαν να τα υπερασπιστούν από αυτούς που τα αρπάξανε. Εάν θέλουμε με κάποιο τρόπο να απαλλαχθούμε από τον καπιταλισμό πρέπει να μάθουμε να υπερασπιζόμαστε τους εαυτούς μας από όλους αυτούς που θα θέλουν πάντα να επιβάλλουν την «τραγωδία της ιδιοκτησίας».

Είναι τόσο απέραντος ο κόσμος που στερηθήκαμε επειδή κάποιοι τον έκλεψαν από τα χέρια μας, που θα μας αποπροσανατόλιζε εντελώς και μόνο η ιδέα να έπρεπε να μοιραστούμε τα πάντα από την αρχή ξανά εξίσου μεταξύ μας. Θα μπορούσαμε να πάρουμε ένα μικρό δείγμα πως ίσως θα γινότανε αυτό κοιτάζοντας τους πρόσφατους κοινωνικούς ξεσηκωμούς όπου άνθρωποι δημιούργησαν αυτόνομες ζώνες εκτός του καπιταλισμού: Οαχάκα 2006, Αθήνα 2008, Κάιρο 2011

Η ευτυχία του να καταλαμβάνεις και να παίρνεις στα χέρια σου μια περιοχή αλλάζοντας τους σκοπούς ύπαρξης της, δρώντας αυθόρμητα και μαζικά, έχει πολύ λίγα κοινά με την επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα στην καπιταλιστική κοινωνία.

Το να διαλύσουμε τον καπιταλισμό δεν σημαίνει μόνο να κατέχουμε όλοι κοινά τα υλικά αγαθά, αλλά κυρίως να ανακαλύψουμε ξανά τους εαυτούς μας και ο ένας τον άλλον – να υπάρξουμε με ένα τελείως διαφορετικό τρόπο στον κόσμο.

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ!

Όσο και αν τα πράγματα φαίνονται ακόμα στέρεα και συγκεκριμένα σε κάποια μέρη του κόσμου, έχουμε μπει σε μια εποχή κρίσης και αβεβαιότητας. Ο καπιταλισμός σήμερα είναι πιο διάχυτος, πιο διεισδυτικός και περισσότερο διαβρωτικός από ποτέ.

Η προηγούμενη γενιά έζησε την αλλοτρίωση, την τραγική διάσταση ανάμεσα στον τρόπο που αντιλαμβανόντουσαν οι άνθρωποι τους εαυτούς τους και τους ρόλους που ήταν εξαναγκασμένοι να παίξουν μέσα στους κανόνες της παραγωγής. Η τωρινή γενιά χαρακτηρίζεται από την ταύτιση με τους οικονομικούς ρόλους οι οποίοι πλέον διαχέονται σε κάθε σφαίρα της καθημερινής ζωής.

Και όμως, ακόμα και σε αυτή την στιγμή του μεγαλύτερου του θριάμβου, ο καπιταλισμός είναι πιο εύθραυστος παρά ποτέ. Όλες οι συμφωνίες ειρήνης του 20^ου αιώνα έφτασαν στην ημερομηνία λήξης τους. Οι υψηλοί μισθοί που πρόσφερε ο Henry Ford στους εργάτες εξανεμίστηκαν μαζί με τις ίδιες τις δουλείες τους. Τα συνδικάτα υπερφαλαγγίστηκαν από την παγκοσμιοποίηση. Τα σοσιαλιστικά Ανατολικά καθεστώτα πέρασαν στην καπιταλιστική ελεύθερη αγορά, ενώ οι σοσιαλδημοκρατίες πρώτα απορυθμίστηκαν και μετά διαλύθηκαν. Όμως όλοι αυτοί οι συμβιβασμοί δεν ήταν μόνο τρόποι για να αποφεύγονται οι αντιπαραθέσεις – ήταν και τρόποι για να διαιωνίζεται ο καπιταλισμός.

Η αύξηση των μισθών που ο Henry Ford έδωσε στους εργαζόμενους του προσέφερε σε αυτούς την δυνατότητα να αγοράζουν τα προϊόντα και με αυτό τον τρόπο η πυραμίδα επεκτάθηκε. Τα συνδικάτα προστάτευαν τους καπιταλιστές από το να εξαθλιώσουν τους καταναλωτές των ίδιων τους των προϊόντων, την καταναλωτική βάση δηλαδή αυτής της πυραμίδας. Τώρα που ο καπιταλισμός εγκαταλείπει τις παλιές μορφές «συνύπαρξης» και αυτό-εξασφάλισης, το μέλλον το κατακτάει όποιος προλάβει… Οι παλιές εναλλακτικές λύσεις έχουν χάσει την αξία τους και έτσι οι νέες επαναστατικές ιδέες είναι αναπόφευκτα προορισμένες να έρθουν στο προσκήνιο.

Για τον καπιταλισμό είναι αναγκαία η ατελείωτη συσσώρευση κέρδους αλλά αυτό το κέρδος πρέπει να βγαίνει και από κάπου. Απ’ την στιγμή που ξεζουμίσεις τους  εργαζομένους, η αναλογία του κέρδους πέφτει κατακόρυφα κάνοντας την αγορά να λιμνάζει. Μέχρι πρόσφατα, για τον καπιταλισμό ήταν εφικτό να λύνει αυτό το πρόβλημα καθώς άνοιγε νέες αγορές ιχνηλατώντας νέες πλουτοπαραγωγικές πηγές και νέους πληθυσμούς προς εκμετάλλευση. Τώρα πλέον ο καπιταλισμός έχει απλωθεί παντού, ενώνοντας τους πάντες και κάνοντας κάθε δικιά του κρίση πραγματικά παγκόσμια.

Την ίδια στιγμή, η βιομηχανική παραγωγή φτάνει στα οικολογικά της όρια, ενώ η τεχνολογική πρόοδος καθιστά  το μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού περιττό, δημιουργώντας ένα διαρκώς αυξανόμενο, ανήσυχο και νευρικό πλεονάζοντα πληθυσμό.

Ο καπιταλισμός είναι διαρκώς στο χείλος της κρίσης εδώ και δεκαετίες. Η επέκταση της πίστωσης σε όλο και μεγαλύτερα τμήματα των εκμεταλλευόμενων ήταν ένας τρόπος να διατηρείται ο καταναλωτισμός ενώ το εργατικό δυναμικό γινόταν όλο και φτωχότερο.

Μετά οι επενδυτές μετέφεραν τον πλούτο στις χρηματοπιστωτικές αγορές ελπίζοντας στις απολαβές της κερδοσκοπίας. Τώρα που τα περιθώρια κέρδους από την υλική παραγωγή έφτασαν στα όρια τους η μεγάλη πλειοψηφία της καινοτομίας εστιάζεται σε νέες άυλες αγορές: πληροφορία, εταιρικό branding, franchising, κοινωνικά δίκτυα. Όλα αυτά, απλά καθυστερούν την ημέρα που θα πρέπει «να λογαριαστούμε» πραγματικά.

Η οικονομική ύφεση του 2008 δεν ήταν απροσδόκητη. Ήταν ένα πρώτο δείγμα από όλα αυτά που έρχονται. Δεν τίθεται από κανέναν το θέμα να περιμένουμε να επανέλθουν τα πράγματα στην προηγούμενη θέση τους. Η επόμενη φάση της κρίσης, ίσως δεν χτυπήσει για τα επόμενα χρόνια ή και για δεκαετίες ακόμα τις Η.Π.Α. αλλά αναμφίβολα έχει αρχίσει ήδη να πλησιάζει προς εκεί.

Ήδη η καπιταλιστική οικονομία αδυνατεί να προσφέρει στους ανθρώπους αξιοπρεπείς ζωές, το σύστημα έχει σοβαρό πρόβλημα ακόμα και αν αυτό το υπολογίσουμε με τα δικά του υλιστικά κριτήρια.

Για αυτό τον λόγο, δεν είναι τυχαίο ότι διαβάζεις αυτό το κείμενο αυτή την εποχή. Απ’ την στιγμή που η οικονομία είναι η συμπαγής έκφραση των αξιών και των ιεραρχήσεων της κοινωνίας μας είναι φυσικό μια οικονομική κρίση να προξενεί συνολική κρίση αξιοπιστίας του συστήματος. Ένα νέο κύμα αναταραχών είναι σίγουρο πως θα ξεσπάσει. Σε περιόδους ταραχών, οι άνθρωποι επαναξιολογούν τις βεβαιότητες και τις αξίες τους. Φυσικά, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το ποιό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα. Ακόμα και αν ο καπιταλισμός καταρρεύσει, αυτό που θα ακολουθήσει μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο.

Αυτή ακριβώς την στιγμή είναι που γίνεται επιτακτικό να θέσουμε θετικά παραδείγματα για το τι σημαίνει να ζεις και να αντιστέκεσαι, να εκφράσουμε άλλες λύσεις πέραν του καπιταλισμού.

Κατά την διάρκεια μιας κοινωνικής αναστάτωσης, η αίσθηση των ανθρώπων για το τι είναι πιθανό μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα. Όμως η αίσθηση για το ποιο ακριβώς είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα συνήθως αλλάζει πολύ πιο αργά. Αυτό μας εξηγεί για ποιο λόγο οι λαϊκοί ξεσηκωμοί συχνά εκφράζουν αιτήματα πολύ λιγότερο ριζοσπαστικά από τις μεθόδους και την μορφή που παίρνει ακόμα και το ίδιο το ξέσπασμα: παίρνει πολύ καιρό στην φαντασία μας να γίνει συμβατή με την πραγματικότητα.

Εάν τίποτα δεν γίνεται τώρα εκεί που μένεις, δεν σημαίνει ότι τα πράγματα θα μείνουν έτσι για πολύ καιρό ακόμα. Σκέψου το μέλλον και τις επερχόμενες κοινωνικές αναταραχές στον ορίζοντα… Σκέψου, ετοιμάσου και κάνε τις ανάλογες κινήσεις… Όταν θα φτάσει η κατάλληλη στιγμή τι θα εύχεσαι να είχες κάνει ώστε να την είχες προετοιμάσει;

Πως θα μπορούσες να αυξήσεις σε μέγιστο βαθμό την πιθανότητα για ένα καλύτερο αποτέλεσμα;

Σαν ελευθεριακοί αναρχικοί, δεν προσφέρουμε τον μόνο δρόμο εξόδου από τον καπιταλισμό. Όμως πιστεύουμε ότι ο δικός μας είναι ο πιο ελκυστικός. Δεν προτείνουμε την φεουδαρχία των εταιριών, ούτε εθνικιστικές σφαγές, ούτε την οικολογική καταστροφή, την παγκόσμια πείνα ή τον πυρηνικό όλεθρο. Μερικές δεκαετίες κοινωνικών συγκρούσεων δεν συγκρίνονται με τίποτα με την παγκόσμια καταστροφή στην οποία θα οδηγήσει τον πλανήτη ο καπιταλισμός εάν δεν πάρουμε καμιά πρωτοβουλία.

Μην έχεις καμιά αμφιβολία, αυτός ο κόσμος θα αλλάξει. Στα χέρια μας είναι να καθορίσουμε εάν θα αλλάξει προς το χειρότερο ή προς το καλύτερο.

Δεν ζητιανεύουμε για μια ουτοπία εδώ. Απλά επιθυμούμε να ωφεληθούμε από τις πρακτικές που φάνηκαν χρήσιμες στο ανθρώπινο είδος για να είναι ένα υγιές κομμάτι του οικοσυστήματος της Γης τα τελευταία ένα εκατομμύριο χρόνια, έτσι ώστε να μπορούμε να συνεχίζουμε να ελπίζουμε ότι ίσως θα καταφέρουμε να επιβιώσουμε σαν είδος τουλάχιστον για μερικές χιλιάδες χρόνια ακόμα.

Αυτή η ταπεινή φιλοδοξία μας φέρνει σε άμεση σύγκρουση με το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό καθεστώς της εποχής μας.

ΔΕΝ ΘΑ ΜΑΣ ΣΩΣΟΥΝ ΤΑ ΗΜΙΜΕΤΡΑ!

Τι θα μπορούσε να βάλει τέλος στην τυραννία των αγορών; Δεν έχουμε κάποιες εύκολες απαντήσεις αλλά είμαστε σίγουροι ότι αυτό είναι το πιο σημαντικό ερώτημα.

Τα ημίμετρα φαίνονται δελεαστικά επειδή μοιάζουν πιο εφικτά από την ριζική δομική αλλαγή του συστήματος  και όμως στην πραγματικότητα θα ήταν πολύ πιο εύκολο να ανατρέψουμε εν συνόλω τον καπιταλισμό από το να προσπαθούμε να αλλάξουμε τα αποτελέσματα του κρατώντας ανέπαφα τα βασικά αίτια.

Για να ξεκινήσουμε από κάπου, θα μπορούσαμε να βρούμε τις ιδεολογικές και πρακτικές προσεγγίσεις που δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και έπειτα να προβάλλουμε κάποιες υποθέσεις αναζητώντας αυτό που ίσως θα είχε ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η φιλανθρωπία, για παράδειγμα, δεν θα σώσει τον κόσμο από τα προβλήματα που δημιουργεί ο καπιταλισμός, ούτε η εθελοντική εργασία, ούτε οι μονοθεματικές καμπάνιες. Θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε όλη μας την ζωή φροντίζοντας τα συμπτώματα χωρίς να έχουμε κάνει καμιά πρόοδο προς την κατεύθυνση της θεραπείας.

Βάφοντας τον καπιταλισμό πράσινο δεν τον κάνουμε αειφόρο και ούτε με αυτό τον τρόπο βάζουμε κάποιο όριο στον  καταναλωτισμό μας. Όταν η οικονομία επιβραβεύει την καταστροφική συμπεριφορά, τότε το να υπερασπίζεσαι τους εθελούσιους αυτοπεριορισμούς είναι σαν να παραχωρείς την εξουσία και το κέρδος σε όσους από τους ανταγωνιστές δεν έχουν καμία ευσυνειδησία. Για τον ίδιο λόγο, όσο παραμένουν αυτά τα συγκεκριμένα κίνητρα, μόνο οι απολυταρχικές κυβερνήσεις μπορούν να συγκρατήσουν τους πληθυσμούς από ανάλογες επιδιώξεις. Με αυτό τον τρόπο το δίλλημα γίνεται:

Ή Οικολογική Καταστροφή ή Οικολογικός Φασισμός.

Πρέπει σίγουρα να υπάρχει και κάποιος άλλος δρόμος να επιλέξουμε.

Απ΄την άλλη, τα συνδικάτα δεν πρόκειται να μας σώσουν από τον καπιταλισμό. Όταν οι επιχειρήσεις μπορούν να μεταφέρονται σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη ανάλογα με τα συμφέροντα τους, δεν έχει καμία δύναμη να αγωνιζόμαστε από εργασιακό τομέα σε εργασιακό τομέα και ούτε καν σε κάθε χώρα ξεχωριστά.

Ακόμα και αν μπορούσαμε να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα κάποιων εργαζομένων σε μια συγκεκριμένη βιομηχανία, αυτό θα σήμαινε ότι τους προσφέρουμε κάποια πλεονεκτήματα που αυτοί με την σειρά τους θα έπρεπε να τα υπερασπιστούν απέναντι σε πολλούς άλλους εκμεταλλευόμενους και αποκλεισμένους. Αυτή η νοοτροπία δεν μπορεί να δημιουργήσει νικηφόρους αγώνες. Χρειαζόμαστε τρόπους για να διαλύσουμε ολόκληρη την πυραμίδα, όχι για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων μέσα σε αυτήν.

Οι νέες τεχνολογίες δεν μπορούν να επιδιορθώσουν τον καπιταλισμό. Το δωρεάν λογισμικό, το μοίρασμα αρχείων και τα κοινωνικά δίκτυα δεν αλλάζουν σε τίποτα τις βαθιές ανισότητες στις οποίες βασίζεται αυτή η κοινωνία.

Όσο ακόμα η οικονομία θα κυριαρχεί στις ζωές μας, κάθε μορφή συμμετοχής θα μας ενσωματώνει ακόμα χειρότερα σε αυτήν.

Δεν υπάρχει τρόπος για μια ατομική δραπέτευση από τον καπιταλισμό, γιατί δεν υπάρχει πουθενά έξω από αυτόν να καταφύγεις. Το έγκλημα μπορεί να προσφέρει κάποιες ευκαιρίες στους αποκλεισμένους και τους εκμεταλλευόμενους αλλά δεν προσφέρει κατευθύνσεις πέραν του καπιταλισμού.

Πολλές φορές επιτυχημένοι hackers και μέτριοι καλλιτέχνες καταλήγουν να εργάζονται για εταιρίες ασφάλειας ή τις μυστικές υπηρεσίες.

Από την στιγμή που τα χειραφετητικά κινήματα που βασίζονται σε συγκεκριμένες ταυτότητες (οι «γυναίκα», οι «ομοφυλόφιλοι», οι «μετανάστες», οι «διαφορετικοί») δεν έρχονται αντιμέτωπα με τον καπιταλισμό δεν πρόκειται ποτέ και να βάλουν ένα τέλος στην αδικία του και την ανισότητα που παράγει. Το να σε εκμεταλλεύονται άνθρωποι που σου μοιάζουν δεν είναι σε τίποτα καλύτερο από το να σε εκμεταλλεύονται κάποιοι άσχετοι από την «ειδική» σου ταυτότητα. Ακόμα και αν όλοι μας μπορούσαμε να έχουμε ίσες ευκαιρίες μέσα στον καπιταλισμό – πράγμα που θα σήμαινε πως η κυριαρχία και η εκμετάλλευση θα διαμοιράζονταν εξίσου πέρα από κριτήρια που έχουν να κάνουν με το φύλλο, την φυλή ή κάθε άλλο άξονα καταπίεσης,… και πάλι ο καπιταλισμός θα συνέχιζε να είναι καταπιεστικός.

Επίσης, οι μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης δεν θα θεραπεύσουν τον καπιταλισμό. Ίσως αντισταθμίσουν παροδικά τα αποτελέσματα αλλά η κοινωνική τάξη των «εχόντων και κατεχόντων» θα έχει πάντα την υπεροχή στον έλεγχο των δομών του κράτους προς όφελος των συμφερόντων της. Ακόμα και αν οι «αντικαπιταλιστές» κατάφερναν να κατακτήσουν τον κρατικό μηχανισμό και να εγκαθιδρύσουν μια καινούργια «λαμπρή» κυβέρνηση, το μόνο που θα κατάφερναν, στην καλύτερη, θα ήταν να ελέγξουν οι ίδιοι ένα μέρος του κεφαλαίου, μετατρέποντας τους εαυτούς τους στην νέα «λαμπρή» κεφαλαιοκρατική τάξη.

Οι κομμουνιστές έκαναν ακριβώς αυτό κατά την διάρκεια του 20^ου αιώνα, με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα. Στην καλύτερη λοιπόν, οι κυβερνητικές λύσεις θα μπορούσαν να πασχίζουν για να πετύχουν το ιδανικό όπου ο καθένας θα αποκτούσε ένα μερίδιο ελέγχου διαμέσου του καταναγκαστικού κρατικού μηχανισμού. Όμως αυτό, ακόμα και αν ήταν εφικτό, θα ήταν ένα καινούργιο είδος κόλασης: ένα εξουσιαστικό σύστημα, …χωρίς εξουσιαστές.

Απ’ την άλλη, η «αυτοδιεύθυνση» και η «άμεση δημοκρατία» δεν αρκούν για να μας μεταφέρουν πέραν του καπιταλισμού. Ακόμα και χωρίς αφεντικά και κυβερνήτες, οι καπιταλιστικοί θεσμοί (όπως ο «μισθός», τα «χρήματα», το «εργοστάσιο», το «εμπόριο») θα συνέχιζαν να παράγουν τα ίδια αποτελέσματα εάν συνεχίζαμε να τους χρησιμοποιούμε έχοντας τις ίδιες επιδιώξεις με αυτές για τις οποίες σχεδιάστηκαν. Με ακριβώς τον ίδιο τρόπο είναι που οι κρατικοί μηχανισμοί συνεχίζουν να κυβερνούν χωρίς να χρειάζεται πλέον να κυβερνά κάποιος μονάρχης. Εάν καταλάβουμε τους χώρους δουλειάς και συνεχίσουμε να δουλεύουμε σε αυτούς, εάν συνεχίσουμε να πρέπει να αποκτάμε ότι χρειαζόμαστε διαμέσου της οικονομίας τότε θα συνεχίσουμε να βιώνουμε την ίδια αποξένωση από τους εαυτούς μας και όλο τον κόσμο γύρω μας.

Ακόμα και εν μέσω της καταστροφής, δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει από μόνος του. Για περισσότερο από ενάμιση αιώνα οι Μαρξιστές έδιναν υποσχέσεις πως ο καπιταλισμός θα κατέρρεε όταν θα ωρίμαζαν οι κατάλληλες υλικές συνθήκες και όμως κάθε κρίση έκανε τον καπιταλισμό σταθερότερο παρά ποτέ.

Την επόμενη φορά που θα κινδυνεύει να καταρρεύσει ο καπιταλισμός θα πρέπει να αρπάξουμε την ευκαιρία ώστε να προβάλλουμε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής. Είναι ξεκάθαρο πως δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε: εάν επιθυμούμε μια ριζική αλλαγή θα πρέπει να καταργήσουμε την ατομική ιδιοκτησία κεφαλαίου. Αυτή δεν είναι μόνο μια οικονομική ή πολιτική μεταμόρφωση. Είναι επίσης μια κοινωνική και πολιτισμική αλλαγή. Δεν μπορεί να επιβληθεί από τα πάνω αλλά πρέπει να έρθει εις πέρας από μια μάζα κριτικά ικανή να υπεραμυνθεί του εαυτού της. Δεν μπορούμε να ξέρουμε εάν ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει κατά την διάρκεια της ζωής μας, είμαστε όμως σίγουροι ότι θα καταρρεύσει.

Στο μεταξύ, μπορούμε να κάνουμε δημοφιλή τον αντικαπιταλισμό εγκαθιστώντας τον  στην φαντασία της κοινωνίας σε αντίθεση με την παρούσα τάξη πραγμάτων. Με αυτό τον τρόπο οι άνθρωποι θα έλκονται όλο και λιγότερο από ρεφορμιστικά ή αντιδραστικά πολιτικά προγράμματα. Μπορούμε επίσης, με τις ιδέες και τις πράξεις μας να κλονίζουμε την πίστη του κόσμου στο καπιταλιστικό σύστημα, αποδεικνύοντας ότι ο καπιταλισμός δεν είναι ούτε ο καλύτερος, ούτε ο μοναδικός τρόπος να οργανώσουμε τις ζωές μας, και έτσι δεν πρέπει να στηριχθούμε πάνω του και ούτε να βασιστούμε σε αυτόν.

Ο καπιταλισμός είναι σαν τα μαγικά ξόρκια: μπορούμε να τον σπάσουμε.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΝΕΙΣ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ ΣΟΥ

Για να ανακεφαλαιώνουμε: από τα πρώτα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης, οι άνθρωποι εκδήλωσαν μορφές αντίστασης βασισμένης στους κοινούς τους ρόλους μέσα στην διαδικασία της παραγωγής, οργανώνοντας συνδικάτα στους χώρους δουλειάς και σφυρηλατώντας ανατρεπτικές σχέσεις στις γειτονιές τους. Μετά τους συμβιβασμούς και την άνοδο των μισθών των εργατών των αρχών του 20^ου αιώνα, το μέτωπο της αντίστασης μετατοπίστηκε στο πεδίο της κατανάλωσης, καθώς η αλλοτρίωση και η αποξένωση που προξενούσε η μαζική παραγωγή επέφερε μαζικές αναταραχές στην κοινωνία. Καθώς οι καταναλωτικές αγορές διαφοροποιήθηκαν μέσω της ποικιλίας, οι κοινωνίες αυτές παρήγαγαν όλο και πιο εξειδικευμένες υποκουλτούρες.

Σήμερα είμαστε διασπασμένοι χωρικά, κοινωνικά και πολιτισμικά, είμαστε όμως περισσότερο από ποτέ διασυνδεδεμένοι. Όποια και αν ήταν τα πλεονεκτήματα των παλαιότερων μορφών αγώνα, αυτοί έχουν φτάσει πλέον στα όρια τους. Αν και είναι ακόμα χρήσιμοι, είναι σίγουρο ότι δεν μπορούν να παράγουν κάτι καινούργιο. Δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τις νέες μορφές αγώνα με τα κριτήρια των παλαιών μορφών αλλά πρέπει να κρίνουμε τις νέες μορφές σύμφωνα με την ικανότητα τους να πραγματώνουν τις νέες ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, στα τέλη του 20^ου αιώνα, αναδείχθηκε ένα διεθνές κίνημα γύρω από τις διαδηλώσεις ενάντια στις συνόδους εμπορικών οργανισμών όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτό που αναγορεύθηκε ως το «κίνημα της αντι-παγκοσμιοποίησης» από σοφολογιότατους απρόθυμους να μιλήσουν για «αντικαπιταλισμό», κατάφερε να μπλοκάρει ένα κύμα νέων καπιταλιστικών μεταρρυθμίσεων.

Διάφορες κριτικές από το ίδιο το αντικαπιταλιστικό στρατόπεδο ισχυρίστηκαν ότι αυτό το κίνημα που ακολουθούσε τις διάφορες συνόδους από χώρα σε χώρα απέτυχε να προκαλέσει μακροχρόνιους τοπικούς αγώνες και αυτό ήταν αλήθεια. Όμως σε μια εποχή κοσμοπολιτισμού και προσωρινότητας, οι διεθνείς κινητοποιήσεις εκμεταλλεύτηκαν αυτό που ούτως ή άλλως συνέβαινε ενώ οι τοπικοί αγώνες έπρεπε να παλέψουν ενάντια στο ρεύμα της εποχής τους. Με αυτό τον τρόπο οι διαδηλώσεις στις διεθνείς συναντήσεις κατάφεραν αυτό που ήταν αδύνατο πλέον για τα συνδικάτα, να εμποδίσουν τις επιχειρήσεις από το να επιβάλλουν ακόμα χειρότερες συνθήκες για τους εργαζομένους.

Το ίδιο αντιστοιχεί και για τις κριτικές που ισχυρίζονται ότι οι υποκουλτούρες απευθύνονται σε ένα περιορισμένο κομμάτι της κοινωνίας και με αυτό τον τρόπο αποκλείουν την αντίσταση σε στενές κοινωνικές ομάδες. Αν και είναι φανερό πως ένας τέτοιος ισχυρισμός είναι αληθείς, αυτό δεν μας απαντά γιατί τέτοιες προσπάθειες είναι τόσο επιτυχημένες τα τελευταία χρόνια, εν αντιθέσει με άλλες πρακτικές οργάνωσης.

Συγκεκριμένα, τα αντικαπιταλιστικά συνδικάτα βάσης ίσως καταφέρνουν να παίζουν ακόμα ένα σημαντικό ρόλο αντίστασης αλλά πρέπει να αναλύσουμε διεξοδικά τους λόγους για τους οποίους πολλοί άνθρωποι φτάνουν σε αυτά με προέλευση τις υποκουλτούρες στις οποίες ανήκουν και όχι την οργάνωση στους ίδιους τους εργασιακούς τους χώρους. Αναλύοντας αυτό το φαινόμενο θα έπρεπε να κατευθύνουμε ανάλογα και τις στρατηγικές οργάνωσης. Το ζήτημα δεν είναι να επιστρέψουμε στις δυνάμεις των παλιών τακτικών αλλά να υπερβούμε τις αδυναμίες των καινούργιων.

Στις Η.Π.Α. και την Ευρώπη φαίνετε ότι, ούτε η παραγωγή αλλά ούτε και η κατανάλωση μπορούν πλέον να δημιουργήσουν κοινωνικά σώματα ικανά να αντιληφθούν τους εαυτούς τους έξω από τα πλαίσια του καπιταλισμού. Εν αντιθέσει, και οι δύο αυτές κοινωνικές σχέσεις σχεδιάζονται και οργανώνονται έτσι ώστε να μην σχηματίζουν καν κάποιας μορφής κοινωνικό σώμα με συνοχή. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Εάν θέλουμε να καταργήσουμε τον καπιταλισμό, ίσως πρέπει να αποδεσμευθούμε εντελώς από τους ρόλους που παίζουμε μέσα σε αυτόν και να μην αντιλαμβανόμαστε πλέον σύμφωνα με αυτούς τους εαυτούς μας.

Όμως με ποιόν άλλον τρόπο μπορούν να συναντηθούν και να ενωθούν οι άνθρωποι έτσι ώστε να αντισταθούν; Μοιάζει πως η επόμενη φάση των αγώνων θα επικεντρωθούν γύρω από το πεδίο της πληροφορίας. Όπως το βιομηχανικό σύστημα και ο χώρος του εργοστασίου παρήγαγε μαζικά μια ολόκληρη κοινωνική δομή συνάμα με τα μαζικά παραγόμενα υλικά αγαθά, έτσι και οι νέες κοινωνικές σχηματοποιήσεις παράγονται από τον τρόπο που ενημερωνόμαστε και πληροφορούμαστε.

Τώρα που το μεγαλύτερο κομμάτι της ανθρώπινης φυλής είναι άσχετο με την παραγωγή των περισσοτέρων πραγμάτων, το κύριο πράγμα που μας κρατά συνδεδεμένους με την υπάρχουσα κυρίαρχη τάξη πραγμάτων είναι ο τρόπος που αυτή δομεί τις αλληλοσυσχετίσεις μας και την αίσθηση που έχουμε για το τι είναι και τι δεν είναι εφικτό.

Τα νέα «συμμετοχικά» media κρατούν απασχολημένο έναν πλεονάζοντα και περιττό πλέον πληθυσμό καθώς οι άνθρωποι αυτοί ανταγωνίζονται απεγνωσμένα μεταξύ τους για λίγη προσοχή μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Αυτή η διαδικασία ελέγχει με ιδιαίτερη λεπτότητα όλα όσα μπορούμε να φανταστούμε. Το να πολεμήσουμε μέσα στο πεδίο της πληροφορίας δεν σημαίνει μόνο να μπλοκάρουμε συγκεκριμένες ιστοσελίδες, όπως έκανε το αποκεντρωμένο δίκτυο των Anonymous σαν απάντηση στο κλείσιμο του Wikileaks.

Αυτό το πεδίο επεκτείνετε πολύ πιο πέρα από το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα σε όλων των ειδών τις δομές μέσω των οποίων οι άνθρωποι από κοινού κατασκευάζουν τις αντιλήψεις τους για την πραγματικότητα.

Οι γλώσσες και τα συστήματα μέσω των οποίων η ανθρωπότητα προσδίδει νοήματα και χαρακτηριστικά στην πραγματικότητα βρίσκονται στην εποχή μας σε διακύβευμα.

Πρέπει να δημιουργήσουμε νέες συνδέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, νέα  κοινωνικά δίκτυα μέσω των οποίων θα ρέει η πληροφορία και οι άνθρωποι θα ανταποκρίνονται στον κόσμο που βρίσκεται γύρω τους. Όσο περισσότερο αυτά τα δίκτυα εκτείνονται εκτός διαδικτύου, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχουμε να τα διατηρήσουμε υπό τον έλεγχο μας.

Αυτό ίσως να μοιάζει σαν ένας αγώνας οπισθοχώρησης. Ο καπιταλισμός έχει ήδη κατακτήσει όλο τον πλανήτη και εμείς πολεμάμε από τα τελευταία οχυρά που μας έχουν μείνει: τους νοητικούς μας χώρους και τις κοινωνικές μας σχέσεις.

Όμως, μέσα από κάθε αγώνα αμφισβητείται το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, τώρα που οι νέες μορφές αυτοοργάνωσης διαδικτυώνονται σχεδόν στιγμιαία. Υπό αυτή την λογική, σπίθες αντίστασης μπορούν να υπερβούν τα όρια του ακτιβισμού ενώ υποκουλτούρες να γίνουν καταλύτες για ολόκληρες εξεγέρσεις.

Καθώς ολοκληρωνόταν αυτό το κείμενο εξεγέρσεις ξέσπασαν στην Τυνησία, την Αίγυπτο και άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής. Μια νέα γενιά αποδυναμωμένη, ξεριζωμένη και όμως συνδεδεμένη μέσω της χρήσης των νέων τεχνολογιών προξένησε ένα κύμα εξεγέρσεων χωρίς κεντρική ηγεσία. Αυτό το κύμα ξεκίνησε στο κοινωνικό περιθώριο, η υπόλοιπη κοινωνία όμως το πλαισίωσε γρήγορα, μόλις αντιλήφθηκε ότι είχε έστω και τις ελάχιστες νικηφόρες πιθανότητες. Σαν απάντηση, η Αιγυπτιακή κυβέρνηση έκοψε τις συνδέσεις του διαδικτύου και των κινητών τηλεφώνων με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να εξαγριωθεί ακόμα περισσότερο. Αυτή η εξέγερση δεν πήρε ακόμα αντικαπιταλιστική μορφή, όμως μας προσφέρει ένα παράδειγμα για το τί ίσως συνεπάγεται μια αντικαπιταλιστική επανάσταση και πόσο κεντρικής σημασίας θα είναι για οποιαδήποτε μεγάλη εξέγερση στο μέλλον οι τεχνολογίες επικοινωνιών και τα κοινωνικά δίκτυα.

Στο μέλλον, κατά πάσα πιθανότητα θα δούμε κυβερνήσεις να προσπαθούν να διαμορφώσουν με τέτοιο τρόπο την αρχιτεκτονική των επικοινωνιών ώστε δεν θα είναι πλέον απαραίτητο να μπλοκάρουν το διαδίκτυο. Επιχειρηματικοί όμιλοι όπως η Google θα κατευθύνουν με αδιόρατες κινήσεις την ροή της προσοχής προς συγκεκριμένες πλευρές προωθώντας συγκεκριμένες μορφές διαμαρτυρίας και εξαφανίζοντας κάποιες άλλες.

Το κατά πόσο μπορούμε να διατηρήσουμε κανάλια ανοιχτά για την ελεύθερη επικοινωνία θα καθορίσει τις προοπτικές απελευθέρωσης.

ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΣΗ ΣΟΥ

Όποια και αν είναι η θέση σου στην πυραμίδα – είτε είσαι μαθητής λυκείου, εποχιακός υπάλληλος ή πλήρως ασφαλισμένος εργάτης, δικηγόρος, άνεργος, φοιτητής ή άστεγος – μπορείς να πολεμήσεις από εκεί ακριβώς που βρίσκεσαι. Είναι σίγουρο ότι θα είσαι πολύ πιο αποτελεσματικός να αντιμετωπίσεις όλα όσα σε προσβάλλουν προσωπικά εκεί που τα βιώνεις άμεσα στο πεδίο που γνωρίζεις καλύτερα.

Απ’ την στιγμή που οι ζωές μας στο σύνολο τους έχουν αποικιστεί από τον καπιταλισμό, πρέπει να πάρουμε τους ρόλους που μας επιβλήθηκαν σαν το σημείο εκκίνησης της αντίστασης μας. Είναι εύκολο να περιορίσουμε την αντίσταση στον ελεύθερο χρόνο μας, να γίνει κάτι συμπληρωματικό – μια συνέλευση χωμένη στις ώρες μετά το τέλος της εργάσιμης μέρας, ένα τσιρότο για τις πληγές της καθημερινότητας. Αυτό ανταποκρίνεται με την τάση να πολεμάμε για λόγους πολλές φορές άσχετους με την καθημερινή μας ζωή.

Το πλεονέκτημα του συνδικαλιστικού μοντέλου είναι ότι παίρνει το καθεστώς που επιβάλλεται καθημερινά στους εργάτες και το μετατρέπει σε ένα χώρο οργάνωσης και αντιπαράθεσης. Εάν όμως ένα συμβιβασμένο συνδικάτο στον χώρο εργασίας σου δεν ικανοποιεί τις προθέσεις σου, τότε μάλλον θα πρέπει να πειραματιστείς με άλλους τρόπους: μια ομάδα αυτοάμυνας, μια σπείρα ληστών ή μια μυστική κοινότητα για την επαναστατική συνειδητοποίηση.

Ο καπιταλισμός δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο στους χώρους δουλειάς- μπορούμε να κάνουμε άπειρες πράξεις αντίστασης όπως να υπερασπιστούμε τους γείτονες μας που αντιμετωπίζουν εξώσεις, να καταλάβουμε τα άδεια σπίτια, να ξεζουμίσουμε τους δανειστές μας μέχρι να χρεοκοπήσουν.

Οι συλλογικές μορφές αντίστασης είναι πιο δύσκολες στα πεδία της κατανάλωσης από ότι

στα πεδία της παραγωγής και όμως είναι πιθανές: πάρε χώρους και χρησιμοποίησε τους για δημόσια ελεύθερα αυτοργανωμένα γεγονότα, πήγαινε ομαδικά σε μια πανάκριβη συναυλία, θέατρο ή σινεμά και επέβαλλε την είσοδο χωρίς εισιτήριο για όλους ή  σε ένα μεγάλο σουπερ-μάρκετ και αρνηθείτε όλοι μαζί να πληρώσετε στην έξοδο. Όσο περισσότερο οι ζωές μας θα βασίζονται στην αντίσταση και όχι στην υπακοή τόσο πιο άφοβοι θα γινόμαστε καθώς αγωνιζόμαστε.

Ένας άλλος ρόλος που θα πρέπει να αρνηθούμε είναι αυτός του αποκλεισμένου. Δεν είναι απαραίτητο να εργάζεσαι στα μέσα παραγωγής για να είσαι ο αρμόδιος να τα μπλοκάρεις, με τον ίδιο τρόπο που δεν είναι απαραίτητο να κατοικείς σε έναν εμπορικό δρόμο για να είσαι ο αρμόδιος να τον λεηλατήσεις. Καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι οδηγούνται στο περιθώριο, ο ρόλος που οι περιθωριοποιημένοι έχουν να παίξουν στην αντίσταση γίνεται όλο και πιο κεντρικής σημασίας.

Όπως λένε σε όλα τα ομαδικά αθλήματα: «παίξε από την θέση σου». Προώθησε πόρους, επινοήσεις και πληροφορίες σε όσους μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν ακόμα πιο επιδραστικά από εσένα. Όταν οι άνθρωποι παίρνουν «στα σοβαρά» τον αγώνα τους ενάντια στον καπιταλισμό τείνουν να απομακρύνονται από τις θέσεις που είχαν στην προηγούμενη ζωή τους μέσα σε αυτόν – παραιτούνται από δουλειές, παρατάνε το σχολείο, παύουν να συμμετάσχουν σε διάφορες διαδικασίες και συνήθως αρέσκονται περισσότερο να της αρνούνται, να τις διακόπτουν ή άλλες να τις εμποδίζουν να συμβούν.

Αυτό βολεύει μια χαρά τους καπιταλιστές – καθώς μια από τις λειτουργίες όλου αυτού του «πλεονάζοντος και άχρηστου» πληθυσμού είναι να συμπεριλαμβάνει όλους όσους θα προξενούσαν προβλήματα… εάν μπορούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο. Είναι πολύ καλύτερα να γίνουμε επιθετικοί, προσβλητικοί, πραγματικά δυσάρεστοι… Μην παραιτείσαι από την δουλειά σου, περίμενε μέχρι τα αφεντικά να εκφράσουν την αδυναμία τους και τότε πέρνα σε απεργία καλώντας τους πάντες να συμμετάσχουνε σε αυτήν. Μην παρατάς το σχολείο σου για να πάρεις μέρος σε κάποιο αφηρημένο πολιτικό αγώνα – οργάνωσε την κατάληψη του σχολείου σου, μετέτρεψε τις επιθυμίες σου σε ζωντανά αντι-ιεραρχικά μαθήματα αυτομόρφωσης, φτιάξε μια αντικαθεστωτική ομάδα μέσα στην σχολή σου. Όταν σε απολύσουν ή σε αποβάλλουν τότε θα είσαι έτοιμος να κάνεις το επόμενο βήμα στην ζωή σου, όποιο και αν αποφασίσεις να είναι αυτό.

Στον καπιταλισμό δεν υπάρχει ηθικό βαρόμετρο. Δεν είναι σε τίποτα πιο ηθικό το να βρίσκεσαι χαμηλότερα στην πυραμίδα. Το να έχεις ήσυχη την συνείδηση σου δεν μας ωφελεί σε τίποτα πραγματικά. Για αυτό τον λόγο – άσε τους άλλους να παίζουν από την θέση τους και μην χάνεις την δύναμη σου κατακρίνοντας τους. Ακόμα και οι δικηγόροι και οι διδάκτορες πανεπιστημίου μπορούν να παίξουν κάποιο ρόλο στην αντίσταση, εάν μπορούν να υπερνικήσουν τους φόβους τους. Δεν κερδίζουμε τίποτα από ηθικολόγους που κοκορεύονται. Το ζήτημα δεν είναι να είσαι σωστός αλλά να είσαι επικίνδυνος.    

Όταν χωριζόμαστε σε αντίπαλες και ανταγωνιστικές φράξιες σώζουμε τους καπιταλιστές από τον κόπο που είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν για να μας διαιρέσουν και να μας διασπάσουν. Κάθε θέση στην καπιταλιστική πυραμίδα είναι ένας συμβιβασμός- επέλεξε όμως προσεχτικά ποιος θα είναι ο δικός σου συμβιβασμός. Η θέση που καταλαμβάνεις στην πυραμίδα θα καθορίσει τα βιώματα σου, τις εμπειρίες σου, την ταυτότητα σου και αναπόφευκτα θα διαμορφώσει τα ενδιαφέροντα σου. Ο τρόπος που αποκτάς τα «προς το ζην» θα σχηματοποιήσει τις αξίες σου και την αντίληψη σου για την «φύση του ανθρώπου». Εάν για παράδειγμα, ξαφνικά βρισκόσουν σε μια υψηλόβαθμη θέση ενός αριστερού κόμματος ή μιας καλά χρηματοδοτούμενης Μη-Κυβερνητικής Οργάνωσης, είναι φυσικό σταδιακά να έχανες την επαφή σου με τους υπόλοιπους ανθρώπους που βρίσκονται σε λιγότερο προνομιακές θέσεις και έτσι απλά θα έχανες την πίστη σου σε αυτούς – πιστεύοντας πως όλοι οι άλλοι «δεν έχουν ιδέα για το πώς γίνονται τα πράγματα».

Πολέμησε στο πλάι με όλους όσους έχουν τις καλύτερες προθέσεις στην καρδιά τους, αλλά μην σκέφτεσαι την αντίσταση σαν κάτι που κάνεις στην θέση τους ή εκ μέρους τους.

Ξέχασε την πιθανότητα να εντοπίσεις απόλυτα την «πιο επαναστατική κοινωνική τάξη» ή να βρεις κάποιους σε χειρότερη θέση από εσένα για να γίνεις «σύμμαχος» τους. Εάν δεν αισθάνεσαι τους αγώνες των άλλων σαν δικούς σου αγώνες τότε μάλλον θα είσαι ασταθής σύμμαχος τους. Η καλύτερη βοήθεια που μπορείς να προσφέρεις σε όλους τους άλλους είναι να γίνεις μια απειλή για τις δομές εξουσίας, δείχνοντας ότι ο καθένας στην πυραμίδα έχει κίνητρα και συμφέρον να αγωνιστεί και να αρνηθεί τα προνόμια του!… Για αυτό φυσικά δεν πρέπει να παίρνεις τα προνόμια σου ως δεδομένα…. Άλλωστε το να αρνηθείς τον ρόλο σου σημαίνει να αρνηθείς τα προνόμια σου…

Για παράδειγμα οι «λευκοί / νόμιμοι» διαδηλωτές δεν γίνονται ποτέ πραγματικά απειλητικοί για τις λειτουργίες του καπιταλισμού παρά μόνο όταν φέρνουν την αστυνομία στο σημείο να τους χειριστεί όπως τους «μετανάστες / τους μαύρους / τους λαθραίους / τους παραβάτες του νόμου».

Όμως είναι σίγουρο ότι εσύ ο ίδιος θα είσαι πολύ πιο επιδραστικός κάνοντας αυτούς που είναι σαν εσένα να εξεγερθούν παρά όντας ένα στρατιωτάκι στον αγώνα κάποιων άλλων, άσχετων με την ζωή σου. Ό,τι είναι αυτό που σε έκανε να ξεπεράσεις τα όρια σου, κάνε τα πάντα ώστε να βοηθήσει και τους άλλους που είναι σαν εσένα να φτάσουν στο ίδιο σημείο.

Το νόημα σε όλα αυτά δεν είναι να πάρουμε μια μικρή εκδίκηση ή να αποκτήσουμε πλεονεκτήματα που δεν θα είχαμε με άλλο τρόπο στα πλαίσια της οικονομίας. Πάνω από όλα, το νόημα είναι να δημιουργήσουμε σχέσεις, διασυνδέσεις, να επεκτείνουμε τους δεσμούς μας και τις ικανότητες μας.

Ξεκίνα με λίγους φίλους, με όσους ανθρώπους εμπιστεύεσαι. Συνήθισε στην ιδέα να συναντιέσαι με άλλους έχοντας ένα κοινό σχέδιο που θα καταφέρνετε να το φέρνετε εις πέρας. Μάθε τον εαυτό σου να αντιδρά σε όσα τον εξοργίζουν ή τον θλίβουν. Μάθε να είσαι ανυπάκουος. Καθώς θα συναντάς στον δρόμο σου και άλλους ανθρώπους που πράττουν με τον ίδιο τρόπο θα δημιουργούνται δίκτυα με τα οποία θα μπορείτε μαζί να περάσετε σε δράση. Από την στιγμή που κάποιοι άνθρωποι δουν ότι κάτι άλλο  είναι πραγματικά εφικτό, ξαφνικά αρχίζουν να παίρνουν αποφάσεις από άλλη οπτική γωνία και οι κινήσεις τους  αλλάζουν περιεχόμενο. Σε περιόδους κοινωνικής και πολιτικής αναστάτωσης  μπορούμε να θέτουμε παραδείγματα για το τι σημαίνει και πως μοιάζει να αντιστέκεσαι, όταν τα πράγματα θερμαίνονται τότε όλα αυτά αναφλέγονται!…

ΔΙΕΔΩΣΕ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ

 Όλοι θέλουνε τα πράγματα να πάρουν μιαν άλλη τροπή, να είναι διαφορετικά, αλλά κανένας δεν είναι σίγουρος για το τί πρέπει να κάνει για να γίνει αυτό. Ακόμα και αυτοί που αποφασίζουν να πάρουν μέρος στην επίθεση και τις συγκρούσεις δεν μπορούν να είναι σίγουροι από πού να ξεκινήσουν και ούτε είναι σίγουροι για τον τρόπο με τον οποίο οι υπόλοιποι γύρω τους θα πλαισιώσουν τις προσπάθειες τους. Για αυτό τον λόγο είναι τόσο σημαντικό  όταν κάτι συμβαίνει και δίνει στους ανθρώπους μια κοινή αφετηρία.

Όταν ο 15χρονος Αλέξης Γρηγορόπουλος δολοφονήθηκε από την αστυνομία το Δεκέμβρη του 2008 ξέσπασε εξέγερση σε ολόκληρη την Ελλάδα. Τον Νοέμβριο του 2010 δεκάδες χιλιάδες κόσμου διαδήλωσαν στην Μεγάλη Βρετανία ενάντια σε ένα νέο νόμο που αύξανε δραματικά τα δίδακτρα των πανεπιστημίων. Και στα δύο αυτές περιπτώσεις οι ριζοσπάστες είχαν τελικά μια άμεση αφήγηση που διαπερνούσε τις πολιτισμικές και πολιτικές γραμμές και έπειθε τον γενικό πληθυσμό. Με αυτό τον τρόπο, νομιμοποιήθηκαν κοινωνικά μορφές αντίστασης στις οποίες τα υποκείμενα που συμμετείχαν, θα ήταν αδύνατο να φανταστούν τους εαυτούς τους να συμμετάσχουνε σε αυτά λίγο καιρό πριν ξεκινήσουν τα συγκεκριμένα γεγονότα.

Συνήθως αυτά τα σημεία αφετηρίας είναι σημεία αντίδρασης, ανταπαντήσεις σε μια νέα αδικία που ξεπερνά ακόμα και το επίπεδο κακομεταχείρισης που οι άνθρωποι είχαν καταντήσει να θεωρούνε ανεκτό. Είναι εύκολο για τους ανθρώπους να συμφωνήσουν ότι αντιμάχονται όλοι μαζί καινούργια εξόφθαλμα εγκλήματα, όμως είναι πολύ δύσκολο για αυτούς τους ίδιους να φανταστούν μια θετική εναλλακτική. Η νομιμότητα είναι με τέτοιο τρόπο κοινωνικά κατασκευασμένη ώστε οι άνθρωποι που αντιστέκονται να βρίσκονται πάντοτε εκτός αυτής, με τον ίδιο τρόπο που οι αποκλεισμένοι, για παράδειγμα, δεν μπορούν να επικαλεστούν καμία κυριότητα νομιμότητας για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα τους. Μπορείς να αντιμετωπίσεις αυτά τα εμπόδια μόνο προπαγανδίζοντας αφηγήσεις που πηγαίνουν πολύ βαθύτερα από «το παράπτωμα ενός τυχαίου αστυνομικού» ή «την αδικία μιας συγκεκριμένης νομοθεσίας», προβάλλοντας πιο ριζοσπαστικές κριτικές του συστήματος και αναδεικνύοντας οράματα που έχουν την δύναμη να μεταμορφώνουν καταστάσεις.

Έπειτα φυσικά, πρέπει να πράξεις σύμφωνα με αυτές τις αφηγήσεις. Οι ιδέες δεν έχουν καμία δύναμη μέχρι την στιγμή που οι άνθρωποι βλέπουν κάποιους να συμπεριφέρονται σαν να είναι πραγματικές.

Ψάξε για αδύναμα σημεία και λάθη στην διάταξη των σύγχρονων σχηματισμών της εξουσίας. Η εξουσία διαχέεται ακανόνιστα στις μέρες μας και χρησιμοποιώντας επίσης πολλών ειδών «συναλλαγές» – χρήματα, έλεγχος της προσοχής, κοινωνική απόρριψη. Όλα αυτά, δεν είναι ισάξια μεταξύ τους και δεν δρουν σύμφωνα με τους ίδιους νόμους. Στις επερχόμενες συγκρούσεις κάποια κενά στην διάταξη της κυριαρχίας θα προκύψουν (και θα προσφέρουν ευκαιρίες που θα πρέπει να αρπάξουμε) από τις εντάσεις που θα δημιουργηθούν ανάμεσα σε όλα αυτά τα διαφορετικά είδη «συναλλαγής».

ΒΡΕΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΕΣΑΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΝΑ ΕΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΙ

Με ποιο τρόπο μια μορφή αντίστασης μπορεί να διαχυθεί ή να συνεισφέρει σε άλλες μορφές αντίστασης; Αυτό ίσως αποδειχθεί καθοριστικό για την επιδραστικότητα που μπορεί να έχει τελικά η συγκεκριμένη μορφή αγώνα. Η πιο αποφασιστικής σημασίας πλευρά μιας πράξης που αψηφά τους νόμους και προκαλεί την κανονικότητα είναι η συσχέτιση της με άλλες αντίστοιχες πράξεις.

Όσοι αγωνίζονται ενάντια στους καταναγκασμούς που επιβάλλει ο καπιταλισμός πρέπει να μπορούν να αναγνωρίζουν και να δημιουργούν μέτωπα με όλους τους άλλους που επίσης αγωνίζονται. Εάν δεν κάνουν κάτι προς αυτή την κατεύθυνση τότε όσο ικανοί και επιδραστικοί και αν είναι, οι καπιταλιστές θα τους εξουδετερώσουν χρεώνοντας τα αιτήματα τους εις βάρος κάποιον άλλων. Στην καλύτερη, αυτό που θα καταφέρουν είναι να πάρουν την θέση της προηγούμενης κυρίαρχης τάξης χωρίς να αλλάξουν σε τίποτα το σύστημα.

Δεν μπορείς άλλωστε να μετρήσεις την ισχύ μιας εξέγερσης με τον ίδιο τρόπο που μετράς την δύναμη ενός αστυνομικού τμήματος. Η δύναμη μιας εξέγερσης είναι κοινωνική, δεν είναι στρατιωτική. Το ζήτημα είναι πόσο μεταδοτική είναι, πόσο ευρέως απλώνεται στον γενικότερο πληθυσμό, σε πιο βαθμό μεταμορφώνει τις σχέσεις και τους συσχετισμούς.

Οι λαϊκοί ξεσηκωμοί μπορούν να θριαμβεύουν απέναντι σε  πολύ καλά εξοπλισμένους στρατούς εάν διατηρήσουν τον παλλαϊκό και δημοφιλή χαρακτήρα τους. Από την στιγμή όμως που καθοριστούν οι αντιμαχόμενες πλευρές και προσδιοριστούν τα όρια της αντίληψης και τα πεδία δράσης, πλέον γίνεται πολύ ασφαλές για τους κυβερνήτες να βασιστούν για άλλη μια φορά στην απάνθρωπη δύναμη τους.

Επομένως, μην αφήνεις τους εχθρούς σου να σε απομονώσουν από όσους είναι σαν εσένα, μην βάζεις τον εαυτό σου σε καραντίνα, ζώντας αποκλεισμένος στα γκέτο μιας υποκουλτούρας, μην αφήνεις τους υπόλοιπους ριζοσπάστες να σου επιβάλλουν δυσνόητα ιδεολογικά σημεία αναφοράς που το μόνο που κάνουν είναι να δυσχεραίνουν την επαφή σου με την ευρύτερη κοινωνία.

Αυτό που πραγματικά επιτελεί την κοινωνική αλλαγή δεν είναι τα «κινήματα» αλλά η μεταδοτική και μολυσματική δύναμη του μεταμορφωτικού παραδείγματος. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα στην έξαψη της μεταμόρφωσης τους είναι πολύ περισσότερο απειλητικοί και έχουν πολύ περισσότερα να προσφέρουν στην υπόθεση της επανάστασης από αυτούς τους αγωνιστές που δεν άλλαξαν σε τίποτα τα τελευταία τριάντα χρόνια. Οι πρώτοι ίσως δεν έχουν ακόμα εμβαθύνει στην πολιτική και την στρατηγική τακτική, όμως η ασυνέπεια, η αντιφατικότητα και η αδεξιότητα τους εξισορροπείται από την ευελιξία τους, την εφευρετικότητα τους, την ορμητικότητα και την αισιοδοξία τους όπως επίσης και από τον ευρύ κύκλο σχέσεων που διατηρούν με ανθρώπους που δεν έχουν ακόμα πάρει θέση σε καμιά από τις αντιμαχόμενες πλευρές.

Από την στιγμή που οι νέες τους ταυτότητες σαν ριζοσπάστες θα έχουν αποκρυσταλλωθεί, ο ρόλος που θα έχουν να παίξουν στις κοινωνικές αναταραχές θα είναι όλο και λιγότερο δυναμικός. Μπορούν να συγκρουστούν, ίσως και με όλο και μεγαλύτερη εξειδίκευση, πάντα όμως από μια προκαθορισμένη θέση.

ΒΡΕΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΕΣΑΙ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΔΙΕΞΟΔΟΥΣ ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ.

 Όταν πρέπει να αξιολογήσουμε μια τακτική ή μια στρατηγική τότε μια από τις σημαντικότερες ερωτήσεις που έχουμε να απαντήσουμε είναι κατά πόσο αυτός ο τρόπος ή αυτό το σχέδιο εξασφαλίζει περισσότερες ευκαιρίες και πρόσβαση σε νέους πόρους.

Μερικές φορές είναι καλύτερα να χάσεις κάποια πράγματα για να πετύχεις ένα συγκεκριμένο στόχο, όμως εάν αυτό συμβεί σε υπερβολικό βαθμό τότε είναι δύσκολο να επανέλθεις.

Πολλά σχέδια τελικά βουλιάζουν επειδή αποτυγχάνουν να αναπληρώσουν τους πόρους που επενδύθηκαν σε αυτά: δεν μπορείς να συνεχίζεις επ’ άπειρον έναν εξαντλητικό αγώνα χωρίς να αναπληρώνεις με κάποιο τρόπο όλα αυτά που απαιτήθηκαν για να φτάσεις ως εδώ.

Από την άλλη ακόμα και αν ένας αγώνας διασφαλίζει τους απαραίτητους πόρους, είναι το ίδιο σημαντικό να αναρωτηθούμε με ποιο τρόπο τους κάνει προσβάσιμους και πως αυτοί κυκλοφορούν. Εάν δεν θέλουμε να αναπαράγουμε τις καπιταλιστικές σχέσεις ιδιοκτησίας, πρέπει να καλύπτουμε τις υλικές μας ανάγκες με τρόπους που δημιουργούν αγαθά με εντελώς διαφορετικές σχέσεις. Η αντίσταση είναι «αντικαπιταλιστική» στον βαθμό που εγκαθιστά άμεσα αντικαπιταλιστικές σχέσεις. Εάν οι δομές που δημιουργούμε και οι πόροι που αρπάζουμε συνεχίζουν να λειτουργούν μέσα στο πλαίσιο αναφοράς της ατομικής ιδιοκτησίας είναι λογικό να ανακύπτουν και μέσα στους κύκλους μας οι ίδιες σχέσεις που χαρακτηρίζουν την καπιταλιστική οικονομία.

Δημιουργώντας νέες υποδομές μπορούμε να εκφράσουμε ένα διαφορετικό τρόπο για να ζούμε και να αγωνιζόμαστε δίνοντας στους ανθρώπους πραγματικούς λόγους για να αφιερωθούν σε αυτούς τους αγώνες. Κάτι τέτοιο είναι προκλητικό και δύσκολο όταν υπάρχει τόσο μεγάλη πίεση προς την κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης των πάντων όμως σε εποχές όπου ο καπιταλιστικός έλεγχος διαρρηγνύεται αυτό γίνεται ευκολότερο.

Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αρπάξουμε κάθε πιθανή ευκαιρία για να εγκαταστήσουμε μορφές πλούτου που μπορούν να είναι κοινές για όλους.

Η πειρατεία, ας πούμε, ήταν τόσο δραστική πριν από τέσσερις αιώνες επειδή ήταν αρκετά εύκολο για τους ναυτικούς να εκθρονίζουν τους διοικητές τους και να καταλαμβάνουν τα καράβια στην σχετική ασφάλεια των μεγάλων θαλασσών. Το καράβι αντιπροσώπευε μια μινιατούρα της κοινωνίας, πολύ μακριά όμως από τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων που διατηρούσαν την εύθραυστη ισορροπία της κυριαρχίας στην στεριά. Αμέσως μόλις στασιάζανε οι ναύτες, η πρώτη τους δουλειά ήταν να συντάξουνε νέους όρους κοινής συμφωνίας συλλογικοποιώντας τα πάντα στο καράβι πριν εξαπολύσουν πόλεμο ενάντια στο καθεστώς της εποχής τους.

Αυτός ο τρόπος εξέγερσης μπορούσε να διαδοθεί με κυτταρική διαίρεση καθώς το ένα πλήρωμα χωριζότανε σε δύο ομάδες όταν με μια επόμενη επίθεση οι πειρατές αρπάζανε κάποιο καινούργιο καράβι και απελευθέρωναν το πλήρωμα ή μέσω της μεταδοτικότητας, όταν ένας ναυτικός που υπήρξε πειρατής στο παρελθόν έμπαινε στο πλήρωμα κάποιου πλοίου ή μέσω της φήμης όταν οι ναύτες κάποιου πλοίου μάθαιναν για τις πειρατικές εξεγέρσεις και αποφάσιζαν να τις κάνουν πράξη για τους εαυτούς τους.

Ποιες τοποθεσίες θα μπορούσαν στην εποχή μας να παίξουν τον ρόλο που έπαιξαν κάποτε τα πειρατικά καράβια; Ποιοι είναι οι χώροι και οι πόροι που μπορούμε να αρπάξουμε και να τους στρέψουμε ενάντια σε μια κοινωνία βασισμένη στην ατομική ιδιοκτησία;

Επιπροσθέτως, για να συλλογικοποιήσουμε άμεσα την πρόσβαση στους ανάλογους πόρους χρειαζόμαστε μορφές αγώνα που να εγγυούνται την αναδιανομή της ίδιας της εξουσίας.

Οι εξεγερμένες κοινότητες, για να προστατεύουν τους εαυτούς τους από τους εξωτερικούς εχθρούς και τους σφετεριστές της εξουσίας στο εσωτερικό, πρέπει να εγκαθιδρύουν πολύμορφες δομές επιρροής που θα υπονομεύουν διαρκώς την ανάδυση νέων ιεραρχιών.

Δεν υπάρχει κάποιος σύντομος παράδρομος για την ελευθερία. Όπως τα πολιτικά κόμματα, έτσι και οι διαφόρων ειδών ηγέτες δεν μπορούν να μας εξασφαλίσουν την ελευθερία, μπορούν μόνο να την πάρουν από τα χέρια μας. Εάν δεν είμαστε πολύ προσεχτικοί, μπορεί να καταφέρουμε να ανατρέψουμε όλες τις κυβερνήσεις του κόσμου και να καταλάβουμε όλους τους εργασιακούς χώρους χωρίς τελικά να έχουμε κάνει ούτε ένα βήμα ώστε να πάρουμε στα χέρια μας το ίδιο μας το πεπρωμένο.

Σε βάθος χρόνου, το ζήτημα δεν είναι να είμαστε βέβαιοι ότι τα πράγματα θα διανέμονται εξίσου σε όλους αλλά να εγκαταστήσουμε μια σχέση προς όλα τα υλικά αγαθά που θα μας επιτρέπει να συνειδητοποιούμε τις ικανότητες μας σύμφωνα με τον τρόπο που μας ταιριάζει και μας αναλογεί.

Πρέπει να σταματήσουμε να σχετιζόμαστε με τους εαυτούς μας και με τους άλλους γύρω μας σύμφωνα με τους ρόλους που διατηρούμε στην καπιταλιστική κοινωνία και να δημιουργήσουμε πραγματικά νέες αντιλήψεις για το τι μπορεί να είναι η ζωή μας.

ΔΕΙΞ’ΤΟΥΣ ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΦΕΝΤΙΚΟ: ΚΑΝΕΝΑΣ!

ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ ΓΙΑ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ.    

Ίσως δεν είναι πραγματικά εμφανές το πότε θα αλλάξουνε τα πράγματα. Το σίγουρο είναι ότι όσο πιο ασταθής και εύθραυστη θα γίνεται η παλαιά τάξη πραγμάτων, θα επιβάλει την μονιμότητα της με όλο και πιο επιθετικούς και βίαιους τρόπους. Ένα καθεστώς που ουσιαστικά δεν επιτρέπει στον εαυτό του να δείξει τις αδυναμίες του θα αποφύγει με κάθε κόστος να συμβιβαστεί. Υπό αυτή την λογική, ίσως να είναι αδύνατο να επιτύχουμε μεσοπρόθεσμους στόχους.

Η αντίσταση ίσως να μοιάζει ανεπιτυχής, αναποτελεσματική και όλο και πιο «παράλογη» μέχρι την στιγμή που τελικά θα φτάσει σε ένα πραγματικά κρίσιμό σημείο.

Αυτό μας επιβάλλει να εστιάσουμε πολύ περισσότερο στο περιεχόμενο της αντίστασης παρά στην άμεση αποτελεσματικότητα της, να δημιουργήσουμε νέους τρόπους συσχέτισης των ανθρώπων και νέους τρόπους να σχετιζόμαστε με τα υλικά αγαθά, να εκφράσουμε νέες αξίες που θα διερευνούν κατευθύνσεις πέραν του καπιταλισμού. Το ζήτημα δεν είναι εάν θα επιτύχουμε κάποια υποτιθέμενα αιτήματα – το ζήτημα είναι να αναδείξουμε νέους τρόπους να αγωνίζεσαι, νέες ακυβερνησίες   

Καθώς η εργασία γίνεται όλο και πιο προσωρινή και κυλά παντού γύρω από τον κόσμο, καθώς επεκτείνετε σε κάθε πλευρά της ζωής μας, οι εργατικοί αγώνες ίσως να πρέπει να συμπεριλάβουν και αγώνες σε χώρους, μέρη και τόπους πολύ μακρινούς από τους χώρους δουλειάς μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τους αγώνες στους χώρους εργασίας, όμως σίγουρα πρέπει να σκεφτούμε τι προσπαθούμε να καταφέρουμε με αυτούς και να επανεκτιμήσουμε την αποτελεσματικότητα τους, έτσι ώστε να μπορούν να παίξουν έναν ουσιαστικό ρόλο στις νέες μορφές συγκρούσεων που θα αναδειχθούν.

Κάθε φορά που εφευρίσκουμε ένα νέο τρόπο αγώνα αλλάζουμε το πεδίο ανοίγοντας διεξόδους σε απρόβλεπτες πιθανότητες. Ίσως τελικά να χάσουμε την μάχη αλλά παράγουμε μια νέα κοινωνική δυναμική που δημιουργεί περισσότερους κοινωνικούς αγωνιστές, μελλοντικές πρωτοβουλίες και καινοτομίες.

Πρέπει επίσης να είμαστε έτοιμοι να αγωνιζόμαστε για χρόνια και δεκαετίες ολόκληρες χωρίς να αποθαρρυνόμαστε. Πρέπει επίσης να μπορέσουμε να αντέξουμε ως το τέλος, καθώς θα εκδηλώνονται πολλές ξαφνικές αλλαγές περιεχομένου, όπως για παράδειγμα οι επιθέσεις της 11^ης Σεπτέμβρη ή η εκλογή του Ομπάμα στην Αμερική. Οι υποστηρικτές του καπιταλισμού είναι σίγουρο ότι θα εμφανίσουν τις πιο παράξενες και ακραίες εκπλήξεις εναντίον μας όταν ο πόλεμος θα εισέρχεται στην τελευταία του φάση.

Ακόμα και αν τελικά μια ξαφνική κοινωνική αναταραχή μας βρει για άλλη μια φορά απροετοίμαστους θα ανοιχτεί μπροστά στα μάτια μας μια νέα φάση που θα διαρκέσει για το υπόλοιπο της ζωής μας.

Το να περάσουμε από τον καπιταλισμό σε άλλες μορφές ζωής είναι δεδομένο πως θα είναι μια δύσκολη και μακρόχρονη διαδικασία.

Η ΑΛΛΑΓΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΩΣ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ!     

Όταν μια δομή εξουσίας καταρρέει, τα τμήματα των παλιών ιεραρχιών που την διαρθρώνανε ως τότε μπορούν να ανασυγκροτηθούν. Για παράδειγμα, αμέσως μετά την καταστροφή που επέφερε ο τυφώνας Κατρίνα στην Νέα Ορλεάνη, ένα μείγμα από αστυνομικούς εκτός υπηρεσίας και φανατικούς μπρατσομένους ρατσιστές πήρε τον έλεγχο των δρόμων. Εάν από την μια μεριά ένας από τους στόχους της αστυνομίας είναι να κρατά υπό έλεγχο τις κινήσεις των «μαύρων» και των «σκουρόχρωμων» ανθρώπων, οι μπρατσομένοι ρατσιστές μπορούν να διατηρούν αυτή την δεδομένη συνθήκη ακόμα και εάν ολόκληρο το νομικό καθεστώς έχει καταρρεύσει.

Γύρω από κάθε θεσμό, νόμισμα, συναλλαγή και κάθε μορφή ιεραρχίας βρίσκονται πάντα λεπτοφυείς περίπλοκοι σχηματισμοί από αξίες, σημασίες και πρακτικές που του επιτρέπουν να λειτουργεί.

Με τον ίδιο τρόπο που τίποτα δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «συσσωρευμένο κεφάλαιο» χωρίς την σύμβαση της «ατομικής ιδιοκτησίας», τα αστυνομικά τμήματα θα ήταν αδύνατο να λειτουργήσουν χωρίς την σύμβαση της «εξουσίας», της «διοίκησης» και του «καθήκοντος».

Αυτές δεν είναι απλά «αφηρημένες έννοιες» αλλά υλοποιημένες, χειροπιαστές σχέσεις στις οποίες οι άνθρωποι συμμετέχουν κατά την διάρκεια του συνόλου της ζωής τους. Για αυτό τον λόγο οι άνθρωποι βιώνουν αυτές τις σχέσεις ως «πραγματικές» ακόμα και αν αυτές στην πραγματικότητα είναι απλά κοινωνικά και πολιτισμικά κατασκευάσματα.

Η αστυνομία αποτελεί ιδανικό μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας: τα παιδιά μεγαλώνουν παίζοντας με κούκλες  αστυνομικών με ηρωικές φιγούρες και οι ενήλικοι αστυνομεύουν ο ένας τον άλλον με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους. Αυτοί οι τρόποι σχηματοποιούν και καθορίζουν την φαντασία μας και την συνείδηση μας σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμα και όταν αγωνιζόμαστε για να απελευθερώσουμε τους εαυτούς μας εκδηλώνουμε πολλές φορές τους ίδιους συνήθεις καταπιεστικούς ρόλους.

Όπως οι ατομικότητες είναι αντικαταστάσιμες στα πλαίσια της «λειτουργίας των θεσμών», έτσι και οι θεσμοί μπορούν να αντικατασταθούν από άλλους που θα επιτελούν όμως τις ίδιες ακριβώς «λειτουργίες».

Εκτός από την αστυνόμευση, μπορούμε να εντοπίσουμε πολλές άλλες λειτουργίες, όχι τόσο έκδηλα καταπιεστικές, αλλά όχι μικρότερης σημασίας για την λειτουργία του καπιταλισμού.

Εάν θέλουμε να μεταμορφώσουμε αυτή την κοινωνία πρέπει όχι μόνο να καταστρέψουμε τους θεσμούς που διαιωνίζουν τις παρούσες σχέσεις κυριαρχίας αλλά και να εντοπίσουμε τις λειτουργίες που επιτελούν, γιατί αλλιώς θα καταλήξουμε να παίζουμε εμείς οι ίδιοι αυτούς τους ρόλους.

Ακόμα και χωρίς κεφάλαιο, χωρίς κράτος, αστυνομία, δικαστές και καπιταλιστές, μπορούν να εμφανιστούν εντελώς καινούργιοι τρόποι που θα διαιωνίζουν την καταπίεση, την ανισότητα, την κυριαρχία και την αλλοτρίωση.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι η κατάρρευση του καπιταλισμού θα προκαλέσει αυτόματα το πέρασμα σε έναν ελεύθερο κόσμο.

Το να δημιουργήσουμε αυτόν τον ελεύθερο κόσμο, είναι ακριβώς η δικιά μας δουλειά!

CRIMETHINC- Ex Workers Collective  www.crimethinc.com

Μετάφραση/ επιμέλεια: Τάσος Σαγρής / ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ  https://voidnetwork.gr   

The post “ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ!” (Στρατηγικές σύγχρονης αντικουλτούρας) appeared first on Void Network.

Την ίδια στιγμή παραδίδουν τις πλατείες και τα πάρκα μας σε γελοίες, εμπορικές εκδηλώσεις αναπαράστασης “ελευθερίας” διοργανωμένες από τον Οργανισμό Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του δήμου Αθηναίων, την Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ωνάση, διαφημιστικές εταιρείες, Μ.Κ.Ο. και άλλες βλακώδεις εμποροπανήγυρεις. Οι συντηρητικές και απολυταρχικές αποφάσεις τους δεν θα μείνουν αναπάντητες.

Η πόλη, τα πάρκα και οι πλατείες ανήκουν σε όλους εμάς, δεν ανήκουν ούτε στον δήμαρχο, ούτε στους αστυνομικούς. Δεν θα επιλέξει, ούτε θα αποφασίσει ο υπουργός δημόσιας τάξης, ο δήμαρχος και η περιφερειάρχης την κουλτούρα μας και την αισθητική μας, δεν θα πάρουμε την άδεια τους για να ζούμε, να δημιουργούμε, να συναντιόμαστε, να γιορτάζουμε και να αγωνιζόμαστε στους δρόμους της πόλης μας.

Καταστρέφουν ένα κοινωνικό κεκτημένο ελεύθερων αυτοοργανωμένων εκδηλώσεων με ιστορία πάνω από 40 χρόνια στην πόλη των Αθηνών και σε άλλες πόλεις της χώρας. Επιβάλλουν ένα είδος άμεσης λογοκρισίας σε χιλιάδες ανθρώπους.
Μας γυρνάνε με αυτό τον τρόπο πίσω στα χρόνια της Δικτατορίας.
ΘΑ ΟΡΓΑΝΩΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ!
ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΡΟΥΜΕ ΑΔΕΙΑ ΑΠΟ ΚΑΝΕΝΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ!

ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ [Θεωρία, Ουτοπία, Συναίσθηση, Εφήμερες Τέχνες]

https://voidnetwork.gr

The post Λογοκρισία εκδηλώσεων στον Δημόσιο Χώρο- Κενό Δίκτυο appeared first on Void Network.

Αυτή την κατάσταση υστέρησης, ο Κωστόπουλος, ακολουθώντας μία εδραιωμένη (ρατσιστική) γλωσσική πρακτική, την περιέγραψε ως «βλαχιά» από την οποία μας βοήθησε ο ίδιος να απαλλαγούμε.

Η διάγνωση του άλλοτε συνεργάτη του αντιθέτως δεν είναι τόσο αισιόδοξη: κατ’ αυτόν, το χάσμα αντί να μεγαλώνει μικραίνει· από τον «προθάλαμο της ιστορίας» και το «όχι ακόμα», που λέει και ο Τσακραμπάρτυ, κινδυνεύουμε να καταλήξουμε στο «ποτέ». Πάντως τα τελευταία χρόνια πήγαν χαμένα, και ιδίως η τελευταία δεκαετία όπως δηλώνεται από τον τίτλο· δεν ήταν χρόνια προσέγγισης του «ευρωπαϊκού υπερεγώ» (Σταυρακάκης), αλλά ακόμη μεγαλύτερης απομάκρυνσης απ’ αυτό.

Το Edito του Γεωργελέ, το οποίο κατά τα άλλα ανακυκλώνει και ανασυνδυάζει γνωστά και τετριμμένα θέματα από την επιχειρηματολογία του εκσυγχρονιστικού χώρου, είναι ενδιαφέρον για τον εξής λόγο: δείχνει εμπράκτως ότι ο λαϊκισμός δεν είναι το αντίθετο του ελιτισμού· μπορεί να συνυπάρχει με αυτόν, και να συναπαρτίζουν έναν ελιτιστικό λαϊκισμό.

Το κείμενο αυτό ως προς τη δόμησή του ακολουθεί τα τυπικά στοιχεία του λαϊκιστικού λόγου: πρώτα απ’ όλα, είναι αντισυστημικό· αποκλειστικός στόχος της πολεμικής του είναι το σύστημα, το «ελληνικό σύστημα εξουσίας» –η λέξη σύστημα απαντά 11 (!) φορές στη σχετικά σύντομη έκτασή του, συνοδευόμενη και από άλλα επίθετα όπως «παρασιτικό», «χρεοκοπημένο», «παλιό» κ.ο.κ.

Αυτό το «σύστημα» είναι η αιτία όλων των δεινών· αλλά δεν μας εξηγείται πουθενά από πού προέκυψε το ίδιο το σύστημα, εάν αυτό έχει κάποια αιτία. Προφανώς το σύστημα είναι causa sui, είναι από μόνο του αιτία του εαυτού του. Ως τέτοιο, αντιπαραβάλλεται προς την «κοινωνία», και μάλιστα σε μια λογική μάχης, πολεμικού μετώπου:

“Το 2010, το ελληνικό σύστημα εξουσίας έδωσε τον νυν υπέρ πάντων αγώνα. Και τον κέρδισε. Ηττημένη ήταν η ελληνική κοινωνία.”

Η σχέση «συστήματος» – «κοινωνίας» είναι ξεκάθαρα σχέση εκμετάλλευσης (της δεύτερης από το πρώτο). Ο Γεωργελές δεν χρησιμοποιεί βέβαια πουθενά αυτόν τον μαρξιστικής προέλευσης όρο. Ωστόσο, το αφήγημά του μιλάει ακριβώς γι’ αυτό: για μια κατάσταση όπου μια μειοψηφία αθέμιτα αξιοποιεί την πλεονεκτική της θέση και αποκτά υλικά και συμβολικά οφέλη απομυζώντας το σύνολο.

Αλλά κάθε αφήγημα εκμετάλλευσης, είθισται να συνοδεύεται και από μία θεωρία επανάστασης, ή κάποια άλλη μεσσιανική προσδοκία λύτρωσης. Εδώ δεν υπάρχει τίποτε τέτοιο· υπάρχει ένα προφητικό κήρυγμα που ψέγει και καταγράφει σχετλιαστικά τη ραστώνη, την αδιαφορία και την αδράνεια των υφιστάμενων την εκμετάλλευση, χάρη στην οποία το «σύστημα» εξακολουθεί να θριαμβεύει ανενόχλητο. Και μάλιστα σε έναν αγώνα διμέτωπο: διότι απέναντί του δεν έχει μόνο την [ελληνική] «κοινωνία», αλλά και έναν εξωτερικό αντίπαλο, ο οποίος είναι οι δανειστές. Σε ένα σημείο βέβαια το κείμενο υπονοεί ότι ο εχθρός αυτός δεν είναι πραγματικός, αλλά τον «εφηύρε» το «πελατειακό κράτος» ώστε «να καμουφλάρει την αιτία της χρεοκοπίας και να διασωθεί». Αλλού όμως αποδέχεται ως απολύτως υπαρκτή αυτή την αντιπαλότητα:

“Ο σκληρός πυρήνας του πελατειακού κράτους (…) έκανε με τους δανειστές μια περισσότερο επωφελή για τα συμφέροντά του συμφωνία: Διαπραγματεύτηκε την επιβίωσή του κερδίζοντας τη διατήρηση του παρασιτικού συστήματος και σε αντάλλαγμα αποδέχτηκε πρόθυμα όλους τους όρους εξασφάλισης των δανειστών (…). Οι εταίροι, απηυδισμένοι από την πολύχρονη προσπάθεια να πείσουν για μεταρρυθμίσεις μια χώρα που αρνείται να αλλάξει, διασφάλισαν τα συμφέροντά τους κυνικά και μας εγκατέλειψαν”. (Οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Το σύστημα λοιπόν είναι ανίκητο: κατάφερε να οδηγήσει τους Ευρωπαίους εταίρους στην παραίτηση και τη συνθηκολόγηση, και ακριβώς το ίδιο επέτυχε με την ελληνική κοινωνία. Πώς συνέβη αυτό το θαύμα; Πού βρήκε τη δύναμη; Το σύστημα φαίνεται είναι ο ίδιος ο θεός (πράγμα αναμενόμενο εξάλλου, εφόσον είναι causa sui). Ή ο διάβολος –μικρή διαφορά έχει. Πάντως είναι ένα υποκείμενο με υπεράνθρωπη και υπεριστορική ισχύ.

Το άρθρο αυτό νομίζω ότι πιστοποιεί ακόμα μια φορά τα αδιέξοδα όποιου επιχειρεί να αρθρώσει με κάποια πειστικότητα έναν πολιτικό λόγο με όρους νεοφιλελευθερισμού (ή πάντως αντι-αντι- νεοφιλελευθερισμού). Οι ανυπέρβλητες αντινομίες στις οποίες προσκρούει, το καθεστώς της ατέλειωτης καταγγελιολογίας και ψόγου χωρίς δυνατότητα λύτρωσης στο οποίο περιπίπτει, νομίζω ότι συνδέεται με το γεγονός ότι ο λόγος αυτός, για να ακουστεί, αναγκάζεται να μιμηθεί τα σχήματα αυτών που επιλέγει ο ίδιος ως αντιπάλους του (του λαϊκισμού, αλλά και του μαρξισμού, ή πάντως του «κοσμοθεωρητικού μαρξισμού» όπως λέει και ο Μίχαελ Χάινριχ), τα οποία όμως κάποια στιγμή αντιβαίνουν προς το περιεχόμενο των θέσεων που θέλει ο λόγος αυτός να εκφράσει και τον οδηγούν σε παράλυση.

Πραγματικά, αν το ερμηνευτικό σχήμα του Γεωργελέ είναι, όπως δείξαμε, παράλογο, αυθαίρετο και καθόλου πειστικό, το ίδιο ισχύει κατά μείζονα λόγο για την πρακτική δραστικότητα του λόγου του. Διότι σε αυτό το εφιαλτικό τοπίο που σκιαγραφεί, ρητά και επανειλημμένα δηλώνει ο ίδιος ότι όσοι αντιστέκονται –ή μάλλον, όσοι απλώς συνειδητοποιούν και συμμερίζονται το πρόβλημα όπως το ορίζει αυτός- είναι μία φωτισμένη μειοψηφία. Ο αρθρογράφος, και οι –ελάχιστοι- ομοϊδεάτες του, είναι φωνές βοώντων εν τη ερήμω· είναι οι σοφοί που ορούν τα προσιόντα, ή μάλλον τα ήδη προσελθόντα και παρόντα, για τα οποία όμως ο πολύς λαός παραμένει ανυποψίαστος, αν δεν τα επικροτεί κιόλας.
Αυτό είναι φανερό σε πολλές διατυπώσεις, όπως π.χ. οι εξής:

«κανείς δεν βλέπει πραγματικά αυτό που πρέπει να δει».

«Κανείς δεν θα θυμάται ότι το πρόβλημα που είχαμε ήταν να αλλάξει η χώρα».

«Όποιοι, λίγοι, πολιτικοί προσπάθησαν να ψελλίσουν την αλήθεια και να οδηγήσουν την Ελλάδα στην έξοδο από την κρίση, εφαρμόζοντας έστω και σπασμωδικά τις αναγκαίες αλλαγές, στοχοποιήθηκαν»

«Όλο το παλιό σύστημα εξουσίας, οικονομικό και πολιτικό, πιέζει αφόρητα τους λίγους πολιτικούς της ΝΔ και της Κεντροαριστεράς που επιμένουν να περιγράφουν σκοτεινό το μέλλον, αν δεν αλλάξουμε πορεία».

Αυτή όμως η ολιγαρχική επιμονή του Γεωργελέ, από ένα σημείο και πέρα αρχίζει να υπονομεύει και να εμφανίζει ως αδικαίωτη την επιλογή του να αποκαλεί τους αντιπάλους τού συστήματος «κοινωνία». Δεν μπορεί αυτοί που βιώνουν την εκμετάλλευση και τον παρασιτισμό του «συστήματος» να είναι «λίγοι» –ή και κανείς- και ταυτόχρονα να είναι το σύνολο.

Για να πούμε το ίδιο με άλλα λόγια: αν είναι ορθή αυτή η περιγραφή της κατάστασης, δηλ. αν το «σύστημα» απομυζά, παρασιτεί, υπονομεύει οποιαδήποτε βελτίωση, τότε πώς εξηγείται ότι η «κοινωνία» μένει τόσο αδρανής και τα δέχεται όλα αυτά; Διότι η αδράνεια της κοινωνίας, και η απερίφραστη διάψευση της ελπίδας ότι μπορεί να υπάρξει αντίδραση –αλλά και της ίδιας της εντύπωσης ότι υπήρξε ποτέ στο παρελθόν τέτοια αντίδραση- αποτελεί εξίσου βασικό μέλημα του κειμένου.

Π.χ.:

“Όσο το πολιτικό σύστημα αντιστέκεται σε κάθε απόπειρα αλλαγής και χρεώνει το κόστος στην κοινωνία, καμιά βίαιη αντίδραση δεν πρόκειται να συμβεί. Δεν υπήρχε καμία «αυθόρμητη, λαϊκή αντίσταση» το 2010, παρά μόνο η αντίδραση της νομενκλατούρας, η «επανάσταση των βολεμένων». Αφού το χρεοκοπημένο σύστημα εξουσίας προφυλάσσει ικανοποιητικά τα κεκτημένα του, σταμάτησαν οι διαδηλώσεις.”

Ο ισχυρισμός αυτός είναι απλώς ακατανόητος με βάση τις ίδιες τις προκείμενες του άρθρου. Πώς και γιατί προεξοφλείται με τόση βεβαιότητα το τι πρόκειται να συμβεί; Εάν το «σύστημα» χρεώνει το κόστος στην «κοινωνία», πώς εξηγείται ότι αυτή η τελευταία δεν αντιδρά; Λογικά το ακριβώς αντίθετο θα έπρεπε να συμβαίνει. Εκτός και αν υποθέσουμε ότι η «κοινωνία» αυτή είναι μία κοινωνία ηλιθίων, εκ των οποίων κανείς δεν κατάφερε να καταλάβει αυτό που συνέλαβε ο κ. Γεωργελές. Ή, βεβαίως, εκτός αν υποθέσουμε ότι η «κοινωνία» δεν είναι ένα μονολιθικό πράγμα με ενιαία συμφέροντα που υφίσταται παθητικά τη φθοροποιό δράση της «παρασιτικής κομματοκρατίας», αλλά είναι η ίδια επιμερισμένη, κομματιασμένη, διχασμένη. Αλλά την υπόθεση αυτή ο Γεωργελές αρνείται έστω να τη σκεφτεί. Διότι αυτό θα υπονόμευε το λαϊκισμό του και δεν θα του επέτρεπε να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη διάκριση «οι λίγοι και προνομιούχοι/ οι πολλοί και αδύνατοι», η οποία του είναι εξίσου απαραίτητη για το σχήμα του.

Καμία λοιπόν «γνήσια» εξέγερση δεν έγινε ποτέ, μας λέει, και αν νομίζετε κάτι τέτοιο απατάσθε: το 2010 απλώς «οι προνομιούχοι εξεγέρθηκαν για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους».

Αλλά αν ήταν ήδη προνομιούχοι, εναντίον ποίου εξεγέρθηκαν; Αφού αυτοί είχαν την εξουσία.

Μήπως εναντίον της κοινωνίας;

Εν τοιαύτη όμως περιπτώσει, ποιοι είναι «η κοινωνία»; Οι δημιουργικοί ατομικοί επιχειρηματίες;

Αν ελάχιστοι κατανοούν την αναγκαιότητα των «μεταρρυθμίσεων», τότε πώς αυτοί οι ελάχιστοι είναι «η κοινωνία»; Και εδώ έχουμε τον ίδιο «διπλό δεσμό», την ίδια σχιζοφρένεια: η κοινωνία είναι το όνομα της απόλυτης αθωότητας και καλοσύνης, η αντιδιαστολή και το θύμα της δαιμονικής δράσης της κομματοκρατίας, και ταυτόχρονα είναι ένα κοπάδι προβάτων. Ως θύματα, τα πρόβατα αυτά στερούνται κάθε ενοχή, αλλά για τον ίδιο λόγο στερούνται και την ικανότητα να δράσουν πολιτικά. Δεν καταλαβαίνουν τίποτε, δεν αντιδρούν, δεν εξεγείρονται, ούτε προβλέπεται να κάνουν κάτι τέτοιο στο μέλλον.

Αυτές οι ανυπέρβλητες αντιφάσεις νομίζω ότι δείχνουν και τα όρια οποιασδήποτε επίδοξης πολιτικής παρέμβασης στην Ελλάδα με όρους νεοφιλελευθερισμού. Ο φιλελευθερισμός, οικονομικός, πολιτικός, πολιτιστικός ή οποιοσδήποτε άλλος, είναι ξένο σώμα για το χώρο της ελληνικής δεξιάς ή/ και του αντικομμουνισμού, και κατά τα φαινόμενα θα συνεχίσει να παραμένει απλώς στο λόγο τους ως μία επιδερμική αναφορά, ως ένας ευφημισμός, και όχι ως μία ουσιαστική και στοιχειωδώς συνεκτική επίκληση αρχών.

πηγή: https://nomadicuniversality.com

The post Οι Βλάχοι μάς κλέβουν την (νεοφιλελεύθερη) απόλαυση- του Άκη Γαβριηλίδη appeared first on Void Network.

Έτσι, η πραγματική εξουσία, συνεπικουρούμενη από το προδιαμορφωμένο αίσθημα της λαϊκής θέλησης, εναλλάσσει συνεχώς κυβερνητικές μαριονέτες, ως την πλήρη τελική απαξίωσή τους. Για να έρθει την κατάλληλη στιγμή με “καθαρά χέρια” ο εκπρόσωπος μιας “πανάγαθης κοινωνικής τάξης”, να διοικήσει ως πληρεξούσιος της αγοράς την κοινωνία και το κράτος. Έτσι, η σιωπηλή αποσιώπηση της προοδευτικής απογύμνωσης του θεσμικού από τη εξουσία του, μετατρέπεται σε σιωπηρή κοινωνική συναίνεση υπέρ του πολιτικού αυταρχισμού.

Το πάνδημο ερώτημα “γιατί δεν γεννιούνται πια μεγάλοι ηγέτες;” κρύβει ακριβώς αυτή την επιθυμία ταύτισης με τον αυταρχικό κοινωνικό πατέρα. Η μετεξέλιξη του σύγχρονου καπιταλιστικού ολοκληρωτισμού της κρίσης σε ένα πεδίο όπου η διάκριση θεσμικών μορφών και μεγάλων επιχειρήσεων έχει πλήρως αρθεί (την ίδια στιγμή που οι θεσμοί αντιπροσώπευσης δεν εκπροσωπούν καμία άλλη κοινωνική ομάδα πέραν της απολύτως κυρίαρχης) οδηγεί στην εντατικοποίηση της αυταρχικότητας του κράτους με κοινοβουλευτικό ή μη μανδύα.

Αν το δίλημμα παγκόσμια είναι σήμερα “πουτινισμός” ή “μπερλουσκονισμός”, (δηλαδή η κυριαρχία του πολιτικού/γραφειοκρατικού επί του οικονομικού, διαμέσου μιας αυταρχικής πολιτικής προσωπικότητας που αναλαμβάνει να διευθύνει άμεσα το σύνολο της παραγωγής, ή αν αντίστροφα, η οικονομική ελίτ διαμέσου ενός ή περισσοτέρων εκπροσώπων της καταλαμβάνει και το κράτος). στην γειτονιά μας η πλάστιγγα έχει από καιρό γείρει υπέρ του δεύτερου.

Όσο η κοινωνία συναινεί στην οπαδοποίησή της που της προσφέρει απλόχερα ο θεαματικός ποδοσφαιρικός πολιτισμός, όσο αδυνατεί να αξιολογήσει τις ουσιώδεις τομές που επιφέρει η διαχείριση της διαρκούς καπιταλιστική κρίσης, όσο κυριαρχείται από το φιλοδέσποτο αίσθημα της υποτέλειας (το μόνο πραγματικό πάθος της εποχής μας), τόσο οδηγεί και οδηγείται στην επιτάχυνση της προδιαγεγραμμένης έκβασης· εκεί που το πλήθος της αρένας, σαν έτοιμο από καιρό, θα φωνάξει “νατος, νατος, ο Πρωθυπουργός!”

Σωτήρης Λυκουργιώτης– μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού για την θεωρητική επεξεργασία ενάντια στην κυρίαρχη αφήγηση “ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ” (εκδόσεις Κουρσάλ)

The post ΝΑΤΟΣ ΝΑΤΟΣ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ! – του Σωτήρη Λυκουργιώτη appeared first on Void Network.

Μεταξύ των βιβλίων που αναζητούν το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην αισθητική και της πολιτική, το Art and Social Change: A Critical Reader είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο. Έχοντας εκδοθεί το 2007, ως συνοδευτική έκδοση της ιστορικού χαρακτήρα έκθεσης «Μορφές Αντίστασης» (Forms of Resistance) στο Van Abbemuseum του Eindhoven στην Ολλανδία, το βιβλίο απαρτίζεται από μία ευρεία συλλογή κειμένων και μανιφέστων, που διαιρούνται με βάση τέσσερα μείζονα γεγονότα της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας: την Παρισινή Κομμούνα του 1871, τη Σοβιετική Επανάσταση του 1917, τα κοινωνικά κινήματα του 1968 και τις εξεγέρσεις του 1989 στο πρώην Ανατολικό Μπλοκ.

Οι επιμελητές Will Bradley και Charles Esche ολοκλήρωσαν την ανθολογία, προσκαλώντας έξι σύγχρονους κριτικούς (τους Geeta Kapur, Lucy Lippard, John Milner, Gerald Raunig, Marina Vishmidt και Tirdad Zolghadr) να δουλέψουν παράλληλα πάνω στα ιστορικά συμφραζόμενα και στις ερμηνείες ορισμένων κειμένων. Ωστόσο, το ερμηνευτικό πλαίσιο παραμένει τόσο επιφανειακό, ώστε η ουσία του εγχειρήματος αρκείται στην επιλογή ιστορικών ντοκουμέντων από τους ίδιους τους καλλιτέχνες και τους ακτιβιστές.

Συνεπώς, μια κριτική αξιολόγηση του Art and Social Change δεν θα μπορούσε παρά να ξεκινήσει από το τι συμπεριλαμβάνεται και τι παραλείπεται. Παρόλο που οι Bradley και Esche δεν αποσαφηνίζουν τα κριτήρια των επιλογών τους, διαπιστώνουμε ότι η ανθολογία ακολουθεί μια γενεαλογική προσέγγιση. Αντί να αναζητηθούν μυθολογικές καταβολές και ιστορικές ακολουθίες, ξεκινάει μία γενεαλογία με σκοπό να «διατηρείται η σωστή αλληλουχία των γεγονότων», όπως ο Φουκώ εξήγησε μετά το Νίτσε. Ο «γενεαλόγος» επικεντρώνεται στις αμέτρητες απαρχές,

στα τυχαία συμβάντα, στις στιγμιαίες αποκλίσεις –ή αντίστροφα, στα σφάλματα, στις λάθος εκτιμήσεις και στους λάθος υπολογισμούς, που γεννούν όσα ακόμη εξακολουθούν να υφίστανται και δεν παύουν να έχουν αξία για μας [1].

Μέσα από ασυνέχειες και ετερογενή επίπεδα, απομονώνοντας «διαφορετικά σημεία εμφάνισης» στην ιστορία, η γενεαλογική προσέγγιση αποφεύγει κάθε κλείσιμο ταυτότητας, αφήνοντας τον αναγνώστη ελεύθερο να επινοήσει μια τροχιά μέσω του υλικού – και κυρίως να αποφασίσει για την αξία του στο παρόν. Παρόλα αυτά, η εισαγωγή του Bradley υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη ανθολογία ανιχνεύει ξανά γεωγραφικά «αυτό που μπορεί να οριστεί κι ως ‘παγκοσμιοποίηση του μοντερνισμού»:

Η αντίληψη για την τέχνη καταρχάς, όπως προκύπτει εδώ, είναι η μοντέρνα, Δυτική, που έχει διαδοθεί σε όλον τον πλανήτη, όπως ακριβώς έχουν αντιγραφεί οι κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές συνθήκες και οι θεσμοί που την υποστηρίζουν [2].

Αυτό είναι εν μέρει αλήθεια, καθώς οι επιμελητές υποτιμούν ή αγνοούν εντελώς την κοινωνικά εμπλεκόμενη τέχνη των νότιων ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Ελλάδας, τα κινήματα κατά της αποικιοκρατίας του ’60 και ολόκληρες τις ηπείρους της Ασίας και της Αυστραλίας, όπου εξελίσσεται για δεκαετίες αυτή η «παγκοσμιοποίηση του μοντερνισμού». Περίπου οι μισοί επιλεγμένοι συγγραφείς είναι Αμερικανοί και κυρίως από τις Η.Π.Α. και σε μικρότερο βαθμό από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, τη Χιλή και την Κούβα. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού το βιβλίο αποτίει φόρο τιμής στις ευρωπαϊκές πρωτοπορίες, επικεντρωμένο ειδικότερα σε Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ρωσία, Πολωνία και σε μια χούφτα καλλιτεχνών από την Ανατολική και Βόρεια Ευρώπη (Σλοβενία, Σερβία, Ουγγαρία, Δανία και Σουηδία). Λιγοστές αναφορές –στην Ασία και τη Μέση Ανατολή κατά κύριο λόγο– λειτουργούν πρωτίστως ως μια υπενθύμιση πεδίων, που έως τώρα παραμένουν ανεξερεύνητα.

Ακόμη όμως και αν αποδεχτούμε πως αυτή είναι κυρίως μια «μοντέρνα», «δυτική» επιλογή, εντούτοις αξίζει να επισημάνουμε κάποια «τυφλά» σημεία στη θεματική,. Είναι για παράδειγμα εξόφθαλμη η παράλειψη του δυναμικού κινήματος της τοιχογραφίας, που ξεκίνησε γύρω από τους Orozco, Rivera και Siqueiros στο Μεξικό και που στη συνέχεια ενέπνευσε κοινωνικά εμπλεκόμενους καλλιτέχνες των Η.Π.Α. κατά τη δεκαετία του 1930. Τέτοιου είδους κενά ερμηνεύονται εύκολα, εάν αντιμετωπίσουμε την ανθολογία αυτή σαν μια γενεαλογική καταγραφή των μετά-το-’68 πρακτικών, στραμμένη αποφασιστικά πέρα από κάθε μαζική απεύθυνση ή εκμοντερνιστικό πρόγραμμα που, αντίθετα, δίνει έμφαση στην αυτονομία και τη μοναδικότητα κάθε εμπειρίας. Αλλά εάν αυτό είναι το ζητούμενο, τότε θα ήταν χρήσιμο να συμπεριλαμβάνονται και κείμενα που αναφέρονται στις υποκουλτούρες και τις δημιουργικές παρυφές των κοινωνικών κινημάτων, όπως των Ιταλών Indiani Metropolitani του 1977, την ακτιβιστική πτυχή του πανκ και όλα τα πειράματα «αντάρτικης» επικοινωνίας και εναλλακτικής κουλτούρας που ξεπήδησαν από τη γενιά των «Χωρίς Μέλλον» (No Future).

Οι στόχοι του βιβλίου είναι τόσο διευρυμένοι ώστε να αποκαλύπτουν εκπληκτικά μοτίβα και ενδεχόμενες συσχετίσεις μεταξύ εμπειριών που συνέβησαν εδώ και πολλές δεκαετίες και υπό εντελώς διαφορετικές πολιτικές συγκυρίες. Θα ξεδιπλώσουμε τώρα κάποια από αυτά τα δεδομένα, υπό τη μορφή μιας συζήτησης, που θα περιλαμβάνει αναφορές σε κάποιες από τις παραλήψεις που επισημάνθηκαν παραπάνω.

Marco Deseriis: Το βιβλίο ξεκινάει με μια ιδιαίτερα συμβολική ιστορική στιγμή, την Παρισινή Κομμούνα του 1871. Τότε, ο μπουρζουάδικος διαχωρισμός μεταξύ της καλλιτεχνικής και της κοινωνικής πράξης θεωρούνταν δεδομένος. Η βιομηχανική επανάσταση είχε δώσει ένα θανάσιμο χτύπημα στη χειροτεχνία –μία δραστηριότητα στην οποία πρακτικά και νοητικά προσόντα, η επιδίωξη του αισθητικού και του χρήσιμου ήταν ακόμη αδιαχώριστα. Από τη στιγμή όμως που η παραγωγή εξορθολογίστηκε, τα έργα τέχνης άρχισαν να αναγνωρίζονται μόνο από τη συνοχή τους με την αισθητική σφαίρα. Η θεωρία της «τέχνης για την τέχνη» αντικατοπτρίζει αυτό το status quo: την αποσύνδεση της τέχνης από το πρακτικό σκέλος της ζωής και την τάση να χάσει το καλλιτεχνικό έργο την κοινωνική του λειτουργία. Με την Κομμούνα, όμως, η αυτή η μπουρζουάδικη αυτονομία της τέχνης τέθηκε υπό έλεγχο. Το κάλεσμα του Gustave Courbet στους καλλιτέχνες να καταλάβουν τα μουσεία και τις συλλογές τέχνης κατά τη διάρκεια της εξέγερσης και η σοσιαλιστική αντίληψη της τέχνης του William Morris «ως μία αναγκαιότητα της ζωής των ανθρώπων, την οποία η κοινωνία δεν έχει το δικαίωμα να στερήσει από κανέναν πολίτη», μας φανερώνουν ότι στα τέλη του 19ου αιώνα οι καλλιτέχνες άρχιζαν να διεκδικούν μία κοινωνική λειτουργία της τέχνης σε συμμαχία με το εργατικό κίνημα [3].

Brian Holmes: Η ανθολογία αντανακλά την αφετηρία της, περιλαμβάνοντας τις «Θέσεις για την Κομμούνα» του 1962 των Καταστασιακών. Για αυτούς αποτέλεσε μια γιγάντια γιορτή, που σημαδεύτηκε από έναν άναρχο αυθορμητισμό και άνοιξε το δρόμο για μία «ενιαία πολεοδομία» με την καταστροφή των μνημείων τηε κυριαρχίας. Αντιμετώπισαν τον Courbet σαν έναν παραπλανημένο ιδεαλιστή, που ενώ ανέτρεψε τη στήλη της Πλατείας Vendôme, αγνόησε την διπλανή Τράπεζα της Γαλλίας, που ήταν ιδανική για λεηλασία. Αυτό που είχε στην πραγματικότητα σημασία για τους Καταστασιακούς ήταν οι υλικές συνέπειες και οι ζωντανές αισθητικές εμπειρίες της Κομμούνας – μια στάση που κληροδοτήθηκε στα κινήματα άμεσης δράσης της δεκαετίας του ’90.

Όμως, θα μπορούσε να υπήρχε κι ένα ακόμη σημείο έναρξης: οι επαναστάσεις του 1848, ένας ολοκληρωμένος κύκλος αγώνων, που εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Στη Γαλλία, το έτος 1848 σηματοδότησε την πρώτη φορά που οι εργάτες των πόλεων αναγνώρισαν τους εαυτούς τους ως κοινωνική τάξη, υποκείμενη στην ανεργία, στην έλλειψη στέγης και στην πείνα, καθώς επίσης και την πρώτη φορά που επιβλήθηκαν στη δημόσια σκηνή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ήταν η αρχετυπική σύγχρονη σύγκρουση, που βιώθηκε από τμήματα των εξουσιοδοτημένων τάξεων ως κρίση νομιμοποίησης που τις οδήγησε σε νέες πολιτικές συμμαχίες και ουτοπικά αισθητικά πειράματα. Είναι φανερό γιατί οι επιμελητές της ανθολογίας δεν ήθελαν να αναφερθούν στον ρομαντικό ιδεαλισμό που προέκυψε από το σύντομο ξέσπασμα του μπουρζουάδικου πειραματισμού. Εδώ, λοιπόν, διαβλέπω ένα πρόβλημα σε ολόκληρη μετά το ’68 αριστερά: την άρνηση να ασχοληθούν με όλη την περιπλοκότητα των κοινωνικών σχέσεων και με τις ασαφείς ή διφορούμενες μορφές που αναπόφευκτα τις ακολούθησαν.

MD: Σωστά, η κοινωνική σύνθεση του επαναστατικού κύματος του 1848 ήταν πολύ διαφοροποιημένη και διαστρωματωμένη. Συμπεριλάμβανε τους μικροαστούς, που επιδίωκαν φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις και εθνική ανεξαρτησία, μαζί με αποστερημένους (από τη γη τους) αγρότες και εργάτες εργοστασίων. Ο διανοούμενος της εποχής, που προσπάθησε να συγκροτήσει τις κοινωνικές αντιθέσεις μέσα από ένα ισχυρό αισθητικό και πολιτικό όραμα, είναι ο Charles Fourier. Ακόμη και αν τα φαλανστήρια (σ.σ. είδος ουτοπικών κοινοβίων) σχεδιάστηκαν για να φιλοξενήσουν και φτωχούς και πλούσιους και να επαναφέρουν την κοινωνική αρμονία, χωρίς να θέτουν ερωτήματα για τη βάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης πλούτου, παρόλα αυτά ενέπνευσαν τα μεταγενέστερα ουτοπικά κοινοτιστικά πειράματα. Ο Fourier συνέλαβε την ιδέα μίας εργασίας που θα είναι πηγή ευχαρίστησης, μία παιχνιδιάρικη δραστηριότητα, διαμορφωμένη με βάση τις ανθρώπινες επιλογές και επιθυμίες. Αυτό κατέστησε τις θεωρίες του αρκετά ελκυστικές στους Σουρρεαλιστές και τους Καταστασιακούς και γενικότερα σε όλα τα κοινωνικά κινήματα που εξάρουν την παραγωγική δύναμη της φαντασίας.

Το όραμα του Fourier, το οποίο δυστυχώς δεν συμπεριλήφθηκε στην ανθολογία αυτή, θα μπορούσε να ιδωθεί σαν προοίμιο όσων ο Luc Boltanski και η Eve Chiapello ονόμασαν «καλλιτεχνική κριτική» του καπιταλισμού. Αναπτυγμένη κυρίως από διανοουμένους, μποέμηδες κι εξόριστους της μπουρζουαζίας, η κριτική αυτή στοχεύει στην αλλοτρίωση και την καταπίεση που απορρέει από τη Φορντιστική (Fordist) οργάνωση της εργασίας και τη βιομηχανική εξειδίκευση των λειτουργιών. Συνοδεύεται ιστορικά από την κριτική της εργατικής τάξης για τις ανισότητες που απορρέουν από την –χαρακτηριστική του καπιταλισμού– ακόρεστη συσσώρευση πλούτου. Αλλά από τη στιγμή που αυτή η «κοινωνική κριτική» των ανισοτήτων δεν αποτελεί απαραίτητα μια κριτική της αλλοτρίωσης και της καταπίεσης (και το αντίστροφο), οι Boltanski και Chiapello επισημαίνουν ότι, ανάλογα με τις ιστορικές συνθήκες, αυτού του είδους οι δύο τρόποι κριτικής μπορούν είτε να αλληλοσυμπληρώνονται είτε να συγκρούονται [4].

Η κοινωνική κριτική εκπροσωπείται στην ανθολογία από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: Η πρώτη ξεκινάει από την Κομμούνα και φτάνει έως το βερολινέζικο Νταντά, τους Σουρρεαλιστές και μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο στην Καταστασιακή Διεθνή και στους «Diggers» του Σαν Φρανσίσκο. Οι ομάδες αυτές μοιράζονται την κοινή πεποίθηση ότι η τέχνη μπορεί να πραγματωθεί, στο σύνολό της, μόνον εφόσον πάψει να αποτελεί ένα αυτόνομο πεδίο –μία άποψη που για όλους αυτούς είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το τέλος του καπιταλισμού. Η δεύτερη κατεύθυνση εκπροσωπείται από το Μπαουχάους και το De Stijl, που προσπαθούν να υπερβούν το διαχωρισμό μεταξύ χειρωνακτικής και νοητικής εργασίας, λειτουργικότητας και απόλαυσης, εισάγοντας νέες αρχές σχεδιασμού στη βιομηχανική παραγωγή. Από μία άποψη, ο Ρωσικός Κονστρουκτιβισμός θα μπορούσε να συσχετιστεί με αυτή τη δεύτερη κατεύθυνση του μοντερνισμού, καθώς κι αυτός προσπαθεί να συγχωνεύσει την τέχνη με τη βιομηχανική παραγωγή. Ωστόσο, σε ένα ιδεολογικό επίπεδο βρίσκεται πιο κοντά στο Νταντά και τους Καταστασιακούς, στην ακραία απόρριψη κάθε στυλ ή αισθητικής που δεν καλύπτει τις περιστασιακές, ιστορικές ανάγκες της εργατική τάξης.

BH: Όλα τα παραπάνω είναι σωστά, ωστόσο για να εντοπίσει κανείς την κοινωνική κριτική σε κινήματα που επεδίωξαν είτε να μετατρέψουν την τέχνη σε καθημερινή ζωή είτε να ανακατέψουν την τέχνη με το βιομηχανικό σχεδιασμό, πρέπει να τονίσει ό,τι έχει παραλειφθεί από αυτή τη γενεαλογία. Ποικίλες εκδοχές του σοσιαλιστικού ρεαλισμού εξαπλώθηκαν στον κόσμο από το Λαϊκό Μέτωπο του 1936 ενάντια στο φασισμό, αργότερα επαναπροσδιορίστηκαν με εκπληκτικούς τρόπους από τα απελευθερωτικά κινήματα του Τρίτου Κόσμου, συχνά δε μέσω του σουρρεαλισμού. Αλλά εδώ ελάχιστα εκπροσωπούνται, οπότε και είναι δύσκολο να κατανοηθούν οι συγγένειες μεταξύ της γραφιστικής των Μαύρων Πανθήρων από τον Emory Douglas στις Η.Π.Α., των τοιχογραφιών των Brigadas Ramona Parra στη Χιλή και των αφισών του Atelier Populaire στη Γαλλία. Ο χαμένος κρίκος είναι η επαναστατική Κούβα και το Tricontinental movement (Τρι-ηπειρωτικό κίνημα), που παρήγαγε μια σειρά αφισών με μεγάλη επιρροή, οι οποίες προπαγάνδιζαν την παγκόσμια επανάσταση. Η συμπερίληψη του «Καλέσματος σε Καλλιτέχνες της Λατινικής Αμερικής», το 1972, δίνει μια ιδέα της αριστερίστικης πολιτικής αλλά όχι των οπτικών της παραδόσεων. Οι επιμελητές, λοιπόν, βρήκαν τις γενεαλογίες της άμεσης δράσης και της αυτο-οργάνωσης πιο επιτακτικές, όπως εν μέρει κι εγώ. Παρόλα αυτά, υπήρξαν εξαίσια πολιτικά πειράματα με το λαϊκό λεξιλόγιο της τέχνης του δρόμου, που σχετίζονται περισσότερο με τα εργατικά κινήματα και την κριτική τους στην κοινωνία. Σγχρονες ομάδες που μου έρχονται στο μυαλό είναι η Ne Pas Plier στη Γαλλία ή η Grupo de Arte Callejero και η Taller Popular de Serigrafia στην Αργεντινή, για μην αναφερθώ και στα αλλεπάλληλα κινήματα τοιχογραφίας σε πόλεις όπως το Los Angeles.

MD: Ναι, οι τοιχογραφίες και οι πολιτικές αφίσες που αναφέρεις (και στα οποία θα προσέθετα και τις αναρχικές αφίσες του ισπανικού εμφυλίου πολέμου) ελάχιστα αναφέρονται εδώ. Η επισκόπηση μοιάζει να δίνει το προβάδισμα σε εκφραστικές μορφές όπως η περφόρμανς, σε μανιφέστα κι εκκλήσεις για δράση. Φυσικά, οι ακτιβιστικές τοιχογραφίες και αφίσες επίσης υποδηλώνουν δράση, αλλά η οπτική αναπαράσταση της αντίστασης βρίσκεται πάντα στον κίνδυνο να εργαλειοποιηθεί από τις πολιτικές πρωτοπορίες ή να μετατραπεί σε μια τέχνη φολκλορική, έχοντας αποκοπεί από ό,τι τη δένει με τη ζωντανή κοινωνική πάλη.

Στο πλαίσιο αυτό, η ανάλυση του Debord για το θέαμα μπορεί να παραμένει επίκαιρη. Η επισκόπηση περιέχει ένα άλλο καταστασιακό κείμενο, που εξηγεί ότι η αποβολή 28 μελών οφειλόταν στο γεγονός ότι αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν την καλλιτεχνική τους καριέρα – μία στάση που δεν συμβάδιζε με την Καταστασιακή Διεθνή [5]. Αυτό υπογραμμίζει μία αντίθεση που εξακολουθεί να στοιχειώνει τη ακτιβιστική τέχνη. Εάν τα κοινωνικά κινήματα πάντα εξέφραζαν τη φαντασιακή τους δραστηριότητα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η βιομηχανία της κουλτούρας θέτει αυτές τις αναπαραστάσεις στον κίνδυνο της εμπορευματοποίησης. Όπως ανέφερες στο «The Flexible Personality», οι Boltanski και Chiapello πιστεύουν πως ο καπιταλισμός κατάφερε να μπει στην τελική του φάση, μετατρέποντας την κοινωνική κριτική σε κάτι ουδέτερο μέσω οικονομικών παραχωρήσεων και υποβιβάζοντας την καλλιτεχνική κριτική [6].

BH: Στη φλέβα τους, τα αναρχο-φιλελεύθερα κινημάτα του ’68 βγαίνουν στο φως επιλεκτικά και με τρόπο τέτοιο, ώστε να ταιριάζουν στην ανερχόμενη ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού. Αυτός ο πολιτισμικός ολοκληρωτισμός δίνει συνοχή σε ένα ασυνάρτητο σύστημα. Οι Boltanski και Chiapello μπόρεσαν να καταγράψουν τη διαδικασία με μια στατιστική ανάλυση του ’68 με όρους που χρησιμοποιούνται στη φιλολογία του μάνατζμεντ. Ωστόσο δεν εντοπίζουν κανενός είδους αξία στην καλλιτεχνική κριτική. Θρηνούν για την πτώση του εργατικού κινήματος και εξιδανικεύουν την περίοδο της ευημερίας, χωρίς να αμφισβητούν το κράτος πρόνοιας-πολέμου (welfare-warfare state), αλλά δεν παρέχουν πηγές για τους χαρακτηριστικούς αγώνες του σήμερα.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 ήταν πλέον ξεκάθαρο ότι διαμορφώνονταν νέες διαστάσεις της αποξένωσης, όχι μόνον ως προς το αποδεκτό όριο της επιτηρήσης και της παρακολούθησης αλλά και σε κάθε επίπεδο επαγγελματικής και ανεξάρτητης πρακτικής. Κάθε άτομο όφειλε να είναι όλο και πιο παραγωγικό, πιο ανταγωνιστικό, πιο συνδεδεμένο με το ψηφιακό παραγωγοκαταναλωτικό (prosumer) σύστημα. Όλα αυτά θα ήταν αδιανόητα χωρίς νέες προόδους σε ό,τι εγώ αποκαλώ «σημειωτική οικονομία», εννοώντας τόσο την ξέφρενη κατανάλωση συμβόλων και εικόνων όσο και την αδιάκοπη δημιουργία πιστωτικού χρήματος στις οικονομικές αγορές – δύο άρρηκτα συνδεδεμένα φαινόμενα. Από τότε που ήταν ήδη ορατά τα αδιέξοδα αυτής της «νέας οικονομίας», θεωρησα πως οι καλλιτέχνες όφειλαν και να ασκούν κριτική στις σύγχρονες μορφές αλλοτρίωσης και να βρούνε τρόπους προκειμένου να επαναστατήσουν ενάντια σε όλα αυτά με την αλληλεγγύη και τη συνεργασία ανθρώπων που έχουν καταπιεστεί κι έχουν μετατραπεί σε αντικείμενο εκμετάλλευσης.

MD: Η αντι-κουλτούρα δεν χρησιμοποιήθηκε επιλεκτικά μόνο για να αναδιοργανώσει τη ροή της εργασίας στη βάση ομαδικής εργασίας και της ευελιξίας αλλά επίσης για να τιθασεύσει την ηθική της ανοιχτότητας, του μοιράσματος και της αποκέντρωσης στην υπηρεσία της πρωταρχικής συσσώρευσης στον τομέα της πληροφορικής. Ο Fred Turner κατέδειξε πώς το πάντρεμα των «παιδιών των λουλουδιών» του Σαν Φρανσίσκο με την τεχνολογική κουλτούρα της Silicon Valley γέννησε αυτό που οι Richard Barbrook και Andy Cameron ονόμασαν Ιδεολογία της Καλιφόρνια [7], τον «αντι-κρατιστικό ύμνο του hi-tech φιλελευθερισμού», που οδήγησε στη διαδικτυακή (dotcom) επανάσταση του τέλους της δεκαετίας του 1990 [8].

Σχετικά με το θέμα αυτό, το Art and Social Change λέει μόνον τη μισή αλήθεια της ιστορίας. Χωρίς αμφιβολία, το «μετα-ανταγωνιστικό παιχνίδι» των Diggers να χτίσουνε «ελεύθερες Πόλεις σε όλη την Αμερική» και το φαιδρό τους σχέδιο δράσης προκειμένου να πείσουν τους υπαλλήλους των εταιρειών να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους –που συμπυκνώνεται στο σλόγκαν «Παρατήστε τη Δουλειά. Βρεθείτε με Άλλους Ανθρώπους. Αντισταθείτε στην Ιδιοκτησία» – προσφέρει έναν ισχυρό συνδυασμό κοινωνικής και καλλιτεχνικής κριτικής [9]. «Καθαρίζοντας» όμως την κριτική αυτή από τις ριζοσπαστικές της πτυχές, το ευέλικτο κεφάλαιο πρόσφερε στους εργάτες την επιλογή να εγκαταλείψουν το γραφείο (αλλά όχι και τη δουλειά) μέσω των νέων επικοινωνιακών τεχνολογιών. Να «είναι με ανθρώπους» εκφράζοντας τις δικές τους δημιουργικές και διαπροσωπικές ικανότητες στο πλαίσιο ομαδικής εργασίας. Και να επισκιάζεται το ζήτημα της «ιδιοκτησίας» και της κατανομής του πλούτου από την ιδεολογία της οικονομίας του δώρου (gift economy) και της ελεύθερης δωρεάν πρόσβασης στην κοινωνία της πληροφορίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα όλοι έχουν ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο, χωρίς να έχει σημασία αν είναι άστεγοι ή επιβιώνουν με κουπόνια.

Το σημαντικό ανείπωτο τμήμα αυτής της ιστορίας, η «βρώμικη σκοτεινή πλευρά», όπως θα το αποκαλούσε ο Žižek, είναι το γεγονός ότι η δημιουργική τάξη ταχύτατα εξευγενίζει (gentrify) νέες αστικές περιοχές, όπου θα υπάρχει μεν ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο αλλά τα ενοίκια θα είναι απαγορευτικά ακριβά. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες η βιομηχανία του real estate έχει οικειοποιηθεί και μεταπωλεί σε υπέρογκες τιμές την πολιτισμική παραγωγή των πλούσιων μποέμ («high bohemians») του Richard Florida. Παρά το χαμηλό τους εισόδημα, οι καλλιτέχνες δεν αντιμετωπίζονται ως πιθανοί σύμμαχοι από την εργατική τάξη [10] αλλά απλώς ως τελάληδες του εξευγενισμού. Θεωρώ πως οφείλουμε να ρωτήσουμε τους εαυτούς μας πώς θα αλλάξουμε αυτήν την τάση. Από που θα ξεκινούσαμε;

BH: Ξεκίνησα χρησιμοποιώντας νέα μέσα για να υποδαυλίσω αντιπαραθέσεις. Το θέμα είναι ότι το θέαμα έχει αποκτήσει ένα διαφοροποιημένο νόημα μετά την έλευση της ευέλικτης συσσώρρευσης. Δεν είναι πλέον η ομογενοποιημένη, μαζικά παραγόμενη εικόνα, που χαρακτήρισε τα κρατικά και εταιρικά μέσα των δεκαετιών του ’50 και του ’60. Τώρα είναι κάτι που συνεχώς παράγεις μέσα από μία πληθώρα μικοροσυσκευών. Πρέπει να δεχτεί κριτική εν κινήσει, στην καρδιά της διαδραστικότητας.

Η ανθολογία αυτή περιέχει σπουδαίες αναλύσεις αυτού που σήμερα αποκαλείται «tactical media» και κυρίως με κείμενα όπως το «Insertions into Ideological Circuits» του Cildo Meireles και το «Cybernetic Guerrilla Warfare» του Paul Ryan. Η συνάντηση των πολυμέσων και των υπολογιστών με τις στρατηγικές της εννοιολογικής τέχνης με στόχο τη δραστηριοποίηση του θεατή, είχε προαναγγελθεί από τα κινήματα εναλλακτικού βίντεο που είχε οραματιστεί το περιοδικό Radical Software ήδη το 1970. Όπως ακριβώς είχε αναφέρει ο Meireles στη Βραζιλία αντίστοιχα, είναι ζήτημα εισαγωγής εκφράσεων ανατροπής κατευθείαν μέσα στα κυκλώματα, όπου η ζωή διαμορφώνεται υπό τον ύστερο καπιταλισμό. Το να οικειοποιηθείς τα μέσα αυτά είναι το ίδιο σαν να οικειοποιείσαι τα μέσα παραγωγής, επειδή, όπως κατέδειξε εύστοχα και ο Félix Guattari, το διακύβευμα είναι η παραγωγή της υποκειμενικότητας [11].

Πρόσφατες εξελίξεις μπορεί κανείς να εντοπίσει στο γλωσσάρι των όρων της ιντερνετικής κουλτούρας από την Raqs Media Collective ή στη συνένετυξη με τον Ricardo Dominguez, έναν από τους ιδρυτές του Electronic Disturbance Theatre. Η δουλειά του έχει χαρακτήρα υβριδικό, κάπου ανάμεσα στου Coco Fusco και του Guillermo Gomez-Peña και στο «αόρατο θέατρο» του Augusto Boal τη δεκαετία του ’70 στη Βραζιλία, που μετατόπιζε την –Μπρεχτικής επίδρασης– αλλοτρίωση σε καθημερινούς χώρους δράσης. Μορφές όπως ο Boal αποτελούν πηγές για την επιτελεστική διάσταση της πολιτικής των Ζαπατίστας με τους οποίους ο Dominguez είχε συνεργαστεί στενά. Συνεπώς, ακόμη και στην πιο hi-tech, δικτυωμένη περφόρμανς ενυπάρχει η μετάλλαξη μιας αισθητικής και επαναστατικής ιστορίας, αρχής γενομένης από τα κινήματα του Τρίτου Κόσμου, τα οποία από μόνα τους επαναδιατύπωσαν τους διεθνιστικούς αγώνες κατά του φασισμού. Εάν η ανθολογία είχε συμπεριλάβει κάποιους από τους σύνδεσμους μεταξύ της Ιταλίας του ’70 και των κινημάτων της αντι-παγκοσμιοποίησης, τότε θα εντοπίζαμε αντιστοιχίες σε εξελίξεις εντός και εκτός Ευρώπης. Σε αντίθεση με τους Boltanski και Chiapello, δεν βλέπω πώς τα πολιτισμικά ζητήματα μπορούν να απεμπλακούν από την πολιτική της ζωής και της εργασίας. Και παρόλα αυτά, έχει επέλθει μια πραγματικά σημαντική συρρίκνωση της ικανότητας των καλλιτεχνών να αντιδράσουν, τόσο στην αλλοτρίωση όσο και στην εκμετάλλευση. Η ιδεολογική δύναμη της νεοφιλελεύθερης κουλτούρας αποδείχτηκε εκπληκτικά αποτελεσματική.

MD: Κατά τη δική μου άποψη, υπάρχουν δύο μείζονες λόγοι για τους οποίους η κριτική της αλλοτρίωσης έχει μαραζώσει. Ο πρώτος είναι ότι καθώς αυξήθηκαν οι ευκαιρίες για τους ακτιβιστές να ενταχθούν σε «ιδεολογικά κυκλώματα» το αίσθημα ότι ήταν απλώς θεατές μειώθηκε (το μότο του Indymedia «Μη Mισείτε τα Media, Γίνετε εσείς τα Media», είναι το ιδανικό παράδειγμα αυτής της μετατόπισης). Με την ανάπτυξη της κοινωνίας του δικτύου, είναι όλο και πιο προβληματικό να ισχυριστεί κάποιος, όπως έκανε ο Debord, ότι το θέαμα είναι απλώς η γλώσσα του καπιταλιστικού διαχωρισμού. Αυτός είναι ένας συσχετισμός που διαχωρίζει «αυτό που είναι δυνατό από αυτό που είναι επιτρεπτό» [12]. Τα τελευταία χρόνια το απλό Θέαμα έχει συνοδευτεί από πολλά θεάματα που ανοίγουν νέες πολιτικές φαντασιώσεις και συνάμα ενισχύουν την αυτονομία των παραγωγών τους.

Ο δεύτερος λόγος που η καλλιτεχνική κριτική του ’60 στην αλλοτρίωση δεν είναι πλέον αποτελεσματική, είναι επειδή οι νέες μηχανές έχουνε, όπως είπε κάποτε η Donna Haraway, μετατραπεί σε «προσωπικά στοιχεία και φιλικούς ‘εαυτούς’» [13]. Από τότε που αυτές οι μηχανές μια παράξενη μίξη από επαναλαμβανόμενες και δημιουργικές εργασίες, το να στραφεί κανείς εναντίον τους θα ήταν σαν να στρέφεται ενάντια στον εαυτό του. Αλλά εάν στην εποχή των δικτυωμένων ακροατηρίων κάθε κοινωνική και γλωσσική δραστηριότητα αυτόματα μετατρέπεται σε εργασία, τότε πώς μπορούμε να παραγάγουμε υποκειμενικότητες που δεν θα τρέφουν απλώς το κεφάλαιο; Το κείμενο «How To?» από την ομάδα Tiqqun, που μπορεί να δεχτεί κριτική για το διφορούμενο εκθειασμό της πολιτικής ανωνυμίας και του εξεγερσιακού μυστηρίου, προτείνει την ιδέα της Ανθρώπινης Απεργίας (Human Strike) [14]. Όπως εγώ το αντιλαμβάνομαι, αυτή είναι μία απεργία εναντία στην παραγωγή ψευδών υποκειμενικοτήτων και κριτικών οι οποίες δεν προέρχονται από τοπικές κοινότητες με ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς. Αυτό θα μπορούσε να αναγνωστεί ως κριτική της σκηνής των tactical media και, ακόμη πιο ευρέως, της τάσης να παράγονται κριτικοί λόγοι αποκομμένοι από κάθε ανάγκη να αλλάξει η κοινωνία ριζικά.

BH: Το «How To?» είναι ένα ποιητικό κάλεσμα σε εξέγερση, συντονισμένο με μία σειρά πρόσφατων εξεγέρσεων. Οι Tiqqun αναπτύσσουν μια ριζοσπαστική κριτική της κυβερνητικής κοινωνίας, που τη βλέπουν ως συνολική κινητοποίηση του εγώ άσκοπη δουλειά και κατανάλωση. Κάτι τέτοιο φυσικά υπονοεί και μια κριτική στα tactical media, που έχουν σε μεγάλο βαθμό ουδετεροποιηθεί λόγω των εταιρικών και κρατικών χρηματοδότησεων. Οι Tiqqun προτείνουν μία αντι-αισθητική, έναν τρόπο αποκοπής από τη συνεχή επανατροφοδήτηση που μας κρατάει δέσμιους στον εμπορευματοποιημένο εαυτό μας. Συνδέεται άμεσα με μια αυξανόμενη επιθυμία να φύγουμε από τις πόλεις, αλλά με σαφή διαφοροποίηση από τις ουτοπίες του ’60 του είδους που εκπροσωπείται στη σύνοψη από τη συναρπαστική αν και όχι ιδιαίτερα γνωστή καλλιτέχνιδα Bonnie Sherk με το κείμενό της για το κοινωνικό καλλιτεχνικό έργο της «Φάρμας» [15] του Σαν Φρανσίσκο. Μια λιγότερο ή περισσότερο βίαιη αισθητική απόσυρσης από νεοφιλελεύθερα δίκτυα εκφράζεται τώρα σε πολλές χώρες, επειδή είναι ένας τρόπος για να ξεκινήσει η στροφή προς ένα νέο παράδειγμα. Ένας τρόπος πολύ επικίνδυνος, όμως – που θα μπορούσε να δικαιώσει περαιτέρω κλιμάκωση του στρατιωτικο-αστυνομούμενου κράτους και τη διαρκή εδραίωση του αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού.

Στην αρχή αυτής της δεκαετίας, ήλπιζα ότι τα δικτυωμένα κοινωνικά κινήματα θα μπορούσαν να «θεατρικοποιήσουν» τις πραγματικές κοινωνικές σχέσεις της νεοφιλελεύθερης κοινωνίας, περιορίζοντας τις λειτουργικές της νόρμες και διευρύνοντας το χώρο και το χρόνο για συλλογικό στοχασμό. Αυτό συνέβη με την απελευθέρωση μιας διάχυτης κυκλοφορίας ανατρεπτικών ιδεών, που ενσωματώθηκαν από μαχητικές ομάδες σε αστικές συνθήκες. Ή, τελοσπάντων, κάπως έτσι το εξηγώ στο κείμενό μου, «The Revenge of the Concept», που περιλαμβάνεται στην ανθολογία αυτή. Αυτές οι διαμαρτυρίες πέτυχαν μέχρις ενός βαθμού, επειδή είχε γίνει μια σε βάθος μελέτη του νεοφιλελευθερισμού που περιελάμβανε ταυτόχρονα κοινωνικές και οικολογικές κριτικές. Τώρα ελπίζω ότι τα κοινωνικά κινήματα μπορούν να επηρεάσουν το νέο οικονομικό παράδειγμα που αναπόφευκτα θα προκύψει από την κρίση, επινοώντας κριτικούς και ποιητικούς λόγους (discourses), διαμορφώνοντας βιώσιμα πεδία και κατασκευάζοντας μηχανισμούς συνεργασίας. Ξεφυλλίζοντας την επισκόπηση, βρίσκω τον εαυτό μου να αναρωτιέται αν η εποχή μας μπορεί να δημιουργήσει κάποιον όπως ο Theo Van Doesburg, ο οποίος ήταν και ντανταϊστής και μέλος του De Stijl, ο οποίος μίλησε καταστροφικά για το τέλος της τέχνης, τη στιγμή που σχεδίαζε μια κοσντρουκτιβιστική αισθητική του δομημένου περιβάλλοντος. Αλλά αυτή η αναφορά παραείναι γενεαλογική! Ποια θεωρείς ότι είναι τα ασυνεχή επιτεύγματα του παρόντος;

MD: Νομίζω πως χρειάζεται να αρχίσουμε να εντοπίζουμε εκ νέου τις μορφές της αποξένωσης. Όπως κι ο Matteo Pasquinelli καταδεικνύει στο νέο του βιβλίο Animal Spirits, η λιβιδική οικονομία της δικτυακής κοινωνίας δημουργεί μία συμβολική υπεραξία, στην οποία η αγορά του real estate προσπαθεί να παρασιτίσει και να μετατρέψει σε εργασία στις νέες δημιουργικές περιοχές των παγκόσμιων πόλεων [16]. Tο γεγονός ότι η πληροφορία είναι ένα αφηρημένο, μη-ανταγωνιστικό αγαθό, δεν σημαίνει ότι και ο πλούτος της δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο οικειοποίησης και να μετατραπεί σε (ιδιωτικό) χώρο. Από αυτό προκύπτει και η λογική ότι η κριτική της πνευματικής ιδιοκτησίας δεν μπορεί να είναι διαχωρισμένη από την κριτική της υλικής ιδιοκτησίας και του ενοικίου, με άλλα λόγια της πρώιμης μορφής καπιταλιστικής ιδιοκτησίας.

Στα σύγχρονα εργοστάσια βιοπολιτικής παραγωγής, οι καλλιτέχνες είναι οι αστικοί πρωτοπόροι που εντοπίζουν τα φλέγοντα ζητήματα εκ των προτέρων. Για το λόγο αυτό είναι χρέος τους να αναρωτηθούν πώς θα διατηρήσουν την αξία που παράγουν μέσω των κοινών εικονοποιητικών τους δραστηριοτήτων και της πολιτισμικής παραγωγής στην κοινότητας που ζούν. Η επισκόπηση περιλαμβάνει ένα σπουδαίο άρθρο για την ομάδα Park Fiction, που περιγράφει τον επιτυχημένο αγώνα μιας ομάδας κατοίκων του Αμβούργου να σχεδιάσουν και να αποκτήσουν ένα δημόσιο πάρκο στην ιστορική γειτονιά του St. Pauli, μέσω συμμετοχικής σχεδιαστικής διαδικασίας και ενάντια στις προσπάθειες της πόλης να το εξευγενίσει [17].

Σε ένα συμβολικό επίπεδο η κριτική της αλλοτρίωσης μπορεί να πάρει ποικίλες μορφές. Προσωπικά μου αρέσουν τα συλλογικά πειράματα, όπως των Laibach, Luther Blissett, etoy, Ubermorgen, Rtmark, Yo Mango! και άλλων που αποσύρονται από το ηγεμονικό πεδίο, αλλάζοντας κάθε συνισταμένη με την οποία λειτουργούν. Η μουσική και οι περφορμανς των Laibach είναι τέλειο παράδειγμα αυτής της στρατηγικής. Αντιπαραθέτοντας βιομηχανικούς ήχους, ποπ τραγούδια, ολοκληρωτικά σύμβολα και πρωτοποριακή τέχνη επαναφέρουν το θέμα της θεμελιώδους βίας του εθνικού κράτους και κάθε είδους θεάματος. Όπως λένε και στο μανιφέστο τους, τα Ten Items of the Covenant, που περιλαμβάνεται στην επισκόπηση: «Κάθε τέχνη υπόκειται σε πολιτική χειραγώγηση […] εκτός από αυτή που μιλάει την ίδια τη γλώσσα της χειραγώγησης [18].

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να αναγνωρίσουμε ότι οι περφόρμανς των Laibach δεν έχουν ως στόχο απλώς την ποπ κουλτούρα και την ολοκληρωτική ιδεολογία αλλά και την ίδια την τέχνη και κυρίως την εξουσιαστική τάση της avant garde. Πιστεύω πως μια νέα καλλιτεχνική κριτική της αλλοτρίωσης δεν μπορεί να αγνοήσει το βασικό γεγονός ότι η τέχνη είναι μία μορφή εξουσίας. Και αυτό είναι αλήθεια, ειδικά τώρα που η τέχνη δεν χρησιμοποιείται, όπως στον ολοκληρωτισμό, μόνο για να αισθητικοποιήσει την πολιτική αλλά και για να επανασχεδιάσει το αστικό περιβάλλον σύμφωνα με τις μεταλλασσόμενες ανάγκες του σημειοκαπιταλισμού. Κατά την άποψη αυτή θα ήταν πολύ σημαντικό να ανανεωθεί η ανάλυση του Lefebvre περί συσσώρευσης και κατανομής της εξουσίας στον αστικό χώρο, να τονωθούν πρακτικές επανα-οικειοποίησης στις οποίες οι καλλιτέχνες θα μπορούσαν να παίξουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο. Άλλωστε το «Δικαίωμα στην Πόλη» του Lefebvre γραμμένο το 1967, έγινε το σλόγκαν ενός ολόκληρου κινήματος [19].

Σημειώσεις
[1] Michel Foucault, Language, Counter Memory, Practice: Selected Essays and Interviews by Michel Foucault, μτφρ. και επιμ. Donald F. Bouchard, Ithaca, NY: Cornell University Press, 1977, σ.146.
[2] Will Bradley, «Introduction», στο Will Bradley and Charles Esche (επιμ.), Art and Social Change: A Critical Reader, London: Tate-Afterall, 2007, σ.11.
[3] William Morris, «The Socialist Ideal: Art», στο Art and Social Change, σ.50.
[4] Luc Boltanski και Eve Chiapello, The New Spirit of Capitalism, μτφρ. Gregory Elliott, London: Verso, 2007.
[5] Situationist International (J. V. Martin, Jan Strijbosch, Raoul Vaneigem, René Viénet), «Response to a Questionnaire from the Center for Socio-Experimental Art», στο Art and Social Change, σσ.125-9.
[6] Brian Holmes, «The Flexible Personality: For A New Cultural Critique», στο Hieroglyphs of the Future, Zagreb: WHW/Arkzin, 2002. Διαθέσιμο στο http://transform.eipcp.net/transversal/1106/holmes/en
[7] Βλ. σχ. στα Εληνικά, futura (3), Ιούνιος/Αύγουστος 1996.
[8] Fred Turner, From Counterculture to Cyberculture: Stewart Brand, the Whole Earth Network and the Rise of Digital Utopianism, The University of Chicago Press, 2006. Επίσης, Richard Barbrook and Andy Cameron, «The Californian Ideology», διαθέσιμο σε πολλά websites, όπως: www.alamut.com/subj/ideologies/pessimism/ califIdeo_I.html
[9] The San Francisco Diggers, «Trip Without A Ticket», και, «The Post-Competitive, Comparative Game of a Free City», στο Art and Social Change, σσ.146-56.
[10] Richard Florida, The Rise of the Creative Class: And How It’s Transforming Work, Leisure and Everyday Life, New York: Basic Books, 2002.
[11] Félix Guattari, «On the Production of Subjectivity», στο Chaosmosis: An Ethico-Aesthetic Paradigm, Indiana University Press, 1995.
[12] Guy Debord, Society of the Spectacle, μτφρ. Ken Knabb, London: Rebel Press, 2002, σ.14. [Ελλ. έκδ.: Η κοινωνία του θεάματος, μτφρ. Πάνος Τσαχαγέας – Νίκος Β. Αλεξίου, Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα 1986]
[13] Donna J. Haraway, Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature, New York: Routledge, 1991, p.178.
[14] Tiqqun, «How To?», στο Art and Social Change, σσ.297-312.
[15] Σ.τ.Μ.: Η Bonnie Sherk ήταν ιδρυτικό μέλος/πρόεδρος της κοινότητας Η Φάρμα [The Farm] στο Σαν Φρανσίσκο, 1974-1980. Η Φάρμα, που βρισκόταν κάτω από έναν κόμβο ταχείας κυκλοφορίας στην καρδιά της πόλης, χρησίμευσε ως πολλαπλός χώρος συνάθροισης της κοινότητας: μια αγροικία με χωμάτινα, υπερσύγχρονα και κομψά περιβάλλοντα, όπως θέατρο και χώρος παραστάσεων διαφορετικών μορφών τέχνης, σχολείο χωρίς τοίχους, βιβλιοθήκη, σκοτεινός θάλαμος, νηπιαγωγείο, ασυνήθιστοι κήποι –όλα παρείχαν ένα κλειστό/ανοιχτό περιβάλλον «για ανθρώπους και άλλα ζώα».
(Πηγή: http://www.communityarts.net/readingroom/archivefiles/2002/09/between_the_dia.php)
[16] Matteo Pasquinelli, Animal Spirits: A Bestiary of the Commons, Rotterdam: Nai Publishers, 2009.
[17] Christoph Schäfer and Cathy Skene with the Hafenrandverein, «Rebellion on Level P», στο Art and Social Change, σσ.283-9.
[18] Laibach, «Ten Items of the Covenant», στο Art and Social Change, σ.251.
[19] Henri Lefebvre, «Right to the City», στο Writings on Cities, μτφρ. και επιμ. Eleonore Kofman and Elizabeth Lebas, Cambridge, MA: Blackwell, 1996, σσ.63-177.

Πρωτότυπο κείμενο: Will Bradley and Charles Esche (επιμ.), Art and Social Change: A Critical Reader, Tate Publishing UK, 2008.
Αναρτήθηκε στο ψηφιακό περιοδικό MUTE την Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου, 2009 – 14:31)

Μετάφραση: ratnet 2009 / πηγή: http://syntexnia.net

The post Tέχνη και Kοινωνική αλλαγή- Ένας διάλογος των Marco Deseriis και Brian Holmes appeared first on Void Network.

Καθηγητές από τη Θεσσαλονίκη – και συγκεκριμένα η Γ΄ΕΛΜΕ – εξέδωσαν μια σκληρή-καταγγελτική ανακοίνωση εναντίον του Survivor, το οποίο χαρακτηρίζουν «ακραία διαστροφικό» και «τηλεοπτικό σκουπίδι» που «διδάσκει ότι καμία ξεφτίλα, καμιά μικρή προδοσία, κανένα συναισθηματικό ξεγύμνωμα, κανένα κάρφωμα του διπλανού σου δεν είναι ντροπή προκειμένου να επιβιώσει κανείς» και καλεί σε μάχη εναντίον του και των αξιών που προβάλλει στους μαθητές.

Ολόκληρη η ανακοίνωση  

2.500. 000 τηλεθεατές μεταξύ των οποίων εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές μας, ακόμη και παιδιά του Δημοτικού (δυναμικό κοινό το λένε) παρακολουθούν κάθε βράδυ το ελληνικό «Survivor» που σπάει τα ρεκόρ τηλεθέασης το ένα μετά το άλλο.

Δεν πρόκειται για δασκαλίστικη γκρίνια που «δεν διαβάζουν τα μαθήματά τους» εκείνη την ώρα. Οι αξίες που επιβάλλονται μέσα από την τηλεοπτική εικόνα είναι απόλυτα αντίθετες με αυτές που επιχειρούμε κοπιωδώς κι απελπισμένα να εμπνεύσουμε τους μαθητές μας. Γι αυτό έχουμε χρέος να τις στηλιτεύσουμε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο.

Το ΣΚΑΙ, το κανάλι με την πιο εχθρική στάση απέναντι στους κοινωνικούς αγώνες και την πιο φιλική στην πολιτική καταστροφής των δικαιωμάτων μας και ιδιαίτερα αυτών της νέας γενιάς, προβάλλει ένα ακραία διαστροφικό, ανταγωνιστικό, «αθλητικό παιχνίδι», στο οποίο ανώνυμοι και διάσημοι αποκομμένοι από το κοινωνικό περιβάλλον, διεκδικούν μέχρι «τελικής πτώσεως» το έπαθλο που συνήθως είναι η …τροφή! Αφού δεν έχει άρτο, πάρτε θεάματα… με άρτο!

Σταδιακά, ο ανταγωνισμός μεταξύ ομάδων και ατόμων οδηγεί στην ανάδειξη του νικητή μέσω της απόρριψης των άλλων, της ψυχολογικής ή σωματικής κατάρρευσης (που εξιτάρει τους θεατές), του τελικού αποκλεισμού. «Όποιος μένει πίσω θα πρέπει να φτύνει αίμα!», λέει μια παίκτρια.

Το κοινό παρακολουθεί τις αντιδράσεις, τις αντοχές και τις συμπεριφορές των «μαχητών» συμμετέχοντας μέσω SMS που αποφέρουν κέρδη σε τηλεοπτικές/πολυεθνικές εταιρείες.   Με άλλα λόγια: ατομικισμός, προδοσία, αλληλοεξόντωση, απαξίωση των άλλων, κατάρρευση των ηττημένων, αποκλεισμός των αδύναμων…

Η τηλε-πραγματικότητα μοιάζει να αντανακλά τον κοινωνικό δαρβινισμό ενός συστήματος που ξέρει πώς να διαλύει κάθε ανθρώπινο δεσμό, πρωτίστως στο πεδίο της εργασίας, ή των εξετάσεων όπου κυριαρχεί το «ο θάνατός σου, η ζωή μου».

Για την «επιβίωση του πιο προσαρμοσμένου» (survival of the fittest) μίλησε ο Δαρβίνος, όμως τόσο στον Άγιο Δομίνικο όσο και στον εργασιακό στίβο η καλή φόρμα, η fitness σε κάνει survivor, σε κάνει «απασχολήσιμο».

Σήμερα το «Survivor» μάς διδάσκει ότι καμία ξευτίλα, καμιά μικρή προδοσία, κανένα συναισθηματικό ξεγύμνωμα, κανένα κάρφωμα του διπλανού σου δεν είναι ντροπή προκειμένου να επιβιώσει κανείς.

Η πειθαρχία, η τυφλή υπακοή στους άνωθεν κανόνες, ακόμα και τους πιο γελοίους και παράλογους, είναι αυτονόητη και επιβεβλημένη για όσους θέλουν να παραμείνουν στο παιχνίδι. Όλα αυτά πρέπει να εμπεδώσουν έγκαιρα οι μαθητές μας.

Δεν είναι «απλά ένα παιχνίδι» είναι η επιβολή του παράλογου, παρηκμασμένου πολιτισμού του κυρίαρχου συστήματος στα παιδιά μας, απ’ αυτούς που τα έχουν στερήσει το πραγματικό παιχνίδι, το γέλιο, τη χαρά και την ελπίδα!

Το πιο εξοργιστικό είναι ότι το «Survivor» προβάλλεται την εποχή της αέναης λιτότητας, της φτώχειας, της πείνας, των μαθητών μας που λιγοθυμούν, (μόλις προχθές μια 17χρονη μαθήτρια στην Πάτρα λιποθύμησε γιατί είχε τρεις μέρες να φάει κανονικά), του υποκατώτατου μισθού, της μαθητείας –δουλείας, της γιγαντιαίας και ενίοτε ανακυκλούμενης ανεργίας των νέων, των 400χιλ. παιδιών μας που μεταναστεύουν στο εξωτερικό.

Εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες ζουν στο κοινωνικό λυκόφως, κόβουν από το φαΐ, τη θέρμανση, το ρεύμα. Ένας λαός φυλακισμένος στο μνημονιακό Survivor.

Καλούμε τους συναδέλφους να δώσουμε ακόμη μια μάχη ενάντια στα τηλεοπτικά σκουπίδια, προβάλλοντας της αξίες της αλληλεγγύης, της συλλογικότητας, του σεβασμού του Άλλου, της φιλίας, του γνήσιου αθλητικού πνεύματος, του αληθινού αγώνα για μια απελευθερωτική Παιδεία στα πλαίσια μιας δίκαιης κι ανθρώπινης κοινωνίας. Να γίνουμε όλοι μαχητές σε τούτο τον αγώνα!

Γ-ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ  Γιάννης Λαθήρας   Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Νίκος Παλάντζας

Πηγή: http://tvxs.gr/news/ellada/kathigites-apo-ti-thessaloniki-kataggelloyn-diastrofiko-survivor-kai-kaloyn-se-maxi-kont

The post ZΩΗ! Όχι επιβίωση! Κείμενο-καταγγελία ενάντια στο Survivor από καθηγητές appeared first on Void Network.

Η συζήτηση επί του θέματος άλλωστε περιορίζεται σε ηλιθιότητες, του τύπου: θα πρέπει να κρατήσουμε ή να ξεφορτωθούμε τους μετανάστες; (Φυσικά ο πραγματικός μετανάστης δεν είναι ο μόνιμος κάτοικος ξενικής προέλευσης αλλά εκείνος ο οποίος θεωρείται και θεωρεί ο ίδιος τον εαυτό του ως διαφορετικό, και πρόκειται να παραμείνει έτσι. Πολλοί μετανάστες, ή τα παιδιά τους, έχουν Γαλλική υπηκοότητα. Πολλοί Πολωνοί ή Ισπανοί μετανάστες κατέληξαν να αφομοιωθούν στην μάζα του Γαλλικού πληθυσμού, η οποία τότε ήταν ακόμη διακριτή).

Όπως τα πυρηνικά απόβλητα και πετρελαιοκηλίδες, οι μετανάστες αποτελούν ένα προϊόν του σύγχρονου καπιταλιστικού τρόπου διαχείρισης –με τη διαφορά πως τα “όρια ασφαλείας” στην περίπτωση τους ορίζονται με μεγαλύτερη ταχύτητα και “επιστημονικότητα”. Εξάλλου, όπως τα πυρηνικά απόβλητα και οι πετρελαιοκηλίδες, θα παραμείνουν μαζί μας για αιώνες, χιλιετίες, για πάντα. Θα παραμείνουν επειδή ήταν πολύ ευκολότερο να εξολοθρευθούν οι γερμανοεβραίοι επί Χίτλερ παρά οι Βορειοαφρικανοί ή οι υπόλοιποι, σήμερα: αφού δεν υπάρχει σήμερα στην Γαλλία ούτε ναζιστικό κόμμα ούτε κάποιος μύθος περί ανώτερης φυλής!


Θα πρέπει να τους ενσωματώσουμε, ή να “σεβαστούμε την πολιτισμική τους διαφορετικότητα”; Άλλο άχρηστο ψευτοδίλημμα. Δεν μπορούμε πλέον να ενσωματώσουμε κανέναν: ούτε τους νέους, ούτε τους Γάλλους εργάτες, ούτε καν τους επαρχιώτες ή τις παλαιές εθνικές μειονότητες (Κορσικανούς, Βρετόνους, κλπ), μια και το Παρίσι, μια κατεστραμμένη πόλη, έχει χάσει τον ιστορικό του ρόλο, ο οποίος ήταν η παραγωγή Γάλλων. Τι νόημα έχει η αστική συσσώρευση χωρίς πρωτεύουσα; Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν έκαναν Γερμανούς τους εκτοπισμένους ευρωπαίους. Αντίστοιχα, η διάχυση του συγκεντρωμένου θεάματος μπορεί να ενώσει μόνο θεατές. 


Πιπιλάμε σαν καραμέλα, χρησιμοποιώντας μια καθαρά διαφημιστική γλώσσα, τα περί άνθισης της “πολιτισμικής διαφορετικότητας”. Ποιός πολιτισμός; Δεν έχει απομείνει στάλα. Ούτε χριστιανικός, ούτε μουσουλμανικός, ούτε σοσιαλιστικός, ούτε επιστημονικός. Ας μη μιλάμε λοιπόν για κάτι πεθαμένο. Αν εξετάσουμε, έστω και στιγμιαία τα στοιχεία και την πραγματικότητα, βλέπουμε πως δεν έχει απομείνει τίποτα πέρα από την παγκόσμια-θεαματική (Αμερικάνικη) κατάρρευση κάθε κουλτούρας και πολιτισμού.


Αυτό που σίγουρα δεν μπορεί να βοηθήσει στην ενσωμάτωση, είναι το δικαίωμα ψήφου. Οι Γάλλοι έχουν δικαίωμα ψήφου και παρόλα αυτά δεν είναι τίποτα (το κάθε κόμμα είναι ίδιο με κάθε άλλο, κάθε κομματική υπόσχεση ισοδυναμεί με την άρνηση της, κλπ. Πρόσφατα, άλλωστε, τα προγράμματα των κομμάτων –που όλοι γνωρίζουν πως δεν πρόκειται να υλοποιηθούν–, σταμάτησαν να προσπαθούν έστω και να εξαπατήσουν, αφού δεν προτείνουν πλέον λύσεις σε κανένα από τα σημαντικά ζητήματα). Μια ιστορική απόδειξη ότι η ψήφος δεν σημαίνει τίποτα, ακόμα και για τους Γάλλους: το 25% των “πολιτών” στην ηλικία 18-25 δεν έχουν γραφτεί στα μητρώα ψηφοφόρων, από αηδία. Σε αυτούς θα πρέπει να προσθέσουμε και όσους είναι εγγεγραμμένοι, αλλά απέχουν.


Ορισμένοι προτείνουν ως κριτήριο την “ευχέρεια στα Γαλλικά”. Αξιογέλαστο. Μήπως οι ίδιοι οι σημερινοί Γάλλοι μιλάνε Γαλλικά; Είναι μήπως γαλλικά η γλώσσα που μιλούν οι σημερινοί αγγράματοι, ο Φαμπιούζ (“Bonjour les degats!”), η Φρανσουάζ Καστρό (“Ca t’habite ou ca t’effleure?”), ή ο Μπερνάρ Ανρύ Λεβύ;[1] Δεν οδεύουμε ολοφάνερα προς την απώλεια κάθε ικανότητας ορθού συλλογισμού και χρήσης της γλώσσας με σαφήνεια, ακόμη και χωρίς να λάβουμε υπόψιν μας τους μετανάστες; Εξάλλου, δείτε ποιές απείρως γελοιοδέστερες του Ισλάμ και του Καθολικισμού σέκτες κατέκτησαν εύκολα μερίδα των σπουδαγμένων ηλιθίων μας (Μουν, κλπ). Για να μην αναφέρουμε τους ουσιαστικά ηλίθιους ή αυτιστικούς ανθρώπους τους οποίους παρόμοιες σέκτες επιλέγουν να μην προσηλυτίσουν, καθώς δεν υπάρχει οικονομικό ενδιαφέρον στην εκμετάλλευση τους –και οι οποίοι αφήνονται επομένως στα χέρια των δημοσίων αρχών.


Μετατραπήκαμε σε Αμερικανούς. Δεν είναι λοιπόν έκπληξη το ότι έχουμε να αντιμετωπίσουμε όλα τα άθλια προβλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών, από τα ναρκωτικά και την μαφία, μέχρι το “φαστ φουντ” και τον πολλαπλασιασμό των εθνικοτήτων. Για παράδειγμα, αν και η Ιταλία και η Ισπανία έχουν αμερικανοποιηθεί επιφανειακά -και σε ορισμένες πλευρές εις βάθος-, δεν είναι εντούτοις μικτές εθνοτικά. Με αυτή την έννοια παραμένουν περισσότερο χαρακτηριστικά Ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Αλγερία είναι χαρακτηριστικά Βορειοαφρικάνικη). 


H Γαλλία έχει τα προβλήματα της Αμερικής χωρίς την δύναμη της. Κανείς δεν εγγυάται πως το Αμερικάνικο “χωνευτήρι” (melting pot) εθνικοτήτων θα συνεχίσει να λειτουργεί για πολύ ακόμα (παράδειγμα οι “Τσικάνος”, οι οποίοι ομιλούν διαφορετική γλώσσα). Είναι όμως ξεκάθαρο πως δεν μπορεί να λειτουγήσει ούτε προς στιγμή εδώ. Ο λόγος είναι πως οι Η.Π.Α αποτελούν τη βιομηχανία του σύγχρονου τρόπου ζωής, την καρδιά του θεάματος που σπρώχνει το αίμα του ως την Μόσχα και το Πεκίνο, και αυτό το θέαμα δεν μπορεί να δώσει την παραμικρή αυτονομία στους κατά τόπους υπερ-εργολάβους του. (Αν γίνει κατανοητό, το παραπάνω γεγονός καταδεικνύει μια πολύ σοβαρότερη μορφή υποδούλωσης από εκείνη την οποία καταγγέλουν οι συνηθισμένοι κριτικοί του “ιμπεριαλισμού”).


Εδώ στην Γαλλία, δεν είμαστε πλέον τίποτα: είμαστε αποικιοκρατούμενοι οι οποίοι δεν κατάφεραν να εξεγερθούν, είμαστε οι yes-men του θεάματος και της αλλοτρίωσης. Πόσες και πόσες δικαιολογίες δεν επανανακαλύπτουμε στην Γαλλία, όταν αντιμετωπίζουμε την αύξηση των μεταναστών πάντως χρώματος! Λες και μας έκλεψε κάποιος κάτι το οποίο ήταν ακόμα δικό μας. Τι θα ήταν αυτό; Σε τι πιστεύουμε, ή μάλλον, σε τι υποκρινόμαστε ακόμα πως πιστεύουμε; Δεν είναι παρά από περηφάνια για τις ολοένα αραιότερες κεκτημένες διακοπές τους, που οι καθαρόαιμοι σκλάβοι διαμαρτύρονται πως οι μουλάτοι απειλούν την ανεξαρτησία τους!


Υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας ενός απάρτχάιντ; Ναι! Μάλιστα δεν υπάρχει απλά κίνδυνος, έχει ήδη μοιραία δημιουργηθεί (με την έννοια του γκέτο, τον φυλετικών συγκρούσεων, και -δεν θα αργήσουν-, λουτρών αίματος). Μια κοινωνία σε πλήρη αποσύνθεση είναι προφανώς πολύ λιγότερο ικανή να δεχθεί ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών χωρίς ανυπόφορο άγχος από ότι μια συνεκτική και ευημερούσα κοινωνία. Το 1973 [2] είχαμε ήδη θέσει το θέμα της ομοιότητας ανάμεσα στην εξέλιξη των οικοδομικών τεχνικών και την εξέλιξη της συμπεριφοράς: “Καθώς το αστικό περιβάλλον ξανακτίζεται, ολοένα και πιο βεβιασμένα, με σκοπό τον καταπιεστικό έλεγχο και το κέρδος, ταυτόχρονα γίνεται όλο και πιο ευάλωτο και προκαλεί όλο και περισσότερους βανδαλισμούς. Ο καπιταλισμός στο θεαματικό του στάδιο ξανακτίζει τα πάντα ως ψεύτικα και παράγει εμπρηστές. Επομένως το σκηνικό του γίνεται παντού το ίδιο έφλεκτο όσο ένα γαλλικό πανεπιστήμιο”.

Η παρουσία των μεταναστών ήδη εξυπηρέτησε πολλούς μεγαλοσυνδικαλιστές, όπου κατήγγηλαν σαν “θρησκευτικές διαμάχες” τις απεργίες ορισμένων εργατών τις οποίες δεν μπορούσαν να ελέγξουν. Μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως οι υπάρχουσες εξουσίες θα προωθήσουν την εξάπλωση σε μεγαλύτερη κλίμακα των τύπων σύγκρουσης που έχουμε ήδη δεί εν δράση μέσω “τρομοκρατών (πραγματικών ή όχι) [3], ή μέσω των χούλιγκανς (και δεν μιλάμε μόνο για τους εγγλέζους τέτοιους).

Είναι όμως εύκολα κατανοητό γιατί οι πολιτικοί κάθε απόχρωσης (συμπεριλαμβανομένων των ηγετών του Εθνικού Μετώπου [4]) προσπαθούν να μειώσουν την σημασία του “μεταναστευτικού προβλήματος”. Όλα αυτά τα οποία επιθυμούν να διατηρήσουν, τους απαγορεύουν να αναφερθούν στο πρόβλημα άμεσα, στην πραγματική του διάσταση. Ορισμένοι υποκρίνονται πως πιστεύουν πως είναι απλά θέμα να εξαπλωθεί η “αντι-ρατσιστική καλή θέληση”, ενώ άλλοι ότι χρειάζεται να αναγνωρίσουμε το μετριοπαθές δικαίωμα στην “δίκαιη ξενοφοβία”. Όλοι συμφωνούν στην αντιμετώπιση του θέματος σαν να επρόκειτο για το πλέον σοβαρό από τα κοινωνικά μας προβλήματα -αν όχι το μόνο, ενόσω υπάρχουν τόσα τρομακτικά προβλήματα από τα οποία αυτή η κοινωνία δεν θα καταφέρει να ξεπεράσει.

Το γκέτο του καινούργιου θεαματικού απαρτχάιντ (όχι η τοπική, φολκλορική εκδοχή του στην Νότια Αφρική) είναι ήδη εδώ, στην σημερινή Γαλλία: η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι δέσμια, πράγμα που την σοκάρει. Αυτό δεν θα άλλαζε ακόμη και αν δεν υπήρχε ούτε ένας μετανάστης. Ποιός αποφάσισε να κατασκευάσει την Σαρσέλ και την Λε Μιγκέτ, να καταστρέψει το Παρίσι και την Λυόν; [5]. Πράγματι, οι μετανάστες έχουν ανακατευθεί σε αυτή την απαίσια υπόθεση. Αλλά δεν έκαναν τίποτα πέρα από το να ακολουθήσουν επακριβώς τις οδηγίες που τους δώθηκαν: η συνηθισμένη αθλιότητα της μισθωτής εργασίας.

Πόσοι ξένοι ζουν πραγματικά στην Γαλλία; (και όχι με βάση το νομικό καθεστώς τους, το χρώμα τους, ή τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους). Μάλλον θα ήταν καλύτερα να ρωτήσουμε: πόσοι Γάλλοι έχουν απομείνει, και που βρίσκονται; (Και τι άραγε χαρακτηρίζει ένα Γάλλο σήμερα;). Γνωρίζουμε ότι το ποσοστό των γεννήσεων μειώνεται. Αποτελεί μήπως έκπληξη; Οι Γάλλοι δεν ανέχονται πλέον τα ίδια τους τα παιδιά. Τα στέλνουν στο σχολείο από τα τρία τους χρόνια, και μέχρι τουλάχιστον τα 16, για να μάθουν αγραμματοσύνη. Όσο για πριν την ηλικία των τριών ετών, ολοένα και περισσότεροι τα βρίσκουν “ανυπόφορα” και τα αντιμετωπίζουν λίγο ή πολύ βίαια. Στην Ισπανία, την Ιταλία, την Αλγερία, ή και ανάμεσα στους Τσιγκάνους, αγαπάνε ακόμη τα παιδιά. Αυτό δεν συνηθίζεται τόσο στην σημερινή Γαλλία. Ούτε οι κατοικίες, ούτε οι δρόμοι είναι κατάλληλοι για παιδιά πλέον (εξ ου και η κυνική κρατική διαφημιστική εκστρατεία με θέμα: “ανοίγοντας την πόλη στα παιδιά”). Από την άλλη, η αντισύλληψη είναι ευρύτατα διαδεδομένη και η έκτρωση νόμιμη. Σχεδόν όλα τα παιδιά στην Γαλλία σήμερα προέκυψαν μετά από απόφαση των γονιών τους. Αλλά όχι ελεύθερη. Ο ψηφοφόρος-καταναλωτής δεν ξέρει τι πραγματικά θέλει. “Επιλέγει” κάτι το οποίο δεν του αρέσει. Η διανοητική του συγκρότηση δεν του επιτρέπει πλέον να θυμάται πως κάποτε θέλησε κάτι όταν βρεθεί απογοητευμένος από το αποκτημά του.

Στα πλαίσια του θεάματος, μια ταξική κοινωνία επιχείρησε συστηματικά να εξαφανίσει την ιστορία. Σήμερα, υποκρίνεται πως λυπάται για το αποτέλεσμα της παρουσίας τόσων μεταναστών, επειδή η Γαλλία “χάνεται”! Είναι για γέλια. Η Γαλλία χάνεται για πολύ διαφορετικούς λόγους, και μάλιστα ταχύτατα, σχεδόν σε κάθε τομέα.

Οι μετανάστες έχουν κάθε δικαίωμα να ζήσουν στην Γαλλία. Αποτελούν εκπροσώπους της αποστέρησης, η οποία είναι σαν στο σπίτι της στην Γαλλία, τόσο διαδεδομένη που καταντά σχεδόν ολική. Οι μετανάστες απώλεσαν την χώρα και τον πολιτισμό τους, και όπως γνωρίζουμε, δεν κατόρθωσαν να βρούν άλλον. Οι Γάλλοι είναι στην ίδια κατάσταση, μονάχα ελάχιστα πιο συγκαλυμένα.

Με την ισοπέδωση ολόκληρου του πλανήτη στην αθλιότητα του νέου περιβάλλοντος, και με την λαθεμένη τους πρόσληψη κάθε θέματος, οι Γάλλοι, οι οποίοι τα δέχθηκαν όλα αυτά αδιαμαρτύρητα (με την εξαίρεση του 1968), δεν έχουν το δικαίωμα να πουν πως έπαψαν να νιώθουν πλέον σαν στο σπίτι τους εξαιτίας των μεταναστών. Σίγουρα, έχουν κάθε λόγο να μην νιώθουν σαν στο σπίτι τους. Αλλά αυτό συμβαίνει επειδή όλοι κατάντησαν μετανάστες στον απαίσιο νέο κόσμο της αλλοτρίωσης.

Θα υπάρξουν άνθρωποι που θα ζούνε στην επιφάνεια της Γής, ακόμη και σε αυτό το μέρος, όταν η Γαλλία θα έχει πλέον εξαφανιστεί. Το μείγμα των εθνικοτήτων που θα κυριαρχήσει είναι δύσκολο να το προβλέψει κανείς, όπως άλλωστε και τον πολιτισμό τους ή ακόμη και τις γλώσσες τους. 

Μπορούμε να διαβεβαιώσουμε ότι το κύριο ζήτημα θα είναι το εξής: αυτοί οι μελλοντικοί λαοί, θα καταφέρουν, μέσω μιας απελευθερωτικής πρακτικής, να κυριαρχήσουν στην σημερινή τεχνολογία η οποία είναι γενικά όργανο εξαπάτησης και αποστέρησης; Ή θα κυριαρχούνται από αυτή με τρόπο ακόμα περισσότερο ιεραρχικό και υποδουλωμένο; Θα πρέπει να αναμένουμε το χειρότερο και να πολεμάμε για το καλύτερο. Η Γαλλία σίγουρα αξίζει τη θλίψη μας. Η θλίψη όμως είναι μάταιη.


(Το κείμενο γράφτηκε από τον Γκυ Ντεμπόρ το 1985. Περιέχεται στην συλλογή “Guy Debord: Oeuvres” των εκδόσεων Gallimard).


– – – –


[1] Ο Λοράν Φαμπιούζ, πρωθυπουργός της Γαλλίας το 1985. Η Φρανσουάζ Καστρό, παραγωγός κινηματογράφου, ήταν η γυναίκα του. Ο Μπερνάρ Ανρύ Λεβύ ήταν ο ιδρυτής της σχολής των “Νέων Φιλοσόφων”, οι οποίοι αποκήρυξαν τον Μαρξισμό και τον Σοσσιαλισμό ως αντίδραση ενάντια στα γεγονότα του 1968.


[2] Στην ταινία “Η κοινωνία του Θεάματος”


[3] Η “ψεύτικοι τρομοκράτες” αναφέρονται σε παρακρατικούς και πράκτορες μυστικών υπηρεσιών οι οποίοι πληρώνονταν για την εκτέλεση τρομοκρατικών πράξεων που αποδίδονταν σε φανταστικές αριστερές ή άλλες οργανώσεις. Ιδιαίτερα έπαιξαν ρόλο στην Ιταλία της δεκαετίας του ’70.


[4] Ακροδεξιό κόμμα του οποίου ηγείται ο Ζαν Μαρύ Λεπέν.


[5] Η Σαρσέλ και η Λε Μινγκέτ είναι δυο από τα “εξωτερικά προάστια” του Παρισιού, κτισμένα στις δεκαετίας του ’60 και του ’70, αποτελούμενα από γκρίζους μπετονένιους οικισμούς. Η “καταστροφή” του Παρισιού και της Λυών αναφέρεται σε τέτοια φαινόμενα, που περιλαμβάνουν την κατεδάφιση παλαιών κτιρίων για να κτιστούν σύγχρονες πολυκατοικίες στην θέση τους, τον διωγμό της εργατικής τάξης από το αστικό κέντρο προς περιφεριακά προάστια, και την “αναπαλαίωση” και ντισνευλαντοποίηση ιστορικών συνοικιών.

πηγή: http://www.bigfatopinion.net/2007/01/blog-post_20.html

The post Σημειώσεις πάνω στο “μεταναστευτικό ζήτημα”, του Γκυ Ντεμπόρ appeared first on Void Network.

1. Πρώτα-πρώτα, την αριθμητική σχέση ανάμεσα σ΄εκείνους που εκφέρουν και σ’ εκείνους που δέχονται απόψεις. Είναι ο πιο απλός τρόπος για να αποτιμήσουμε την κοινωνική σημασία των Mέσων Mαζικής Eπικοινωνίας. Στο μετασχηματισμό αυτής της σχέσης συναντάμε, περισσότερο από κάθε άλλο παράγοντα, το πιο ουσιώδες στοιχείο των προβλημάτων του κοινού και της κοινής γνώμης στην σύγχρονη εξέλιξη της δημοκρατίας. Στο ένα άκρο της κλίμακας του επικοινωνείν έχουμε δυο ανθρώπους που απευθύνονται προσωπικά ο ένας στον άλλον. Στο άλλο άκρο, έχουμε ένα φερέφωνο που μιλάει απρόσωπα μέσα από ένα δίκτυο μέσων επικοινωνίας σε εκατομμύρια ακροατές και θεατές.

Η δεύτερη διάσταση που πρέπει να μας απασχολήσει, είναι η δυνατότητα απάντησης σε μια άποψη χωρίς να επισύρονται μέτρα καταστολής προερχόμενα από το εσωτερικό ή το εξωτερικό της χώρας. Η τεχνική ολοκλήρωση των μμε δημιουργεί μια αριθμητικά ασθενέστερη σχέση ανάμεσα σ’ εκείνους που μιλούν κι εκείνους που ακούνε, καταργώντας από τους δεύτερους κάθε δυνατότητα να απαντήσουν ελεύθερα. Μπορούν άλλωστε να υπάρχουν σιωπηροί κανόνες γύρω από το εργασιακό καθεστώς και την ανεπίσημη δομή των M.M.E., μέσα από τους οποίους θα αποφασίζεται ποιος θα μιλήσει, πότε και για πόση ώρα. Οι κανόνες αυτοί μπορεί να τηρούν ή και να μην λαμβάνουν καθόλου υπόψη τους επίσημους κανόνες και το νομικό καθεστώς που διέπει τα M.M.E. Οριακά, είναι δυνατόν να οδηγηθούμε σε ένα απόλυτο μονοπώλιο της άποψης, την οποία θα εξακοντίζουν καταπάνω σε καθυποταγμένες ομάδες καταλανωτών των μμε, που δεν θα έχουν καμιά δυνατότητα
απάντησης, ούτε έστω “κατ’ ιδίαν”.

3. Πρέπει επίσης να εξετάσουμε τη σχέση ανάμεσα στη διαμόρφωση των απόψεων και την πραγμάτωσή τους με τη μορφή μιάς κοινωνικής δράσης, την ευκολία με την οποία η κοινή γνώμη μπορεί να επηρεάσει σημαντικές αποφάσεις. Φυσικά, η δυνατότητα που έχουν οι άνθρωποι να βάλουν συλλογικά σε πράξη τις απόψεις τους, περιορίζεται από τη θέση την οποία έχουν μέσα στη δομή της εξουσίας. Αυτή η δομή μπορεί να είναι τέτοια, που να περιστέλλει δραστικά τη δυνατότητά τους να δράσουν∙ ή, πάλι, να είναι τέτοια που να επιτρέπει ή ακόμα και να ευνοεί τη δράση τους.

4. Τέλος, πρέπει να δούμε σε ποιο βαθμό η θεσμική εξουσία, με το νομικό καθεστώς της και τα μέσα δράσης που διαθέτει, διεισδύει μέσα στο κοινό. Το πρόλημα εδώ είναι να εξετάσουμε αν υπάρχει δυνατότητα αυθεντικής αυτονομίας του κοινού έναντι της θεσμικής εξουσίας. Στο ένα άκρο, το αυτόνομο κοινό κινείται ελεύθερα χωρίς παρεμβολές από τη θεσμική εξουσία. Στο άλλο άκρο, το κοινό τρομοκρατείται και γίνεται ομοιόμορφο με την διείσδυση ρουφιάνων εντός του και την καλλιέργεια μιας γενικής καχυποψίας. […]

Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΑΙ ΜΑΖΑΣ
Στο κοινό
α) εκείνοι που εκφράζουν άποψη είναι τόσοι όσοι κι εκείνοι
που προσλαμβάνουν∙

β) τα μέσα δημόσιας επικοινωνίας οργανώνονται

με τέτοιο τρόπο, ώστε ο καθένας έχει άμεσα και πραγματικά τη δυνατότητα να
απαντήσει σε κάθε άποψη που εκφράζεται δημόσια∙

γ) η άποψη που διαμορφώνεται μέσα από μια τέτοια συζήτηση, οδηγεί ανεμπόδιστα σε μια πραγματική δράση, η οποία, εάν αυτό είναι αναγκαίο, μπορεί να κατευθύνεται και εναντίον της κατεστημένης εξουσίας∙

δ) οι θεσμοί εξουσίας δεν διεισδύουν στο κοινό, το οποίο λειτουργεί, επομένως, με περισσότερη αυτονομία έναντι της εξουσίας.

Όταν πληρούνται και οι τέσσερεις αυτές συνθήκες, τότε το πρακτικό μοντέλο μιας κοινότητας κοινών και αυτό το μοντέλο συμβαδίζει στο μέγιστο δυνατό βαθμό με τις θεμελιώδεις αρχές της κλασικής δημοκρατικής θεωρίας.

Απεναντίας, στη μάζα,

α) υπάρχουν πολύ λιγότεροι διαμορφωτές γνώμης από τους δέκτες −στην πραγματικότητα, η κοινότητα κοινών καταντάει ένα αφηρημένο σύμφυρμα ατόμων, που καθηλώνεται μπροστά σε μέσα μαζικής επικοινωνίας∙

β) η διάδοση των απόψεων οργανώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε είναι πολύ δύσκολο ή και τελείως αδύνατο στο άτομο να απαντήσει άμεσα και πραγματικά σε αυτά που του λένε∙

δ) η μάζα δεν έχει καμιά αυτονομία έναντι της θεσμικής εξουσίας∙ απεναντίας, εντεταλμένοι της εξουσίας διεισδύουν στη μάζα περιστέλλοντας κάθε δυνατότητα διαμόρφωσης των απόψεων μέσα από μια ελεύθερη συζήτηση.

Ο πιο εύκολος τρόπος για να διακρίνουμε το κοινό από τη μάζα, είναι να συγκρίνουμε τους κυρίαρχους τρόπους επικοινωνίας που αντιστοιχούν στο καθένα.

Σε μια κοινότητα κοινών, η συζήτηση αποτελεί το πρωταρχικό μέσον επικοινωνίας και τα μμε, αν υπάρχουν, μεριμνούν απλώς και μόνο για τη διεύρυνση και το ζωντάνεμα της συζήτησης, συνδέοντας το κοινό που έθεσε το θέμα με τα άλλα κοινά.

Απεναντίας, σε μια μαζική κοινωνία τα οργανωμένα μέσα επικοινωνίας προωθούν μόνο τον κυρίαρχο τύπο επικοινωνίας και το κοινό μετατρέπεται σε καταναλωτικό κοινό απόψεων, σε αγορά απόψεων, τις οποίες εκπέμπουν οι ειδικοί διαμορφωτές κοινής γνώμης. Από όποια μεριά κι αν το δούμε λοιπόν, βλέποντας τι εστί κοινό, αντιλαμβανόμαστε ότι σήμερα κινούμαστε ολοταχώς προς τη μαζική κοινωνία. Στη μαζική κοινωνία, τα M.M.E. λένε στο μαζικό άνθρωπο

– ποιος είναι: του δίνουν μια ταυτότητα∙

– ποιος θέλει να είναι: του δίνουν βλέψεις και στόχους∙

– πώς θα τους πετύχει: του δίνουν μια τεχνική∙ και τέλος

– με ποιον τρόπο θα έχει την εντύπωση ότι πέτυχε ακόμα κι όταν έχει αποτύχει: τον βοηθούν να αποδράσει από την πραγματικότητα.

Όμως αυτή η συνταγή δεν υπηρετεί την εξέλιξη του ανθρώπου. Είναι η συνταγή ενός ψεύδο-σύμπαντος, το οποίο εφευρίσκουν και συντηρούν τα συγχρονα M.M.E.»

στα ελληνικά  Η αριστοκρατία της εξουσίας στις ΗΠΑ, εκδ. «Αρσενίδης» (1991)

Στην αυτοβιογραφία του έγραψε: «Με ρωτάς ποιος θα έλεγα πως είμαι. Σου απαντώ: Είμαι
ένας Wobbly. Πνευματικά και πολιτικά. Και με αυτό δεν εννοώ τόσο ένα
πολιτικό προσανατολισμό όσο ένα συγκεκριμένο πολιτικό ήθος.»

πηγή: http://dangerfew.blogspot.gr/2014/07/blog-post_30.html?spref=fb

The post “Η μετατροπή του Κοινού σε Μάζα” του Τσαρλς Ράιτ Μιλλς appeared first on Void Network.

Μέσα στη δίνη και την εθνική κατάθλιψη της παγκόσμιας κρίσης πολλά είναι τα στοιχεία της ζωής μας που αλλάζουν. Ο καθένας από τη σκοπιά του και την εξειδίκευσή του μπορεί να συνειδητοποιήσει αλλαγές που συντελούνται και δε θα επανέλθουν, ή δε θα γίνουν ποτέ, όπως ήταν και όπως θα ήθελε να είναι. Από τη μεριά μου, ως μουσικός, και καθώς περνάω τον τελευταίο καιρό για μια ακόμα φορά από τη διαδικασία της μελέτης στο πιάνο και τη σύνθεση, διαπιστώνω με μεγάλη μου λύπη κακώς κείμενα που δεν πρόλαβαν ποτέ να διορθωθούν στην Ελλάδα σε σχέση με την τέχνη, τους καλλιτέχνες και την καλλιτεχνική εκπαίδευση.

Στην Ελλάδα ο καλλιτέχνης είναι μια εξωτική και γραφική φιγούρα. Δεν έχει «κανονική» δουλειά γιατί δεν χρειάζεται χρήματα. Η κανιβαλική μας κοινωνική δομή τον αντιμετωπίζει σαν τον τρελό του χωριού που επιθυμεί να καλοπεράσει παρασιτικά χωρίς να προσφέρει κάτι απτό. Τί προσφέρει ένα ποίημα, μία θεατρική παράσταση, τί χρησιμεύει αν χορεύεις όμορφα ή συνθέτεις ένα μουσικό έργο; Δεν είσαι μισθωτός ούτε παράγεις κάτι λειτουργικό που μπορεί να καταναλωθεί απ’όλους, δεν παρέχεις υπηρεσίες, άρα δεν έχεις μερίδιο στην οικονομική δοσοληψία των τάξεων. Συμβάλλεις, βέβαια, στην άνθιση της βιομηχανίας της εμπορικής μορφής της τέχνης και της νυχτερινής ζωής, αλλά το κάνεις ευχάριστα, αφιλοκερδώς, γιατί είσαι ψώνιο, χρειάζεσαι την έκθεση και την προβολή. Όταν σου κάνουν την τιμή να σου προσφέρουν αυτήν την προβολή, τότε τρέφεσαι με χειροκρότημα, δεν έχεις καμία άλλη ανάγκη. Τους λογαριασμούς σου μπορείς να τους πληρώνεις από την πρωινή σου δουλειά, αυτή που κάνεις ως χρήσιμο μέλος της κοινωνίας όταν δεν ασχολείσαι με το χόμπυ σου, την τέχνη.

Η άγνοια κάνει τους περισσότερους ανθρώπους να πιστεύουν ότι ο καλλιτέχνης δεν εργάζεται, τεμπελιάζει, δημιουργεί κάποιο έργο ή κάνει κάποια πρόβα-παράσταση αραιά και που και διάγει μία ζωή μέσα στη νύχτα, με ήθη «ελεύθερα», την ώρα που οι υπόλοιποι κοιμούνται για να πάνε στην «κανονική» δουλειά τους. Ο μουσικός είναι εκείνη η ψωνάρα από την οποία απαιτούμε να γεμίζει ένα μαγαζί από φίλους και θαυμαστές του και στον οποίο, για την ευκαιρία που του δώσαμε να παρουσιάσει τη δουλειά του, δεν χρειάζεται να τον πληρώσουμε αλλά του κερνάμε τα δύο πρώτα ποτά που θα πιει. Ο εικαστικός και ο φωτογράφος είναι οι ψωνάρες που, αν βρουν χώρο, θα πληρώσουν τα έξοδα του στησίματος της έκθεσής τους και θα πάρουν ένα ποσοστό από 40 μέχρι 20 τοις εκατό από τις πωλήσεις των έργων τους. Για performances και installations ούτε λόγος, δεν αγοράζονται ούτε καν ως επένδυση καθώς δεν μπορούν να διακοσμήσουν το σαλόνι. Ο ποιητής και ο συγγραφέας είναι οι ψωνάρες που κάθονται on their ass (για να μην κάνω την ανάρμοστη ακριβή μετάφραση) και στοχάζονται (μα, τώρα, είναι δουλειά αυτό;). Ο σκηνοθέτης είναι ο τύπος ψώνιου που, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν έχει καν έργο να επιδείξει γιατί οι οικονομικές απαιτήσεις της τέχνης του (φιλμ, κάμερες, λογισμικά, ώρες μοντάζ, πληρωμή ηθοποιών, διανομή) είναι απαγορευτικές για κάποιον που δε διαθέτει χρηματοδότηση. Η ψωνάρα ηθοποιός σημαίνει φως και δε χρειάζεται να πληρώνει τους λογαριασμούς της ΔΕΗ. Το ίδιο ισχύει με την ΕΥΔΑΠ και την ψωνάρα χορευτή, ο οποίος δεν έχει υποχρεώσεις στην λίμνη των κύκνων όπου κατοικεί.

Σίγουρα ο καλλιτέχνης υπόκειται, ανάλογα με την μουσική περίοδο και το είδος, σε κάποιο στερεότυπο. Για παράδειγμα στο Μπαρόκ, ο καλλιτέχνης είναι ο έντιμος εργάτης, συνήθως υπάλληλος της εκκλησίας και αργότερα της Αυλής. Στον Ρομαντισμό είναι ο φιλάσθενος και ευαίσθητος κοινωνός της Έμπνευσης, κλεισμένος στον tour d’ ivoire του, που ζει από τις παραγγελίες των συζύγων των πλούσιων ερωμένων του. Στον μοντερνισμό είναι ο παρορμητικός ιδεαλιστής, επιρρεπής στις καταχρήσεις και στον πειραματισμό. Στα popular είδη του 20ου αιώνα ο καλλιτέχνης παίρνει ναρκωτικά, έχει groupies και αποθεώνεται από τα πλήθη. Κανείς, όμως, μέσα σε αυτά τα στερεότυπα, δεν έχει υπόψη του τις άπειρες ώρες μελέτης, συχνά από την παιδική ηλικία, τα ακριβά δίδακτρα που δίνει σε αδιαβάθμιτες σχολές, τις πρόβες που αναγκάζεται να πληρώνει, τα υλικά, τα μουσικά όργανα και λοιπά τεχνολογικά εργαλεία της δουλειάς του και την ακούραστη προσπάθεια για την τελειότητα, όπως ο κάθε καλλιτέχνης και η κάθε εποχή την αντιλαμβάνονται.

Εντωμεταξύ με την ύφεση σε όλους τους χώρους,  η τέχνη θεωρείται πολυτέλεια. Εκδοτικοί οίκοι, δισκογραφικές, πολυχώροι, θέατρα και γκαλερύ: σήμερα ο καλλιτέχνης είναι τυχερός αν δεν χρειαστεί να πληρώσει μόνος του το έργο του. Η έκδοση του βιβλίου του κοστίζει από 2000 μέχρι 5000 ευρώ, ανάλογα τον εκδοτικό οίκο. Η παραγωγή του δίσκου του δεν έχει ανώτατο όριο κόστους καθώς εξαρτάται από το στούντιο και τις εταιρίες κοπής. Το ποσό της ενοικίασης ενός χώρου για παράσταση αναλογεί στο κύρος του χώρου και στη μέρα που θα επιλεγεί γι’ αυτήν. Το κόστος της προετοιμασίας των εικαστικών έργων στις γκαλερύ εξαρτάται από τη τέχνη, πιο φθηνή η ζωγραφική που γεννιέται πάνω στο υλικό της, πιο ακριβή η φωτογραφία που πρέπει να αποτυπωθεί και, τέλος, ακόμα πιο ακριβό σε υλικά και εργατοώρες το στήσιμο μιας installation. Αν υπάρχουν δε και τεχνολογικά μέσα, δεν σου παρέχονται από κανέναν και εκεί θα πρέπει να κόψεις τον καλλιτεχνικό σου λαιμό να τα βρεις. Κι ενώ η συγκυρία των πρόσφατων υπέρογκων προστίμων του ΙΚΑ για την ανασφάλιστη εργασία φαινόταν ότι μπορούσε να προσφέρει σε κάποιες ομάδες καλλιτεχνών τα πολυπόθητα ένσημά τους, τα πράγματα έγιναν ακόμα χειρότερα: δε φαίνεται να υπάρχει νομική λύση για ένα μαγαζί που απασχολεί καλλιτέχνες με ημερήσια σύμβαση. Έτσι ακόμα και η ευκαιρία να βρει ο καλλιτέχνης το βήμα να παρουσιάσει τη δουλειά του, έστω και χωρίς πληρωμή, γίνεται όλο και πιο σπάνια.

Πολυτέλεια θεωρείται επίσης η καλλιτεχνική εκπαίδευση των παιδιών. Ανάμεσα στις πισίνες και το τζούντο, τις ξένες γλώσσες και τα φροντιστηριακά μαθήματα, η μουσική, το θέατρο, το σινεμά και η δημιουργική γραφή αποτελούν πια μη επιθυμητά μαθήματα, γιατί δεν αποφέρουν άμεσο μαθησιακό αποτέλεσμα κατά την άποψη του πανταχού πληρώντος γονέα. Πρόκειται, έτσι κι αλλιώς, για ένα μάθημα που το παιδί θα αναγκαστεί να διακόψει όταν περάσει στο λύκειο και κύριος στόχος του θα είναι να μάθει απ’έξω ολόκληρα βιβλία και αποδείξεις θεωρημάτων. Και όλα αυτά ξεκινούν, κατά τη γνώμη μου, από την απαξίωση της καλλιτεχνικής κουλτούρας στην ίδια την εκπαίδευση.

    Οτιδήποτε δε βοηθάει τα παιδιά να γίνουν γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, πολιτικοί επιστήμονες ή δεν οδηγεί σε μια δουλειά που να μπορεί να απορροφηθεί από το δημόσιο ή κάποιου άλλου είδους μονιμότητας, απορρίπτεται ως χάσιμο χρόνου.

Φέτος, μάλιστα, η τέχνη σχεδόν εξορίστηκε από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αφήνοντας εκατοντάδες εκπαιδευτικούς μετέωρους ανάμεσα στη διαθεσιμότητα και την μετάταξη στην πρωτοβάθμια. Εκεί πάλι, ο χορός, η μουσική, το θεατρικό παιχνίδι και τα εικαστικά, που διδάσκονταν από αρμόδιους με χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα ολοήμερα σχολεία, αντικαταστάθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τις γνώσεις του κάθε δασκάλου στους παραδοσιακούς χορούς, στα παιδικά τραγούδια, στα σχολικά σκετς εθνικών εορτών και στην ελεύθερη ώρα ζωγραφικής, αντίστοιχα.

Σε σχέση με τη μουσική, την οποία τυχαίνει να γνωρίζω κάπως καλύτερα, τα πράγματα είναι τουλάχιστον τραγικά. Ο μαθητευόμενος μουσικός φοιτά για χρόνια σε ένα σύστημα που του προσφέρει ένα πτυχίο ή ένα δίπλωμα που δεν αντιπροσωπεύει τίποτα. Είναι αδιαβάθμιτο, δεν καταλήγει σε τίτλο πανεπιστημιακή εκπαίδευσης, παρόλο που διαρκεί 15 με 16 χρόνια, τουλάχιστον για το «κλασικό» πιάνο που είναι και το πιο δημοφιλές. Όσο προχωράνε τα χρόνια, τα τελευταία 7 από τα 15 δηλαδή, τα μηνιαία δίδακτρα φτάνουν μέχρι και τα 200 ευρώ ανάλογα το ωδείο. Τα πράγματα στη «μοντέρνα» μουσική είναι χειρότερα. Μοντέρνα μουσική στην Ελλάδα εννοούμε από το 1890 μέχρι το 1960, μετά υπάρχει τρύπα στον χωροχρόνο. Κάποια ωδεία έχουν καταρτήσει μόνα τους «μοντέρνα» τμήματα, τα οποία αποκτούν κύρος μόνο από στόμα σε στόμα, καθώς η εφημερίδα της κυβερνήσεως που ορίζει τα της μουσικής είναι από το 1957, δεν προβλέπει πτυχία «μοντέρνων» οργάνων και είναι φοβερά παρωχημένη ακόμα και για την εποχή της. Η μόνη λύση για κάποιον μουσικό που επιθυμεί πανεπιστημιακή εκπαίδευση για τον εαυτό του είναι η μουσικολογία, η οποία όμως είναι μία διαφορετικού είδους γνώση, είναι θεωρητική επιστήμη και όχι τέχνη. Ακόμα, όμως, και για τις εξετάσεις της μουσικολογίας στο σχολικό σύστημα πανελληνίων απαιτούνται ειδικά μαθήματα που δε διδάσκονται στα γενικά σχολεία, διαιωνίζοντας έτσι τη σχέση της δημόσιας εκπαίδευσης με την ιδιωτική.

Όταν το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα απαξιώνει την τέχνη μαθαίνουμε να την θεωρούμε κι εμείς μια ευχάριστη αλλά περιττή δραστηριότητα. Μαθαίνουμε να βλέπουμε τους καλλιτέχνες ως κοινωνούς αυτού του περιττού, άρα άχρηστους όταν η πραγματικότητα μας απορροφά. Το θέμα βέβαια δεν είναι μόνο ελληνικό. Αρκεί κανείς να κοιταξει την ποσόστωση στις υποτροφίες παγκοσμίως για να δει ότι η γενιά που έρχεται θα δώσει έμφαση στο υλικό και τεχνολογικό παραγώμενο και όχι στη θεωρία, τη φιλοσοφία ή την τέχνη. Δεκάδες πανεπιστημιακά ιδρύματα είναι χαρούμενα να δώσουν τα χρήματά τους σε αριστούχους πρωτοετείς, διδακτορικούς φοιτητές και ερευνητές αλλά όχι βέβαια θεατρολόγους, θεωρητικούς της τέχνης, εικαστικούς ή μουσικολόγους. Ελάχιστες συγκριτικά είναι και οι επιδοτήσεις έργων και οι διεθνείς διαγωνισμοί καλλιτεχνών.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε μία κατάσταση όπου ο καλλιτέχνης δεν είναι σε θέση να επιβιώσει από την τέχνη του. Πολλά ενδιαφέροντα μουσικά μυαλά παγκοσμίως αναγκάστηκαν να εργαστούν σε εργοστάσια τέχνης ανάξια των δυνατοτήτων τους (από Πάολα μέχρι Miley Cyrus) για να μπορέσουν να ζήσουν οικογένειες, παιδιά και τους εαυτούς τους με αξιοπρέπεια, ενώ θα μπορούσαν να γίνουν δημιουργικοί υποστηρίζοντας κάποιο δικό τους εγχείρημα. Ακόμα περισσότεροι καλλιτέχνες στράφηκαν προς την εκπαίδευση, σχολική και ωδειακή, ενώ στην πραγματικότητα η δουλειά του δασκάλου είναι μία διαφορετική δουλειά για την οποία πρέπει να έχει κανείς ξεχωριστό ταλέντο που να πηγάζει από την ανάγκη μετάδοσης της τέχνης σε άλλους και όχι από την προσωπική ανάγκη επιβίωσης. Σκηνοθέτες και ηθοποιοί κατέληξαν να εργάζονται για κάποια διαφημιστική εταιρία ή την κακή πλευρά της τηλεόρασης (ακόμα ψάχνω την καλή της πλευρά), ποιητές και συγγραφείς καταπιάστηκαν με τη μετάφραση, από έργα άλλων μέχρι σχολικά βοηθήματα, εικαστικοί μαράθηκαν σε φροντιστήρια σχεδίου. Και βέβαια έχει γεμίσει η νύχτα από φοιτητές της σχολής Καλών Τεχνών, ηθοποιούς, μουσικούς και χορευτές, ευτυχώς διαθέτουμε επικοινωνιακό πνέυμα και γινόμαστε καλοί σερβιτόροι και σερβιτόρες, μπουφετζήδες και djs.

Δε θα προσποιηθώ εδώ ότι γνωρίζω ποιά θα μπορούσε να είναι η λύση. Ίσως η συσπείρωση των καλλιτεχνών, ίσως οι ομάδες με μορφή κολλεκτίβας. Ούτε θα κάνω το λάθος να νοσταλγώ εποχές επιδότησης από το κράτος, τη στιγμή που αυτή η πρακτική φαίνεται να σβήνει παγκοσμίως ακόμα και για την εκπαίδευση ή την υγεία. Το σίγουρο είναι, και αυτονόητο για όποιον έχει μελετήσει την ιστορία της μουσικής ή της τέχνης, πως η λύση που θα επιλέξει σήμερα η τέχνη για να βγει από την κρίση της, θα είναι αυτή που θα μιμηθεί αργότερα η κοινωνία για να βγει από τη δική της οικονομική και αξιακή κρίση.

* Η Ντάνα Παπαχρήστου σπούδασε μουσική, μουσικολογία και δημοσιογραφία στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών και στο Ε.Μ.Μ.Ε. και είναι υποψήφια διδάκτορας στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας και στο Παρίσι. Έχει εργαστεί ως μουσικός, dj και εκπαιδευτικός σε Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας στην Αθήνα.

πηγή: http://thefrog.gr

The post “Τέχνη και Καλλιτέχνες” της Ντάνας Παπαχρήστου appeared first on Void Network.