Οι αντιστάσεις μοιάζουν ανύπαρκτες, σαν το υποκείμενό τους -εμείς, να έχουμε μείνει αποσβολωμένοι, χτυπημένοι από την απογοήτευση και τα αδιέξοδα. Είναι κι αυτό ένα συλλογικό ψυχολογικό κοινωνικό φαινόμενο, η αδυναμία, η απογοήτευση, η επιθετικότητα στον πιο αδύναμο διπλανό και ο κυνισμός απέναντι στην επιβολή. Λογικό, μα όχι μονόδρομος.

Μπορούμε να ξεφύγουμε από τις αναμενόμενες αντιδράσεις και πεπεισμένοι για έναν καινούργιο κόσμο, ελευθερίας και ισότητας, προχωράμε στην μόνη διέξοδο που έχουμε κατά νου. Όχι γιατί έχουμε κάποια πνευματική εύνοια, ή κάποιο προνόμιο που έτυχε να μας παραχωρήσει η πολιτική μας ανάλυση. Αλλά γιατί έχουμε ενσωματώσει ένα όραμα τόσο αγνό και τόσο δυνατό, που κανένα σύστημα δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει ηθικά. Και αυτό το όραμα είναι αυτό της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης.

Αυτό το όραμα, δεν έχει έθνη, ούτε κράτη. Έρπει στο συλλογικό μας υποσυνείδητο, σαν κυτταρική μνήμη στο σώμα της κοινωνίας από τον καιρό των τροφοσυλλεκτών ακόμα. Αναδύθηκε στο συνειδητό, καταγράφηκε και συγκροτήθηκε σε πολιτική ιδέα με συγκεκριμένη δομή και στόχους, απ’ τους Μπακούνιν, Κροπότκιν, Μαλατέστα, Λαντάουερ και άλλους την εποχή του ξεσπάσματος των μεγάλων επαναστατικών ιδεών. Έγινε τελικά όραμα, βίωμα κι αγώνας για πολύ κόσμο από τότε μέχρι σήμερα.

Σε αυτό το όραμα που έρχεται από παλιά, είμαστε μέρος του. Καλούμαστε να το επικαιροποιήσουμε σε μια εκδοχή, σύγχρονη μα σεβάσμια στη φύση, τόσο νεωτερική και τόσο παλιά, όσο είναι και η καταγωγή μας.

Αυτό το κοινωνικό μας υποσυνείδητο, οφείλει να αναδυθεί, να εγκαταλείψει την εξατομικευμένη απογοήτευση, να ξαναβρεί τη συλλογική συνείδηση που χάσαμε τα χρόνια της κατανάλωσης και του «εγώ», να αφήσει πίσω τα συλλογικά μας τραύματα, και να ξεκινήσει την υλοποίηση ενός νέου συλλογικού οράματος, που θα αντεπιτεθεί στη «μηχανή» που παράγει εξατομικευμένους εθελόδουλους.

Υπάρχει η διέξοδος στην «αληθινή ζωή» σήμερα και είναι μόνο μία. Συλλογικοποίηση, ελευθεριακές εφαρμογές, ελευθεριακή οργάνωση, αντίσταση, δράση. Έχουμε τη δύναμη, τις δυνατότητες, είμαστε πολλοί.

Σας καλούμε, να υλοποιήσουμε ένα σχέδιο συλλογικής αυτοκυβερνησιμότητας χωρίς αρχηγούς.

Είναι μέρος μιας διαδικασίας οριστικής απελευθέρωσης από το κράτος και το κεφάλαιο, έτσι ώστε, αν όχι εμείς, οι επόμενοι να βρουν αυτό για το οποίο η ανθρωπότητα γεννήθηκε. Τη ζωή ενάντια στο ψέμα, την κοινότητα ενάντια στο κράτος. Εκεί είναι «η αναμονή» που μας περιμένει «για να βρούμε τα ίσια μας»…
Έχουμε ξεκινήσει.  mekareverse.gr

ΜΕΚΑREVERSE

για ένα Μέτωπο για την Κοινωνική Απελευθέρωση (ΜΕ.Κ.Α.)

από το ιδεατό στο πραγματικό (REVERSE)

Αρχές Στόχοι και Θέσεις

Το ΜΕΚΑREVERSE είναι μια κοινότητα που σχηματίζει ένα ενιαίο μετωπικό συλλογικό υποκείμενο πάνω στη βάση συγκεκριμένων πολιτικών προταγμάτων. Πιστεύουμε σε μια κοινωνία γενικευμένης αυτοδιεύθυνσης, ίσων, ελεύθερων κι ευημερούντων ανθρώπων,  και παλεύουμε για τη χειραφέτηση της κοινωνίας από το κράτος και το κεφαλαιοκρατικό τρόπο ζωής. Αυτός είναι και ο τελικός μας στόχος.

Αρχές

Όταν λέμε κοινωνία γενικευμένης αυτοδιεύθυνσης, εννοούμε εκείνη που οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται μέσα από γενικές συνελεύσεις είτε σε τοπικό επίπεδο είτε σε εργασιακό χώρο, σε αποκεντρωμένες αυτόνομες κοινότητες, οργανωμένες με ομόσπονδο τρόπο και άμεσα ανακλητή εκπροσώπηση.

Ως ισότητα εννοούμε τη κοινωνική συνθήκη εκείνη που εξασφαλίζει την ισότιμη αντιμετώπιση όλων αναφορικά με τις κοινωνικές πολιτικές και οικονομικές σχέσεις, πράγμα που εξασφαλίζεται με την κατάργηση της ιεραρχικής εξουσίας, την κατάργηση της συσσώρευσης ατομικού πλούτου, την κατάργηση της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, την κατάργηση της κληρονομιάς. Κανείς δε μπορεί να έχει μεγαλύτερη δύναμη από άλλους, ούτε κι επιτρέπεται να επιβάλλεται σε αυτούς. Ερχόμαστε όλοι γεννημένοι ίσοι και φεύγουμε έτσι. Μια τέτοια μοίρα μας επιφυλάσσει η φύση, μιαν αταξική κοινωνία οφείλουμε εμείς για τον εαυτό μας.

Ως ελευθερία εννοούμε την κοινωνική ελευθερία. Την ελευθερία που προκύπτει μέσα από την συνειδητοποίηση της σύνθεσης, αυτού που θέλουμε κι αυτού που θέλουν οι άλλοι. Είμαστε κοινωνικά όντα και χωρίς τη κοινωνία δεν θα υπήρχαμε. Η κοινωνία είναι βιολογικό μας στοιχείο, είναι ο τρόπος να επιβιώσαμε ως είδος μέσα στη φύση. Ως εκ τούτου δεν αναγνωρίζουμε την ατομική ελευθερία, αν δεν συνδυάζεται με την ελευθερία και την ευτυχία των άλλων.  Γιατί ατομική ελευθερία χωρίς την ελευθερία όλων είναι δεσποτεία και πηγή καταπίεσης. Συνεπώς η ελευθερία όχι μόνο δεν έχει όρια, αλλά αντίθετα η ύπαρξή της προϋποθέτει την ελευθερία όλων. Ή θα είμαστε μαζί ελεύθεροι, ή δεν θα είμαστε.

Ως ευημερία εννοούμε την επάρκεια των υλικών αγαθών στην κάλυψη των αναγκών, καθώς και όλα εκείνα που συνεισφέρουν στην ποιοτική διαβίωση όπως είναι, η μόρφωση, η υγεία, η πρόνοια και βέβαια οι αρμονικές  ανθρώπινες σχέσεις. Η ευημερία συνδιαμορφώνεται από όλα αυτά μαζί, με τρόπο ώστε να επιτυγχάνονται όλες εκείνες οι βιοτικές αλλά και συναισθηματικές καλύψεις. Η αξία των πραγμάτων δεν είναι πάνω από την αξία των σχέσεων, και γι αυτό οι δεύτερες τροφοδοτούν την υπόσταση εξίσου. Η υλική επάρκεια είναι απαραίτητη τόσο όσο και η συναισθηματική.

Η κάλυψη των αναγκών νοείται ως ικανοποιητική, στο βαθμό που αυτές οι ανάγκες λαμβάνουν υπ’ όψιν τους την πεπερασμένη φύση των πόρων και, εί δυνατόν, την ανανέωσή τους.  Η ικανοποίηση των αναγκών έρχεται μέσα από όλους εκείνους τους αυτοπεριορισμούς που απαιτούνται, μετά από τη στάθμιση της αναγκαιότητάς τους σε σχέση με το περιβάλλον. Η φύση είναι το σπίτι μας και οφείλουμε να το προσέχουμε, προσαρμοζόμενοι εμείς σε αυτό, και όχι φέρνοντάς την στα μέτρα μας. Συνεπώς βλέπουμε την ευημερία όχι ως αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης μέσω της εξάντλησης των φυσικών πόρων, αλλά ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης της σχέσης μας με τη φύση.

Η προσπάθειά μας εκκινεί από την πεποίθηση ότι τελικά κανένα κράτος και κανένας κεφαλαιοκρατικός τρόπος λειτουργίας της οικονομίας δεν μπορεί να μας εξασφαλίσει την κοινωνική ευημερία και την αρμονία στις μεταξύ μας σχέσεις. Ο μόνος τρόπος που μπορεί να τις εξασφαλίσει οριστικά, είναι η αυτοοργάνωση της κοινωνίας από τα κάτω, η κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής, των υποδομών και των δικτύων, η ισότητα στη λήψη των αποφάσεων, και η επάρκεια κάλυψης των αναγκών. Όσο υπάρχει το κράτος και το κεφάλαιο ως σύστημα να κυβερνούν, τίποτε δεν μας εξασφαλίζει ότι οι μέρες της δυστυχίας δεν είναι μπροστά, ακόμα κι όταν κάποια στιγμή ζούμε με πεποίθηση αιωνιότητας σε -περασμένες πια, μέρες της αφθονίας….

Στόχοι και μέσα.

Α. Πολιτικοί στόχοι

Με βάση τα παραπάνω προτάγματα, εκκινούμε έναν αγώνα που στόχο έχει όχι μόνο την ανάσχεση των νεοφιλελεύθερων πολιτικών επιλογών που οδηγούν την καθημαγμένη μας κοινωνία στο ζόφο, την εξαθλίωση και τη δυστυχία, αλλά την κοινωνική αντεπίθεση στην κατεύθυνση της οριστικής πια χειραφέτησής της από το κράτος και το κεφάλαιο.

Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, επιλέγουμε να πράξουμε έναν πολύμορφο κοινωνικό αγώνα, που συσχετιζόμενο αυστηρά με τα παραπάνω πολιτικά προτάγματα θα συνδυάζει ταυτόχρονα ευρύτερους κοινωνικούς, διεκδικητικούς αγώνες, καθώς και δράσεις εφαρμογής των παραπάνω αξιών στην ίδια την καθημερινότητα. Δηλαδή εγχειρήματα, που κατευθύνονται από τις παραπάνω αξίες κι επιδιώκουν να τις εφαρμόζουν στην πράξη, στο βαθμό που μπορούν.

Η στρατηγική αυτή σκοπό έχει την συνένωση των αγώνων των από τα κάτω δίνοντάς τους δυναμική, αλλά και την πολιτικοποίηση της καθημερινότητας μέσα από την ένταξή της  στην κοινότητα των αγώνων. Η ενότητα, οι συντονισμός, τα δίκτυα, οι συναντήσεις, οι συνάψεις, οι συνεργασίες, οι συνθέσεις, μπορούν να οικοδομήσουν μια μεγάλη κοινότητα, που θα εφαρμόζει στο βαθμό που μπορεί από σήμερα αυτά που οραματίζεται για το αύριο.

Τα εγχειρήματα εφαρμογής είναι στον πυρήνα της προσπάθειάς μας, αφού η ανάπτυξή τους θα γειώσει τις αξίες στην καθημερινότητα και θα αποκολλήσει ένα μεγάλο πλήθος κόσμου που βρίσκεται εγκλωβισμένος στη μισθωτή καθημερινότητα, το εμπόρευμα και τον καταναλωτισμό. Παραγωγικά εγχειρήματα, συνεργατικά, μεταποιητικά και υπηρεσίες από τη μία, να συνάπτονται με τις ανάγκες μας από την άλλη με έναν αξιακά αλληλέγγυο τρόπο, έτσι ώστε η σύναψη μεταξύ μας να παράξει έναν άλλον τρόπο ζωής, που θα αναπτύσσεται ως συλλογικό επιχειρησιακό σχέδιο. Σκοπός μας είναι να συσχετίσουμε τις προσπάθειες όλων, συντρόφων, συντροφικών εγχειρημάτων και αγώνων, σε μία μεγάλη κοινότητα αλληλεγγύης, που θα δημιουργήσουν έναν σχηματισμό, που θα αναπτύσσεται με όρους βιωσιμότητας αγκαλιά με το αξιακό, απελευθερώνοντας τις σχέσεις από την κράτος και την αγορά.

Για το λόγο αυτό στήνουμε μια διαδικτυακή βάση αλληλεγγύης, που θα βοηθήσει μέσα από την πληροφορία και τις συνάψεις των μελών της, να οδηγήσει στον σταδιακό απεγκλωβισμό όλο και μεγαλύτερων κοινωνικών κομματιών από το υπάρχον, σχηματοποιώντας ένα πρώιμο μοντέλο μιας αλληλέγγυας, κοινωνικής οικονομίας.

Οφείλουμε πρώτα να αναγνωρίσουμε ότι πέρα από πολιτικοί οραματιστές, ζούμε στην παρούσα κοινωνία στην οποία οφείλουμε να παρέμβουμε επιδρώντας ουσιαστικά με βάση τον αξιακό μας χάρτη, προς τη δικιά μας αξιακή κατεύθυνση, βελτιώνοντας ταυτόχρονα και την ποιότητα της καθημερινότητάς μας. Αρκετά επιτρέψαμε να καθορίζουν άλλοι ερήμην μας τις ζωές μας. Προετοιμάζοντας την «έφοδο προς τον ουρανό», δεν υποτιμούμε τα μέτωπα που ανοίγονται στην καθημερινότητα και χρησιμοποιούμε κάθε πρόσφορο μέσο για να πετύχουμε τους συγκεκριμένους στόχους μας. Παράλληλα με την προσήλωσή μας στην ανάπτυξη κινηματικής δυναμικής στη γειτονιά, στη δουλειά, στην εκπαίδευση, στην έμφυλη και σεξουαλική καταπίεση, στο ρατσισμό και την ξενοφοβία, στη λεηλασία της φύσης, στην περίθαλψη, σε κάθε πεδίο, δεν θα αφήσουμε ανεκμετάλλευτη τη δυνατότητα να κινηθούμε ενάντια στους κυρίαρχους αξιοποιώντας ακόμα και θεσμικά εργαλεία, πάντοτε με όρους και προϋποθέσεις που θα ενδυναμώνουν τον αγώνα και το μέτωπό μας. Έχουμε βέβαιη πεποίθηση των ιδεών μας, χρησιμοποιούμε κάθε δυνατότητα.

Συνιστούμε λοιπόν έναν δικό μας κοινωνικο-πολιτικό πόλο, που όχι μόνο θα ασκεί πίεση με τον ευάριθμο όγκο του προς τα κέντρα εξουσίας, αλλά θα παίρνει θέσεις επάνω στα ενσκήπτοντα από την εξουσία προβλήματα. Θα αποδοκιμάζει και θα αντιστέκεται έμπρακτα σε όλες εκείνες τις αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας, που αντιστρατεύονται τα κοινωνικά συμφέροντα.

Διεκδικούμε, επιδιώκοντας για όσο χρόνο υπάρχει εξουσία και ζούμε μέσα σε αυτή, τη βελτίωση των όρων διαβίωσής μας με την αύξηση του μισθού, την εξασφάλιση της σύνταξης, την αναβάθμιση της υγείας, της περίθαλψης και της πρόνοιας, την αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης στη κατεύθυνση  της κριτικής παιδείας , την εξυγίανση των δικτύων υποδομής και της πλήρους κοινωνικοποίησής τους. Όχι το θεσμό του κράτους, ούτε το κομματικό φορέα που τα επικαλείται. Κάποια πράγματα μπορούμε να τα διορθώσουμε με την παρέμβασή μας τώρα. Η ζωή μας είναι τώρα, και η ζωή των παιδιών μας είναι μπροστά. Δε μπορούμε να την αφήνουμε να κυλάει με όρους ζόφου αγκιστρωμένοι μόνο με την ελπίδα ενός οράματος που δεν έρχεται ποτέ.

Για να φέρουμε το όραμά μας πιο κοντά, επίσης προτάσσουμε  λύσεις στο σήμερα που, αν δεν υποδιαμορφώνουν, να το συμπεριλαμβάνουν, φέρνοντας πιο κοντά την οραματική μας προοπτική. Να αποποινικοποιηθούν οι καταλήψεις άδειων κτιρίων για κοινωνικά συλλογικά εγχειρήματα.  Να επιτραπούν οι διαδηλώσεις στο κέντρο. Να καταργηθούν οι μονάδες καταστολής διαδηλώσεων ή να καταργηθούν τα χημικά. Να ενταχθούν οι μετανάστες καταργώντας τα στρατόπεδα συγκέντρωσης Αλλά ταυτόχρονα απαιτούμε και να απαλλαγούμε από τα θρησκευτικά στα σχολεία, να επανέλθει η κοινωνιολογία, και να αναπτυχθεί συλλογική κουλτούρα μέσα από μαθητικές δραστηριότητες. Να πραγματωθεί επιτέλους η κριτική παιδεία, να καλλιεργηθεί η καλλιτεχνική και θεατρικη παιδεία, αλλά και μια παιδεία που να παρέχει τις δυνατότητες διαβίωσης χωρίς ανάθεση.  Να προτάξουμε λύσεις στην εκπαίδευση, αλλά και παντού, με γνώμονα την κατεύθυνση μιας κοινωνίας χειραφέτησης από το κράτος και το κεφάλαιο.

Εκείνο που αποκλείουμε εξ αρχής, είναι η οποιαδήποτε συμμετοχή ή ανάμιξή μας σε κέντρα εξουσίας. Θα φτιάξουμε τα δικά μας κέντρα αποφάσεων, όπως εμείς γνωρίζουμε, με τον τρόπο που εμείς θέλουμε, ευχόμενοι ότι κάποια στιγμή το κοινωνικό σύνολο θα στέρξει τις προσπάθειές μας, και θα τις οικειοποιηθεί για δικό του όφελος. Είμαστε πολλοί και το αξίζουμε.

Παράλληλα, στεκόμαστε αλληλέγγυοι με όλα εκείνα τα αυτοδιαχειριζόμενα κοινωνικά, πολιτικά εγχειρήματα και αναρχικές συλλογικότητες, στις δράσεις εκείνες που υπηρετούν την κοινωνική χειραφέτηση με όρους αξιακά ελευθεριακούς και συντροφικούς.

Πιστεύουμε ότι στην παρούσα φάση, σαν κοινωνία οφείλουμε να βρούμε αυτά που μας ενώνουν, αντιδρώντας στην διασπαστική και διαχωριστική τακτική της κάθε εξουσίας, «διαίρει και βασίλευε». Εμείς αντιστεκόμενοι σε αυτή τη τακτική, πορευόμαστε έχοντας σαν φάρο τα προτάγματά μας, με άξονα στην κατεύθυνση των κοινωνικών συλλογικών διεκδικήσεων, αναζητώντας αυτά που μας ενώνουν. Ως εκ τούτου, είναι  ευπρόσδεκτοι από εμάς όσοι, ανήκοντας σε άλλους πολιτικούς χώρους, έχοντας τα ίδια οράματα με εμάς συμπορεύονται έστω και προσωρινά στον δικό μας αγώνα ανεξάρτητα από την πολιτική τους ταυτότητα. Φυσικά και σε μια τέτοια προσπάθεια δεν νοούνται μέλη κομμάτων. Αν θέλουν να ενταχθούν οφείλουν να παραδώσουν την κομματική τους ταυτότητα.

Όπως είναι λογικό σε μια τέτοια προσπάθεια αποκλείονται φασίστες, εθνικιστές, σεξιστές, ρατσιστές, μισαλλόδοξοι, ξενοφοβικοί, πολεμοχαρείς και όποιοι άλλοι έχουν εμποτισθεί με δογματικές, ολοκληρωτικές απόψεις. Θεωρούμε την κοινωνία ως όλον, ανεξάρτητα από έθνος, θρησκεία, φύλο, και φυλή, και οποιοσδήποτε στρέφεται εναντίον κοινωνικών ομάδων στρέφεται και εναντίον μας. Θα μας βρίσκει μπροστά του.

Συμπερασματικά:  εμπνεόμενοι από τα ιδανικά μιας ανεξούσιας χειραφετημένης κοινωνίας, συμπήζουμε ένα κοινωνικό μέτωπο συγκροτημένο ιδεολογικά στο όραμα της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, πολυσυλλεκτικό πολιτικά, που σκοπό έχει την ανάσχεση  της νεοδεξιάς αντικοινωνικής πολιτικής, με όρους διεκδικητικούς και εξαιρετικά μαζικούς, που θα επηρεάζουν το σημερινό μεταπολιτικό σκηνικό, τραβώντας ως πόλος την διελκυστίνδα, στην πολιτική κατεύθυνση των χειραφετητικών κοινωνικών προταγμάτων. Η προσπάθεια αυτή της ανάσχεσης, δεν έχει καμία αξία να υλοποιηθεί, αν δεν συμπεριλαμβάνει την αντεπίθεση των αγωνιζόμενων, στην κατεύθυνση της οριστικής απαλλαγής μας ως κοινωνία, από το κράτος ως τρόπο πολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας. Η προοπτική τελική του στόχευση είναι η δημιουργία τοπικών ομάδων, που θα αποτελέσουν το πρόπλασμα των συνελεύσεων των κοινοτήτων. Η κοινωνία της γενικευμένης αυτοδιεύθυνσης.

Β. Οικονομική δράση –Βάση αλληλεγγύης.

Ένα τέτοιο εγχείρημα κοινωνικής χειραφέτησης δε μπορεί να μη λαμβάνει υπόψη του την συγκυρία μιας  επερχόμενης φτωχοποίησης, αν όχι ανθρωπιστικής καταστροφής. Αναγνωρίζοντας τη προτεραιότητα της οικονομικής δραστηριότητας στην ανθρώπινη δράση, αλλά και το κύμα φτώχειας που παράγει η νεοδεξιά πολιτική, δημιουργούμε μια βάση αλληλεγγύης.  Η αλληλεγγύη είναι το συνεκτικό στοιχείο των κοινωνιών, ιδίως όταν βρίσκονται σε κρίση. Εμείς άλλωστε έτσι προχωράμε από πάντα, αφού μάλιστα είναι και το συστατικό στοιχείο των πολιτικών θεωριών που εμπνεόμαστε.

Πέρα από το παραπάνω αξιακά προφανές, είναι εξαιρετικά σημαντικό στρατηγικά για τις κινηματικές δυνάμεις, να επιτύχουν ένα ποιοτικό επίπεδο διαβίωσης, που θα αποτελεί ένα φωτεινό αντιπαράδειγμα σε μια κοινωνία αξιακού μαρασμού και προϊούσας φτωχοποίησης.

Στόχος του εγχειρήματος είναι να αλώσει το «υπάρχον» μέσα από την απαλλοτρίωση της σχέσης -«κράτος», εννοώντας ότι το κράτος πέρα από θεσμός ενυπάρχει και στις μεταξύ μας σχέσεις, ιεραρχικές, εργοδοτικές, συναλλακτικές, κοινωνικές, ερωτικές. Εμείς κάνουμε ένα πρώτο βήμα της κοινότητας ενάντια στο κράτος, απαλλοτριώνοντας τις συναλλακτικές σχέσεις, που είναι στον πυρήνα της καπιταλιστικής οικονομίας. Αυτή τη σχέση επιχειρούμε να τη μετασχηματίσουμε σε αλληλέγγυα στην κατεύθυνση των αξιών μας.

Πάντα με όρους βιωσιμότητας εντάσσουμε την διαβίωση σε ένα πλέγμα συντροφικών σχέσεων, που θα επιχειρεί ένα συλλογικό επιχειρησιακό σχέδιο ανάπτυξης της κοινότητας, απαλλοτρίωσης της εργασίας από την εργοδοσία και κυρίως της συναλλακτικής σχέσης από την «αγορά». Ένα πλέγμα σχέσεων που θα συνδυάζει την βιωσιμότητα και τη συλλογική ανάπτυξη των εγχειρημάτων εφαρμογής από τη μία, αλλά και μια δεοντολογία στη βάση των αξιών μας. Να ξανακερδίσουμε τον χρόνο επανεντάσσοντάς τον στη ζωή και δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα μέσω της κοινότητας.

Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η διασύνδεση των εγχειρημάτων και των μελών  μέσα από την ανταλλαγή της πληροφορίας. Με αυτόν τον τρόπο όλα τα εγχειρήματα και οι σύντροφοι, διασυνδέονται βοηθώντας έτσι μεταξύ μας όλοι όλους για μια καλύτερη ζωή, σύμφωνα με τις αξίες μας, προχωρούμε τις συναλλαγές μεταξύ μας κι ενισχύουμε όλες τις προσπάθειες που σήμερα ακροβατούν μεταξύ σφύρας και άκμωνος. Να αποκτήσουν ευρωστία που θα φέρει νέες συντροφικές θέσεις εργασίας, νέες προοπτικές για τον κόσμο του κινήματος.

Τέλος με την βάση αλληλεγγύης, σύντροφοι που εργάζονται ως μισθωτοί ή ως ελεύθεροι επαγγελματίες θα συνεισφέρουν με πόρους ή και εργασία σε όλα τα εγχειρήματα, αποσπώντας τους από το υπάρχον, κι εντάσσοντάς τους στην κοινότητα.

Με βάση αυτά τα σκεπτικά φτιάχνουμε τη δική μας βάση αλληλεγγύης, μια αρχή που θα οδηγεί προοδευτικά στην γενίκευση της αλληλέγγυας οικονομίας.

Η βάση αλληλεγγύης θα υποστηρίζεται διαδικτυακά και θα αποτελείται από τα εξής επίπεδα:

α. Αλληλοβοήθεια – Δίκτυο αλληλοϋποστήριξης, δωρεάν διάθεση –ζήτηση αγαθών υπηρεσιών.

β. Συναλλακτικό δίκτυο: συνεργατικών, κολλεκτιβιστικών, συλλογικών εγχειρημάτων καθώς και συντροφικών ατομικών επαγγελματικών εγχειρημάτων.

Σχετικά καλέσματα, οδηγίες, και τρόποι λειτουργίας των δεσμών αυτών δράσης αλληλεγγύης θα βρείτε σχετικά στο site mekareverse.gr .

Πιστεύουμε πολύ στο συναλλακτικό δίκτυο, γιατί αυτό είναι ένα πρώτο βήμα στην κατεύθυνση της άρνησης της εμπορευματοποίησης και της κερδοσκοπίας, καθώς και στην ανάπτυξη συντροφικών σχέσεων. Θα λειτουργεί υποστηρικτικά σε επίπεδο συναλλαγών με όρους δίκαιου εμπορίου και πραγματικών αξιών χρήσης, προωθώντας όλα τα αυτοδιαχειριζόμενα, συνεργατικά, συνεταιριστικά εγχειρήματα, καθώς και σε επαγγελματίες συντρόφους –ισες, υπό τον όρο της αμοιβαιότητας, και με προϋπόθεση την έμπρακτη άρνηση της κερδοσκοπίας στη συναλλαγή. Να κάνουμε έναν κύκλο χρήματος, που θα το απαξιώνουμε μέσα από τη σχέση μας. Να βάλουμε ένα πνεύμα στη ζωή μας, ακόμα και στο πιο κομβικό κομμάτι που δεν είναι άλλο από τη συναλλαγή. Ο σκοπός είναι να επιβιώσουμε ως «πολιορκημένοι» και όχι να πλουτίσουμε από αυτό. Πάνω στη βάση των αλληλέγγυων συναλλαγών, μπορούμε σε δεύτερο χρόνο να χτίσουμε ένα σύστημα εναλλακτικής οικονομίας μέσα στο σύστημα, μέχρις ότου και αυτό δώσει τη θέση του σε εκείνο μιας οικονομίας χωρίς χρήμα. Πρόκειται για ένα πρώτο στοίχημα.

Για τα συγκεκριμένα εγχειρήματα θα καταγραφούν διαδικασίες ώστε να εξασφαλίζονται οι προδιαγραφές λειτουργίας σε αλληλέγγυο πνεύμα.

Γ. Μεθοδολογία δράσης.

Το εγχείρημα αυτό έχει ξεκινήσει από μια ομάδα φίλων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, σε μια συνθήκη πανδημίας, με ανθρώπους με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, γεωγραφικές καταγωγές, κουλτούρες και ποιότητες. Μας ενώνει το όραμα μιας δίκαιης κοινωνίας, και η αγωνία για το αύριο των παιδιών μας. Αναγνωρίζουμε την απουσία της αμεσότητας μιας συνέλευσης, αλλά αξιοποιούμε τα μέσα που διαθέτουμε. Ο σκοπός του εγχειρήματος αρχικά είναι μέσα από μια προπαρασκευαστική ομάδα, να προετοιμάσει όλες εκείνες τις υποδομές που θα φιλοξενήσουν το εγχείρημα, δημιουργώντας συμπράξεις και δικτυώσεις με όρους φιλοξενίας μιας ευρείας αποδοχής.

Σε δεύτερη φάση, να καλέσει όλον εκείνο τον για διάφορους λόγους «άστεγο» πολιτικά κόσμο που οραματίζεται τα προτάγματά μας, αλλά και που δεν έχει πολιτική έκφραση, να συσπειρωθεί στη βάση του προγράμματός μας, να εντάξει στο μέτωπο την καθημερινότητά του, πολιτικοποιώντας τη μέσα από την δράση σε κοινούς αγώνες, την δημιουργία εκδηλώσεων, συναντήσεων, υποδομών, και την ενίσχυση συντροφικών εγχειρημάτων κατά προτεραιότητα. Με αυτόν τον τρόπο έστω και έμμεσα επανεργοποιούμε τους πολιτικά ανενεργούς συντρόφους που έχοντας εμπλακεί στην καθημερινή αγωνία για να καλύψουν τις υποχρεώσεις, δεν έχουν το χρόνο και το κουράγιο να ασχοληθούν με το κοινωνικό κίνημα.

Ο κόσμος αυτός μπορεί να αποτελέσει τη βάση συσπείρωσης ευρύτερων κινηματικών, αλλά και κοινωνικών κομματιών, που με το ευάριθμο του πλήθους, δημιουργούν έναν νέο συσχετισμό δυνάμεων στο μεταπολιτικό σκηνικό. Έναν συσχετισμό που θα βάζει στο κάδρο εκείνες τις φωτεινές ελευθεριακές δημιουργικές ανεξούσιες δυνάμεις, που με το λόγο τους ως μεγάλη ομάδα πίεσης, τραβούν τη διελκυστίνδα της πολιτικής αναμέτρησης, από τον κόσμο της αντίδρασης, της στέρησης, της φτώχειας, των διαχωρισμών, του ατομισμού, της καταπίεσης, της εκμετάλλευσης και της επιβολής, του ζόφου και όλου αυτού του ακροδεξιού εσμού, στον κόσμο της ελευθερίας, της ισότητας, της κοινοκτημοσύνης, της δικαιοσύνης και της ευημερίας. Ένας νέος πόλος, αδιαμεσολάβητος, «σάρξ εκ της σαρκός» της κοινωνίας, που μέσα από την ένωση βρίσκει συμφωνίες και δρομολογεί την κοινωνική χειραφέτηση πάνω στις φυσικές της ράγες.

Σε τρίτη φάση κι εφόσον αναπτυχθούμε αριθμητικά με όρους κινηματικούς, να συστήσουμε την κοινότητά μας. Να τοπικοποιήσουμε τον αγώνα, και να προετοιμάσουμε το έδαφος για τις συνελεύσεις της κοινότητας σε γειτονιές και χώρους εργασίας.

Δ. Διαδικασίες

Το εγχείρημά μας οφείλει να διακρίνεται για την αξιακή του συνέπεια. Ως εκ τούτου οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν μπορεί παρά να είναι αμεσοδημοκρατικές, μέσα από συνελεύσεις των μελών. Η συμφωνία μέσα από τη συναίνεση είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος. Η ομάδα οφείλει να έχει διαδικασία συζήτησης, κανονισμό λειτουργίας, και κείμενο θέσεων, αποφασισμένα από κοινού.

Είναι εξαιρετικά κρίσιμο να αντιληφθούμε, ότι βρισκόμαστε σε συνθήκη κοινωνικού πυρετού. Αυτή η συνθήκη προέρχεται από την πίεση που δεχόμαστε από την καταπίεση της εξουσίας, την εκμετάλλευση του αφεντικού, τη φτωχοποίηση και το άγχος. Η επιθετικότητα, η απουσία της υπομονής και της αλληλοκατανόησης, είναι τα τοξικά εκείνα αέρια, που ρίχνει το σύστημα για να μας κρατά διαιρεμένους και αναλωνόμενους σε διαρκείς καυγάδες και εγωιστικές εκρήξεις. Αλοίμονο! Ανταγωνιστικό σύστημα έχουμε, ανταγωνισμούς σπέρνουνε. Απέναντι σε αυτή τη διαχεόμενη τοξικότητα, εμείς αντιλαμβανόμαστε τη συνθήκη και την ανατρέπουμε με συνείδηση. Η συνείδηση είναι το όπλο μας και η αλληλοκατανόηση που εμπνέεται από τα κοινά μας συμφέροντα, ο τρόπος. Με αυτή τη λογική, συνερχόμαστε στη συνέλευση.

Ε. Επίλογος

Ξεκινάμε μαζί ένα εγχείρημα, θεωρώντας δεδομένη την ανατρεπτική μας συνείδηση. Προσηλωμένοι στην αξιακή μας κατεύθυνση, προχωράμε με βάση αυτά που μας ενώνουν. Σηκώνουμε το πολιτικό μας ανάστημα απέναντι στο σύστημα, με όρους κοινωνικής επιρροής, μαζί και με άλλα τμήματα της κοινωνίας, χωρίς εξουσία.

Δομούμε άλλο ένα μέτωπο αγώνα για την κοινωνική αντεπίθεση και στόχο την κοινωνική απελευθέρωση. Σας καλούμε. Καλούς αγώνες σε όλους.

MEKAREVERSE

ένα μέτωπο για την κοινωνική απελευθέρωση (Με.Κ.Α.)

…για να κάνουμε το ιδεατό, πραγματικό. (REVERSE)

The post Έχουμε ξεκινήσει- Μέτωπο για την Κοινωνική Απελευθέρωση MekaReverse appeared first on Void Network.

Κείμενο: Hervé Kempf / Le Monde Diplomatique

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο)

Οι τρεις ή τέσσερις γενιές που ζουν στο γύρισμα της τρίτης χιλιετίας είναι οι πρώτες στην ιστορία της ανθρωπότητας, από τότε που τα δίποδα άρχισαν να περιφέρονται για πρώτη φορά στον πλανήτη, που έρχονται αντιμέτωπες με τα όρια της βιόσφαιρας. Η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας μεγάλης οικολογικής κρίσης.

Το πρώτο χαρακτηριστικό αυτής της κρίσης είναι η έντονη ανησυχία από την πλευρά των επιστημόνων του κλίματος. Εδώ και αρκετά χρόνια, λειτουργούν με την υπόθεση ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη. Μέχρι πρόσφατα, υπήρχε η πεποίθηση ότι θα εμφανιζόταν μια σταδιακή υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά όταν η ανθρωπότητα συνειδητοποιούσε τη σοβαρότητα της κατάστασης, θα ήταν δυνατό για εμάς να οπισθοχωρήσουμε και να αποκαταστήσουμε την κλιματική ισορροπία.

Οι επιστήμονες του κλίματος λένε ότι είναι πιθανό να φτάνουμε στο όριο όπου το σύστημα διολισθαίνει σε μη αναστρέψιμη διαταραχή. Αυτή η ανησυχία τροφοδοτείται από διάφορες παρατηρήσεις: στη Γροιλανδία, οι παγετώνες λιώνουν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι προέβλεπαν τα μοντέλα μας. Οι ωκεανοί αντλούν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα. Η υπερθέρμανση που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη επιταχύνει το λιώσιμο του μόνιμου παγετώνα, ενός μεγάλου στρώματος παγωμένης γης στη Σιβηρία και τον Καναδά, και απειλεί να απελευθερώσει τις τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου που περιέχει.

Γιατί οι κοινωνίες δεν κινούνται προς πολιτικές που θα απέτρεπαν την οικολογική κρίση;

Η δεύτερη παρατήρησή τους είναι ότι το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής είναι μια πτυχή της οικολογικής κρίσης που είναι πιο γνωστή στο ευρύ κοινό, αλλά αποτελεί μόνο ένα μέρος της. Εξίσου σημαντική είναι η καταστροφή της βιοποικιλότητας σε τέτοια κλίμακα που οι ειδικοί αποκαλούν την απώλεια των ειδών που βιώνει η εποχή μας «έκτο γεγονός εξαφάνισης». Το πέμπτο γεγονός εξαφάνισης, πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, είδε την εξαφάνιση των δεινοσαύρων.

Μια τρίτη παρατήρηση, η οποία είναι ίσως λιγότερο απτή ή λιγότερο κατανοητή από το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, είναι η εκτεταμένη χημική μόλυνση του περιβάλλοντος μας, η οποία είναι ανησυχητική για δύο λόγους. Από τη μια πλευρά, οι τροφικές αλυσίδες νοθεύονται από χημικούς ρύπους, αν και σε μικρές δόσεις. Από την άλλη, γίνεται σαφές ότι οι ωκεανοί – τα μεγαλύτερα οικοσυστήματα του πλανήτη, που έμοιαζαν σχεδόν άπειρα στην ικανότητά τους να αναγεννιούνται – έχουν αποδυναμωθεί ολοένα και περισσότερο, είτε από τη ρύπανση είτε από την υποβάθμιση τους.

Οι προειδοποιήσεις δεν είναι καινούργιες

Όλα αυτά εξηγούν την επείγουσα πολιτική ανάγκη της εποχής μας, αλλά οι προειδοποιήσεις δεν είναι καινούργιες. Η Rachel Carson σήμανε τον κώδωνα του κινδύνου το 1962 με το βιβλίο της Silent Spring και τα οικολογικά ζητήματα έγιναν σημείο ανάφλεξης του δημόσιου διαλόγου στη δεκαετία του 1970. Έκτοτε, διεθνή συνέδρια, επιστημονικά άρθρα και εκστρατείες για το κλίμα έχουν συγκεντρώσει ένα σύνολο γνώσεων που επιβεβαιώνουν τη γενική τάση.

Γιατί, λοιπόν, οι κοινωνίες δεν κινούνται προς πολιτικές που θα απέτρεπαν την χειροτέρευση της οικολογικής κρίσης; Για να απαντήσουμε σε αυτό το κρίσιμο ερώτημα, πρέπει να αναλύσουμε τις σχέσεις εξουσίας που είναι δομημένες ώστε να εμποδίζουν τις απαραίτητες πολιτικές.

Τα τελευταία 20 χρόνια, ο καπιταλισμός χαρακτηρίζεται από την επιστροφή της φτώχειας στις πλούσιες χώρες. Η μείωση του ποσοστού της φτώχειας ήταν συνεχής από τα τέλη της δεκαετίας του 1940, αλλά στις δυτικές χώρες αυτό σταμάτησε και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντιστράφηκε. Ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες επισφάλειας, δηλαδή λίγο πάνω από το όριο της φτώχειας, αυξάνεται σταθερά. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε απόλυτη φτώχεια, με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα, παραμένει περίπου στα 2 δισεκατομμύρια, ενώ ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) εκτιμά ότι 820 εκατομμύρια άνθρωποι υποσιτίζονται.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της κοινωνικής κρίσης είναι η αύξηση των ανισοτήτων τα τελευταία 20 χρόνια, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί από πολλαπλές μελέτες. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές, με επικεφαλής τους Carola Frydman και Raven E. Saks, οικονομολόγους στο Χάρβαρντ και την Ομοσπονδιακή Τράπεζα, συνέκριναν την αναλογία των μισθών των τριών κορυφαίων στελεχών των 500 μεγαλύτερων εταιρειών των ΗΠΑ με τον μέσο μισθό των υπαλλήλων τους. Αυτός ο δείκτης ανάπτυξης των ανισοτήτων παρέμεινε σταθερός από τη δεκαετία του 1940 έως τη δεκαετία του 1970: τα αφεντικά κέρδιζαν περίπου 35 φορές τον μέσο μισθό των υπαλλήλων τους. Στη δεκαετία του 1980, υπήρξε μια αποσύνδεση και η αναλογία αυξανόταν αρκετά σταθερά έως ότου οι αμοιβές των αφεντικών έφτασαν περίπου τις 130 φορές αυτές του μέσου εργαζομένου τη δεκαετία του 2000.

Αυτές οι μελέτες δείχνουν μια μεγάλη διακοπή στη λειτουργία του καπιταλισμού εδώ και 60 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτού που ονομαζόταν «Ένδοξη Τριακονταετία» – Trente Glorieuses– (1945-75), ο συλλογικός πλουτισμός που έγινε δυνατός από μια σταθερή αύξηση της παραγωγικότητας κατανεμήθηκε αρκετά δίκαια μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, διατηρώντας σταθερά τα επίπεδα ανισότητας. Από τη δεκαετία του 1980, ένα σύνολο συνθηκών, που δεν χρειάζεται να αναλύσουμε εδώ, οδήγησε σε μια ολοένα και πιο έντονη αποσύνδεση μεταξύ των ιδιοκτητών του κεφαλαίου και του μεγαλύτερου μέρους των απλών πολιτών. Μια τάξη ολιγαρχών συσσωρεύει εισόδημα και κληρονομιά σε βαθμό που δεν έχουμε δει εδώ και έναν αιώνα.

Πώς χρησιμοποιούν τον πλούτο τους οι υπερπλούσιοι;

Είναι σημαντικό να εξετάσουμε τους συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους οι υπερπλούσιοι χρησιμοποιούν τα χρήματά τους. Τα χρήματα δεν είναι πια κρυμμένα όπως στην εποχή της αυστηρής προτεσταντικής αστικής τάξης που περιέγραψε ο Μαξ Βέμπερ: αντιθέτως, τροφοδοτούν την εξωφρενική κατανάλωση σκαφών αναψυχής, ιδιωτικών τζετ, τεράστιων κατοικιών, κοσμημάτων, ρολογιών, εξωτικών ταξιδιών — ένα γελοίο συνονθύλευμα άσωτης πολυτελείας. Με τον Νικολά Σαρκοζί, οι Γάλλοι άρχισαν να ανακαλύπτουν ένα οδυνηρό παράδειγμα αυτής της φανταχτερής συμπεριφοράς.

Γιατί αυτό είναι η κινητήριος δύναμη της οικολογικής καταστροφής; Για να απαντήσουμε, πρέπει να στραφούμε στον μεγάλο οικονομολόγο Thorstein Veblen, του οποίου τη σκέψη ο Raymond Aron επισήμανε παράλληλα με αυτή του στρατιωτικού θεωρητικού Carl von Clausewitz και του πολιτικού επιστήμονα Alexis de Tocqueville. Αν και σε μεγάλο βαθμό ξεχασμένη, η σκέψη του Veblen έχει ωστόσο εντυπωσιακή σημασία σήμερα.

Συνοψίζοντας, ο Veblen υποστήριξε ότι η τάση για ανταγωνισμό είναι εγγενής στην ανθρώπινη φύση. Έχουμε την τάση να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους και ο καθένας μας προσπαθεί να επιδείξει κάποια μικρή υπεροχή μέσω των εξωτερικών του χαρακτηριστικών, μια συμβολική διαφορά από τους ανθρώπους γύρω μας. Ο Veblen δεν ισχυρίστηκε ότι η ανθρώπινη φύση περιορίζεται απποκλειστικά σε αυτό το χαρακτηριστικό, και δεν το έκρινε από ηθική άποψη, απλώς το παρατήρησε. Βασιζόμενος στις μαρτυρίες των εθνογράφων της εποχής του, σημείωσε ότι αυτή η μορφή συμβολικού ανταγωνισμού μπορεί να παρατηρηθεί σε όλες τις κοινωνίες.

Ο Veblen συνέχισε υποστηρίζοντας ότι όλες οι κοινωνίες παράγουν άνετα τον πλούτο που είναι απαραίτητος για την ικανοποίηση των αναγκών τους όσον αφορά την τροφή, τη στέγαση, την εκπαίδευση των παιδιών, την κοινωνικοποίηση κ.λπ. , προκειμένου να επιτρέψουν στα μέλη τους να διακρίνονται μεταξύ τους.

Ο Veblen σημείωσε ότι συχνά υπάρχουν πολλές τάξεις στην κοινωνία, καθεμία από τις οποίες διέπεται από την αρχή της εμφανούς κατανάλωσης. Μέσα σε κάθε κοινωνική τάξη, τα άτομα μοντελοποιούν τη συμπεριφορά τους κατά αντιστοιχία με την τάξη που βρίσκεται από πάνω τους και η οποία καθορίζει τι είναι καλό, τι είναι κομψό. Η κοινωνική τάξη που αντιγράφεται παίρνει αντίστοιχα ως παράδειγμά της αυτό που εκδηλώνει η κοινωνική τάξη που βρίσκεται ένα σκαλοπάτι πιο πάνω της στη σκάλα του πλούτου. Η μίμηση αναπαράγει τον εαυτό της από κάτω προς τα πάνω, έτσι ώστε η ανώτερη τάξη να καθορίζει το γενικό πολιτιστικό μοντέλο αυτού που έχει κύρος και επιβάλλεται σε όλους τους υπόλοιπους.

Πώς, λοιπόν, η ολιγαρχική τάξη μπλοκάρει τις εξελίξεις που είναι απαραίτητες για να αποτραπεί η επιδείνωση της οικολογικής κρίσης; Αυτό το κάνει άμεσα, φυσικά, τραβώντας τους μοχλούς εξουσίας —πολιτικούς, οικονομικούς και ΜΜΕ— που έχει στη διάθεσή της, τους οποίους χρησιμοποιεί για να διατηρήσει τα προνόμιά της. Και, εξίσου σημαντικό, το κάνει έμμεσα, μέσω του μοντέλου κατανάλωσης που διαπερνά όλη την κοινωνία και ορίζει την κανονικότητα.

Η πρόληψη της επιδείνωσης της κλιματικής κρίσης και ακόμη και η έναρξη της αποκατάστασης του περιβάλλοντος είναι θεωρητικά αρκετά απλή: η ανθρωπότητα πρέπει να μειώσει τον αντίκτυπό της στη βιόσφαιρα. Η επίτευξη αυτού είναι επίσης, θεωρητικά, αρκετά απλή: σημαίνει περιορισμός της εξόρυξης ορυκτών, ξυλείας, νερού, χρυσού, πετρελαίου κ.λπ. και μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, χημικών αποβλήτων, ραδιενεργών υλικών, επιβλαβών συσκευασιών κ.λπ. Αυτό σημαίνει περιορισμό της συνολικής υλικής κατανάλωσης από μεριάς των κοινωνιών μας. Αυτή η μείωση είναι ο πιο ισχυρός μοχλός που έχουμε για να αλλάξουμε την οικολογική κατάσταση.

Μια πολύ άνιση κοινωνία δημιουργεί τεράστιες σπατάλες, επειδή οι σπατάλες της ολιγαρχίας – όντας τίποτα άλλο παρά μια επίδειξη της λείας στον ανταγωνισμό της χλιδής και της εμφανούς κατανάλωσης – λειτουργούν σαν παράδειγμα προς μίμηση για όλη την κοινωνία.

Ο κάθε άνθρωπος, στο δικό του επίπεδο και στα όρια του εισοδήματός του, επιδιώκει να αποκτήσει τα αγαθά και τα σύμβολα με τη μεγαλύτερη αξία. Τα μέσα ενημέρωσης, οι διαφημίσεις, οι ταινίες, οι σαπουνόπερες και τα περιοδικά «life style» είναι όλα εργαλεία για τη διάδοση του κυρίαρχου πολιτισμικού μοντέλου.

Ποιος θα μειώσει την κατανάλωση υλικών αγαθών;

Ποιος είναι αυτός που θα πρέπει να μειώσει την κατανάλωση των υλικών αγαθών; Υπολογίζεται ότι το 20-30% του παγκόσμιου πληθυσμού καταναλώνει το 70-80% των πόρων που αντλούνται κάθε χρόνο από τη βιόσφαιρα. Η αλλαγή πρέπει επομένως να προέλθει από αυτό το 20-30%, δηλαδή κυρίως από τους λαούς της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης και της Ιαπωνίας. Σε αυτές τις υπερανεπτυγμένες κοινωνίες, δεν θα προτείνουμε φυσικά να μειώσουν την κατανάλωσή τους οι φτωχοί, αυτοί με τον κατώτατο μισθό ή οι χαμηλόμισθοι. Ούτε μόνο οι υπερπλούσιοι πρέπει να κάνουν αυτήν την αλλαγή — ακόμα κι αν ο Sarkozy, ο Vincent Bolloré, ο Alain Minc, ο Bernard Arnault, ο Arnaud Lagardère, ο Jacques Attali και η παρέλαση των ολιγαρχών τους ζήσουν χωρίς τις λιμουζίνες τους και τους σοφέρ τους, τα λαμπερά ρολόγια τους και τα ψώνια στο Σεν Τροπέ, δεν υπάρχουν αρκετοί από αυτούς για να αλλάξουν επαρκώς τις συλλογικές επιπτώσεις της ανθρωπότητας στο κλίμα. Είναι στα μεσαία στρώματα της Δύσης που πρέπει να προτείνουμε αυτή τη μείωση της κατανάλωσης υλικών αγαθών.

Εδώ γίνεται σαφές ότι η ανισότητα είναι το κεντρικό ζήτημα. Οι μεσαίες τάξεις δεν θα συμφωνήσουν να καταναλώνουν λιγότερα εάν η τρέχουσα κατάσταση της ανισότητας συνεχιστεί και η απαραίτητη αλλαγή δεν υιοθετηθεί δίκαια. Η αναδημιουργία του αισθήματος αλληλεγγύης που είναι απαραίτητο για την επίτευξη αυτού του ριζικού κοινωνικού αναπροσανατολισμού προφανώς προϋποθέτει μια αυστηρή μείωση των ανισοτήτων — η οποία θα μεταμορφώσει συνολικά το υπάρχον πολιτισμικό μας μοντέλο.

Η πρόταση μείωσης της κατανάλωσης υλικών αγαθών μπορεί να φαίνεται προκλητική δεδομένου του ιδεολογικού περιβάλλοντος στο οποίο κολυμπάμε, αλλά σήμερα, η αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης υλικών αγαθών δεν συνδέεται πλέον με την αύξηση της συλλογικής ευημερίας – αντίθετα, οδηγεί στην υποβάθμισή της. Ένας πολιτισμός που επιλέγει να μειώσει την κατανάλωση υλικών αγαθών θα άνοιγε επίσης την πόρτα σε άλλες πολιτικές. Πριμοδοτημένος από τον ωφέλιμο πλούτο που δημιουργεί η μείωση των ανισοτήτων, ένας τέτοιος πολιτισμός θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις ανθρώπινες δραστηριότητες που είναι κοινωνικά χρήσιμες και έχουν χαμηλό οικολογικό αντίκτυπο. Η υγεία, η εκπαίδευση, οι μεταφορές, η ενέργεια και η γεωργία είναι όλοι τομείς όπου η κοινωνική ανάγκη είναι μεγάλη και η ευκαιρία για δράση σημαντική. Όλα αυτά είναι κεντρικά ζητήματα για τον επανασχεδιασμό μιας οικονομίας που εστιάζει σε όσα είναι ουσιαστικά και απαραίτητα για τους ανθρώπους παρά σε μια εμμονική υλική παραγωγή, για μια οικονομία που προωθεί και ενδυναμώνει τους κοινωνικούς δεσμούς και όχι την ατομικιστική ικανοποίηση. Καθώς αντιμετωπίζουμε την κλιματική κρίση, πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερα και να διανέμουμε με πιο δίκαιο τρόπο όσα έχουμε , ώστε να ζούμε μαζί καλύτερα αντί να καταναλώνουμε τα πάντα μόνοι μας εις βάρος των άλλων.

The post Πως οι πλούσιοι καταστρέφουν τον πλανήτη appeared first on Void Network.

Και όμως, πέρα και πίσω από όλα αυτά υπάρχει το πραγματικό και μείζον ζήτημα: η συστηματική και συστημική εγκατάλειψη των λαϊκών στρωμάτων στην έρημο του πραγματικού. Μετά από 12 χρόνια, δεν μιλούμε πλέον για κρίση αλλά για παρακμή, η οποία ξεκίνησε επί ΝΔ, κορυφώθηκε επί κυβέρνησης ΓΑΠ και «επικυρώθηκε» επί Τσίπρα. Στον πυρήνα της αφορά τις παραγωγικές σχέσεις και δυνάμεις και όπως είναι αναμενόμενο έχει εξελιχθεί σε βαθιά κοινωνική, πνευματική, δημογραφική και ηθική παρακμή.

Ένα στρώμα που κινείται στα όρια της φτώχειας, με ελάχιστες δεξιότητες μέσα στις σύγχρονες ανάγκες ή με δεξιότητες οι οποίες ακυρώνονται, αποστερείται κάθε προστατευτικού πλαισίου και εγκαταλείπεται στα επιδόματα και στις διαθέσεις του όποιου αφεντικού ή «δικτυωμένου παράγοντα».

Η κρίση γεννά κάτι. Με τρόπο επώδυνο μεν, γεννά δε. Η παρακμή μόνο κατατρώει.

Η κοινωνία του υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού έχει βρει μια εξαιρετική (αν)ισορροπία: όσο ο δικαιωματισμός κραυγάζει στην περιφραγμένη και αποστειρωμένη κοινότητά του, τόσο τα λαϊκά στρώματα, χωρίς κόμμα, έθνος, κράτος καθίστανται έρμαια κάθε εξουσίας: επίσημης και ανεπίσημης, «καθωσπρέπει» ή ολότελα και ανερυθρίαστα αντικοινωνικής.

Τα φτωχότερα, τα λαϊκά στρώματα, αποικιοκρατούνται μέσα στην ίδια τους την πατρίδα, την πόλη, τη γειτονιά τους. Το κράτος είναι σύγχρονο ως φοροεισπρακτικός μηχανισμός, αλλά ως προς τον κοινωνικό του ρόλο είναι ερείπιο και σε ό,τι αφορά τη ρεμούλα, κοτζαμπάσικο. Επιδοτεί τη φτώχεια, ενίοτε τη φυγή δια της μετανάστευσης. Το συνδικάτο, το κόμμα της αριστεράς, η πολιτική νεολαία μετράει ήττες: ούτε διαμεσολαβεί πλέον, ούτε οργανώνει επαναστατικώς.

Οι νεωτερικοί θεσμοί δείχνουν είτε βρώμικοι, είτε αδιάφοροι. Συνήθως και τα δύο. Ο φτωχός οπισθοχωρεί στην οικογένεια και στο φιλικό κύκλο. Όταν ο εχθρός βρίσκεται εντός των τειχών ή το προστατευτικό πλαίσιο δεν αντέχει, οι αδύναμοι αλέθονται, γιατί απλώς δεν υπάρχει κανείς να τους προστατέψει. Ο άρρωστος, ο φυλακισμένος, ο ανάπηρος, το παιδί, ο ξένος, αλλά πρώτα και πάνω απ’ όλα ο εργαζόμενος, ο εργάτης, ο πρώην μικροαστός, που επί 12 χρόνια «τρώει χώμα», αντιμετωπίζει τη δαμόκλειο σπάθη σε κάθε στραβοπάτημα ή απλώς λανθασμένη γνωριμία. Ο πρώτος και ο μείζων ρατσισμός είναι απέναντι στη φτώχεια και δεν υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ούτε να τον μελετήσουμε.

Ακόμα χειρότερα: ο καννιβαλικός εξουσιασμός των αποικιοκρατικού τύπου αρχών (οικονομικών, πολιτικών και άλλων) διαχέεται και στους από κάτω. Τους διαλύει εσωτερικά, δια της απομίμησης του κάθε δυνάστη. Οι γραμμές νομιμότητας και εγκλήματος λευκού κολάρου θολώνουν στα «ψηλά» και δικαιώνουν το μετωπικό έγκλημα στα «χαμηλά». Ριάλιτι, φτήνια και εκπόρνευση για τους πολλούς, με χαζοχαρούμενα γέλια στην τηλεόραση. Βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και επίδειξη.

Η ανόητη ζωή δεν είναι η ελαφριά ζωή. Η πρώτη σπαταλιέται, ενώ η δεύτερη ανακουφίζει. Ανάθεση στους χειρότερους. Πλέον ούτε στους καταφερτζήδες. Μια βαθιά ρίζα ρατσισμού εναντίον του λαού αναδύεται από το κατεστημένο, η οποία δεν χρειάζεται πια να κρύβεται. Οι γόνοι, οι ολιγάρχες, οι κυρίαρχες ξένες πρεσβείες, έχουν ένα στρατό από οργανικούς διανοουμένους και κάθε λογής ενδιάμεσους, που μπορούν να τους φτιάχνουν το προφίλ, παρότι ανοιχτά καταστρέφουν τις ζωές των «από κάτω».

Ακόμα και η πιο αξιοπρόσεκτη κοινωνική τέχνη είναι ακόμα πρωτόλεια. Περιγράφει το πραγματικό και πολλές φορές με συγκινητική ειλικρίνεια, αλλά δεν μπορεί να προτείνει το χτίσιμο του εναλλακτικού. Συχνά, επιλέγει να ρομαντικοποιεί την οπισθοχώρηση στις προνεωτερικές μορφές συγκρότησης, ενώ αυτές καταφανώς δεν αρκούν.

Αυτή η κοινωνία δεν γεννά και σύντομα δεν θα ζει. Ας δούμε την περίπτωση του Κολωνού για παράδειγμα, χωρίς να πρόκειται για τη μόνη: πόσο προστατευμένο μπορεί να είναι ένα παιδί, του οποίου η οικογένεια παλεύει επί χρόνια για την επιβίωση, χωρίς καμία προοπτική να κερδίσει αυτή τη μάχη; Πού είναι η παρουσία κάθε βαθμίδας του κράτους, με επαγγελματίες και με δομές ενίσχυσης; Πώς μπορεί έστω και να πλησιάσει τα προσόντα, τα οποία αποκτά ο συνομήλικος που ζει λιγότερο από ένα χιλιόμετρο μακριά;

Δεν είναι ότι δεν γίνονταν και παλιότερα εγκλήματα. Αλλά τώρα, το κόμμα, το συνδικάτο, η λαϊκότητα τα δίκτυα προστασίας διαλύονται, ενώ το κράτος (κράτος της δεξιάς και της αποικιοκρατίας) στην πραγματικότητα επιχαίρει. Γιατί αυτή είναι η πεμπτουσία του νεοφιλελευθερισμού: όχι η φτώχεια αλλά η αποσύνθεση και η απόσυρση του κοινωνικού από το προσκήνιο. Η εγκατάλειψη στις ατομικές ικανότητες. Σε ένα παιχνίδι στημένο.

Η προστασία των παιδιών, των αδυνάμων, η έξοδος από την εκμετάλλευση και από τη φτώχεια δεν μπορεί παρά να είναι επαναστατική πράξη ή για να το θέσουμε καλύτερα, πράξη ενταγμένη σε επαναστατικό πλαίσιο. Κανένα επίδομα, καμιά αυστηροποίηση του ποινικού κώδικα και κανένα κραυγάζον κοινό δε θα το αντιμετωπίζει έως ότου το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό μοντέλο αλλάξει ριζικά.

_______

Ο Θέμης Τζήμας είναι δικηγόρος, διδάκτορας δημοσίου δικαίου και πολιτικής επιστήμης του ΑΠΘ και μεταδιδακτορικός ερευνητής. Έχει δημοσιεύσει μελέτες σε διεθνή συνέδρια και σε νομικές επιθεωρήσεις και έχει συμμετάσχει σε διάφορες διεθνείς αποστολές.

ΠΗΓΗ: https://kosmodromio.gr

The post Ο Κολωνός και η έρημος των λαϊκών στρωμάτων- Θέμης Τζήμας appeared first on Void Network.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ ΣΤΑ ΝΕΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΑ ΗΘΗ

Συνεχίζω στις φιλόξενες σελίδες των Σύγχρονων Θεμάτων την εθνογραφική μου περιπλάνηση σε μια χώρα που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς, σε κατευθύνσεις που δυσκολευόμαστε να παρακολουθήσουμε. Για άλλη μια φορά οδηγούμαι από προσωπικές εμπειρίες (άρα κάνω ενός είδους αυτο-ανθρωπολογία), τούτη τη φορά στο πεδίο της κατοικίας.[1] Επιμένω σε αυτό που αλλού ονόμασα «πολιτικά ενσύνειδη» εθνογραφία, πάντα εν θερμώ και σε εξομολογητικό τόνο! Καθώς καταλαμβάνω μια ορισμένη θέση μέσα στο «ερευνητικό» μου πεδίο, η οπτική μου γωνία είναι εξορισμού μερική. Γράφω από τη σκοπιά του εκτοπισμένου ενοικιαστή, ο οποίος, καθώς οι περιστάσεις τον έριξαν στην κυριολεξία στην «αγορά ακινήτων», αναζητά στέγη και εντέλει αναγκάζεται, στον βαθμό που μπορεί, να μετεξελιχθεί σε ιδιοκτήτη.[2] Ένα εθνογραφικό οδοιπορικό στη λεγόμενη «αγορά ακινήτων», μια επώδυνη περιπλάνηση στην Ελλάδα του υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού, που είναι η πολυδιαφημιζόμενη νέα «κανονικότητα».

Στο «πεδίο»: Εκτοπισμένος στην αγορά ακινήτων

Όλα ξεκίνησαν από μια έγγραφη πρόσκληση για αύξηση του ενοικίου κατά 30%. Το διαμέρισμα στο οποίο μένω σε ανατολικό δήμο της Αθήνας για περισσότερα από 20 χρόνια ήταν η μόνη από τις τέσσερις κατοικίες του μικρού τριώροφου κτιρίου που εξακολουθούσε να ενοικιάζεται. Γρήγορα έγινε σαφές ότι η αύξηση ήταν μάλλον πρόφαση, αφού στη συνέχεια μου ζητήθηκε να αφήσω το σπίτι. Παρά τη μυστικοπάθεια γύρω από τα κίνητρα, κατάλαβα ότι ο ιδιοκτήτης σχεδίαζε να πουλήσει ολόκληρο το κτίριο, πιθανόν σε κάποιον ξένο επενδυτή. Έτσι κυριολεκτικά σύρθηκα στην αναζήτηση σπιτιού και βρέθηκα σε ένα πεδίο που ξεπερνούσε κατά πολύ την αντίληψη που είχα μέχρι τότε για την λεγόμενη «αγορά ακινήτων». Πρώτα διαπίστωσα, σχεδόν σοκαρίστηκα από την εξαφάνιση των ενοικιαστηρίων που είχε συντελεστεί στη διάρκεια του 2018. Τα πρώτα χρόνια της κρίσης, η Αθήνα ήταν γεμάτη από τα γνωστά κίτρινα ή ασπρο-κόκκινα έντυπα με την αναγραφή «ενοικιάζεται» που κοσμούσαν τον δημόσιο χώρο. Τώρα, η αναζήτηση μπορούσε να γίνει μόνο διαδικτυακά. Οι ψηφιακές πλατφόρμες είχαν καταλάβει τον χώρο. Επίσης, γρήγορα κατάλαβα ότι η αγορά ήταν σχεδόν κάτω από τον αποκλειστικό έλεγχο των μεσιτών, με εξαίρεση ίσως τα «καλά κομμάτια» που διαδίδονται στόμα με στόμα. Οι αγγελίες που διαχειρίζονται οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες είναι ελάχιστες. Το σημαντικότερο, το τελευταίο διάστημα τα ενοίκια στις συνοικίες της πρώτης περιφέρειας εκτός κέντρου που με ενδιέφεραν είχαν δραματική αύξηση και σίγουρα βρίσκονταν σε πλήρη αναντιστοιχία με τον μισθό μου, μειωμένο κατά 40% στη διάρκεια της κρίσης.

Η πιο ορθολογική λύση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να αγοράσει κάποιος ένα σπίτι, εφόσον μπορεί. Αφού είχα την οικονομική ευχέρεια, προνόμιο που με διαφοροποιεί από πολλούς συμπολίτες μου, έβαλα στην άκρη τις όποιες αναστολές μου και ξεκίνησα την αναζήτηση διαμερίσματος προς αγορά. Έτσι, ξεκίνησε ένας μεγάλος κύκλος συχνά οδυνηρών, και σπανιότερα διασκεδαστικών, εκπλήξεων που επιτείνονταν από τη μεγάλη μου άγνοια γύρω από τα ακίνητα και την ιστορική μου απόσταση από τον λεγόμενο «κόσμο της αγοράς».[3]

Μεσίτες σε αγενή άμιλλα: Η κρίση της εμπιστοσύνης

Όπως ήταν επόμενο, τους πρώτους που συνάντησα ήταν οι μεσίτες. Θυμάμαι ακόμα το πολιτισμικό σοκ που έπαθα από την επικοινωνία με μεσίτη που εργαζόταν σε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες, η οποία διαθέτει γύρω στους 700 συνεργάτες. Το ραντεβού μας ήταν Κυριακή μεσημέρι σε σημείο αρκετά μακριά από το ακίνητο, αφού είχε πεισματικά αρνηθεί να συναντηθούμε στην είσοδο της σχετικής πολυκατοικίας. Ο συνομιλητής μου φαινόταν καλός επαγγελματίας, ευγενής και στην ηλικία μου. Μόλις χαιρετηθήκαμε, έβγαλε την έγγραφη φόρμα με την οποία διασφαλίζεται η προμήθειά του (2% συν ΦΠΑ) σε περίπτωση που προχωρήσει η αγορά, συμπλήρωσε τα στοιχεία μου και στη συνέχεια ζήτησε επίμονα κάποιο στοιχείο ταυτοποίησης. Η επιμονή του μου προκάλεσε έκπληξη, αφού είχαμε επικοινωνήσει στο τηλέφωνο, είχε το μέιλ μου και μπορούσε εύκολα να επιβεβαιώσει την επαγγελματική μου ιδιότητα. Καθώς δεν είχα κάτι τέτοιο μαζί μου, ξεκινήσαμε τη διαπραγμάτευση! Του εξήγησα ότι η επιμονή του με προσβάλλει, αφού υπαινίσσεται ότι μπορεί να ψεύδομαι, ότι αν δεν μετρά ο λόγος μου στο στοιχειώδες ζήτημα της ταυτότητας πώς θα μπορούσε να γίνει μια έντιμη συνεννόηση σε άλλες πτυχές της οικονομικής συναλλαγής; Ήμουν πραγματικά θυμωμένος από την παταγώδη έκφραση έλλειψης εμπιστοσύνης! Με τη σειρά του μου εξήγησε ότι ο ανταγωνισμός στο επάγγελμα είναι μεγάλος, ότι η άμιλλα για την αύξηση του ατομικού χαρτοφυλακίου ακινήτων δεν είναι ευγενής, ότι πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να «πάρει το ακίνητο» κάποιος άλλος μεσίτης και ότι έτσι γίνεται η δουλειά. Ήταν αμετάπειστος. Η στάση του μου φάνηκε ακραία, αλλά μου προκάλεσε συγχρόνως τέτοια περιέργεια που συμμορφώθηκα. Αναγκάστηκα να πάρω ταξί, να πάω σπίτι και να επιστρέψω με την ταυτότητά μου. Αργότερα, βγαίνοντας από το διαμέρισμα, απολογητικά μου εξήγησε ότι το επάγγελμά του απειλείται πλέον από πολλούς αεριτζήδες που είδαν φως και μπήκαν, που δρουν χωρίς να τηρούν τους κανόνες, ευκαιριακά, εκμεταλλευόμενοι την άνοδο της αγοράς. Ο προβληματισμός των παλιών, σωστών επαγγελματιών για τους πολλούς που ευκαιριακά συνωστίζονται πλέον στον χώρο των ακινήτων είναι έντονος. Φαίνεται κι αυτοί να παρασύρονται στη δίνη ενός άναρχου ανταγωνισμού.

Το επόμενο διάστημα, η εικόνα αυτή επαναλήφθηκε με πολλές παραλλαγές, ωστόσο σπανίως τόσο ακραίες, με μεσίτες και μεσίτριες μικρών μεσιτικών γραφείων, παλαιότερων και καλύτερα οργανωμένων αλλά και νεότερων, με μεσίτες όλων των ηλικιών, κάποιοι εμφανώς συνταξιούχοι που συμπλήρωναν τη σύνταξή τους και άλλοι νεότεροι που είχαν τη μεσιτεία ως κύριο επάγγελμα. Συχνά, δεν μου ήταν σαφές αν ο μεσίτης ήταν και με το μέρος μου, μια θεωρητικά αδικαιολόγητη ασάφεια, αφού παίρνει την αμοιβή του και από τον αγοραστή. Με τη βοήθεια φίλων άρχισα να κατανοώ τα «μυστικά» του επαγγέλματος, που κυρίως εντοπίζονται σε ποικίλες στρατηγικές, για να μην πω τεχνάσματα, για την εξασφάλιση πελατών, τη διαπραγμάτευση της τιμής και φυσικά την επίτευξη της αγοραπωλησίας.

Μου έγινε φανερό ότι όχι μόνο κάποιοι μεσίτες συμπράττουν στις στρατηγικές υπερτιμολόγησης των ιδιοκτητών για να τους έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους –και άρα συμμετέχουν ενεργά στην πληθωριστική άνοδο των τιμών–, αλλά και πλειοδοτούν, τάζοντας στους αγοραστές λαγούς με πετραχήλια. Επίσης, έγινε καθαρό ότι και η προμήθειά τους στη πράξη μπορεί να κυμαίνεται με τρόπους που είναι ασύμμετρα επωφελείς είτε για τη μια είτε για την άλλη πλευρά των συναλλασσόμενων. Κατά συνέπεια, άρχισε να ξεκαθαρίζει η αναγκαιότητα της αδιαφάνειας που επίσης συχνά συναντούσα. Ωστόσο, εξακολουθώ να θεωρώ ακατανόητη την ακραία μυστικοπάθεια: κάποιοι αρνούνται να δώσουν ακόμη και τις γενικές συντεταγμένες και δίνουν ραντεβού για να δεις το ακίνητο σε μεγάλη απόσταση ασφαλείας.

Αγορά σε σύγχυση: Χάος στο νέο ελληνικό Ελντοράντo[4]

Καθώς το οδοιπορικό μου στην αγορά ακινήτων συνέχιζε, οι απορίες μου αντί να λύνονται αυξάνονταν από τις συγχύσεις που συναντούσα. Έμοιαζε με χάος που δύσκολα μπορούσες να αποκρυπτογραφήσεις. Τιμές που ανεβοκατέβαιναν με εξωφρενικούς ρυθμούς, μπέρδεμα των ρόλων, ένας διαδικτυακός δαίδαλος, μια σύγχυση του ιδιωτικού και του δημόσιου.

Βασικός συντελεστής του χάους είναι οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες. Σε μια από τις σπάνιες περιπτώσεις που κατάφερα να έρθω σε απευθείας επαφή με τον ιδιοκτήτη, δικηγόρο στο επάγγελμα, εντέλει για να δω το διαμέρισμα συνάντησα έναν φίλο του, που όλως τυχαίως ήταν ο ίδιος μεσίτης και πρόσφερε εξυπηρέτηση. Αφού είδα το ακίνητο, βγαίνοντας του εξήγησα με ειλικρίνεια ότι το διαμέρισμα ήταν ενδιαφέρον, σε επιθυμητή θέση, ωστόσο ήταν μικρότερο από ότι χρειαζόμουν και μου προκαλούσε απορία η εξωφρενική του τιμή στις 190.000. Ο συνομιλητής μου, χωρίς δεύτερη σκέψη, μου εξήγησε ότι αυτό ακριβώς είχε πει στον φίλο του το προηγούμενο βράδυ και εκείνος του είπε ότι το δίνει 150.000! Πάνω από 20% μείωση και χωρίς διαπραγμάτευση! Αργότερα κάποιος που γνωρίζει καλά την αγορά μου εξήγησε ότι αυτό ήταν μια ακούσια διαπραγμάτευση! Και ότι ενδεχομένως ο «φίλος» μπορεί ως οιονεί μεσιτεύων να έπαιρνε το ποσοστό του από τον ιδιοκτήτη. Περιττό να πω ότι αργότερα είδα το ίδιο ακίνητο να πωλείται από άλλο μεσίτη 20.000 λιγότερο από την αρχική τιμή. Ήταν προφανές ότι θα έπρεπε να είμαι σε εγρήγορση.

Σιγά σιγά άρχισα να εξοικειώνομαι με τη, συχνά προκλητική, «βουλιμία» ορισμένων ιδιοκτητών, οι οποίοι βλέποντας την αυξανόμενη ζήτηση και κάποιες υψηλές τιμές στις σχετικές σελίδες, ακούγοντας ακόμη και για πλειστηριασμούς ανάμεσα σε ενδιαφερόμενους αγοραστές, προσθέτουν και κάτι παραπάνω μήπως πιάσουν την καλή. Με αφετηρία το δόγμα «δικό μου είναι, ζητώ ό,τι τιμή θέλω» συμβάλλουν σε μια πληθωριστική πίεση και αυξάνουν τη σύγχυση γύρω από την «πραγματική» αξία των ακινήτων, η οποία συχνά ξεπερνά πλέον την «αντικειμενική». Αντιλαμβανόμουν τη συνθετότητα του ζητήματος, ιδιαίτερα το βαρύ άχθος του χρέους και της υπέρμετρης φορολογίας που κρύβεται πίσω από αυτές τις συμπεριφορές. Τα κίνητρα των συχνά υπερχρεωμένων μικρο-ιδιοκτητών είναι σαφή, και ως έναν βαθμό κατανοητά. Αισθανόμουν ότι αιωρούνται ανάμεσα στην ικανοποίηση μιας βασικής ανάγκης και το κυνήγι της ευκαιρίας. Από την μια πλευρά έχουν να αντιμετωπίσουν την υπερφορολόγηση και πιθανόν δυσεπλήρωτα χρέη. Αν ο ΕΝΦΙΑ και η υπερχρέωση είναι το πρόβλημα, και πράγματι για πολλούς είναι, τότε η πώληση στην ανερχόμενη αγορά ή η βραχυχρόνια μίσθωση μοιάζει να είναι η Λύση. Αν πουλήσουν σήμερα ένα ακίνητο δεν το «σκοτώνουν». Γι’ αυτό και σπεύδουν, συχνά μπερδεμένοι, βάζοντας στην άκρη επιφυλάξεις, να επωφεληθούν ερχόμενοι σε σύγκρουση ακόμη και με πάγιες πεποιθήσεις. Από την άλλη, αρκετοί ωθούνται από την ιστορικά εμπεδωμένη, ελληνική μικροαστική παράδοση της αρπαχτής. Στο σημαντικό επενδυτικό πεδίο που έχει υπάρξει ιστορικά η αγορά ακινήτων βλέπουν την ευκαιρία για εύκολο κέρδος. Τρέχουν λοιπόν να φτάσουν πρώτοι στο νέο Ελντοράντο! Όποιος προλάβει και ό,τι πιάσει! Μια νέα φούσκα διαφαίνεται στον ορίζοντα.

Ο πυρετός του Ελντοράντο είναι μεταδοτικός. Το πιο κάτω περιστατικό είναι χαρακτηριστικό: Στο τέλος μιας επίσκεψης σε κενό διαμέρισμα τρίτου ορόφου που πουλιόταν και βρίσκεται σε «καλή γειτονιά» του Κέντρου βγήκα για λίγο στη βεράντα να δω τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ ο μεσίτης έκλεινε την άλλη μπαλκονόπορτα. Ξαφνικά, από το διαμέρισμα της απέναντι πολυκατοικίας πρόβαλε μια νεαρή γυναίκα με τις πυτζάμες και με ρώτησε αν είμαι μεσίτης. Ενδιαφερόταν να πουλήσει το διαμέρισμά της. Αμέσως τσίμπησα και ρώτησα λεπτομέρειες. Απάντησε ότι είναι γύρω στα 75 τετραγωνικά και με πολλά προσόντα. Πράγματι, είχε ηλιόλουστο μπαλκόνι και φαινόταν εξωτερικά σε καλή κατάσταση! Μάλλον δεν μου έκανε. Μόλις της εξήγησα ότι ο άλλος κύριος είναι ο μεσίτης, στράφηκε σε αυτόν και τον κάλεσε αμέσως πάνω να δει το σπίτι. Γιατί «έτσι είναι η σειρά». Ο αγώνας συνεχίζεται!

Σπίτια σε διαδικτυακές πλατφόρμες: Ένας διαδικτυακός δαίδαλος

Η σύγχυση αυξάνεται από τον διαδικτυακό δαίδαλο που είναι η αγορά ακινήτων. Στη διάρκεια της αναζήτησης στέγης απέκτησα εξάρτηση από το κύριο εργαλείο της προσπάθειάς μου, το διαδίκτυο. Οι ρυθμοί με τους οποίους ενημερωνόμουν από τους μεσίτες ήταν ιδιαίτερα αργοί. Έπρεπε να αυτενεργήσω. Έτσι, κάθε μέρα, συνήθως το βράδυ, περνούσα κάποιες ώρες ψάχνοντας. Ξεκινούσα από τις μεγάλες σελίδες –τη Χρυσή Ευκαιρία, τον Σπιτόγατο και το Σπίτι μου– και συνέχιζα με τις σελίδες των μεγάλων μεσιτικών γραφείων και των μεσιτών στις γειτονιές που με ενδιέφεραν. Συχνά, ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βγάλω άκρη μέσα από αυτόν τον εσμό αγγελιών: πολλές αφορούσαν στο ίδιο ακίνητο που προβάλλονταν από διαφορετικούς μεσίτες (όμως με διαφορετικές φωτογραφίες η καθεμιά), άλλες δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, αφού το ακίνητο είχε βγει από την αγορά, συνήθως διότι είχε πωληθεί στο διάστημα που είχε μεσολαβήσει από την αρχική ανάρτηση, άλλες ξαναεμφανίζονταν μετά από καιρό στην ίδια ή σε άλλη σελίδα. Το χάσιμο χρόνου αυξάνονταν εφόσον η επαφή με τον μεσίτη περνούσε μέσα από τηλεφωνήτριες που δεν ήταν σε θέση να δώσουν βασικές πληροφορίες, π.χ. για τη θέση του ακινήτου, και σε πήγαιναν τραινάκι από πρόσωπο σε πρόσωπο μέχρι να καταλάβεις ότι λόγω της θέσης του το ακίνητο δεν ήταν το κατάλληλο . Ήταν προφανές ότι έπρεπε να οργανωθώ πολύ πιο συστηματικά ώστε τουλάχιστον να ελέγχω καλύτερα το τι είχα δει και πότε. Έφτιαξα τυποποιημένους πίνακες όπου καταχώρησα τα ακίνητα που αναζητούσα με βασικά κριτήρια τα τετραγωνικά μέτρα, την τιμή και την περιοχή, καθώς και λεπτομέρειες σχετικά με το ακίνητο και τις ενέργειες που είχα κάνει. Με αυτό το «ημερολόγιο κίνησης» μπορούσα να ελέγξω καλύτερα αν είχα προσεγγίσει ένα ακίνητο ή να θυμηθώ ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες που ενδεχομένως να με βοηθούσαν σε μια επόμενη κίνηση. Έτσι υπήρχε πρόοδος, αλλά η κούραση κούραση!

Η σύγχυση των ορίων: Το «νοικοκυριό θέαμα»

Μετά από κάποιο καιρό άρχισαν να μου γίνονται πιο σαφείς οι στρατηγικές πολλών ιδιοκτητών. Καθώς βλέπουν να ανεβαίνει δυναμικά η αγορά, όλο και περισσότεροι βγάζουν προς πώληση άδεια αλλά και κατοικημένα διαμερίσματα, και μάλιστα ενοικιασμένα, όχι μόνο με μίσθωση αορίστου χρόνου αλλά και με εν ισχύ μισθωτήρια που προστατεύουν τους ενοικιαστές. Μάλιστα, όπως κατάλαβα από κάποιες περιπτώσεις που προχώρησε η διαπραγμάτευση, τα ακίνητα συχνά συνοδεύονται από νομικές (π.χ. υποθήκη) ή άλλες εκκρεμότητες (π.χ. έλλειψη νομιμοποίησης αυθαιρεσιών), καθώς επίσης τα χαρακτηριστικά τους στη σχετική διαφημιστική ανάρτηση (π.χ. τετραγωνικά) είναι ανακριβή, ενώ απουσιάζουν σημαντικά πιστοποιητικά, άρα δεν είναι «ώριμα» για πώληση, κάτι που εξίσου συχνά φαίνεται να παραβλέπουν οι μεσίτες που τα αναλαμβάνουν. Οι βιαστικές αυτές πρακτικές μοιάζει να γίνονται ο κανόνας καθώς αυξάνονται οι Έλληνες αγοραστές που βγάζουν τα χρήματα από το στρώμα και τη θυρίδα για να επενδύσουν σε ένα ακίνητο. Έτσι, σε συνδυασμό με στρατηγικά τεχνάσματα, προσθέτουν πολύ στην πολυπλοκότητα της αναζήτησης, αφού εισάγουν άλλο ένα, πρακτικά ασαφές επίπεδο διαπραγμάτευσης, παράγουν κρίσιμες καθυστερήσεις και συχνά οδηγούν σε ακύρωση της δικαιοπραξίας. Έχουν, όμως, και άλλες συνέπειες.

Θυμάμαι έντονα ένα σχετικό περιστατικό. Είχα ραντεβού με τη μεσίτρια να μου δείξει δύο διαμερίσματα στην ίδια πολυκατοικία, σε ανατολικό δήμο της πόλης. Όταν έφθασα, είδα στην είσοδο πολλά άτομα. Σε λίγο κατάλαβα ότι εκτός από εμάς περίμεναν για να δουν τα διαμερίσματα άλλοι δύο μεσίτες που είχαν μαζί τους γύρω στα έξι άτομα. Αυτό το σύνολο των δέκα ατόμων κυριολεκτικά εισέβαλε στα διαμερίσματα. Στο πρώτο, η νεαρή ενοικιάστρια, τελείως απαθής, εγκαταστάθηκε στο κρεβάτι της και άρχισε να κοιτάζει το κινητό της καθώς μπαινόβγαιναν στο υπνοδωμάτιο οι απρόσκλητοι επισκέπτες. Ήταν εντυπωσιακό. Έμοιαζε μέρος του ντεκόρ του υπό πώληση ακινήτου. Η ψύχραιμη αδιαφορία της ενέτεινε τη δυσφορία μου γι’ αυτό που συνέβαινε. Ένιωσα εξαιρετικά άβολα. Στο δεύτερο διαμέρισμα τα πράγματα δυσκόλεψαν ακόμη περισσότερο, όταν ένας εκ των υποψηφίων αγοραστών επιχείρησε να φωτογραφήσει με το κινητό του κάποια λεπτομέρεια του χώρου. Η πολύ έντονη αντίδραση του νεαρού ενοικιαστή, που μας υπενθύμισε τα δικαιώματά του, έδειχνε ότι αντιμετώπιζε με άλλο πνεύμα την εισβολή στον ιδιωτικό του χώρο. Σε κάθε περίπτωση, η «επίσκεψη» των υποψήφιων αγοραστών περιείχε τη βία της ηδονοβλεψίας: βλέπεις κάτι όχι μόνο χωρίς καμιά ενσυναίσθηση προς τον άλλον, αλλά και με (αρπακτική) διάθεση να του το πάρεις. Αυτή είναι μια ίσως ακραία όψη ενός γενικότερου φαινομένου των καιρών μας, της διάχυσης των ορίων ιδιωτικού και δημόσιου που στην αγορά ακινήτων ξεκινά από τη διαδικτυακή έκθεση του εσωτερικού, ιδιωτικού χώρου κατοικημένων διαμερισμάτων στο δημόσιο βλέμμα και εκτείνεται μέχρι την εισβολή άγνωστων ανθρώπων στον ιδιωτικό χώρο.

Βέβαια, υπήρχαν και άλλα διαμερίσματα πού είτε ήταν άδεια είτε κατοικούνταν από τους ιδιοκτήτες. Η επίσκεψη στα κενά διαμερίσματα είναι πιο απλή και λειτουργική διαδικασία, χωρίς περιπλοκές αφού δεν μεσολαβείται από την ανθρώπινη επαφή. Η εμπειρία της επίσκεψης των σπιτιών–«νοικοκυριών», όταν γινόταν από εμένα και τον μεσίτη, ήταν μια άλλη, πολύ διαφορετική υπόθεση, αφού έπαιρνε πιο «ανθρώπινη» μορφή. Εδώ η επίσκεψη συνοδεύονταν από την επικοινωνία και την παραγωγή της κοινωνικότητας, συνήθως με ηλικιωμένους ιδιοκτήτες, συχνά αμήχανους με αυτό που συνέβαινε, με την πρόκληση να πουλήσουν το σπίτι τους. Ήταν η επίσκεψη σε ένα «νοικοκυριό», αυτή τη μεταφυσική, και γι’ αυτό τόσο ισχυρή, ενότητα ανθρώπων και πραγμάτων, στην οποία τα πράγματα, όπως τα έπιπλα, τα πατώματα, τα πλακάκια ή οι τοίχοι ενός σπιτιού φανερώνονται στον επισκέπτη ως ιδιότητες αυτών που το κατοικούν· εντέλει μια ηθική έκθεση, μια συνάντηση προσώπων. Κάτι ανάμεσα στην κανονική επίσκεψη, όπου πηγαίνεις προσκεκλημένος και στην εισβολή του απρόσκλητου δυνάμει αγοραστή που περιέγραψα παραπάνω. Μέχρι και γνωστούς γνωστών και φίλων συνάντησα σε τέτοιες επισκέψεις! Για να μην πω για την αγαπητή συνάδελφο, με την οποία μοιραζόμαστε πολλούς κοινούς φίλους, που με έκπληξη αντίκρισα όταν με υποδέχτηκε ως υποψήφιο αγοραστή στην πόρτα του διαμερίσματός της. Αυτό και αν ήταν επίσκεψη! Σε κάθε περίπτωση, η αναζήτηση εξελίχθηκε σε μια εσωτερική περιπλάνηση στον οικιακό κόσμο των Αθηναίων μικροαστών και μεσοαστών.

Στο αρχείο της ελληνικής κατοικίας: Παλιές και νέες αισθητικές

Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, όπως έχει ήδη γίνει σαφές, η περιπλάνηση δεν ξεκινά από το «πεδίο» αλλά από το «αρχείο». Διότι αυτό είναι οι διαδικτυακές πλατφόρμες εύρεσης κατοικίας: ένα πραγματικά τεράστιο αρχείο της ελληνικής κατοικίας, όπως διαμορφώθηκε στην πράξη τα τελευταία 60 χρόνια. Μέσα από τις εκατοντάδες χιλιάδες αναρτήσεις[5] ξεχειλίζει στη δημόσια σφαίρα η αισθητική του μικροαστικού διαμερίσματος. Κάθε βράδυ κατακλυζόμουν από τις εκατοντάδες φωτογραφίες των διαμερισμάτων με τους μικρούς χώρους και τους στενούς διαδρόμους, τα μικρά παράθυρα που διώχνουν το φως, τις σκοτεινές κουζίνες, το κιτς της διακόσμησης, τα μικρά μπαλκόνια στους ακάλυπτους. Αυτό που κατεξοχήν πληγώνει είναι τα πλακάκια στα μικροαστικά μπάνια! Αισθανόμουν ότι υποχρεώνομαι να δω αυτό που ως κάτοικος αυτής της πόλης είχα επιμελώς τοποθετήσει στο πίσω μέρος του μυαλού μου: την αβάσταχτα κακή αισθητική του εσωτερικού και τη γκρίζα ομοιομορφία του εξωτερικού κόσμου της αντιπαροχής.

Σε αυτόν τον καμβά αναδεικνύεται το παλιό διαμέρισμα που ανακαινίζεται από δραστήριους επενδυτές, σύμφωνα με την νέα αισθητική του Αirbnb, την αισθητική τύπου IKEA, συνήθως ψυχρή, άχρωμη αλλά και λειτουργική, μια αισθητική που όλο και περισσότερο αποτυπώνεται στις πρόχειρες ανακαινίσεις ολόκληρων πολυκατοικιών που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση.

Ο Κινέζος φίλος: Ιστορίες για αγρίους

Ήθελα δεν ήθελα, ως υποψήφιος αγοραστής που ψάχνει σπίτι σε περιοχές της Αθήνας, οι οποίες υφίστανται, κάποιες έστω έμμεσα, τις συνέπειες της τουριστικής ανάπτυξης και του υπερτουρισμού, άρχισα να νιώθω τα χνώτα του μεγάλου ανταγωνιστή. Ήταν ηλίου φαεινότερο ότι η έκρηξη της ζήτησης κατοικιών, από το 2018 και ύστερα, ήταν το συνθετικό αποτέλεσμα της χρυσής βίζας και της ανόδου της βραχυχρόνιας μίσθωσης που επέφερε η μεγάλη αύξηση του τουρισμού στην πρωτεύουσα. Και ότι αυτή η συνθήκη έλκυε το «ξένο κεφάλαιο». Απέναντί μου είχα όχι τόσο ομοίους μου, Έλληνες εργαζόμενους που ψάχνουν σπίτι για να μείνουν, αλλά ξένους, Κινέζους, Ρώσους, Τούρκους ή Ισραηλινούς, μικρούς και μεγάλους, επενδυτές που διακινούν «ζεστό χρήμα» και πιεστικά διεκδικούν ακίνητα. Αυτοί, ως οι κορυφαίοι «παίκτες» της αγοράς, βρίσκονταν στο πίσω μέρος του φαινομένου που με βασάνιζε. Όσο περισσότερο ευαισθητοποιούμουν στο ζήτημα, τόσο περισσότερο αναγνώριζα τα ίχνη του «Κινέζου φίλου». Οι έγκυρες ιστορίες από φίλους που γνωρίζουν τον χώρο πλήθαιναν: Για τον Κινέζο εκπρόσωπο επενδυτή, με τη «σακούλα τα μετρητά», που βγάζει τα μάτσα με Ευρώ για να δώσει χωρίς καμιά προεργασία καπάρο και να υπογράψει συμφωνητικό. Για τον άλλον που αγοράζει με απόλυτη αδιαφορία ένα ακίνητο, σχεδόν σαν να θέλει να ξεφορτωθεί το χρήμα που διαθέτει. Και βέβαια να μη ξεχάσω τον μυθικό κύριο Τσανγκ, που σύμφωνα με το ρεπορτάζ έχει ήδη 700 διαμερίσματα στην Αθήνα!

Ταυτόχρονα οι πληροφορητές μου με διαβεβαίωναν ότι οι Κινέζοι επενδυτές δεν πετάνε πλέον τα χρήματά τους. Κάνουν προσεκτική έρευνα αγοράς μέσα από τους εντόπιους συνεργάτες τους και έχουν αναπροσαρμόσει την στρατηγική τους: αντί για ένα ακίνητο αξίας πάνω από 250.000 ευρώ, προτιμούν δύο ή τρία μικρότερα της ίδιας συνολικής αξίας που θα τα εκμεταλλεύονται με βραχυχρόνια μίσθωση. Και όπως έμαθα πρόσφατα από μεσίτη, που ο προηγούμενος πελάτης του, υποψήφιος αγοραστής του διαμερίσματος που επισκεφθήκαμε, ήταν Κινέζος, τα προτιμούν να είναι ανακαινισμένα, του κουτιού. Πάλι καλά!

Κρίση στέγης: Εκτοπισμένοι όλης της πόλης ενωθείτε!

Η άλλη όψη του Ελντοράντο της αγοράς ακινήτων είναι η κρίση στέγης. Είναι προφανές. Ως εκτοπισμένος ενοικιαστής άρχισα να ανακαλύπτω ομοιοπαθούντες. Ομολογουμένως με έκπληξη διαπίστωσα ότι είμαστε πολλοί. Ένα αξιοσημείωτο ποσοστό στον κύκλο των φίλων και συναδέλφων είχε ανάλογες εμπειρίες. Η πεθερά και ο αδελφός αγαπητού φίλου αναγκάστηκαν να μετακομίσουν σε νέα διαμερίσματα την προηγούμενη χρονιά. Το ίδιο συνέβη με δύο καλούς συναδέλφους. Άλλοι φίλοι αναγκάστηκαν να βάλουν το σπίτι τους σε βραχυχρόνια μίσθωση και στη συνέχεια, μετά τη θέσπιση του φορολογικού μητρώου, να το αποσύρουν. Οι ιστορίες για εκπαιδευτικούς σε τουριστικές περιοχές που δεν βρίσκουν στέγη πολλαπλασιάζονται. Οι ειδήσεις για τους «αστέγους του Airbnb» αυξάνονται με γρήγορους ρυθμούς. Το ίδιο και οι μελέτες για τις επιπτώσεις της «οικονομίας διαμοιρασμού». Καθώς άρχισα να παρακολουθώ το σχετικό ρεπορτάζ, που προφανώς συναρτάται και με πολιτικές και επιχειρηματικές στρατηγικές, μου έκανε αίσθηση η ανημποριά των ηλικιωμένων που μαρτυρούσαν τις νέες διαστάσεις της συνεχιζόμενης υποβάθμισης της ζωής τους, η απουσία κινητοποιήσεων, με ελάχιστες εξαιρέσεις, και, ακόμη περισσότερο, η έλλειψη δυναμικών πολιτικών παρεμβάσεων. Η παράδοση στις μνημονιακές πολιτικές που επέτρεπαν την εξάπλωση του φαινομένου έμοιαζε πλήρης.

Ξένος στην πόλη μου

Καθώς περνούσε ο χρόνος και αναγκαστικά διεύρυνα όλο και περισσότερο τα κριτήρια της αναζήτησης, γινόταν φανερό ότι είχα μπροστά μου την πρόκληση μιας σημαντικής αλλαγής. Μετά από πολλά χρόνια θα έπρεπε ενδεχομένως να αλλάξω γειτονιά, να εγκαταλείψω τις οικείες διαδρομές και τις κοινωνικότητες που τις συνοδεύουν και να προσαρμοστώ σε ένα νέο περιβάλλον, μια αναγκαστική εσωτερική μετανάστευση στην ίδια μου την πόλη. Όντας μια ζωή στο νοίκι, είχα και στο παρελθόν αναγκαστεί να μετακομίσω. Ωστόσο, παλιότερα και παρά το γεγονός ότι ήμουν οικονομικά πολύ ασθενέστερος, είχα καταφέρει να διατηρήσω κάποιες σταθερές, όπως για παράδειγμα να μείνω στην ίδια συνοικία. Τώρα αυτό έμοιαζε πολύ δύσκολο. Ακόμη πιο κρίσιμο ήταν το ερώτημα αν θα μπορούσα να διατηρήσω το, έτσι κι αλλιώς λιτό, επίπεδο ζωής και τις λεπτές ισορροπίες που με κόπο χτίζονται μέσα στον χρόνο γύρω από σταθερά γεωγραφικά σημεία αναφοράς. Για το δέος της μετακόμισης δυσκολεύομαι να πω οτιδήποτε!

Παράλληλα συνειδητοποιούσα την εξαιρετικά έκκεντρη θέση την οποία καταλάμβανα στην αγορά ακινήτων, που όλο και περισσότερο έμοιαζε με λάκκο των λεόντων. Δεν με απασχολούσε μόνον η αναντιστοιχία των δικών μου ενδιαφερόντων στην αξιακή ιεραρχία της αγοράς, η μικρή σχέση που είχε το φωτεινό και ήσυχο διαμέρισμα που έψαχνα, με τον ικανό αριθμό τοίχων για να βάλω τις πολλές βιβλιοθήκες και την άνετη βεράντα για να ακουμπήσω τις γλάστρες μου, με το τζάκι, το μπάρμπεκιου, το τσακούζι και το γκαράζ που «πρόσφεραν» κάποιοι φιλότιμοι μεσίτες για να με δελεάσουν. Με προβλημάτιζε ακόμη περισσότερο η δυσκολία να πείσω τους συνομιλητές μου ότι δεν ήμουν «παίκτης», Κινέζος επενδυτής μεταμφιεσμένος σε Έλληνα, όπως συχνά τους έλεγα αστειευόμενος, αλλά απλά ένας εκτοπισμένος ενοικιαστής σε αναζήτηση στέγης. Το σημαντικότερο, ενώ έψαχνα να βρω ένα σπίτι να μείνω, με αξιοπρέπεια, σε λογική τιμή, που να αντιστοιχεί στα οικονομικά, και κυρίως μισθολογικά, δεδομένα της χώρας στην οποία ζω, χωρίς να θέλω να εκμεταλλευθώ τη δυσπραγία των συμπολιτών μου, είχα βρεθεί, στην κυριολεξία είχα πέσει σε μια αρένα αδιαφανούς, επιθετικού ανταγωνισμού ανάμεσα σε κυνηγούς ευκαιριών, σε ένα γυμναστήριο τακτικισμού και τεχνασμάτων, σε ένα χομπσιανό κόσμο αντάξιο της θεατρικής φαντασίας του Ντέιβιντ Μάμετ.

Καθώς σωρεύονταν οι εντυπώσεις και άρχισα να τις εντάσσω σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σχετικών προβληματισμών, γινόταν σαφές ότι αυτό που βίωνα ξεπερνούσε κατά πολύ τον ορίζοντα της προσωπικής εμπειρίας. Όλοι αυτοί, όλοι εμείς, φαινόμασταν να χορεύουμε τον σκοπό μιας νέας, εισαγόμενης (;) μουσικής, της μουσικής που λέγεται Αγορά, με τρόπους σύμμικτους, που μπέρδευαν τις παλιές με νέες, ανερχόμενες συνήθειες. Όλοι μας ασκούμαστε στην άναρχη εμπορευματοποίηση του σπιτιού, στη διάχυση των ορίων ιδιωτικού και δημόσιου, στη διαδικτυακή γνώση και κοινωνικότητα, στα τεχνάσματα που υπαγορεύει η μεγιστοποίηση του οφέλους. Και όλα αυτά, στο όνομα του προκλητικού υβριδίου που είναι η ατελής σύνθεση της ανάγκης για επιβίωση με την ευκαιρία του κέρδους.

Είναι ξεκάθαρο: αυτό στο οποίο είχα βρεθεί όλον τον καιρό της αναζήτησης στέγης, η λεγόμενη «αγορά ακινήτων», δεν είναι παρά ένα εκπαιδευτήριο στον υπαρκτό νεοφιλελευθερισμό.[6]

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΒΙΑΙΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΔΙΑΜΟΙΡΑΣΜΟΥ

Η αγορά ακινήτων σε έξαψη, η στέγη σε κρίση: ιδού ένα από τα κορυφαία «παράδοξα» των καιρών μας που αξίζει περισσότερη σκέψη. Οι διαδικασίες διαφοροποίησης που περιέγραψα παραπάνω στενά συναρτώνται με αυτό που ονομάζεται «οικονομία διαμοιρασμού». Πρόκειται για ένα προκλητικό οξύμωρο: η παραγωγή νέου τύπου ανισοτήτων στην εξισωτική συσκευασία του μοιράσματος, συνδυασμός καθόλου πρωτότυπος και πάντα ερεθιστικός στο γνωστικό επίπεδο.

Για να το θέσω διαφορετικά, αυτό που συμβαίνει με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τη χρυσή βίζα στην αγορά στέγης αστικών περιοχών που βιώνουν άμεσα ή έμμεσα τον υπερτουρισμό είναι ένα κοινωνικά αντιφατικό και πολιτικά σύνθετο ζήτημα. Αφορά σε διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπων –εργαζόμενους και συνταξιούχους, μικρούς ιδιοκτήτες αλλά και μεσαίους και μεγάλους, Έλληνες και ξένους, επενδυτές–, εμπλέκει συγκρουόμενες κατηγορίες συμφερόντων, όπως είναι οι ξενοδόχοι καθώς και όσοι πλήττονται από την κρίση στέγης, από την μια πλευρά, και οι επωφελούμενοι με ποικίλους τρόπους, άμεσα ή έμμεσα, από την «οικονομία διαμοιρασμού» της στέγης, από την άλλη· και το σημαντικότερο: περιλαμβάνει εκδοχές της βραχυχρόνιας μίσθωσης με ριζικά διαφορετικά χαρακτηριστικά και συνέπειες. Διότι άλλο πράγμα είναι η αυθεντική «οικιακή» εκδοχή του Airbnb, του Airbnb της συγκατοίκησης του ιδιοκτήτη με τον «φιλοξενούμενο», που σήμερα στην Αθήνα αποτελεί ένα ασήμαντο ποσοστό του συνόλου, αφού είναι πολιτισμικά σχεδόν αδιανόητο, άλλο είναι το μικρό και μεσαίο (επιχειρηματικό) Airbnb, που δεν συνοδεύεται από συγκατοίκηση και συχνά εμπλέκει το δεύτερο σπίτι της οικογένειας, και, τέλος, άλλο είναι το ανερχόμενο μεγάλο επιχειρηματικό Airbnb που ισοδυναμεί με μαϊμού ξενοδοχείο και αποτελεί παράγοντα μεγάλων ανισοτήτων.[7] Ένα είναι βέβαιο. Η βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων, στον βαθμό που σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες παράγει κρίση στέγης, αποτελεί κορυφαίο κοινωνικό ζήτημα.

Ξεκινώντας από την εμπειρία μου θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι το ζήτημα του «διαμοιρασμού στέγης» πηγαίνει πολύ βαθύτερα. Γι αυτό, και παρά τους κινδύνους δαιμονοποίησης των βραχυχρόνιων μισθώσεων, αξίζει να επιμείνουμε στην κριτική του κατανόηση. Σε αυτήν την κατεύθυνση στη συνέχεια θα ήθελα, πρώτον, να διακρίνω κάποιες πλευρές του ζητήματος που πρέπει να προσέξουμε περισσότερο και, δεύτερον, να επιχειρήσω την τοποθέτηση του «διαμοιρασμού στέγης» σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.

Αν ήταν να ξεχωρίσω κάποια χαρακτηριστικά σημεία γενικότερης σημασίας από αυτήν την εμπειρία θα στεκόμουν στην μεγάλη ένταση και την ταχύτητα εξάπλωσης του φαινομένου, στις ιεραρχικές διαστρωματώσεις που παράγονται ανάμεσα στις διαφορετικές κατηγορίες υποκειμένων που εμπλέκονται σε αυτό, και, τέλος, στη βία που διακινείται στο διαστρωματωμένο πεδίο της «αγοράς ακινήτων» χαρακτηρίζοντας έτσι τον μετασχηματισμό που συμβαίνει όχι μόνο στον αστεακό χώρο αλλά και συνολικότερα στις σχέσεις και τις νοοτροπίες.

Μια βίαιη διαδικασία

Κινητήρια δύναμη του φαινομένου που περιγράφω είναι η μεγάλη άνοδος των επενδύσεων σε ακίνητα σε πόλεις που γνωρίζουν μεγάλη τουριστική ανάπτυξη. Αυτή οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: στην εσωτερική υποτίμηση των αξιών, άρα και των ακινήτων, στη δημιουργία κινήτρων σε ξένους για επένδυση στη στέγη με τη θεσμοθέτηση της «χρυσής βίζας» και, το σημαντικότερο, στη ραγδαία, θα λέγαμε εκρηκτική, ανάπτυξη του Airbnb ως εναλλακτικού μοντέλου τουρισμού που αποκρίνεται στην αύξηση της ζήτησης. Η ίδια δυναμική λειτουργεί και ως ευκαιρία επανόρθωσης της ζημιάς που υπέστησαν από την κρίση οι χρεωμένοι μικρο-ιδιοκτήτες και αναπλήρωσης του χαμένου χρόνου με την επιστροφή στην «κανονικότητα». Σε αυτές τις συνθήκες, ο Κινέζος αγοραστής, η επιτομή του ξένου επενδυτή, μοιάζει να λειτουργεί ως εσωτερικός πολλαπλασιαστής. Καθώς εισβάλλει με ένταση στην αγορά ακινήτων αλλάζει ριζικά τα δεδομένα: πολλαπλασιάζει τις ταχύτητες, τις συναλλαγές, τις αξίες.

Ιδιαίτερα ο αδηφάγος επενδυτής προκαλεί τα καταπιεσμένα ανακλαστικά του Έλληνα μικρο-ιδιοκτήτη, χρεωμένου ή μη, τον παρασύρει σε ένα σπιράλ συναλλαγών το οποίο ο ενδιάμεσος μεσίτης, που ζει και αυτός με τη σειρά του το δικό του όνειρο, ανεπιτυχώς προσπαθεί να οργανώσει, όταν και αν του δίνεται η δυνατότητα. Στη βάση αυτής της πυραμίδας βρίσκεται ο ενοικιαστής που, καθώς το φαινόμενο εξελίσσεται με ταχύτητα, κινδυνεύει να παγιδευτεί σε μια συνθήκη σύγχυσης και ανημποριάς και εντέλει να βρεθεί χωρίς στέγη. Δέχεται ποικίλες μορφές πίεσης (ακόμη και την απειλή άσκησης φυσικής βίας) από τον ιδιοκτήτη με αποκορύφωμα τη βία της έξωσης. Ο φάκελος με το εξώδικο που κολλήθηκε με σελοτέιπ από τον δικαστικό επιμελητή στην πόρτα του διαμερίσματός μου, ζητώντας μου να το εγκαταλείψω εντός λίγων βδομάδων, αποτελεί οδυνηρή υπενθύμιση της αγριότητας και της επισφάλειας που συνοδεύει τη θέση του ενοικιαστή.

Στις λίγες περιπτώσεις που μπορεί, ο ενοικιαστής επιχειρεί να μετεξελιχτεί σε ιδιοκτήτη. Ως αγοραστής βιώνει τη σύγχυση που διαπερνά την αγορά ακινήτων, συμμετέχει στην αναπαραγωγή των αντιφάσεων που χαρακτηρίζουν την αγορά ακινήτων ως κοινωνικό πεδίο, αλλά και αγωνιά να διατηρήσει ένα επίπεδο ζωής απέναντι σε ισχυρούς ανταγωνιστές που τον πιέζουν προς τα κάτω. Ταυτόχρονα γίνεται ο ίδιος ιμάντας μεταβίβασης της βίας, αφού άθελά του ανακυκλώνει την πίεση που δέχτηκε στους ενοικιαστές των σπιτιών που ενδιαφέρεται να αγοράσει. Αν ο ενοικιαστής δεν μπορεί να αγοράσει, κάτι που ισχύει στις περισσότερες περιπτώσεις, βρίσκεται μπροστά σε αδιέξοδο ή στη σοβαρή υποβάθμιση της ζωής του.

Η χρονικότητα της βουβής βίας

Στην αγορά ακινήτων, όπως και σε πολλές άλλες πρακτικές, ο χρόνος είναι πρωτεύον πεδίο αναμέτρησης των εμπλεκομένων μερών. Είναι σίγουρα ένα αντιφατικό πεδίο, αφού συχνά λειτουργεί διαφορετικά στη σχέση ιδιοκτήτη-ενοικιαστή από ό,τι στη σχέση ιδιοκτήτη-αγοραστή. Στην σχέση ιδιοκτήτη-ενοικιαστή, ο πρώτος επείγεται να απαλλαγεί από τον δεύτερο για να αξιοποιήσει διαφορετικά το ακίνητο. Γι’ αυτό και εδώ η βία παίρνει μια πρώτη μορφή πίεσης χρόνου. Στη σχέση ιδιοκτήτη-υποψήφιου αγοραστή ο χρόνος τρέχει υπέρ του ισχυρότερου από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης. Στις σημερινές συνθήκες αυξημένης ζήτησης, η παράταση της διαπραγμάτευσης φαίνεται να λειτουργεί υπέρ του ιδιοκτήτη, ιδιαίτερα αν το ακίνητο δεν είναι άδειο, και εναντίον του αγοραστή που απλά ψάχνει σπίτι για να μείνει. Μια πρόσφατη εμπειρία μου είναι χαρακτηριστική. Αφού εκδήλωσα το μεγάλο μου ενδιαφέρον για ένα διαμέρισμα, πληροφορήθηκα από τον μεσίτη ότι στο διάστημα που είχε μεσολαβήσει από την τελευταία του επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη η τιμή είχε ανέβει κατά 12%. Μετά ο ιδιοκτήτης, άνθρωπος της αγοράς, με έβαλε σε, μάλλον εικονικό, ανταγωνισμό με κάποιον άλλον ενδιαφερόμενο, για να καταλήξει ότι με προτιμά, αφού δεν ζητώ γκαράζ. Στη συνέχεια, όταν, όντως προβληματισμένος, ζήτησα την κάτοψη του ακινήτου, δυσανασχέτησε και πρόσθεσε τον ενοικιαστή (που είχε συμβόλαιο) και την απελευθέρωση του διαμερίσματος ως παράμετρο της διαπραγμάτευσης, εννοώντας ότι θα έπρεπε εγώ να χρεωθώ την σχετική αποζημίωση. Τέλος, όταν διέβλεψε ότι η τακτική αυτή κίνηση δεν θα αποδώσει, με ενημέρωσε ότι ανανέωσε το συμβόλαιο με τον ενοικιαστή γι’ άλλον ένα χρόνο. Αν ήθελα μπορούσα να περιμένω, μου είπε ευγενικά. Έτσι γίνεται η δουλειά!

Για να το θέσω διαφορετικά: σε αυτές τις συνθήκες, η βία οργανώνεται γύρω από τη διαχείριση του χρόνου. Εντέλει, τον ρυθμό καθορίζουν οι ξένοι μεγαλο-επενδυτές, που αγοράζουν επιθετικά δημιουργώντας υψηλές προσδοκίες σε μικρο-ιδιοκτήτες και υποψήφιους πωλητές, ακολουθούν οι μικρότεροι επενδυτές, μετά αυτοί που θέλουν απλά να αγοράσουν σπίτι για να μείνουν και, τέλος, οι απελπισμένοι ενοικιαστές που ψάχνουν για στέγη. Πρόκειται για έναν άνισο αγώνα δρόμου, όπου οι ασθενέστεροι υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση, ιδιαίτερα στον βαθμό που τη διακινούν μεταξύ τους.

Η βία αυτή, στον βαθμό που αφορά την κατοικία και την οικιακότητα, φτάνει σε βάθος. Πρόκειται για μεγάλη, βαθιά, βίαιη διαταραχή στα «οντολογικά» θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας, στο ίδιο το «νοικοκυριό». Μιλάμε για την εμπορευματοποίηση της οικιακότητας, για την επαπειλούμενη άλωση του «νοικοκυριού» από την Αγορά. Το «νοικοκυριό», η ισχυρότερη κανονιστική βάση του κοινωνικού βίου, πεδίο παραγωγής της διαγενεακής, συγγενειακής αλληλεγγυότητας και του κοινωνικού προσώπου αλλά και άσκησης της κυριαρχίας, κορυφαίο σύμβολο ευταξίας και αυτονομίας, καταφύγιο και ύστατο μέσο επιβίωσης, έρχεται αντιμέτωπο με την Αγορά. Καλείται να μεταμορφωθεί για να απαντήσει στην πρόκληση του ψηφιακού καπιταλισμού.[8] Αυτή και αν είναι πολιτισμική τομή! Είναι εξίσου μεγάλη ανατροπή των κατεστημένων τρόπων, της «παράδοσης», όσο είναι και η απάρνηση της κληρονομιάς, του κληρονομικού σπιτιού ή κτήματος, λόγω χρεών, πρακτική που βίαια διαρρηγνύει την ενότητα της συγγενειακής ομάδας και διακόπτει την αναπαραγωγή του κοινωνικού προσώπου.[9]

Έτσι, τώρα, στην εποχή της «κανονικότητας», η βία εσωτερικεύεται, αφού παύει να ασκείται από τα έξω ως «μνημονιακός» καταναγκασμός, αλλά διακινείται και αναπαράγεται από τα μέσα, από τα ίδια τα θύματα της κρίσης, από τους καθημαγμένους «νοικοκυραίους» που την ασκούν στο πλαίσιο των διαφορετικών θέσεων που καταλαμβάνουν στην ανερχόμενη αγορά. Αυτή η βία εγκαθίσταται στο εσωτερικό της «κουρασμένης» κοινωνίας για να συναντήσει πιο παραδοσιακές μορφές έμφυλης και οικογενειακής βίας, καθώς και άλλες, νεώτερες μορφές διαπολιτισμικής βίας. Μιλάμε για βουβή βία, για τον βίαιο εκ-καπιταλισμό της οικιακότητας, καθόλα νόμιμο από τη σκοπιά της Αγοράς· βία που βιώνεται μοναχικά, αφού σπάνια ρηματοποιείται, ενώ νομιμοποιείται από το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, το οποίο σαφώς συντάσσεται με τη μεριά της ιδιοκτησίας.

Όσο πιο κάτω βρίσκεσαι σε αυτήν την άτυπη και τόσο ουσιαστική ιεραρχία της οικονομικής δύναμης τόσο πιο εκτεθειμένος είσαι στη διακινούμενη βία. Οι άνεργοι, τα νεαρά ζευγάρια εργαζόμενων, οι συνταξιούχοι, οι εκπαιδευτικοί και άλλοι δημόσιοι υπάλληλοι που εργάζονται εκτός έδρας σε υπερτουριστικές περιφέρειες ξέρουν καλά για τι μιλώ, αφού το έχουν νοιώσει στο πετσί τους. Και αν κάποιοι μέσα από τις συνδικαλιστικές τους ενώσεις μπορούν κάπως να αντιδράσουν, η πλειονότητα παρακολουθεί ανήμπορη τον βίαιο μετασχηματισμό της ίδιας τους της ζωής.

«Εάλω η πόλις»: Ένας απρόβλεπτος, αντι-δημοκρατικός μετασχηματισμός του χώρου

Η χωρική διάσταση του φαινομένου είναι εξίσου σημαντική. Η βραχυχρόνια μίσθωση φαίνεται να ξεκινά από τις τουριστικές περιοχές των μεγάλων πόλεων, όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, αλλά και τα Χανιά, το Ρέθυμνο και η Κέρκυρα, κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά στο ιστορικό τους κέντρο, να αναπτύσσεται, ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια, με όλο πιο ραγδαία ταχύτητα σε υποβαθμισμένες περιοχές του κέντρου και να επεκτείνεται σε περιφερειακούς δήμους, σε ζώνες αμιγούς κατοικίας. Χωρίς αμφιβολία το φαινόμενο του Airbnb είναι γεωγραφικά προσδιορισμένο, και σε αυτή τη βάση πρέπει να αξιολογηθεί. Οι ειδικοί μιλούν για «τσουνάμι». Εκτιμώ ότι η έκταση και η έντασή του είναι εξαιρετικά μεγάλες, σίγουρα πολύ μεγαλύτερες από αυτές που καταγράφουν κάποιες επίσημες εκθέσεις.[10]

Η πολυκατοικία, λίγες δεκάδες μέτρα από το σπίτι μου, που σε ελάχιστο χρόνο διαμορφώθηκε από Κινέζους και Κύπριους επενδυτές σε Airbnb, ή η άλλη πολυκατοικία στα ανατολικά όρια του Δήμου Αθηναίων που είχε την ίδια τύχη την ίδια περίοδο, και πολλές άλλες αντίστοιχες κινήσεις σε μη τουριστικές περιοχές επιβεβαιώνουν την παραπάνω εκτίμηση. Οι εξόριστοι του κέντρου μεταφέρουν την πίεση στις περιφέρειες όπου αναζητούν στέγη, αυξάνοντας σε δυσθεώρητα ύψη τα ενοίκια και, εντέλει, αν μπορούν, συμμετέχοντας ως περιθωριακοί «παίκτες» στην αγορά ακινήτων. Μέσα στον επενδυτικό πυρετό που έχει καταλάβει την αγορά ακινήτων, μεσίτες και ιδιοκτήτες μαζί, ο εργαζόμενος που αναζητά να αγοράσει στέγη με τις οικονομίες του αρχίζει να μοιάζει με επαίτη!

Η πόλη αλλάζει χωρίς σχεδιασμό, οι χρήσεις γης μπερδεύονται άναρχα, προκαλώντας συγκρούσεις. Με κίνδυνο να επαναλάβω κοινοτοπίες, διαπιστώνω ότι ολόκληρες περιοχές της Αθήνας μετατρέπονται σε έκθεμα, εγκαταλείπονται αναγκαστικά από τους κατοίκους τους και παραδίδονται στο αρπακτικό βλέμμα των καταδρομέων της αναψυχής. Το Airbnb παράγει τουριστικά γκέτο που εκ των πραγμάτων ακυρώνουν την προγραμματική αναφορά στον «τουρισμό της εμπειρίας». Διότι τι είδους εμπειρία είναι αυτή που αποκτά κανείς περιδιαβάζοντας γειτονιές μιας πόλης που έχουν μετατραπεί σε άδεια τουριστικά εκθετήρια, εγκαταλειμμένα από τους κατοίκους τους; Στο όνομα μιας στενής, οικονομίστικης αντίληψης της «ανάπτυξης», που προκρίνει την οικονομική μεγέθυνση ως την κύρια διέξοδο από την κρίση, στη νέα συσκευασία της δημοφιλούς «οικονομίας του διαμοιρασμού», ο υπερτουρισμός σαρώνει τα πάντα.

Διαμοιρασμός: Οξύμωρο του υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού

Ο διαμοιρασμός ή μοίρασμα είναι μια γοητευτική έννοια. Παραπέμπει στη νομή, στην από κοινού χρήση, κυριολεκτική ή μεταφορική, αγαθών, ιδιοτήτων ή ουσιών, δηλαδή σε μια πρακτική που παράγει σχέσεις με ειδικό περιεχόμενο. Όπως όλες οι κοινωνικές πρακτικές, ο διαμοιρασμός είναι πολιτισμικά συγκροτημένος, δηλαδή διαθέτει συμβολικό νόημα που ποικίλλει από κοινωνία σε κοινωνία. Ωστόσο, πίσω από την ποικιλία των συμβολικών του συνδηλώσεων, στο επίπεδο των κινήτρων, συχνά βλέπουμε να λανθάνει ένας κοινός προσανατολισμός που παραπέμπει στην υπέρβαση της εγχρήματης ανταλλαγής. Γι αυτό ο διαμοιρασμός τοποθετείται από πολλούς απέναντι στην ιδιοτέλεια και, κυρίως, στο αγοραίο κέρδος.

Η πρακτική του διαμοιρασμού είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη σε προ-καπιταλιστικές κοινωνίες, όπως στους σύγχρονους τροφο-συλλεκτικούς πληθυσμούς της Αφρικής και της Ασίας, όπου συνδυάζεται με την κινητικότητα και την απουσία ατομικής ιδιοκτησίας. Γι’ αυτό από νωρίς απασχόλησε την κοινωνική ανθρωπολογία.[11] To εμβληματικό έργο του Marcel Mauss, Το δώρο,[12] και μια ολόκληρη παράδοση σκέψης που εμπνέεται από αυτό έχουν προσεγγίσει τον διαμοιρασμό ως ορισμένη μορφή γενικευμένης αμοιβαιότητας με ισχυρές εξισωτικές συνδηλώσεις, φέρνοντάς τον έτσι στο επίκεντρο σημαντικών συζητήσεων που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Παράλληλα, η μελέτη του Mauss έχει εμπνεύσει την αντι-καπιταλιστική φαντασία, η οποία στον διαμοιρασμό αναζητά μια άλλη πολιτισμική λογική οργάνωσης του «οικονομικού», στις κατευθύνσεις που διερευνούν, για παράδειγμα, ο Karl Polanyi στον Μεγάλο μετασχηματισμό, το κίνημα M.A.U.S.S. στη Γαλλία και όσοι στοχάζονται κριτικά γύρω από το ζήτημα της αξίας.[13]

Ο παραπάνω προβληματισμός σίγουρα τροφοδοτεί κάποιες σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές χρήσεις της έννοιας του διαμοιρασμού που παραπέμπουν στα λεγόμενα «κοινά», δηλαδή στη νομή δημόσιων αγαθών, καθώς και σε οικονομικές πρακτικές που επιχειρούν να υπερβούν τη λογική της καπιταλιστικής αγοράς.[14] Με την τελευταία αυτή κατηγορία φαίνεται να συγγενεύει ως έναν βαθμό και η «οικονομία διαμοιρασμού», η οποία γίνεται αντιληπτή ως η παραχώρηση από έναν καταναλωτή σε έναν άλλον προσωρινής πρόσβασης σε αδρανή φυσικά περιουσιακά στοιχεία του, πιθανώς με χρηματικό αντίτιμο. Σε ένα πιο επίσημο πλαίσιο, αυτό των πολιτικών της ΕΕ, η οικονομία διαμοιρασμού ορίζεται ως οικονομικό σύστημα που λειτουργεί αποκλειστικά μέσω διαδικτύου, χρησιμοποιείται από ιδιώτες χωρίς ή με αμοιβή και βασίζεται στην κοινή χρήση αγαθών που μπορεί να χρησιμοποιούνται μερικώς. Σε αυτό το πλαίσιο τοποθετείται και ο διαμοιρασμός της στέγης.

Όλα αυτά στη θεωρία. Στην πράξη όμως του μεγάλου αλλά και του μικρού επιχειρηματικού Airbnb, που κυριαρχεί απόλυτα, ο λεγόμενος «διαμοιρασμός στέγης» είναι ένας ευφημισμός, αφού δεν έχει καμιά σχέση με τις προγραμματικές συνδηλώσεις της «φιλοξενίας», του ήπιου «τουρισμού της εμπειρίας» ή της συνομιλίας των πολιτισμών. Στην πραγματικότητα, η έννοια λειτουργεί ιδεολογικά ως άλλοθι για αμιγώς καπιταλιστικές πρακτικές που παράγουν μεγάλες ανισότητες. Μιλάμε για την όψη ενός άγριου, αδηφάγου καπιταλισμού, του «καπιταλισμού της ψηφιακής πλατφόρμας»,[15] που στην περίπτωσή μας φαίνεται να δρα ανεξέλεγκτα με πολλαπλά αρνητικές επιπτώσεις στις ζωές των ανθρώπων. Δομικά, ισοδυναμεί με άναρχη ανάπτυξη. Κοινωνικά, λειτουργεί διαφοροποιητικά, παράγοντας ανισότητες, ανταγωνισμό και βία. Ηθικά, διαφθείρει τους ανθρώπους. Στην ευρύχωρη αγκαλιά του ύστερου καπιταλισμού της ψηφιακής πλατφόρμας, του ψηφιακού καπιταλισμού, αναπαράγεται ένα έκτρωμα. Πρόκειται για τον νεο-φιλελευθερισμό που συνεχίζει να μπολιάζει την ελληνική πραγματικότητα αποκτώντας ρίζες, για τον καθ’ ημάς «υπαρκτό νεοφιλελευθερισμό».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Αναφέρομαι στα προηγούμενα άρθρα μου στα Σύγχρονα Θέματα: για την πολιτική κρίση («Διαταραχή κορυφής»), για την προσφυγική κρίση («Μια μεγάλη ανατροπή;») και για τις επιπτώσεις της ανθρωπιστικής διακυβέρνησης του προσφυγικού («Ασκήσεις συμβίωσης»). Θερμές ευχαριστίες στις Έφη Αβδελά , Βενετία Καντσά, Έφη Πλεξουσάκη, Κατερίνα Ροζάκου, Μαρίκα Ρόμπου Λεβίδη και Δήμητρα Σαμίου για τα σχόλια και τη στήριξη.

2. Για λόγους μεθοδολογικής ακρίβειας, δυο παρατηρήσεις: Πρώτον, το συγγραφικό υποκείμενο της εργασίας και ο ήρωας του οδοιπορικού δεν ταυτίζονται απόλυτα. Στην πραγματικότητα, ο ταξιδιώτης στην αγορά ακινήτων δεν είναι ένα αλλά δύο πρόσωπα, που μοιράζονται πολλά στη ζωή, περιλαμβανομένης και αυτής της περιπέτειας. Δεύτερον, η έννοια «σπίτι» από την πλευρά των συνοδοιπόρων αυτής της ιστορίας αναφέρεται σε περισσότερα του ενός ακίνητα, ένα εκ των οποίων βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα που λέγεται «διαμοιρασμός». Αυτά, και όχι μόνο για την ιστορία.

3. Η παρούσα «εργασία» βασίζεται σε επισκόπηση της σχετικής αρθρογραφίας, ελληνικής και ξένης, αλλά κυρίως εμπνέεται από την εμπειρία αναζήτησης στέγης. Στη διάρκεια της εθνογραφικής μου περιπλάνησης στην αγορά ακινήτων της Αθήνας ενδιαφέρθηκα για πολλές δεκάδες διαμερίσματα και επισκέφθηκα πάνω από 30 ακίνητα. Το σημαντικότερο, συνεργάστηκα με πολλές μεσίτριες και μεσίτες που μέσα από τις συνομιλίες μας μού άνοιξαν ένα παράθυρο σε αυτόν τον άγνωστο για μένα κόσμο. Θερμά τις και τους ευχαριστώ!

4. Μέσα στο τόσο ρευστό πεδίο που είναι η αγορά ακινήτων, η εικόνα που περιγράφω είναι αναπόφευκτα χωρο-χρονικά ορισμένη και ενδεχομένως συγκυριακή. Αυτό θα έλεγα ότι είναι ενδημικό χαρακτηριστικό της εθνογραφίας της «κρίσης».

5. Μόνον η σελίδα της Χρυσής Ευκαιρίας στις 26.2.2019, στο πεδίο «Property», είχε 531.819 αγγελίες.

6. Αφετηριακό σημείο για τη διαπραγμάτευση αυτού του κορυφαίου ζητήματος είναι η διαφοροποίηση, στο αναλυτικό επίπεδο, του «πρακτικού νεοφιλελευθερισμού» από τον «θεωρητικό νεοφιλελευθερισμό ». Βλ. το σχετικό αφιέρωμα του περιοδικού Social Anthropology (τεύχη 20 [2012] και 21 [2013]) στην «ιστορική ανθρωπολογία του υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού» και, ιδιαίτερα, τις συμβολές των Johanna Bockman, Stephen Collier, Mathieu Higgers και Loic Wacquant.

7. Βλ. Δ. Μπαλαμπανίδης /Ε. Παπατζανή/Δ. Πέττας, «Η επέκταση του Airbnb στην Αθήνα: Επιπτώσεις για την κατοικία, θεσμικές ρυθμίσεις και εναλλακτικές», Γεωγραφίες, Νήσος, Αθήνα (υπό δημοσίευση).

8. Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις που πάσχουν από υπερτουρισμό είναι ιδιαίτερα παραγωγική. Ενδεικτικά, βλ. Brigitte Borm, «Welcome home: An ethnography on the experiences of Airbnb hosts in commodifying their homes», στο Urte Undine Frömming /Steffen Köhn/ Samantha Fox /Mike Terry (επιμ.), Digital Environments: Ethnographic Perspectives across Global Online and Offline Spaces, transcript Verlag, 2017, σ. 39-52.

9. Για το σημαντικό αυτό ζήτημα ενδεικτικά, βλ. τις εθνογραφικές εργασίες της Θεοδώρας Βέττα και του David Knight.

10. Τα ποσοτικά στοιχεία που έχουμε προέρχονται είτε από την ίδια την Airbnb είτε βασίζονται σε κάποιες (είναι αλήθεια τις μεγαλύτερες) από τις πολλές σχετικές πλατφόρμες, άρα καλύπτουν ένα μέρος του φαινομένου. Επίσης δεν περιλαμβάνουν τα άτυπα δίκτυα πελατών που πολλοί μικρο-μεσαίοι στήνουν για να αποφύγουν τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

11. Θανάσης Κουραβέλος (επιμ.), Κοινωνίες μοιράσματος: Οι σύγχρονοι απλοί τροφοσυλλέκτες, Κείμενα των Μάρσαλ Σάλινς, Νιούριτ Μπερντ – Ντέηβιντ, Άλαν Μπάρναρντ, Τζέημς Γούντμπερν, Κάρεν Έντικοτ, Τζωρτζ Σίλμπερμπαουερ, Τιμ Ίνγκολντ, Ρίτσαρντ Λη, μτφρ.: Θανάσης Κουραβέλος, Πολιτειακές Εκδόσεις, 2009.

12. Marcel Mauss, Το δώρο: Μορφές και λειτουργίες της ανταλλαγής, πρόλ. Σωτήρης Δημητρίου, μτφρ. Άννα Σταματοπούλου-Παραδέλλη, επιμ. Θεόδωρος Παραδέλλης, Καστανιώτης, 1979.

13. Βλ. Karl Polanyi, Ο μεγάλος μετασχηματισμός: Οι πολιτικές και κοινωνικές απαρχές του καιρού μας, μτφρ. Κώστας Γαγανάκης, επιμ. Βασίλης Τομανάς, Νησίδες, 2001. Επίσης βλ. David Graeber, Toward an Anthropological Theory of Value: The False Coin of our Own Dreams, Springer, 2001 και http://www.revuedumauss.com.fr/Pages/ABOUT.html.

14. Για τις διαφορές των «κοινών» και της «ομοτιμίας» ή «ομότιμης παραγωγής» από την «οικονομία διαμοιρασμού», βλ. Michel Bauwens/ Βασίλης Κωστάκης, «Η ομότιμη παραγωγή: μια νέα ευκαιρία», 15 Νοεμβρίου 2017, https://creativecommons.ellak.gr/2017/11/15/i-omotimi-paragogi-mia-nea-efkeria/.

15. Βλ. Nick Srnicek, Platform Capitalism, Polity, 2017.

Eυθύμιος Παπαταξιάρχης

Περιοδικό Σύγχρονα Θέματα- τχ. 143-144

Ο Ευθύμιος Παπαταξιάρχης διδάσκει Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

The post Ο «ΔΙΑΜΟΙΡΑΣΜΟΣ» ΤΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΥΠΑΡΚΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ: Tο εθνογραφικό οδοιπορικό ενός εκτοπισμένου ενοικιαστή-Ευθύμιος Παπαταξιάρχης appeared first on Void Network.

Το βασικό επιχείρημα της αντιπολίτευσης είναι πως η κυβέρνηση έχοντας διαλύσει τα πάντα άφησε τελικά τους ανθρώπους να καούν. Από την πλευρά της η κυβέρνηση απαντά ότι παρέλαβε καμένη γη, ότι δεν ήταν σε θέση να διορθώσει στρεβλώσεις δεκαετιών και πως… φύσαγε πολύ εκείνη την αποφράδα μέρα.

Τα εν λόγω επιχειρήματα αν τα προσθέσει κανείς βλέπει να σχηματίζουν και τα δυο μαζί την μισή αλήθεια.

Πράγματι δεν είναι η κυβέρνηση υπεύθυνη για την ρυμοτομία στο Μάτι (και σε όλη την υπόλοιπη χώρα) για τις καταπατήσεις των δασών, για το μάντρωμα των ακτών. Η γη που παρέλαβε αν δεν ήταν ήδη καμένη ήταν καμένη είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή να καεί.

Από την άλλη πλευρά  ξεχειλίζουν από θράσος οι της αντιπολίτευσης, αυτοί που είτε ως πράσινη είτε ως γαλάζια παραλλαγή  κυβέρνησαν τον τόπο από την μεταπολίτευση μέχρι την χρεοκοπία. Ο τρόπος άλλωστε με τον οποίο χάθηκαν τόσοι άνθρωποι στο Μάτι (ή στη Μάνδρα) περιγράφει επ’ ακριβώς τη συνολική (οικονομική, πολιτική θεσμική) χρεοκοπία του τόπου.

Αυτό που ωστόσο αποκύπτεται από τα επικοινωνιακά επιχειρήματα και των δύο πλευρών, αυτών που μας σώζουν αυτήν την περίοδο και αυτών που μας έσωσαν στο παρελθόν και είναι έτοιμοι να το ξανακάνουν, είναι ότι μοιάζουν με δυο σταγόνες νερό. Το πόσο πολύ μοιάζουν φαίνεται από την ευρεία πλειοψηφία με την οποία πέρασε το τελευταίο μνημόνιο (το μνημόνιο του ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ) στη Βουλή. Το ψήφισαν όλοι μαζί…

Εκεί, στα μνημόνια, μπορεί κάποιος να ανιχνεύσει την κατανομή των πόρων του κράτους (με την διακομματική συμφωνία περί της προτεραιότητας που είναι η αιώνια αποπληρωμή χρεολυσίων και τόκων) και κοιτώντας στους προϋπολογισμούς που έχουν καταθέσει οι κυβερνήσεις  των δέκα τελευταίων ετών να διαβάσει τις κοινές τους επιλογές που συνεπάγονται τη διάλυση των κρατικών  μηχανισμών  μεταξύ των οποίων η πολιτική προστασία και η πυρόσβεση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ παρέλαβε τη σκυτάλη της εξουσίας υποσχόμενος ότι θα βάλει ένα τέλος σε επαίσχυντες δεσμεύσεις προς το εξωτερικό που απομυζούν τον εθνικό πλούτο και θα επιχειρήσει μια τομή σε όλα αυτά που διαμόρφωσαν το ελληνικό κράτος σε αποδοτικό τσιφλίκι αυτών που το διαχειρίζονταν τόσα χρόνια και τελικά το χρεοκόπησαν.

Στην πράξη ωστόσο η προσαρμογή των «αριστερών» στις διαταγές των έξω και στα εγχώρια κατεστημένα συμφέροντα ήταν εντυπωσιακή.

Ακολουθώντας κατά γράμμα τις εντολές η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ (ΑΝΕΛ) συνέχισε την βασική μνημονιακή αποστολή (το ξεπούλημα) και την παλαιοκομματική πρακτική των προηγούμενων: Κατάλυση του κράτους με διανομή οφίτσιων με κριτήριο κομματικούς συσχετισμούς (είναι χαρακτηριστική η λεία που απέσπασε το ΠΡΑΤΩ του Κοτζιά στο ΥΠΕΞ, στο προστασίας του πολίτη και την πολιτική προστασία) και προσωπικές/ συγγενικές   σχέσεις.

Αν όπως είναι ολοφάνερο συμφωνήσουμε ότι:

• η τραγωδία της περασμένη Δευτέρας στο Μάτι, όπως και η προηγούμενη στη Μάνδρα ή η επόμενη που αργά ή γρήγορα θα έρθει είναι αποτέλεσμα κατά κύριο λόγο των παθογενειών ενός χρεοκοπημένου/ υποθηκευμένου κράτους και όχι απλώς η διαχείριση των σαθρών μηχανισμών του κατά την διάρκεια μιας κρίσης
• ότι τόσο η κυβέρνηση όσο και η (αξιωματική)  αντιπολίτευση δεν έχουν τη διάθεση ή το σθένος να αμφισβητήσουν την έξωθεν επικυριαρχία και την εγχώρια κατεστημένη δύναμη

… τότε είναι ολοφάνερο ότι ο μεταξύ τους καβγάς δεν έχει παρά μόνο ένα αντικειμενικό στόχο: τη σκυτάλη της εξουσίας και ότι αυτή προσφέρει σε όσους την κρατούν, για όσο διάστημα την κρατούν.

Μετά την περασμένη Δευτέρα, γίνεται σαφές ότι η εν λόγω σκυτάλη έχει πέσει από τα χέρια του Αλέξη Τσίπρα. Περιχαρής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζεται να την αρπάξει και οι τριγύρω του ονειρεύονται  τα μεγαλεία (και λίγο από τα παντεσπάνι) της εξουσίας… Η μάχη προβλέπεται λυσσώδης για το κουφάρι του Τιτανικού…

___________________________________________________

Πηγή: topontiki.gr

The post Η ορχήστρα παίζει, ο Τιτανικός στα βράχια… – Δημήτρης Μηλάκας appeared first on Void Network.

Η μετάφραση και έκδοση του κειμένου στον ελλαδικό χώρο γίνεται από την συλλογικότητα ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ στα πλαίσια της πολυετούς συνεργασίας με τους CrimethInc οι οποίοι αποτελούν ένα αναρχικό εκδοτικό και ακτιβιστικό διεθνές δίκτυο με βάση τις ΗΠΑ και συμμετοχή στους κοινωνικούς αγώνες από το 1996 έως σήμερα

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Η κουλτούρα -κατά γενική ομολογία – θεωρείται ότι είναι οι αξίες, οι πρακτικές, οι ιδέες και οι ιδεολογίες μιας κοινωνίας, είναι αυτό που συγκροτεί, δομεί και διαρθρώνει την κοινωνική ζωή. Η κουλτούρα, μας δομεί από την πρώτη στιγμή της ζωής μας και εμείς με την ζωή μας επαναδομούμε και ανακατασκευάζουμε την κουλτούρα.

Ολόκληρη η κοινωνία αναδημιουργήθηκε υπό την μορφή της καπιταλιστικής οικονομίας και όμως διατηρούνται ακόμα ίχνη από εποχές που η λογική τους απέχει μίλια από την λογική του καπιταλισμού.

Η κουλτούρα όμως δεν είναι κάτι στατικό: καθώς η κουλτούρα διαρκώς αναπαράγεται και ανακαλύπτεται ξανά και ξανά, κάθε νέα γενιά προσφέρει μια ευκαιρία να σπάσουμε τα δεσμά μας από τους παλιούς μας τρόπους.

Ο καπιταλισμός τείνει να εμφανίζεται σαν ικανός να διαιωνίζεται επ’ άπειρον, ανεξάρτητα από την κουλτούρα: δίνει την εντύπωση πως δεν είναι απαραίτητο οι άνθρωποι να τον ασπάζονται ιδεολογικά αφού είναι υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν σε αυτόν για να επιβιώσουν. Παρ’ όλα αυτά, πάντα υπάρχει και μια άλλη επιλογή.

Εκατομμύρια άνθρωποι στον αποκαλούμενο «Πρώτο Κόσμο» άλλα και αλλού, επιλέγουν να αγωνιστούν ενάντια, να πολεμήσουν και να πεθάνουν παρά να επιβιώσουν με τους όρους που επιβάλλει ο καπιταλισμός. Αυτό φανερώνει, ότι οι «υλικές ανάγκες» που κατευθύνουν την οικονομία είναι κατά βάση κοινωνικά δημιουργήματα, καθώς επίσης ότι, η υπακοή που απαιτείται για την διατήρηση της οικονομίας είναι πολιτισμικά καθορισμένη.

Έτσι γίνεται φανερό ότι, το να αντιστέκεσαι στον καπιταλισμό δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα «οικονομικό» αλλά και ζήτημα κουλτούρας, ζήτημα πολιτισμικό, αφού κάθε πιθανή αλλαγή στην οικονομία απαιτεί μια διαφορετική τροπή στις αξίες και τις πρακτικές. Αυτοί που απορρίπτουν την εκμετάλλευση και την καταπίεση είναι καταδικασμένοι πάντα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να μοιάζουν πολιτισμικά «διαφορετικοί».

Αυτό μπορεί να παίρνει την μορφή μιας εξωτερικής διαφοροποίησης – όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των ιθαγενικών πληθυσμών που αγωνίζονται για να ανακτήσουν τους παλαιούς τρόπους ζωής τους – ή μπορεί να εμφανίζεται μέσα στα πλαίσια της καπιταλιστικής κοινωνίας παίρνοντας την μορφή της «αντικουλτούρας» ή αλλιώς «αντικαθεστωτικής κουλτούρας».

Την ίδια στιγμή, η κουλτούρα μπορεί να εμφανίζεται ως «διαφορετική» ή και «αντικαθεστωτική» χωρίς ουσιαστικά να αμφισβητεί σε τίποτα απολύτως τον καπιταλισμό.

Η αποικιοκρατία εξαφάνισε ή ομογενοποίησε πάρα πολλά είδη κοινωνιών, καταφέρνοντας να διαγράψει τις περισσότερες από τις παλιές εναλλακτικές πιθανότητες και περιπτώσεις εκτός του καπιταλισμού. Καθώς όλο και περισσότεροι λαοί μετατράπηκαν υπό πίεση σε «εργατικό δυναμικό», οι καπιταλιστές εκμεταλλεύτηκαν τις πολιτισμικές διαφορές για να διαιρέσουν τους εργαζόμενους και να τους αποτρέψουν από το να βρουν κοινούς σκοπούς και στόχους.

Παρ’ όλα αυτά, κουλτούρες που αποικίστηκαν και κατακτήθηκαν πριν από εκατοντάδες χρόνια μπορούν να διατηρούν εκλάμψεις πρόκλησης και οι πολιτισμικές μειονότητες πολύ συχνά προσφέρουν γόνιμο έδαφος για νέες εξεγέρσεις. Για παράδειγμα, το πιο συγκρουσιακό κομμάτι του αμερικανικού εργατικού κινήματος είχε την βάση του σε κοινότητες μεταναστών. Η μυθολογία πως η αμερική αποτελεί ένα μεγάλο χωνευτήρι πολιτισμών – έναν απέραντο χώρο όπου πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι συναντιούνται και αναμιγνύονται σε κάτι καινούργιο – εξωραΐζει στην πραγματικότητα το γεγονός ότι όλες αυτές οι εν δυνάμει εξεγερσιακές κουλτούρες εξαλείφθηκαν για χάρη μιας νέας ενιαίας μαζικής κουλτούρας.

Αλλά ακόμα και αυτή η νέα μαζική κουλτούρα θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο επίσης. Από την στιγμή που ο συμβιβασμός των εργαζομένων στο ύψος των μισθών και τις παροχές που επέτυχε ο Henry Ford σταθεροποίησε την κατάσταση των εργατικών αγώνων και των διεκδικήσεων στους εργασιακούς χώρους, το μέτωπο της αντίστασης μεταφέρθηκε στο πεδίο της κατανάλωσης. Μια μαζικά παραγόμενη κουλτούρα παρήγαγε την πιθανότητα μιας μαζικής άρνησης και απόρριψης του κυρίαρχου συστήματος καθώς τα κολοσσιαία κοινωνικά σώματα που είχαν ενωθεί γύρω από κοινές καταναλωτικές δραστηριότητες εξεγείρονταν ενάντια στον καθωσπρεπισμό και την αλλοτρίωση.

Στην αρχή του βιβλίου «Do it!» (Κάνε το!) το είδωλο της αντικουλτούρας Jerry Rubin θεωρούσε καθοριστικής σημασίας για τις αναταραχές της δεκαετίας του ‘60 το εξής φαινόμενο: «Η Νέα Αριστερά ξεπετάχθηκε… ένα προδιαγεγραμμένα εξοργισμένο παιδί…, από την ξέφρενα λικνιζόμενη λεκάνη του Elvis Presley»

Η γενιά που ξεκίνησε να εξεγείρετε ενάντια στην σεξουαλική καταπίεση που ενσάρκωναν οι γονείς της κατέληξε σε μερικά χρόνια να παίρνει μέρος σε συγκρούσεις στους δρόμους.

Σαν ανταπάντηση, οι καπιταλιστές ενσωμάτωσαν στην αγορά τα αιτήματα για ατομικότητα, ιδιαιτερότητα και διαφορετικότητα. Αυτό συνέπεσε με την αλλαγή από την απλή και συγκεκριμένη μαζική παραγωγή στην αυξανόμενα εξειδικευμένη παραγωγή για όλα τα  γούστα, για όλες τις διαφορετικές ταυτότητες και για κάθε ειδική μερίδα κοινού.

Για αυτό τον λόγο από εκεί και πέρα, στην θέση της μαζικής κουλτούρας συναντάμε ένα διαρκώς επεκτεινόμενο πεδίο από προσφερόμενες υποκουλτούρες. Αυτό, από μακριά, ίσως μοιάζει σαν μια επιστροφή στην εποχή των πολλών διαφορετικοτήτων που προηγήθηκε της μαζικής κουλτούρας, όμως πλέον υπήρχε μιας σαφής διαφοροποίηση : Ενώ οι εθνικές και φυλετικές διαφοροποιήσεις προϋπήρχαν του καπιταλισμού, οι διαφορετικότητες που βασίζονται στις υποκουλτούρες παράγονται και διακινούνται αποκλειστικά μέσω της αγοράς ακόμα και αν απορρίπτουν τις αξίες της.

Την ίδια στιγμή φυσικά, όπως και η μαζική κουλτούρα έτσι και οι υποκουλτούρες δημιούργησαν καινούργια κοινά σημεία αναφοράς που διαπερνούσαν τους παλιούς πολιτισμικούς και κοινωνικούς διαχωρισμούς. Εάν η Μπητλομανία αποτέλεσε το απόλυτο παράδειγμα μαζικής κουλτούρας – πωλήσεις πρωτοφανούς αριθμού δίσκων αλλά ξαφνικά χάνεται ο έλεγχος όταν εκατομμύρια των οπαδών υιοθετούν την συμπάθεια των ειδώλων τους προς την αντικαθεστωτική κουλτούρα – τότε, η ανάδυση του heavy metal, του punk και του hip hop στην δεκαετία του ’70 εξέφρασε την «Μετα-Φορντιστική» εξάπλωση της υποκουλτούρας. Υπήρχαν ακόμα super stars, όμως η αγορά της μουσικής απλωνόταν οριζόντια γύρω τους.

Στα χρόνια που ακολούθησαν τα 70’s, σχεδόν ο καθένας με συγκρουσιακές διαθέσεις θα είχε εγγυημένα μια διαχωρισμένη υποκουλτούρα για να τις εκφράσει μέσα από τα περιορισμένα της πλαίσια. Και όμως παρ’ όλα αυτά, ακόμα και αυτές οι συνθήκες μπορούσαν να αναπτύξουν μεγάλη δυναμική και επιρροή σε αυτούς τους μικρότερους κύκλους που δημιουργούνταν γύρω από αυτές τις σκηνές. Το πρώιμο hip hop εγκαθίδρυσε μια άμεση σύνδεση με τα κινήματα και τους αγώνες των μαύρων της δεκαετίας του ’60, ενθαρρύνοντας μια ολόκληρη νέα γενιά αποκλεισμένων. Οι underground punk μπάντες κυκλοφορούσαν μόνες τους δίσκους τους και δημιουργούσαν μόνοι τους χώρους συναυλιών και συνεύρεσης διαμορφώνοντας μια εναλλακτική οικονομία βασισμένη στα δίκτυα που λειτουργούσαν με την αρχή «Κάνε το Μόνος Σου» (Do it Yourself!)  και ένα αντικαπιταλιστικό σύστημα αξιών.

Όλη αυτή η κατάσταση άνοιξε νέους δρόμους επειδή οι punks χρησιμοποιούσαν τρόπους και μεθόδους οι οποίες ήταν πολύ πέρα από τα όρια και τις δυνατότητες της εργατικής τάξης για να εκφράσουν παντού τα αντικαθεστωτικά τους μηνύματα.

Την ίδια στιγμή ήταν πρωτοπόροι και αξιολογητές μιας ολόκληρης νέας μορφής επιχειρηματικότητας, λειαίνοντας τον δρόμο για άλλους, λιγότερο πολιτικοποιημένους επιχειρηματίες. Αυτός ο συνδυασμός, αντικαπιταλιστικών αξιών και μικρής κλίμακας καπιταλισμού ήταν εύθραυστος αλλά δραστικός.

Καθώς ο καπιταλισμός σταδιακά άπλωνε τις Δυτικές κουλτούρες σε όλο τον κόσμο, νέες αντικαθεστωτικές κουλτούρες συνένωσαν αντικαπιταλιστικές κινήσεις από την Χιλή έως την Τουρκία και τις Φιλιππίνες βοηθώντας να δοθεί ένας διεθνής χαρακτήρας στις μορφές αντίστασης ης επόμενης γενιάς. Αυτό έφτασε στο απόγειο του στα τέλη του 20^ου αιώνα με ένα κύμα διαμαρτυρίας ενάντια στην παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού των πολυεθνικών εταιριών, στο οποίο οι οργισμένες νεανικές αντικαθεστωτικές κουλτούρες βοήθησαν παίζοντας το ρόλο της αιχμής του δόρατος σε ένα κίνημα που περιλάμβανε επίσης ιθαγενικούς πληθυσμούς, Μη Κυβερνητικές οργανώσεις και τα απομεινάρια του παλιού εργατικού κινήματος.

Στις αρχές του 21^ου αιώνα, οι νέες τεχνολογίες έκαναν προσιτή σε όλους την τεχνολογική δομή που αποτέλεσε την ραχοκοκαλιά του underground ρεύματος «Κάνε το Μόνος Σου» (Do it Yourself!). Το internet έκανε εφικτό ώστε ο καθένας με facebook σύνδεση να μπορεί να είναι «ανεξάρτητος καλλιτέχνης» με ένα τρόπο που αγκαλιάζει αλλά συγχρόνως παραγκωνίζει τις υποσχέσεις της «Do it Yourself!» κουλτούρας.

Η καινούργια άνεση και ταχύτητα με την οποία μπορούμε να καταναλώνουμε κουλτούρα καθιστά τις υποκουλτούρες  πρόσκαιρες και επιφανειακές. Αυτό απογύμνωσε το underground από το παλιό πολιτικό του περιεχόμενο, αφήνοντας το να μοιάζει σαν ένα άδειο αισθητικό κέλυφος.

Σήμερα, το κυρίαρχο μέσο της νεανικής κουλτούρας δεν είναι οι δίσκοι βινυλίου LP (Long Play / Mακράς Διάρκειας) αλλά τα βίντεο στο youtube: τα βλέπεις στιγμιαία και τα ξεχνάς άμεσα. Οι υποκουλτούρες της προηγούμενης γενιάς εξατομικεύονται, διαχωρίζονται όλο και περισσότερο και συρρικνώνονται σε όλο και μικρότερες υποκατηγορίες.

Αυτό είναι άλλωστε ένα φυσικό επακόλουθο της γενικότερης τάσης εξατομίκευσης που εκδηλώνουν οι εκμεταλλευόμενοι και οι αποκλεισμένοι της εποχής μας. Οι επιλογές που οι άνθρωποι κάνουν μέσα στον καπιταλισμό τείνουν όλο και λιγότερο να διαμορφώνουν συμπαγή κοινωνικά σώματα ικανά να αναπτύξουν ριζοσπαστικές τάσεις μέσω των ενδιαφερόντων τους. Αντί αυτού, η ριζοσπαστικότητα έχει και αυτή μετατραπεί σε άλλη μια μορφή υποκουτλούρας, μια υπο-κατηγορία, μια γωνιά για τους περίεργους, καθώς οι πιο πρόσφατες υποκουλτούρες βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην εικονική πραγματικότητα του internet.

Τι είναι αυτό λοιπόν που έχουμε ακόμα κοινό σε αυτή την εποχή της πολιτισμικής αποσπασματικότητας; Αν μη τι άλλο, μας συνδέουν όλα αυτά που έχουμε χάσει. Στερηθήκαμε κάθε μορφή ουσιαστικής επίδρασης σε αυτό τον κόσμο, εκτός και αν στο μέτρο του δυνατού μπορούμε να μετατρέψουμε τους εαυτούς μας ή τους άλλους σε εμπορεύματα. Υποκείμεθα όλοι σε κανόνες, ρυθμίσεις και κανονισμούς χωρίς να έχουμε κανένα λόγο στην δημιουργία τους και τον σχεδιασμό τους. Όλοι ζούμε στην σκιά των κάθε είδους super stars, ακόμα και οι super stars ζουν στην σκιά του ίδιου του ειδώλου τους, σε ένα κόσμο που η πραγματική ζωή είναι υποδεέστερη της αναπαράστασης της.

Αξιολογούμαστε όλοι σύμφωνα με τις επιταγές της αγοράς και στην περίπτωση που επιθυμούμε να εκπληρώσουμε τις ικανότητες μας επιτρέπεται να το κάνουμε αυτό μόνο σύμφωνα με τους νόμους της.

Στην θέση της κοινής αίσθησης του να ανήκεις κάπου, που πρόσφερε κάποτε η κουλτούρα, μοιραζόμαστε μια παγκόσμια αίσθηση αποστέρησης, επιβεβλημένη σε μεγάλο βαθμό από  την κοινή μας θέληση να συνεχίζουμε να την ανεχόμαστε.

Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι ιδιαιτέρως καινούργιο αλλά ποτέ πριν δεν ήταν τόσο παγκόσμιο.

Και επίσης… υπάρχει κάτι ακόμα που έχει αλλάξει: Όταν οι άνθρωποι επαναστατούν κάπου, οι πάντες το μαθαίνουν την ίδια στιγμή σε ολόκληρο τον κόσμο …

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ!

Οι οικονομολόγοι μας υποσχέθηκαν ανάπτυξη χωρίς τέλος. Όλοι θα έχουμε δικιά μας ιδιοκτησία, δικές μας επενδύσεις – όλοι μας θα είμαστε καπιταλιστές. Πήραμε δάνεια για να πάρουμε πτυχία για δουλειές που δεν υπάρχουν και να αγοράσουμε σπίτια που δεν έχουμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς του νερού και του ρεύματος, βάλαμε αβάσταχτες υποθήκες, φουσκώσαμε τα χρέη μας σε πιστωτικές κάρτες για να προσποιηθούμε πως είμαστε και εμείς μικροαστοί.

Τώρα είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει θέση για εμάς στην κορυφή. Ο καπιταλισμός είναι μια πυραμίδα που δεν έχει πλέον τρόπους να επεκτείνεται παρά μόνο επί πτωμάτων… Οι άνθρωποι εξεγείρονται στην Ελλάδα, απεργούν στην Γαλλία, καταλαμβάνουν τα σχολεία στην Αγγλία. Όλη η Βόρεια Αφρική είναι σε αναταραχή καθώς η επιδράσεις της ύφεσης απλώνονται παντού. Τελικά, αυτό το κύμα εξεγέρσεων θα φτάσει στις Η.Π.Α. μετά από όλες τις άλλες περιοχές, αλλά κατευθύνεται ήδη προς τα εκεί.

Η κυρίαρχη τάξη θα μοιάζει άτρωτη μέχρι την τελευταία μέρα πριν καταρρεύσει.

ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ!

Μερικές κοινωνικές συμβάσεις, όπως η ατομική ιδιοκτησία ας πούμε, δημιουργούν κλυδωνισμούς στην εξουσία και πρόσβαση κάποιων σε κάποιες διεξόδους. Άλλες δεν παρέχουν αντίστοιχες δυνατότητες. Υπάρχουν τρόποι να συναναστραφούμε με τους ανθρώπους γύρω μας χωρίς να προσπαθούμε να εξοικονομήσουμε κέρδος εις βάρους τους.

Αυτό φυσικά είναι πολύ δύσκολο να γίνει πιστευτό τώρα που ο καπιταλισμός έχει αποικήσει κάθε πλευρά της ζωής μας.

Υπάρχουν όμως ακόμα αμέτρητα παραδείγματα άλλων τρόπων για να γίνουνε τα πράγματα. Για την παραγωγή αγαθών σκέψου τον τρόπο δημιουργίας μιας σιταποθήκης, όπου κοινότητες ολόκληρες έρχονται μαζί και σε μια μέρα χτίζουν κατασκευές που υπό άλλες συνθήκες θα απαιτούσαν μήνες για να ολοκληρωθούν. Ή σκέψου το ανοιχτό δωρεάν λογισμικό, όπου προγράμματα δημιουργούνται και τελειοποιούνται συνεργατικά από όλους αυτούς που τα χρησιμοποιούν. Για την διανομή, σκέψου τις δημόσιες βιβλιοθήκες , όπου μπορούν να αποθηκευθούν προς χρήση πολύ περισσότερα βιβλία από ότι σε μια ατομική συλλογή ή το ανοιχτό μοίρασμα αρχείων όπου όλοι όσοι  χρειάζονται ένα αρχείο αυτοοργανώνουν και την διακίνηση του.

Όσων αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, σκέψου υγιείς φιλίες και οικογενειακούς δεσμούς όπου ο καθένας επενδύει στην ευτυχία και την ευημερία όλων ή ίσως σκέψου μεγάλα party και ελεύθερα festival όπου ακόμα και οι ξένοι ή οι άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι απολαμβάνουν με πολλούς τρόπους ο ένας την συμμετοχή του άλλου.

Κανένας από αυτούς τους τρόπους δεν προτείνει την ατομική, εγωιστική αδιαφορία και ούτε υπόσχεται έναν κόσμο χωρίς κόπους. Όλοι τους όμως υποσκάπτουν την ιδέα της σπάνεως: σε όλες αυτές τις πράξεις όσοι περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν, τόσοι περισσότεροι είναι αυτοί που ωφελούνται.

Σίγουρα θα υπάρχουν τρόποι να επεκτείνουμε τέτοιες πρακτικές και σε πολλές άλλες σφαίρες της ζωή μας. Φυσικά, η ιδέα του να οργανώσουμε ξανά από την αρχή όλη την κοινωνία είναι τρομακτική. Από αυτή την πλευρά, δεν μπορούμε να φανταστούμε τί συνεπάγεται κάτι τέτοιο ή πως θα έμοιαζε το τελικό αποτέλεσμα.

Όμως σίγουρα, μπορούμε να ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ!

Και μόνο η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας θα μπορούσε να προκαλέσει πολλούς δισταγμούς και περιέχει πολλές προκλήσεις, αλλά σίγουρα όλες αυτές οι προκλήσεις δεν θα ήταν σε τίποτα χειρότερες από τις φρικαλεότητες που προκαλεί στον κόσμο μας ο παγκόσμιος καπιταλισμός.

Έχουμε όλοι ακούσει για την αποκαλούμενη «τραγωδία της κοινοκτημοσύνης», την ιδέα ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους, ειδικά στην περίπτωση στην οποία αυτοί αναλαμβάνουν εξίσου την ευθύνη των πλουτοπαραγωγικών πηγών τους. Υπάρχουν ψήγματα αλήθειας σε αυτή την άποψη:

Η πραγματική  τραγωδία ήταν ότι τα κοινά ιδιωτικοποιήθηκαν, ότι οι άνθρωποι απέτυχαν να τα υπερασπιστούν από αυτούς που τα αρπάξανε. Εάν θέλουμε με κάποιο τρόπο να απαλλαχθούμε από τον καπιταλισμό πρέπει να μάθουμε να υπερασπιζόμαστε τους εαυτούς μας από όλους αυτούς που θα θέλουν πάντα να επιβάλλουν την «τραγωδία της ιδιοκτησίας».

Είναι τόσο απέραντος ο κόσμος που στερηθήκαμε επειδή κάποιοι τον έκλεψαν από τα χέρια μας, που θα μας αποπροσανατόλιζε εντελώς και μόνο η ιδέα να έπρεπε να μοιραστούμε τα πάντα από την αρχή ξανά εξίσου μεταξύ μας. Θα μπορούσαμε να πάρουμε ένα μικρό δείγμα πως ίσως θα γινότανε αυτό κοιτάζοντας τους πρόσφατους κοινωνικούς ξεσηκωμούς όπου άνθρωποι δημιούργησαν αυτόνομες ζώνες εκτός του καπιταλισμού: Οαχάκα 2006, Αθήνα 2008, Κάιρο 2011

Η ευτυχία του να καταλαμβάνεις και να παίρνεις στα χέρια σου μια περιοχή αλλάζοντας τους σκοπούς ύπαρξης της, δρώντας αυθόρμητα και μαζικά, έχει πολύ λίγα κοινά με την επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα στην καπιταλιστική κοινωνία.

Το να διαλύσουμε τον καπιταλισμό δεν σημαίνει μόνο να κατέχουμε όλοι κοινά τα υλικά αγαθά, αλλά κυρίως να ανακαλύψουμε ξανά τους εαυτούς μας και ο ένας τον άλλον – να υπάρξουμε με ένα τελείως διαφορετικό τρόπο στον κόσμο.

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ!

Όσο και αν τα πράγματα φαίνονται ακόμα στέρεα και συγκεκριμένα σε κάποια μέρη του κόσμου, έχουμε μπει σε μια εποχή κρίσης και αβεβαιότητας. Ο καπιταλισμός σήμερα είναι πιο διάχυτος, πιο διεισδυτικός και περισσότερο διαβρωτικός από ποτέ.

Η προηγούμενη γενιά έζησε την αλλοτρίωση, την τραγική διάσταση ανάμεσα στον τρόπο που αντιλαμβανόντουσαν οι άνθρωποι τους εαυτούς τους και τους ρόλους που ήταν εξαναγκασμένοι να παίξουν μέσα στους κανόνες της παραγωγής. Η τωρινή γενιά χαρακτηρίζεται από την ταύτιση με τους οικονομικούς ρόλους οι οποίοι πλέον διαχέονται σε κάθε σφαίρα της καθημερινής ζωής.

Και όμως, ακόμα και σε αυτή την στιγμή του μεγαλύτερου του θριάμβου, ο καπιταλισμός είναι πιο εύθραυστος παρά ποτέ. Όλες οι συμφωνίες ειρήνης του 20^ου αιώνα έφτασαν στην ημερομηνία λήξης τους. Οι υψηλοί μισθοί που πρόσφερε ο Henry Ford στους εργάτες εξανεμίστηκαν μαζί με τις ίδιες τις δουλείες τους. Τα συνδικάτα υπερφαλαγγίστηκαν από την παγκοσμιοποίηση. Τα σοσιαλιστικά Ανατολικά καθεστώτα πέρασαν στην καπιταλιστική ελεύθερη αγορά, ενώ οι σοσιαλδημοκρατίες πρώτα απορυθμίστηκαν και μετά διαλύθηκαν. Όμως όλοι αυτοί οι συμβιβασμοί δεν ήταν μόνο τρόποι για να αποφεύγονται οι αντιπαραθέσεις – ήταν και τρόποι για να διαιωνίζεται ο καπιταλισμός.

Η αύξηση των μισθών που ο Henry Ford έδωσε στους εργαζόμενους του προσέφερε σε αυτούς την δυνατότητα να αγοράζουν τα προϊόντα και με αυτό τον τρόπο η πυραμίδα επεκτάθηκε. Τα συνδικάτα προστάτευαν τους καπιταλιστές από το να εξαθλιώσουν τους καταναλωτές των ίδιων τους των προϊόντων, την καταναλωτική βάση δηλαδή αυτής της πυραμίδας. Τώρα που ο καπιταλισμός εγκαταλείπει τις παλιές μορφές «συνύπαρξης» και αυτό-εξασφάλισης, το μέλλον το κατακτάει όποιος προλάβει… Οι παλιές εναλλακτικές λύσεις έχουν χάσει την αξία τους και έτσι οι νέες επαναστατικές ιδέες είναι αναπόφευκτα προορισμένες να έρθουν στο προσκήνιο.

Για τον καπιταλισμό είναι αναγκαία η ατελείωτη συσσώρευση κέρδους αλλά αυτό το κέρδος πρέπει να βγαίνει και από κάπου. Απ’ την στιγμή που ξεζουμίσεις τους  εργαζομένους, η αναλογία του κέρδους πέφτει κατακόρυφα κάνοντας την αγορά να λιμνάζει. Μέχρι πρόσφατα, για τον καπιταλισμό ήταν εφικτό να λύνει αυτό το πρόβλημα καθώς άνοιγε νέες αγορές ιχνηλατώντας νέες πλουτοπαραγωγικές πηγές και νέους πληθυσμούς προς εκμετάλλευση. Τώρα πλέον ο καπιταλισμός έχει απλωθεί παντού, ενώνοντας τους πάντες και κάνοντας κάθε δικιά του κρίση πραγματικά παγκόσμια.

Την ίδια στιγμή, η βιομηχανική παραγωγή φτάνει στα οικολογικά της όρια, ενώ η τεχνολογική πρόοδος καθιστά  το μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού περιττό, δημιουργώντας ένα διαρκώς αυξανόμενο, ανήσυχο και νευρικό πλεονάζοντα πληθυσμό.

Ο καπιταλισμός είναι διαρκώς στο χείλος της κρίσης εδώ και δεκαετίες. Η επέκταση της πίστωσης σε όλο και μεγαλύτερα τμήματα των εκμεταλλευόμενων ήταν ένας τρόπος να διατηρείται ο καταναλωτισμός ενώ το εργατικό δυναμικό γινόταν όλο και φτωχότερο.

Μετά οι επενδυτές μετέφεραν τον πλούτο στις χρηματοπιστωτικές αγορές ελπίζοντας στις απολαβές της κερδοσκοπίας. Τώρα που τα περιθώρια κέρδους από την υλική παραγωγή έφτασαν στα όρια τους η μεγάλη πλειοψηφία της καινοτομίας εστιάζεται σε νέες άυλες αγορές: πληροφορία, εταιρικό branding, franchising, κοινωνικά δίκτυα. Όλα αυτά, απλά καθυστερούν την ημέρα που θα πρέπει «να λογαριαστούμε» πραγματικά.

Η οικονομική ύφεση του 2008 δεν ήταν απροσδόκητη. Ήταν ένα πρώτο δείγμα από όλα αυτά που έρχονται. Δεν τίθεται από κανέναν το θέμα να περιμένουμε να επανέλθουν τα πράγματα στην προηγούμενη θέση τους. Η επόμενη φάση της κρίσης, ίσως δεν χτυπήσει για τα επόμενα χρόνια ή και για δεκαετίες ακόμα τις Η.Π.Α. αλλά αναμφίβολα έχει αρχίσει ήδη να πλησιάζει προς εκεί.

Ήδη η καπιταλιστική οικονομία αδυνατεί να προσφέρει στους ανθρώπους αξιοπρεπείς ζωές, το σύστημα έχει σοβαρό πρόβλημα ακόμα και αν αυτό το υπολογίσουμε με τα δικά του υλιστικά κριτήρια.

Για αυτό τον λόγο, δεν είναι τυχαίο ότι διαβάζεις αυτό το κείμενο αυτή την εποχή. Απ’ την στιγμή που η οικονομία είναι η συμπαγής έκφραση των αξιών και των ιεραρχήσεων της κοινωνίας μας είναι φυσικό μια οικονομική κρίση να προξενεί συνολική κρίση αξιοπιστίας του συστήματος. Ένα νέο κύμα αναταραχών είναι σίγουρο πως θα ξεσπάσει. Σε περιόδους ταραχών, οι άνθρωποι επαναξιολογούν τις βεβαιότητες και τις αξίες τους. Φυσικά, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το ποιό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα. Ακόμα και αν ο καπιταλισμός καταρρεύσει, αυτό που θα ακολουθήσει μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο.

Αυτή ακριβώς την στιγμή είναι που γίνεται επιτακτικό να θέσουμε θετικά παραδείγματα για το τι σημαίνει να ζεις και να αντιστέκεσαι, να εκφράσουμε άλλες λύσεις πέραν του καπιταλισμού.

Κατά την διάρκεια μιας κοινωνικής αναστάτωσης, η αίσθηση των ανθρώπων για το τι είναι πιθανό μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα. Όμως η αίσθηση για το ποιο ακριβώς είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα συνήθως αλλάζει πολύ πιο αργά. Αυτό μας εξηγεί για ποιο λόγο οι λαϊκοί ξεσηκωμοί συχνά εκφράζουν αιτήματα πολύ λιγότερο ριζοσπαστικά από τις μεθόδους και την μορφή που παίρνει ακόμα και το ίδιο το ξέσπασμα: παίρνει πολύ καιρό στην φαντασία μας να γίνει συμβατή με την πραγματικότητα.

Εάν τίποτα δεν γίνεται τώρα εκεί που μένεις, δεν σημαίνει ότι τα πράγματα θα μείνουν έτσι για πολύ καιρό ακόμα. Σκέψου το μέλλον και τις επερχόμενες κοινωνικές αναταραχές στον ορίζοντα… Σκέψου, ετοιμάσου και κάνε τις ανάλογες κινήσεις… Όταν θα φτάσει η κατάλληλη στιγμή τι θα εύχεσαι να είχες κάνει ώστε να την είχες προετοιμάσει;

Πως θα μπορούσες να αυξήσεις σε μέγιστο βαθμό την πιθανότητα για ένα καλύτερο αποτέλεσμα;

Σαν ελευθεριακοί αναρχικοί, δεν προσφέρουμε τον μόνο δρόμο εξόδου από τον καπιταλισμό. Όμως πιστεύουμε ότι ο δικός μας είναι ο πιο ελκυστικός. Δεν προτείνουμε την φεουδαρχία των εταιριών, ούτε εθνικιστικές σφαγές, ούτε την οικολογική καταστροφή, την παγκόσμια πείνα ή τον πυρηνικό όλεθρο. Μερικές δεκαετίες κοινωνικών συγκρούσεων δεν συγκρίνονται με τίποτα με την παγκόσμια καταστροφή στην οποία θα οδηγήσει τον πλανήτη ο καπιταλισμός εάν δεν πάρουμε καμιά πρωτοβουλία.

Μην έχεις καμιά αμφιβολία, αυτός ο κόσμος θα αλλάξει. Στα χέρια μας είναι να καθορίσουμε εάν θα αλλάξει προς το χειρότερο ή προς το καλύτερο.

Δεν ζητιανεύουμε για μια ουτοπία εδώ. Απλά επιθυμούμε να ωφεληθούμε από τις πρακτικές που φάνηκαν χρήσιμες στο ανθρώπινο είδος για να είναι ένα υγιές κομμάτι του οικοσυστήματος της Γης τα τελευταία ένα εκατομμύριο χρόνια, έτσι ώστε να μπορούμε να συνεχίζουμε να ελπίζουμε ότι ίσως θα καταφέρουμε να επιβιώσουμε σαν είδος τουλάχιστον για μερικές χιλιάδες χρόνια ακόμα.

Αυτή η ταπεινή φιλοδοξία μας φέρνει σε άμεση σύγκρουση με το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό καθεστώς της εποχής μας.

ΔΕΝ ΘΑ ΜΑΣ ΣΩΣΟΥΝ ΤΑ ΗΜΙΜΕΤΡΑ!

Τι θα μπορούσε να βάλει τέλος στην τυραννία των αγορών; Δεν έχουμε κάποιες εύκολες απαντήσεις αλλά είμαστε σίγουροι ότι αυτό είναι το πιο σημαντικό ερώτημα.

Τα ημίμετρα φαίνονται δελεαστικά επειδή μοιάζουν πιο εφικτά από την ριζική δομική αλλαγή του συστήματος  και όμως στην πραγματικότητα θα ήταν πολύ πιο εύκολο να ανατρέψουμε εν συνόλω τον καπιταλισμό από το να προσπαθούμε να αλλάξουμε τα αποτελέσματα του κρατώντας ανέπαφα τα βασικά αίτια.

Για να ξεκινήσουμε από κάπου, θα μπορούσαμε να βρούμε τις ιδεολογικές και πρακτικές προσεγγίσεις που δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και έπειτα να προβάλλουμε κάποιες υποθέσεις αναζητώντας αυτό που ίσως θα είχε ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η φιλανθρωπία, για παράδειγμα, δεν θα σώσει τον κόσμο από τα προβλήματα που δημιουργεί ο καπιταλισμός, ούτε η εθελοντική εργασία, ούτε οι μονοθεματικές καμπάνιες. Θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε όλη μας την ζωή φροντίζοντας τα συμπτώματα χωρίς να έχουμε κάνει καμιά πρόοδο προς την κατεύθυνση της θεραπείας.

Βάφοντας τον καπιταλισμό πράσινο δεν τον κάνουμε αειφόρο και ούτε με αυτό τον τρόπο βάζουμε κάποιο όριο στον  καταναλωτισμό μας. Όταν η οικονομία επιβραβεύει την καταστροφική συμπεριφορά, τότε το να υπερασπίζεσαι τους εθελούσιους αυτοπεριορισμούς είναι σαν να παραχωρείς την εξουσία και το κέρδος σε όσους από τους ανταγωνιστές δεν έχουν καμία ευσυνειδησία. Για τον ίδιο λόγο, όσο παραμένουν αυτά τα συγκεκριμένα κίνητρα, μόνο οι απολυταρχικές κυβερνήσεις μπορούν να συγκρατήσουν τους πληθυσμούς από ανάλογες επιδιώξεις. Με αυτό τον τρόπο το δίλλημα γίνεται:

Ή Οικολογική Καταστροφή ή Οικολογικός Φασισμός.

Πρέπει σίγουρα να υπάρχει και κάποιος άλλος δρόμος να επιλέξουμε.

Απ΄την άλλη, τα συνδικάτα δεν πρόκειται να μας σώσουν από τον καπιταλισμό. Όταν οι επιχειρήσεις μπορούν να μεταφέρονται σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη ανάλογα με τα συμφέροντα τους, δεν έχει καμία δύναμη να αγωνιζόμαστε από εργασιακό τομέα σε εργασιακό τομέα και ούτε καν σε κάθε χώρα ξεχωριστά.

Ακόμα και αν μπορούσαμε να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα κάποιων εργαζομένων σε μια συγκεκριμένη βιομηχανία, αυτό θα σήμαινε ότι τους προσφέρουμε κάποια πλεονεκτήματα που αυτοί με την σειρά τους θα έπρεπε να τα υπερασπιστούν απέναντι σε πολλούς άλλους εκμεταλλευόμενους και αποκλεισμένους. Αυτή η νοοτροπία δεν μπορεί να δημιουργήσει νικηφόρους αγώνες. Χρειαζόμαστε τρόπους για να διαλύσουμε ολόκληρη την πυραμίδα, όχι για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων μέσα σε αυτήν.

Οι νέες τεχνολογίες δεν μπορούν να επιδιορθώσουν τον καπιταλισμό. Το δωρεάν λογισμικό, το μοίρασμα αρχείων και τα κοινωνικά δίκτυα δεν αλλάζουν σε τίποτα τις βαθιές ανισότητες στις οποίες βασίζεται αυτή η κοινωνία.

Όσο ακόμα η οικονομία θα κυριαρχεί στις ζωές μας, κάθε μορφή συμμετοχής θα μας ενσωματώνει ακόμα χειρότερα σε αυτήν.

Δεν υπάρχει τρόπος για μια ατομική δραπέτευση από τον καπιταλισμό, γιατί δεν υπάρχει πουθενά έξω από αυτόν να καταφύγεις. Το έγκλημα μπορεί να προσφέρει κάποιες ευκαιρίες στους αποκλεισμένους και τους εκμεταλλευόμενους αλλά δεν προσφέρει κατευθύνσεις πέραν του καπιταλισμού.

Πολλές φορές επιτυχημένοι hackers και μέτριοι καλλιτέχνες καταλήγουν να εργάζονται για εταιρίες ασφάλειας ή τις μυστικές υπηρεσίες.

Από την στιγμή που τα χειραφετητικά κινήματα που βασίζονται σε συγκεκριμένες ταυτότητες (οι «γυναίκα», οι «ομοφυλόφιλοι», οι «μετανάστες», οι «διαφορετικοί») δεν έρχονται αντιμέτωπα με τον καπιταλισμό δεν πρόκειται ποτέ και να βάλουν ένα τέλος στην αδικία του και την ανισότητα που παράγει. Το να σε εκμεταλλεύονται άνθρωποι που σου μοιάζουν δεν είναι σε τίποτα καλύτερο από το να σε εκμεταλλεύονται κάποιοι άσχετοι από την «ειδική» σου ταυτότητα. Ακόμα και αν όλοι μας μπορούσαμε να έχουμε ίσες ευκαιρίες μέσα στον καπιταλισμό – πράγμα που θα σήμαινε πως η κυριαρχία και η εκμετάλλευση θα διαμοιράζονταν εξίσου πέρα από κριτήρια που έχουν να κάνουν με το φύλλο, την φυλή ή κάθε άλλο άξονα καταπίεσης,… και πάλι ο καπιταλισμός θα συνέχιζε να είναι καταπιεστικός.

Επίσης, οι μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης δεν θα θεραπεύσουν τον καπιταλισμό. Ίσως αντισταθμίσουν παροδικά τα αποτελέσματα αλλά η κοινωνική τάξη των «εχόντων και κατεχόντων» θα έχει πάντα την υπεροχή στον έλεγχο των δομών του κράτους προς όφελος των συμφερόντων της. Ακόμα και αν οι «αντικαπιταλιστές» κατάφερναν να κατακτήσουν τον κρατικό μηχανισμό και να εγκαθιδρύσουν μια καινούργια «λαμπρή» κυβέρνηση, το μόνο που θα κατάφερναν, στην καλύτερη, θα ήταν να ελέγξουν οι ίδιοι ένα μέρος του κεφαλαίου, μετατρέποντας τους εαυτούς τους στην νέα «λαμπρή» κεφαλαιοκρατική τάξη.

Οι κομμουνιστές έκαναν ακριβώς αυτό κατά την διάρκεια του 20^ου αιώνα, με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα. Στην καλύτερη λοιπόν, οι κυβερνητικές λύσεις θα μπορούσαν να πασχίζουν για να πετύχουν το ιδανικό όπου ο καθένας θα αποκτούσε ένα μερίδιο ελέγχου διαμέσου του καταναγκαστικού κρατικού μηχανισμού. Όμως αυτό, ακόμα και αν ήταν εφικτό, θα ήταν ένα καινούργιο είδος κόλασης: ένα εξουσιαστικό σύστημα, …χωρίς εξουσιαστές.

Απ’ την άλλη, η «αυτοδιεύθυνση» και η «άμεση δημοκρατία» δεν αρκούν για να μας μεταφέρουν πέραν του καπιταλισμού. Ακόμα και χωρίς αφεντικά και κυβερνήτες, οι καπιταλιστικοί θεσμοί (όπως ο «μισθός», τα «χρήματα», το «εργοστάσιο», το «εμπόριο») θα συνέχιζαν να παράγουν τα ίδια αποτελέσματα εάν συνεχίζαμε να τους χρησιμοποιούμε έχοντας τις ίδιες επιδιώξεις με αυτές για τις οποίες σχεδιάστηκαν. Με ακριβώς τον ίδιο τρόπο είναι που οι κρατικοί μηχανισμοί συνεχίζουν να κυβερνούν χωρίς να χρειάζεται πλέον να κυβερνά κάποιος μονάρχης. Εάν καταλάβουμε τους χώρους δουλειάς και συνεχίσουμε να δουλεύουμε σε αυτούς, εάν συνεχίσουμε να πρέπει να αποκτάμε ότι χρειαζόμαστε διαμέσου της οικονομίας τότε θα συνεχίσουμε να βιώνουμε την ίδια αποξένωση από τους εαυτούς μας και όλο τον κόσμο γύρω μας.

Ακόμα και εν μέσω της καταστροφής, δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει από μόνος του. Για περισσότερο από ενάμιση αιώνα οι Μαρξιστές έδιναν υποσχέσεις πως ο καπιταλισμός θα κατέρρεε όταν θα ωρίμαζαν οι κατάλληλες υλικές συνθήκες και όμως κάθε κρίση έκανε τον καπιταλισμό σταθερότερο παρά ποτέ.

Την επόμενη φορά που θα κινδυνεύει να καταρρεύσει ο καπιταλισμός θα πρέπει να αρπάξουμε την ευκαιρία ώστε να προβάλλουμε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής. Είναι ξεκάθαρο πως δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε: εάν επιθυμούμε μια ριζική αλλαγή θα πρέπει να καταργήσουμε την ατομική ιδιοκτησία κεφαλαίου. Αυτή δεν είναι μόνο μια οικονομική ή πολιτική μεταμόρφωση. Είναι επίσης μια κοινωνική και πολιτισμική αλλαγή. Δεν μπορεί να επιβληθεί από τα πάνω αλλά πρέπει να έρθει εις πέρας από μια μάζα κριτικά ικανή να υπεραμυνθεί του εαυτού της. Δεν μπορούμε να ξέρουμε εάν ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει κατά την διάρκεια της ζωής μας, είμαστε όμως σίγουροι ότι θα καταρρεύσει.

Στο μεταξύ, μπορούμε να κάνουμε δημοφιλή τον αντικαπιταλισμό εγκαθιστώντας τον  στην φαντασία της κοινωνίας σε αντίθεση με την παρούσα τάξη πραγμάτων. Με αυτό τον τρόπο οι άνθρωποι θα έλκονται όλο και λιγότερο από ρεφορμιστικά ή αντιδραστικά πολιτικά προγράμματα. Μπορούμε επίσης, με τις ιδέες και τις πράξεις μας να κλονίζουμε την πίστη του κόσμου στο καπιταλιστικό σύστημα, αποδεικνύοντας ότι ο καπιταλισμός δεν είναι ούτε ο καλύτερος, ούτε ο μοναδικός τρόπος να οργανώσουμε τις ζωές μας, και έτσι δεν πρέπει να στηριχθούμε πάνω του και ούτε να βασιστούμε σε αυτόν.

Ο καπιταλισμός είναι σαν τα μαγικά ξόρκια: μπορούμε να τον σπάσουμε.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΝΕΙΣ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ ΣΟΥ

Για να ανακεφαλαιώνουμε: από τα πρώτα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης, οι άνθρωποι εκδήλωσαν μορφές αντίστασης βασισμένης στους κοινούς τους ρόλους μέσα στην διαδικασία της παραγωγής, οργανώνοντας συνδικάτα στους χώρους δουλειάς και σφυρηλατώντας ανατρεπτικές σχέσεις στις γειτονιές τους. Μετά τους συμβιβασμούς και την άνοδο των μισθών των εργατών των αρχών του 20^ου αιώνα, το μέτωπο της αντίστασης μετατοπίστηκε στο πεδίο της κατανάλωσης, καθώς η αλλοτρίωση και η αποξένωση που προξενούσε η μαζική παραγωγή επέφερε μαζικές αναταραχές στην κοινωνία. Καθώς οι καταναλωτικές αγορές διαφοροποιήθηκαν μέσω της ποικιλίας, οι κοινωνίες αυτές παρήγαγαν όλο και πιο εξειδικευμένες υποκουλτούρες.

Σήμερα είμαστε διασπασμένοι χωρικά, κοινωνικά και πολιτισμικά, είμαστε όμως περισσότερο από ποτέ διασυνδεδεμένοι. Όποια και αν ήταν τα πλεονεκτήματα των παλαιότερων μορφών αγώνα, αυτοί έχουν φτάσει πλέον στα όρια τους. Αν και είναι ακόμα χρήσιμοι, είναι σίγουρο ότι δεν μπορούν να παράγουν κάτι καινούργιο. Δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τις νέες μορφές αγώνα με τα κριτήρια των παλαιών μορφών αλλά πρέπει να κρίνουμε τις νέες μορφές σύμφωνα με την ικανότητα τους να πραγματώνουν τις νέες ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, στα τέλη του 20^ου αιώνα, αναδείχθηκε ένα διεθνές κίνημα γύρω από τις διαδηλώσεις ενάντια στις συνόδους εμπορικών οργανισμών όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτό που αναγορεύθηκε ως το «κίνημα της αντι-παγκοσμιοποίησης» από σοφολογιότατους απρόθυμους να μιλήσουν για «αντικαπιταλισμό», κατάφερε να μπλοκάρει ένα κύμα νέων καπιταλιστικών μεταρρυθμίσεων.

Διάφορες κριτικές από το ίδιο το αντικαπιταλιστικό στρατόπεδο ισχυρίστηκαν ότι αυτό το κίνημα που ακολουθούσε τις διάφορες συνόδους από χώρα σε χώρα απέτυχε να προκαλέσει μακροχρόνιους τοπικούς αγώνες και αυτό ήταν αλήθεια. Όμως σε μια εποχή κοσμοπολιτισμού και προσωρινότητας, οι διεθνείς κινητοποιήσεις εκμεταλλεύτηκαν αυτό που ούτως ή άλλως συνέβαινε ενώ οι τοπικοί αγώνες έπρεπε να παλέψουν ενάντια στο ρεύμα της εποχής τους. Με αυτό τον τρόπο οι διαδηλώσεις στις διεθνείς συναντήσεις κατάφεραν αυτό που ήταν αδύνατο πλέον για τα συνδικάτα, να εμποδίσουν τις επιχειρήσεις από το να επιβάλλουν ακόμα χειρότερες συνθήκες για τους εργαζομένους.

Το ίδιο αντιστοιχεί και για τις κριτικές που ισχυρίζονται ότι οι υποκουλτούρες απευθύνονται σε ένα περιορισμένο κομμάτι της κοινωνίας και με αυτό τον τρόπο αποκλείουν την αντίσταση σε στενές κοινωνικές ομάδες. Αν και είναι φανερό πως ένας τέτοιος ισχυρισμός είναι αληθείς, αυτό δεν μας απαντά γιατί τέτοιες προσπάθειες είναι τόσο επιτυχημένες τα τελευταία χρόνια, εν αντιθέσει με άλλες πρακτικές οργάνωσης.

Συγκεκριμένα, τα αντικαπιταλιστικά συνδικάτα βάσης ίσως καταφέρνουν να παίζουν ακόμα ένα σημαντικό ρόλο αντίστασης αλλά πρέπει να αναλύσουμε διεξοδικά τους λόγους για τους οποίους πολλοί άνθρωποι φτάνουν σε αυτά με προέλευση τις υποκουλτούρες στις οποίες ανήκουν και όχι την οργάνωση στους ίδιους τους εργασιακούς τους χώρους. Αναλύοντας αυτό το φαινόμενο θα έπρεπε να κατευθύνουμε ανάλογα και τις στρατηγικές οργάνωσης. Το ζήτημα δεν είναι να επιστρέψουμε στις δυνάμεις των παλιών τακτικών αλλά να υπερβούμε τις αδυναμίες των καινούργιων.

Στις Η.Π.Α. και την Ευρώπη φαίνετε ότι, ούτε η παραγωγή αλλά ούτε και η κατανάλωση μπορούν πλέον να δημιουργήσουν κοινωνικά σώματα ικανά να αντιληφθούν τους εαυτούς τους έξω από τα πλαίσια του καπιταλισμού. Εν αντιθέσει, και οι δύο αυτές κοινωνικές σχέσεις σχεδιάζονται και οργανώνονται έτσι ώστε να μην σχηματίζουν καν κάποιας μορφής κοινωνικό σώμα με συνοχή. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Εάν θέλουμε να καταργήσουμε τον καπιταλισμό, ίσως πρέπει να αποδεσμευθούμε εντελώς από τους ρόλους που παίζουμε μέσα σε αυτόν και να μην αντιλαμβανόμαστε πλέον σύμφωνα με αυτούς τους εαυτούς μας.

Όμως με ποιόν άλλον τρόπο μπορούν να συναντηθούν και να ενωθούν οι άνθρωποι έτσι ώστε να αντισταθούν; Μοιάζει πως η επόμενη φάση των αγώνων θα επικεντρωθούν γύρω από το πεδίο της πληροφορίας. Όπως το βιομηχανικό σύστημα και ο χώρος του εργοστασίου παρήγαγε μαζικά μια ολόκληρη κοινωνική δομή συνάμα με τα μαζικά παραγόμενα υλικά αγαθά, έτσι και οι νέες κοινωνικές σχηματοποιήσεις παράγονται από τον τρόπο που ενημερωνόμαστε και πληροφορούμαστε.

Τώρα που το μεγαλύτερο κομμάτι της ανθρώπινης φυλής είναι άσχετο με την παραγωγή των περισσοτέρων πραγμάτων, το κύριο πράγμα που μας κρατά συνδεδεμένους με την υπάρχουσα κυρίαρχη τάξη πραγμάτων είναι ο τρόπος που αυτή δομεί τις αλληλοσυσχετίσεις μας και την αίσθηση που έχουμε για το τι είναι και τι δεν είναι εφικτό.

Τα νέα «συμμετοχικά» media κρατούν απασχολημένο έναν πλεονάζοντα και περιττό πλέον πληθυσμό καθώς οι άνθρωποι αυτοί ανταγωνίζονται απεγνωσμένα μεταξύ τους για λίγη προσοχή μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Αυτή η διαδικασία ελέγχει με ιδιαίτερη λεπτότητα όλα όσα μπορούμε να φανταστούμε. Το να πολεμήσουμε μέσα στο πεδίο της πληροφορίας δεν σημαίνει μόνο να μπλοκάρουμε συγκεκριμένες ιστοσελίδες, όπως έκανε το αποκεντρωμένο δίκτυο των Anonymous σαν απάντηση στο κλείσιμο του Wikileaks.

Αυτό το πεδίο επεκτείνετε πολύ πιο πέρα από το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα σε όλων των ειδών τις δομές μέσω των οποίων οι άνθρωποι από κοινού κατασκευάζουν τις αντιλήψεις τους για την πραγματικότητα.

Οι γλώσσες και τα συστήματα μέσω των οποίων η ανθρωπότητα προσδίδει νοήματα και χαρακτηριστικά στην πραγματικότητα βρίσκονται στην εποχή μας σε διακύβευμα.

Πρέπει να δημιουργήσουμε νέες συνδέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, νέα  κοινωνικά δίκτυα μέσω των οποίων θα ρέει η πληροφορία και οι άνθρωποι θα ανταποκρίνονται στον κόσμο που βρίσκεται γύρω τους. Όσο περισσότερο αυτά τα δίκτυα εκτείνονται εκτός διαδικτύου, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχουμε να τα διατηρήσουμε υπό τον έλεγχο μας.

Αυτό ίσως να μοιάζει σαν ένας αγώνας οπισθοχώρησης. Ο καπιταλισμός έχει ήδη κατακτήσει όλο τον πλανήτη και εμείς πολεμάμε από τα τελευταία οχυρά που μας έχουν μείνει: τους νοητικούς μας χώρους και τις κοινωνικές μας σχέσεις.

Όμως, μέσα από κάθε αγώνα αμφισβητείται το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, τώρα που οι νέες μορφές αυτοοργάνωσης διαδικτυώνονται σχεδόν στιγμιαία. Υπό αυτή την λογική, σπίθες αντίστασης μπορούν να υπερβούν τα όρια του ακτιβισμού ενώ υποκουλτούρες να γίνουν καταλύτες για ολόκληρες εξεγέρσεις.

Καθώς ολοκληρωνόταν αυτό το κείμενο εξεγέρσεις ξέσπασαν στην Τυνησία, την Αίγυπτο και άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής. Μια νέα γενιά αποδυναμωμένη, ξεριζωμένη και όμως συνδεδεμένη μέσω της χρήσης των νέων τεχνολογιών προξένησε ένα κύμα εξεγέρσεων χωρίς κεντρική ηγεσία. Αυτό το κύμα ξεκίνησε στο κοινωνικό περιθώριο, η υπόλοιπη κοινωνία όμως το πλαισίωσε γρήγορα, μόλις αντιλήφθηκε ότι είχε έστω και τις ελάχιστες νικηφόρες πιθανότητες. Σαν απάντηση, η Αιγυπτιακή κυβέρνηση έκοψε τις συνδέσεις του διαδικτύου και των κινητών τηλεφώνων με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να εξαγριωθεί ακόμα περισσότερο. Αυτή η εξέγερση δεν πήρε ακόμα αντικαπιταλιστική μορφή, όμως μας προσφέρει ένα παράδειγμα για το τί ίσως συνεπάγεται μια αντικαπιταλιστική επανάσταση και πόσο κεντρικής σημασίας θα είναι για οποιαδήποτε μεγάλη εξέγερση στο μέλλον οι τεχνολογίες επικοινωνιών και τα κοινωνικά δίκτυα.

Στο μέλλον, κατά πάσα πιθανότητα θα δούμε κυβερνήσεις να προσπαθούν να διαμορφώσουν με τέτοιο τρόπο την αρχιτεκτονική των επικοινωνιών ώστε δεν θα είναι πλέον απαραίτητο να μπλοκάρουν το διαδίκτυο. Επιχειρηματικοί όμιλοι όπως η Google θα κατευθύνουν με αδιόρατες κινήσεις την ροή της προσοχής προς συγκεκριμένες πλευρές προωθώντας συγκεκριμένες μορφές διαμαρτυρίας και εξαφανίζοντας κάποιες άλλες.

Το κατά πόσο μπορούμε να διατηρήσουμε κανάλια ανοιχτά για την ελεύθερη επικοινωνία θα καθορίσει τις προοπτικές απελευθέρωσης.

ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΣΗ ΣΟΥ

Όποια και αν είναι η θέση σου στην πυραμίδα – είτε είσαι μαθητής λυκείου, εποχιακός υπάλληλος ή πλήρως ασφαλισμένος εργάτης, δικηγόρος, άνεργος, φοιτητής ή άστεγος – μπορείς να πολεμήσεις από εκεί ακριβώς που βρίσκεσαι. Είναι σίγουρο ότι θα είσαι πολύ πιο αποτελεσματικός να αντιμετωπίσεις όλα όσα σε προσβάλλουν προσωπικά εκεί που τα βιώνεις άμεσα στο πεδίο που γνωρίζεις καλύτερα.

Απ’ την στιγμή που οι ζωές μας στο σύνολο τους έχουν αποικιστεί από τον καπιταλισμό, πρέπει να πάρουμε τους ρόλους που μας επιβλήθηκαν σαν το σημείο εκκίνησης της αντίστασης μας. Είναι εύκολο να περιορίσουμε την αντίσταση στον ελεύθερο χρόνο μας, να γίνει κάτι συμπληρωματικό – μια συνέλευση χωμένη στις ώρες μετά το τέλος της εργάσιμης μέρας, ένα τσιρότο για τις πληγές της καθημερινότητας. Αυτό ανταποκρίνεται με την τάση να πολεμάμε για λόγους πολλές φορές άσχετους με την καθημερινή μας ζωή.

Το πλεονέκτημα του συνδικαλιστικού μοντέλου είναι ότι παίρνει το καθεστώς που επιβάλλεται καθημερινά στους εργάτες και το μετατρέπει σε ένα χώρο οργάνωσης και αντιπαράθεσης. Εάν όμως ένα συμβιβασμένο συνδικάτο στον χώρο εργασίας σου δεν ικανοποιεί τις προθέσεις σου, τότε μάλλον θα πρέπει να πειραματιστείς με άλλους τρόπους: μια ομάδα αυτοάμυνας, μια σπείρα ληστών ή μια μυστική κοινότητα για την επαναστατική συνειδητοποίηση.

Ο καπιταλισμός δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο στους χώρους δουλειάς- μπορούμε να κάνουμε άπειρες πράξεις αντίστασης όπως να υπερασπιστούμε τους γείτονες μας που αντιμετωπίζουν εξώσεις, να καταλάβουμε τα άδεια σπίτια, να ξεζουμίσουμε τους δανειστές μας μέχρι να χρεοκοπήσουν.

Οι συλλογικές μορφές αντίστασης είναι πιο δύσκολες στα πεδία της κατανάλωσης από ότι

στα πεδία της παραγωγής και όμως είναι πιθανές: πάρε χώρους και χρησιμοποίησε τους για δημόσια ελεύθερα αυτοργανωμένα γεγονότα, πήγαινε ομαδικά σε μια πανάκριβη συναυλία, θέατρο ή σινεμά και επέβαλλε την είσοδο χωρίς εισιτήριο για όλους ή  σε ένα μεγάλο σουπερ-μάρκετ και αρνηθείτε όλοι μαζί να πληρώσετε στην έξοδο. Όσο περισσότερο οι ζωές μας θα βασίζονται στην αντίσταση και όχι στην υπακοή τόσο πιο άφοβοι θα γινόμαστε καθώς αγωνιζόμαστε.

Ένας άλλος ρόλος που θα πρέπει να αρνηθούμε είναι αυτός του αποκλεισμένου. Δεν είναι απαραίτητο να εργάζεσαι στα μέσα παραγωγής για να είσαι ο αρμόδιος να τα μπλοκάρεις, με τον ίδιο τρόπο που δεν είναι απαραίτητο να κατοικείς σε έναν εμπορικό δρόμο για να είσαι ο αρμόδιος να τον λεηλατήσεις. Καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι οδηγούνται στο περιθώριο, ο ρόλος που οι περιθωριοποιημένοι έχουν να παίξουν στην αντίσταση γίνεται όλο και πιο κεντρικής σημασίας.

Όπως λένε σε όλα τα ομαδικά αθλήματα: «παίξε από την θέση σου». Προώθησε πόρους, επινοήσεις και πληροφορίες σε όσους μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν ακόμα πιο επιδραστικά από εσένα. Όταν οι άνθρωποι παίρνουν «στα σοβαρά» τον αγώνα τους ενάντια στον καπιταλισμό τείνουν να απομακρύνονται από τις θέσεις που είχαν στην προηγούμενη ζωή τους μέσα σε αυτόν – παραιτούνται από δουλειές, παρατάνε το σχολείο, παύουν να συμμετάσχουν σε διάφορες διαδικασίες και συνήθως αρέσκονται περισσότερο να της αρνούνται, να τις διακόπτουν ή άλλες να τις εμποδίζουν να συμβούν.

Αυτό βολεύει μια χαρά τους καπιταλιστές – καθώς μια από τις λειτουργίες όλου αυτού του «πλεονάζοντος και άχρηστου» πληθυσμού είναι να συμπεριλαμβάνει όλους όσους θα προξενούσαν προβλήματα… εάν μπορούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο. Είναι πολύ καλύτερα να γίνουμε επιθετικοί, προσβλητικοί, πραγματικά δυσάρεστοι… Μην παραιτείσαι από την δουλειά σου, περίμενε μέχρι τα αφεντικά να εκφράσουν την αδυναμία τους και τότε πέρνα σε απεργία καλώντας τους πάντες να συμμετάσχουνε σε αυτήν. Μην παρατάς το σχολείο σου για να πάρεις μέρος σε κάποιο αφηρημένο πολιτικό αγώνα – οργάνωσε την κατάληψη του σχολείου σου, μετέτρεψε τις επιθυμίες σου σε ζωντανά αντι-ιεραρχικά μαθήματα αυτομόρφωσης, φτιάξε μια αντικαθεστωτική ομάδα μέσα στην σχολή σου. Όταν σε απολύσουν ή σε αποβάλλουν τότε θα είσαι έτοιμος να κάνεις το επόμενο βήμα στην ζωή σου, όποιο και αν αποφασίσεις να είναι αυτό.

Στον καπιταλισμό δεν υπάρχει ηθικό βαρόμετρο. Δεν είναι σε τίποτα πιο ηθικό το να βρίσκεσαι χαμηλότερα στην πυραμίδα. Το να έχεις ήσυχη την συνείδηση σου δεν μας ωφελεί σε τίποτα πραγματικά. Για αυτό τον λόγο – άσε τους άλλους να παίζουν από την θέση τους και μην χάνεις την δύναμη σου κατακρίνοντας τους. Ακόμα και οι δικηγόροι και οι διδάκτορες πανεπιστημίου μπορούν να παίξουν κάποιο ρόλο στην αντίσταση, εάν μπορούν να υπερνικήσουν τους φόβους τους. Δεν κερδίζουμε τίποτα από ηθικολόγους που κοκορεύονται. Το ζήτημα δεν είναι να είσαι σωστός αλλά να είσαι επικίνδυνος.    

Όταν χωριζόμαστε σε αντίπαλες και ανταγωνιστικές φράξιες σώζουμε τους καπιταλιστές από τον κόπο που είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν για να μας διαιρέσουν και να μας διασπάσουν. Κάθε θέση στην καπιταλιστική πυραμίδα είναι ένας συμβιβασμός- επέλεξε όμως προσεχτικά ποιος θα είναι ο δικός σου συμβιβασμός. Η θέση που καταλαμβάνεις στην πυραμίδα θα καθορίσει τα βιώματα σου, τις εμπειρίες σου, την ταυτότητα σου και αναπόφευκτα θα διαμορφώσει τα ενδιαφέροντα σου. Ο τρόπος που αποκτάς τα «προς το ζην» θα σχηματοποιήσει τις αξίες σου και την αντίληψη σου για την «φύση του ανθρώπου». Εάν για παράδειγμα, ξαφνικά βρισκόσουν σε μια υψηλόβαθμη θέση ενός αριστερού κόμματος ή μιας καλά χρηματοδοτούμενης Μη-Κυβερνητικής Οργάνωσης, είναι φυσικό σταδιακά να έχανες την επαφή σου με τους υπόλοιπους ανθρώπους που βρίσκονται σε λιγότερο προνομιακές θέσεις και έτσι απλά θα έχανες την πίστη σου σε αυτούς – πιστεύοντας πως όλοι οι άλλοι «δεν έχουν ιδέα για το πώς γίνονται τα πράγματα».

Πολέμησε στο πλάι με όλους όσους έχουν τις καλύτερες προθέσεις στην καρδιά τους, αλλά μην σκέφτεσαι την αντίσταση σαν κάτι που κάνεις στην θέση τους ή εκ μέρους τους.

Ξέχασε την πιθανότητα να εντοπίσεις απόλυτα την «πιο επαναστατική κοινωνική τάξη» ή να βρεις κάποιους σε χειρότερη θέση από εσένα για να γίνεις «σύμμαχος» τους. Εάν δεν αισθάνεσαι τους αγώνες των άλλων σαν δικούς σου αγώνες τότε μάλλον θα είσαι ασταθής σύμμαχος τους. Η καλύτερη βοήθεια που μπορείς να προσφέρεις σε όλους τους άλλους είναι να γίνεις μια απειλή για τις δομές εξουσίας, δείχνοντας ότι ο καθένας στην πυραμίδα έχει κίνητρα και συμφέρον να αγωνιστεί και να αρνηθεί τα προνόμια του!… Για αυτό φυσικά δεν πρέπει να παίρνεις τα προνόμια σου ως δεδομένα…. Άλλωστε το να αρνηθείς τον ρόλο σου σημαίνει να αρνηθείς τα προνόμια σου…

Για παράδειγμα οι «λευκοί / νόμιμοι» διαδηλωτές δεν γίνονται ποτέ πραγματικά απειλητικοί για τις λειτουργίες του καπιταλισμού παρά μόνο όταν φέρνουν την αστυνομία στο σημείο να τους χειριστεί όπως τους «μετανάστες / τους μαύρους / τους λαθραίους / τους παραβάτες του νόμου».

Όμως είναι σίγουρο ότι εσύ ο ίδιος θα είσαι πολύ πιο επιδραστικός κάνοντας αυτούς που είναι σαν εσένα να εξεγερθούν παρά όντας ένα στρατιωτάκι στον αγώνα κάποιων άλλων, άσχετων με την ζωή σου. Ό,τι είναι αυτό που σε έκανε να ξεπεράσεις τα όρια σου, κάνε τα πάντα ώστε να βοηθήσει και τους άλλους που είναι σαν εσένα να φτάσουν στο ίδιο σημείο.

Το νόημα σε όλα αυτά δεν είναι να πάρουμε μια μικρή εκδίκηση ή να αποκτήσουμε πλεονεκτήματα που δεν θα είχαμε με άλλο τρόπο στα πλαίσια της οικονομίας. Πάνω από όλα, το νόημα είναι να δημιουργήσουμε σχέσεις, διασυνδέσεις, να επεκτείνουμε τους δεσμούς μας και τις ικανότητες μας.

Ξεκίνα με λίγους φίλους, με όσους ανθρώπους εμπιστεύεσαι. Συνήθισε στην ιδέα να συναντιέσαι με άλλους έχοντας ένα κοινό σχέδιο που θα καταφέρνετε να το φέρνετε εις πέρας. Μάθε τον εαυτό σου να αντιδρά σε όσα τον εξοργίζουν ή τον θλίβουν. Μάθε να είσαι ανυπάκουος. Καθώς θα συναντάς στον δρόμο σου και άλλους ανθρώπους που πράττουν με τον ίδιο τρόπο θα δημιουργούνται δίκτυα με τα οποία θα μπορείτε μαζί να περάσετε σε δράση. Από την στιγμή που κάποιοι άνθρωποι δουν ότι κάτι άλλο  είναι πραγματικά εφικτό, ξαφνικά αρχίζουν να παίρνουν αποφάσεις από άλλη οπτική γωνία και οι κινήσεις τους  αλλάζουν περιεχόμενο. Σε περιόδους κοινωνικής και πολιτικής αναστάτωσης  μπορούμε να θέτουμε παραδείγματα για το τι σημαίνει και πως μοιάζει να αντιστέκεσαι, όταν τα πράγματα θερμαίνονται τότε όλα αυτά αναφλέγονται!…

ΔΙΕΔΩΣΕ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ

 Όλοι θέλουνε τα πράγματα να πάρουν μιαν άλλη τροπή, να είναι διαφορετικά, αλλά κανένας δεν είναι σίγουρος για το τί πρέπει να κάνει για να γίνει αυτό. Ακόμα και αυτοί που αποφασίζουν να πάρουν μέρος στην επίθεση και τις συγκρούσεις δεν μπορούν να είναι σίγουροι από πού να ξεκινήσουν και ούτε είναι σίγουροι για τον τρόπο με τον οποίο οι υπόλοιποι γύρω τους θα πλαισιώσουν τις προσπάθειες τους. Για αυτό τον λόγο είναι τόσο σημαντικό  όταν κάτι συμβαίνει και δίνει στους ανθρώπους μια κοινή αφετηρία.

Όταν ο 15χρονος Αλέξης Γρηγορόπουλος δολοφονήθηκε από την αστυνομία το Δεκέμβρη του 2008 ξέσπασε εξέγερση σε ολόκληρη την Ελλάδα. Τον Νοέμβριο του 2010 δεκάδες χιλιάδες κόσμου διαδήλωσαν στην Μεγάλη Βρετανία ενάντια σε ένα νέο νόμο που αύξανε δραματικά τα δίδακτρα των πανεπιστημίων. Και στα δύο αυτές περιπτώσεις οι ριζοσπάστες είχαν τελικά μια άμεση αφήγηση που διαπερνούσε τις πολιτισμικές και πολιτικές γραμμές και έπειθε τον γενικό πληθυσμό. Με αυτό τον τρόπο, νομιμοποιήθηκαν κοινωνικά μορφές αντίστασης στις οποίες τα υποκείμενα που συμμετείχαν, θα ήταν αδύνατο να φανταστούν τους εαυτούς τους να συμμετάσχουνε σε αυτά λίγο καιρό πριν ξεκινήσουν τα συγκεκριμένα γεγονότα.

Συνήθως αυτά τα σημεία αφετηρίας είναι σημεία αντίδρασης, ανταπαντήσεις σε μια νέα αδικία που ξεπερνά ακόμα και το επίπεδο κακομεταχείρισης που οι άνθρωποι είχαν καταντήσει να θεωρούνε ανεκτό. Είναι εύκολο για τους ανθρώπους να συμφωνήσουν ότι αντιμάχονται όλοι μαζί καινούργια εξόφθαλμα εγκλήματα, όμως είναι πολύ δύσκολο για αυτούς τους ίδιους να φανταστούν μια θετική εναλλακτική. Η νομιμότητα είναι με τέτοιο τρόπο κοινωνικά κατασκευασμένη ώστε οι άνθρωποι που αντιστέκονται να βρίσκονται πάντοτε εκτός αυτής, με τον ίδιο τρόπο που οι αποκλεισμένοι, για παράδειγμα, δεν μπορούν να επικαλεστούν καμία κυριότητα νομιμότητας για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα τους. Μπορείς να αντιμετωπίσεις αυτά τα εμπόδια μόνο προπαγανδίζοντας αφηγήσεις που πηγαίνουν πολύ βαθύτερα από «το παράπτωμα ενός τυχαίου αστυνομικού» ή «την αδικία μιας συγκεκριμένης νομοθεσίας», προβάλλοντας πιο ριζοσπαστικές κριτικές του συστήματος και αναδεικνύοντας οράματα που έχουν την δύναμη να μεταμορφώνουν καταστάσεις.

Έπειτα φυσικά, πρέπει να πράξεις σύμφωνα με αυτές τις αφηγήσεις. Οι ιδέες δεν έχουν καμία δύναμη μέχρι την στιγμή που οι άνθρωποι βλέπουν κάποιους να συμπεριφέρονται σαν να είναι πραγματικές.

Ψάξε για αδύναμα σημεία και λάθη στην διάταξη των σύγχρονων σχηματισμών της εξουσίας. Η εξουσία διαχέεται ακανόνιστα στις μέρες μας και χρησιμοποιώντας επίσης πολλών ειδών «συναλλαγές» – χρήματα, έλεγχος της προσοχής, κοινωνική απόρριψη. Όλα αυτά, δεν είναι ισάξια μεταξύ τους και δεν δρουν σύμφωνα με τους ίδιους νόμους. Στις επερχόμενες συγκρούσεις κάποια κενά στην διάταξη της κυριαρχίας θα προκύψουν (και θα προσφέρουν ευκαιρίες που θα πρέπει να αρπάξουμε) από τις εντάσεις που θα δημιουργηθούν ανάμεσα σε όλα αυτά τα διαφορετικά είδη «συναλλαγής».

ΒΡΕΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΕΣΑΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΝΑ ΕΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΙ

Με ποιο τρόπο μια μορφή αντίστασης μπορεί να διαχυθεί ή να συνεισφέρει σε άλλες μορφές αντίστασης; Αυτό ίσως αποδειχθεί καθοριστικό για την επιδραστικότητα που μπορεί να έχει τελικά η συγκεκριμένη μορφή αγώνα. Η πιο αποφασιστικής σημασίας πλευρά μιας πράξης που αψηφά τους νόμους και προκαλεί την κανονικότητα είναι η συσχέτιση της με άλλες αντίστοιχες πράξεις.

Όσοι αγωνίζονται ενάντια στους καταναγκασμούς που επιβάλλει ο καπιταλισμός πρέπει να μπορούν να αναγνωρίζουν και να δημιουργούν μέτωπα με όλους τους άλλους που επίσης αγωνίζονται. Εάν δεν κάνουν κάτι προς αυτή την κατεύθυνση τότε όσο ικανοί και επιδραστικοί και αν είναι, οι καπιταλιστές θα τους εξουδετερώσουν χρεώνοντας τα αιτήματα τους εις βάρος κάποιον άλλων. Στην καλύτερη, αυτό που θα καταφέρουν είναι να πάρουν την θέση της προηγούμενης κυρίαρχης τάξης χωρίς να αλλάξουν σε τίποτα το σύστημα.

Δεν μπορείς άλλωστε να μετρήσεις την ισχύ μιας εξέγερσης με τον ίδιο τρόπο που μετράς την δύναμη ενός αστυνομικού τμήματος. Η δύναμη μιας εξέγερσης είναι κοινωνική, δεν είναι στρατιωτική. Το ζήτημα είναι πόσο μεταδοτική είναι, πόσο ευρέως απλώνεται στον γενικότερο πληθυσμό, σε πιο βαθμό μεταμορφώνει τις σχέσεις και τους συσχετισμούς.

Οι λαϊκοί ξεσηκωμοί μπορούν να θριαμβεύουν απέναντι σε  πολύ καλά εξοπλισμένους στρατούς εάν διατηρήσουν τον παλλαϊκό και δημοφιλή χαρακτήρα τους. Από την στιγμή όμως που καθοριστούν οι αντιμαχόμενες πλευρές και προσδιοριστούν τα όρια της αντίληψης και τα πεδία δράσης, πλέον γίνεται πολύ ασφαλές για τους κυβερνήτες να βασιστούν για άλλη μια φορά στην απάνθρωπη δύναμη τους.

Επομένως, μην αφήνεις τους εχθρούς σου να σε απομονώσουν από όσους είναι σαν εσένα, μην βάζεις τον εαυτό σου σε καραντίνα, ζώντας αποκλεισμένος στα γκέτο μιας υποκουλτούρας, μην αφήνεις τους υπόλοιπους ριζοσπάστες να σου επιβάλλουν δυσνόητα ιδεολογικά σημεία αναφοράς που το μόνο που κάνουν είναι να δυσχεραίνουν την επαφή σου με την ευρύτερη κοινωνία.

Αυτό που πραγματικά επιτελεί την κοινωνική αλλαγή δεν είναι τα «κινήματα» αλλά η μεταδοτική και μολυσματική δύναμη του μεταμορφωτικού παραδείγματος. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα στην έξαψη της μεταμόρφωσης τους είναι πολύ περισσότερο απειλητικοί και έχουν πολύ περισσότερα να προσφέρουν στην υπόθεση της επανάστασης από αυτούς τους αγωνιστές που δεν άλλαξαν σε τίποτα τα τελευταία τριάντα χρόνια. Οι πρώτοι ίσως δεν έχουν ακόμα εμβαθύνει στην πολιτική και την στρατηγική τακτική, όμως η ασυνέπεια, η αντιφατικότητα και η αδεξιότητα τους εξισορροπείται από την ευελιξία τους, την εφευρετικότητα τους, την ορμητικότητα και την αισιοδοξία τους όπως επίσης και από τον ευρύ κύκλο σχέσεων που διατηρούν με ανθρώπους που δεν έχουν ακόμα πάρει θέση σε καμιά από τις αντιμαχόμενες πλευρές.

Από την στιγμή που οι νέες τους ταυτότητες σαν ριζοσπάστες θα έχουν αποκρυσταλλωθεί, ο ρόλος που θα έχουν να παίξουν στις κοινωνικές αναταραχές θα είναι όλο και λιγότερο δυναμικός. Μπορούν να συγκρουστούν, ίσως και με όλο και μεγαλύτερη εξειδίκευση, πάντα όμως από μια προκαθορισμένη θέση.

ΒΡΕΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΕΣΑΙ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΔΙΕΞΟΔΟΥΣ ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ.

 Όταν πρέπει να αξιολογήσουμε μια τακτική ή μια στρατηγική τότε μια από τις σημαντικότερες ερωτήσεις που έχουμε να απαντήσουμε είναι κατά πόσο αυτός ο τρόπος ή αυτό το σχέδιο εξασφαλίζει περισσότερες ευκαιρίες και πρόσβαση σε νέους πόρους.

Μερικές φορές είναι καλύτερα να χάσεις κάποια πράγματα για να πετύχεις ένα συγκεκριμένο στόχο, όμως εάν αυτό συμβεί σε υπερβολικό βαθμό τότε είναι δύσκολο να επανέλθεις.

Πολλά σχέδια τελικά βουλιάζουν επειδή αποτυγχάνουν να αναπληρώσουν τους πόρους που επενδύθηκαν σε αυτά: δεν μπορείς να συνεχίζεις επ’ άπειρον έναν εξαντλητικό αγώνα χωρίς να αναπληρώνεις με κάποιο τρόπο όλα αυτά που απαιτήθηκαν για να φτάσεις ως εδώ.

Από την άλλη ακόμα και αν ένας αγώνας διασφαλίζει τους απαραίτητους πόρους, είναι το ίδιο σημαντικό να αναρωτηθούμε με ποιο τρόπο τους κάνει προσβάσιμους και πως αυτοί κυκλοφορούν. Εάν δεν θέλουμε να αναπαράγουμε τις καπιταλιστικές σχέσεις ιδιοκτησίας, πρέπει να καλύπτουμε τις υλικές μας ανάγκες με τρόπους που δημιουργούν αγαθά με εντελώς διαφορετικές σχέσεις. Η αντίσταση είναι «αντικαπιταλιστική» στον βαθμό που εγκαθιστά άμεσα αντικαπιταλιστικές σχέσεις. Εάν οι δομές που δημιουργούμε και οι πόροι που αρπάζουμε συνεχίζουν να λειτουργούν μέσα στο πλαίσιο αναφοράς της ατομικής ιδιοκτησίας είναι λογικό να ανακύπτουν και μέσα στους κύκλους μας οι ίδιες σχέσεις που χαρακτηρίζουν την καπιταλιστική οικονομία.

Δημιουργώντας νέες υποδομές μπορούμε να εκφράσουμε ένα διαφορετικό τρόπο για να ζούμε και να αγωνιζόμαστε δίνοντας στους ανθρώπους πραγματικούς λόγους για να αφιερωθούν σε αυτούς τους αγώνες. Κάτι τέτοιο είναι προκλητικό και δύσκολο όταν υπάρχει τόσο μεγάλη πίεση προς την κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης των πάντων όμως σε εποχές όπου ο καπιταλιστικός έλεγχος διαρρηγνύεται αυτό γίνεται ευκολότερο.

Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αρπάξουμε κάθε πιθανή ευκαιρία για να εγκαταστήσουμε μορφές πλούτου που μπορούν να είναι κοινές για όλους.

Η πειρατεία, ας πούμε, ήταν τόσο δραστική πριν από τέσσερις αιώνες επειδή ήταν αρκετά εύκολο για τους ναυτικούς να εκθρονίζουν τους διοικητές τους και να καταλαμβάνουν τα καράβια στην σχετική ασφάλεια των μεγάλων θαλασσών. Το καράβι αντιπροσώπευε μια μινιατούρα της κοινωνίας, πολύ μακριά όμως από τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων που διατηρούσαν την εύθραυστη ισορροπία της κυριαρχίας στην στεριά. Αμέσως μόλις στασιάζανε οι ναύτες, η πρώτη τους δουλειά ήταν να συντάξουνε νέους όρους κοινής συμφωνίας συλλογικοποιώντας τα πάντα στο καράβι πριν εξαπολύσουν πόλεμο ενάντια στο καθεστώς της εποχής τους.

Αυτός ο τρόπος εξέγερσης μπορούσε να διαδοθεί με κυτταρική διαίρεση καθώς το ένα πλήρωμα χωριζότανε σε δύο ομάδες όταν με μια επόμενη επίθεση οι πειρατές αρπάζανε κάποιο καινούργιο καράβι και απελευθέρωναν το πλήρωμα ή μέσω της μεταδοτικότητας, όταν ένας ναυτικός που υπήρξε πειρατής στο παρελθόν έμπαινε στο πλήρωμα κάποιου πλοίου ή μέσω της φήμης όταν οι ναύτες κάποιου πλοίου μάθαιναν για τις πειρατικές εξεγέρσεις και αποφάσιζαν να τις κάνουν πράξη για τους εαυτούς τους.

Ποιες τοποθεσίες θα μπορούσαν στην εποχή μας να παίξουν τον ρόλο που έπαιξαν κάποτε τα πειρατικά καράβια; Ποιοι είναι οι χώροι και οι πόροι που μπορούμε να αρπάξουμε και να τους στρέψουμε ενάντια σε μια κοινωνία βασισμένη στην ατομική ιδιοκτησία;

Επιπροσθέτως, για να συλλογικοποιήσουμε άμεσα την πρόσβαση στους ανάλογους πόρους χρειαζόμαστε μορφές αγώνα που να εγγυούνται την αναδιανομή της ίδιας της εξουσίας.

Οι εξεγερμένες κοινότητες, για να προστατεύουν τους εαυτούς τους από τους εξωτερικούς εχθρούς και τους σφετεριστές της εξουσίας στο εσωτερικό, πρέπει να εγκαθιδρύουν πολύμορφες δομές επιρροής που θα υπονομεύουν διαρκώς την ανάδυση νέων ιεραρχιών.

Δεν υπάρχει κάποιος σύντομος παράδρομος για την ελευθερία. Όπως τα πολιτικά κόμματα, έτσι και οι διαφόρων ειδών ηγέτες δεν μπορούν να μας εξασφαλίσουν την ελευθερία, μπορούν μόνο να την πάρουν από τα χέρια μας. Εάν δεν είμαστε πολύ προσεχτικοί, μπορεί να καταφέρουμε να ανατρέψουμε όλες τις κυβερνήσεις του κόσμου και να καταλάβουμε όλους τους εργασιακούς χώρους χωρίς τελικά να έχουμε κάνει ούτε ένα βήμα ώστε να πάρουμε στα χέρια μας το ίδιο μας το πεπρωμένο.

Σε βάθος χρόνου, το ζήτημα δεν είναι να είμαστε βέβαιοι ότι τα πράγματα θα διανέμονται εξίσου σε όλους αλλά να εγκαταστήσουμε μια σχέση προς όλα τα υλικά αγαθά που θα μας επιτρέπει να συνειδητοποιούμε τις ικανότητες μας σύμφωνα με τον τρόπο που μας ταιριάζει και μας αναλογεί.

Πρέπει να σταματήσουμε να σχετιζόμαστε με τους εαυτούς μας και με τους άλλους γύρω μας σύμφωνα με τους ρόλους που διατηρούμε στην καπιταλιστική κοινωνία και να δημιουργήσουμε πραγματικά νέες αντιλήψεις για το τι μπορεί να είναι η ζωή μας.

ΔΕΙΞ’ΤΟΥΣ ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΦΕΝΤΙΚΟ: ΚΑΝΕΝΑΣ!

ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ ΓΙΑ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ.    

Ίσως δεν είναι πραγματικά εμφανές το πότε θα αλλάξουνε τα πράγματα. Το σίγουρο είναι ότι όσο πιο ασταθής και εύθραυστη θα γίνεται η παλαιά τάξη πραγμάτων, θα επιβάλει την μονιμότητα της με όλο και πιο επιθετικούς και βίαιους τρόπους. Ένα καθεστώς που ουσιαστικά δεν επιτρέπει στον εαυτό του να δείξει τις αδυναμίες του θα αποφύγει με κάθε κόστος να συμβιβαστεί. Υπό αυτή την λογική, ίσως να είναι αδύνατο να επιτύχουμε μεσοπρόθεσμους στόχους.

Η αντίσταση ίσως να μοιάζει ανεπιτυχής, αναποτελεσματική και όλο και πιο «παράλογη» μέχρι την στιγμή που τελικά θα φτάσει σε ένα πραγματικά κρίσιμό σημείο.

Αυτό μας επιβάλλει να εστιάσουμε πολύ περισσότερο στο περιεχόμενο της αντίστασης παρά στην άμεση αποτελεσματικότητα της, να δημιουργήσουμε νέους τρόπους συσχέτισης των ανθρώπων και νέους τρόπους να σχετιζόμαστε με τα υλικά αγαθά, να εκφράσουμε νέες αξίες που θα διερευνούν κατευθύνσεις πέραν του καπιταλισμού. Το ζήτημα δεν είναι εάν θα επιτύχουμε κάποια υποτιθέμενα αιτήματα – το ζήτημα είναι να αναδείξουμε νέους τρόπους να αγωνίζεσαι, νέες ακυβερνησίες   

Καθώς η εργασία γίνεται όλο και πιο προσωρινή και κυλά παντού γύρω από τον κόσμο, καθώς επεκτείνετε σε κάθε πλευρά της ζωής μας, οι εργατικοί αγώνες ίσως να πρέπει να συμπεριλάβουν και αγώνες σε χώρους, μέρη και τόπους πολύ μακρινούς από τους χώρους δουλειάς μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τους αγώνες στους χώρους εργασίας, όμως σίγουρα πρέπει να σκεφτούμε τι προσπαθούμε να καταφέρουμε με αυτούς και να επανεκτιμήσουμε την αποτελεσματικότητα τους, έτσι ώστε να μπορούν να παίξουν έναν ουσιαστικό ρόλο στις νέες μορφές συγκρούσεων που θα αναδειχθούν.

Κάθε φορά που εφευρίσκουμε ένα νέο τρόπο αγώνα αλλάζουμε το πεδίο ανοίγοντας διεξόδους σε απρόβλεπτες πιθανότητες. Ίσως τελικά να χάσουμε την μάχη αλλά παράγουμε μια νέα κοινωνική δυναμική που δημιουργεί περισσότερους κοινωνικούς αγωνιστές, μελλοντικές πρωτοβουλίες και καινοτομίες.

Πρέπει επίσης να είμαστε έτοιμοι να αγωνιζόμαστε για χρόνια και δεκαετίες ολόκληρες χωρίς να αποθαρρυνόμαστε. Πρέπει επίσης να μπορέσουμε να αντέξουμε ως το τέλος, καθώς θα εκδηλώνονται πολλές ξαφνικές αλλαγές περιεχομένου, όπως για παράδειγμα οι επιθέσεις της 11^ης Σεπτέμβρη ή η εκλογή του Ομπάμα στην Αμερική. Οι υποστηρικτές του καπιταλισμού είναι σίγουρο ότι θα εμφανίσουν τις πιο παράξενες και ακραίες εκπλήξεις εναντίον μας όταν ο πόλεμος θα εισέρχεται στην τελευταία του φάση.

Ακόμα και αν τελικά μια ξαφνική κοινωνική αναταραχή μας βρει για άλλη μια φορά απροετοίμαστους θα ανοιχτεί μπροστά στα μάτια μας μια νέα φάση που θα διαρκέσει για το υπόλοιπο της ζωής μας.

Το να περάσουμε από τον καπιταλισμό σε άλλες μορφές ζωής είναι δεδομένο πως θα είναι μια δύσκολη και μακρόχρονη διαδικασία.

Η ΑΛΛΑΓΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΩΣ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ!     

Όταν μια δομή εξουσίας καταρρέει, τα τμήματα των παλιών ιεραρχιών που την διαρθρώνανε ως τότε μπορούν να ανασυγκροτηθούν. Για παράδειγμα, αμέσως μετά την καταστροφή που επέφερε ο τυφώνας Κατρίνα στην Νέα Ορλεάνη, ένα μείγμα από αστυνομικούς εκτός υπηρεσίας και φανατικούς μπρατσομένους ρατσιστές πήρε τον έλεγχο των δρόμων. Εάν από την μια μεριά ένας από τους στόχους της αστυνομίας είναι να κρατά υπό έλεγχο τις κινήσεις των «μαύρων» και των «σκουρόχρωμων» ανθρώπων, οι μπρατσομένοι ρατσιστές μπορούν να διατηρούν αυτή την δεδομένη συνθήκη ακόμα και εάν ολόκληρο το νομικό καθεστώς έχει καταρρεύσει.

Γύρω από κάθε θεσμό, νόμισμα, συναλλαγή και κάθε μορφή ιεραρχίας βρίσκονται πάντα λεπτοφυείς περίπλοκοι σχηματισμοί από αξίες, σημασίες και πρακτικές που του επιτρέπουν να λειτουργεί.

Με τον ίδιο τρόπο που τίποτα δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «συσσωρευμένο κεφάλαιο» χωρίς την σύμβαση της «ατομικής ιδιοκτησίας», τα αστυνομικά τμήματα θα ήταν αδύνατο να λειτουργήσουν χωρίς την σύμβαση της «εξουσίας», της «διοίκησης» και του «καθήκοντος».

Αυτές δεν είναι απλά «αφηρημένες έννοιες» αλλά υλοποιημένες, χειροπιαστές σχέσεις στις οποίες οι άνθρωποι συμμετέχουν κατά την διάρκεια του συνόλου της ζωής τους. Για αυτό τον λόγο οι άνθρωποι βιώνουν αυτές τις σχέσεις ως «πραγματικές» ακόμα και αν αυτές στην πραγματικότητα είναι απλά κοινωνικά και πολιτισμικά κατασκευάσματα.

Η αστυνομία αποτελεί ιδανικό μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας: τα παιδιά μεγαλώνουν παίζοντας με κούκλες  αστυνομικών με ηρωικές φιγούρες και οι ενήλικοι αστυνομεύουν ο ένας τον άλλον με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους. Αυτοί οι τρόποι σχηματοποιούν και καθορίζουν την φαντασία μας και την συνείδηση μας σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμα και όταν αγωνιζόμαστε για να απελευθερώσουμε τους εαυτούς μας εκδηλώνουμε πολλές φορές τους ίδιους συνήθεις καταπιεστικούς ρόλους.

Όπως οι ατομικότητες είναι αντικαταστάσιμες στα πλαίσια της «λειτουργίας των θεσμών», έτσι και οι θεσμοί μπορούν να αντικατασταθούν από άλλους που θα επιτελούν όμως τις ίδιες ακριβώς «λειτουργίες».

Εκτός από την αστυνόμευση, μπορούμε να εντοπίσουμε πολλές άλλες λειτουργίες, όχι τόσο έκδηλα καταπιεστικές, αλλά όχι μικρότερης σημασίας για την λειτουργία του καπιταλισμού.

Εάν θέλουμε να μεταμορφώσουμε αυτή την κοινωνία πρέπει όχι μόνο να καταστρέψουμε τους θεσμούς που διαιωνίζουν τις παρούσες σχέσεις κυριαρχίας αλλά και να εντοπίσουμε τις λειτουργίες που επιτελούν, γιατί αλλιώς θα καταλήξουμε να παίζουμε εμείς οι ίδιοι αυτούς τους ρόλους.

Ακόμα και χωρίς κεφάλαιο, χωρίς κράτος, αστυνομία, δικαστές και καπιταλιστές, μπορούν να εμφανιστούν εντελώς καινούργιοι τρόποι που θα διαιωνίζουν την καταπίεση, την ανισότητα, την κυριαρχία και την αλλοτρίωση.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι η κατάρρευση του καπιταλισμού θα προκαλέσει αυτόματα το πέρασμα σε έναν ελεύθερο κόσμο.

Το να δημιουργήσουμε αυτόν τον ελεύθερο κόσμο, είναι ακριβώς η δικιά μας δουλειά!

CRIMETHINC- Ex Workers Collective  www.crimethinc.com

Μετάφραση/ επιμέλεια: Τάσος Σαγρής / ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ  https://voidnetwork.gr   

The post “ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ!” (Στρατηγικές σύγχρονης αντικουλτούρας) appeared first on Void Network.

Όταν η ιστορία διδάσκει. Η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου

Η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού στην Ευρώπη κατά το Μεσοπόλεμο δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά η ύστατη επένδυση του οικονομικού κεφαλαίου, το οποίο είχε καταρρακωθεί από την τότε οικονομική κρίση, προκειμένου να αντιμετωπίσει τα ανερχόμενα κομμουνιστικά και αναρχικά κινήματα.
Την περίοδο του Μεσοπολέμου, ο εδραιωμένος εθνικισμός συναλλασσόταν με ευρύτερα πολιτικά-οικονομικά συμφέροντα και σκοπιμότητες. Τα ακροδεξιά κινήματα που εμφορούνταν από φανατικό αντικομμουνισμό και ακραίο εθνικισμό, προωθούσαν τη βίαιη καταστολή και τον μιλιταρισμό. Διαδήλωναν την ακλόνητη πίστη τους στις παραδοσιακές αξίες της θρησκείας, της έννομης τάξης και της οικογένειας. Ευαγγελίζονταν τη διάλυση των συνδικάτων και την επιβολή εργασιακής πειθαρχίας για να μετατραπούν τελικά σε κινήματα εξουσίας με την ευρύτερη στήριξη και αποδοχή των μικροαστικών και μεσοαστικών στρωμάτων, των βιομηχάνων και της εκκλησίας.
Μέσα στο πλαίσιο εμφυλίων πολέμων και των εργατικών εξεγέρσεων, οι οποίες συγκλόνισαν μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου ανάμεσα στο 1918 και το 1923,ο φασισμός θα προσλάβει τυπικά τη μορφή ενός αντεπαναστατικού, αντιδημοκρατικού και αντεργατικού φαινομένου. Ταυτόχρονα, θα επιβάλλει ένα είδος νέων ηγετών που δεν προέρχονται από παλιές ελίτ αλλά από τα κοινωνικά απόβλητα ενός ξεχαρβαλωμένου κόσμου. Ήταν εθνικιστές δημαγωγοί που είχαν απαρνηθεί την αριστερά όπως ο Μουσολίνι, ή πληβείοι όπως ο Χίτλερ, οι οποίοι ανακάλυψαν το ταλέντο τους ως «καθοδηγητές του όχλου». Ο Μουσολίνι εκμεταλλεύθηκε το μίσος των εθνικιστών που ζητούσαν την προσάρτηση της Δαλματίας ( κάτι αντίστοιχο δηλαδή με την σημερινή εθνικιστική παράνοια που επικρατεί στην Ελλάδα και στα Σκόπια γύρω από το όνομα της Μακεδονίας). Με τη χρηματοδότηση τραπεζιτών, βιομηχάνων και μεγαλοκτηματιών, εκμεταλλεύθηκε την ηθική υποστήριξη των μικροαστών –που του παρείχαν τα στελέχη του τυχοδιωκτικού στρατού του (μελανοχιτώνες)– και, έχοντας στη διάθεσή του έφεδρους αξιωματικούς, κατόρθωσε να οργανώσει διάφορες εξορμήσεις, όπως για παράδειγμα στη βόρεια Ιταλία όπου οι υποστηρικτές του πυρπόλησαν λαϊκές κατοικίες, εργατικά κέντρα και θανάτωσαν χιλιάδες ανθρώπους με την ανοχή της αστυνομίας και της δικαιοσύνης. Το 1921 δημιούργησε φασιστικά συνδικάτα στρατολογώντας κυρίως ανέργους, τους οποίους οι φασίστες χρησιμοποιούσαν ως απεργοσπάστες.
Ο Χίτλερ, ο οποίος εμπνεύσθηκε από τον φασισμό, ξεπέρασε το πρότυπό του, τον Μουσολίνι. Αρχικά προέβαλε ουτοπικές αξιώσεις σε βάρος του μεγάλου εισοδήματος, της μεγάλης ιδιοκτησίας και των διεθνών τραστ. Αξιώσεις που ήταν κατάλληλες για να παρασύρουν τη μικροαστική τάξη. Με την εδραίωσή του, το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα κατάφερε να εκμεταλλευθεί τη γενική δυσαρέσκεια που είχε δημιουργήσει η οικονομική και πολιτική κρίση της δεκαετίας του ’30. Όταν όμως δέχθηκε την υποστήριξη των μεγάλων βιομηχάνων, ο φύρερ περιορίσθηκε τελικά στην πάλη ενάντια στον μαρξισμό, ο οποίος που κατά τη γνώμη του γεννούσε τις κοινωνικές συγκρούσεις, ενάντια στους Εβραίους «εκμεταλλευτές του γερμανικού λαού» και ενάντια στον κοινοβουλευτισμό ως «πηγή αδυναμίας». Ζωτική σημασία για την εικόνα και τη δημοτικότητα του ναζιστικού καθεστώτος είχε ο ισχυρισμός ότι υπερασπιζόταν την έννομη τάξη ενάντια στις δυνάμεις της αναρχίας. Κάπως έτσι δημιουργήθηκαν και τα πρώτα «Νταχάου».

Απασχόληση και ανεργία στα χρόνια του φόβου.

«Όποιος δουλεύει, δεν έχει χρόνο να βγάλει λεφτά. Σίγουρα πάντως, τα πλούτη δεν γίνονται με τη δουλειά».
(Λουίς Μπαριονουέβο. Πρώην συνδικαλιστής και μετέπειτα πολιτικός και ιδιοκτήτης ποδοσφαιρικής ομάδας της Α΄ κατηγορίας στην Αργεντινή. Τα παραπάνω λόγια τα είπε στη διάρκεια ενός δείπνου με τραπεζίτες και μεγαλοεπιχειρηματίες στις 28 Νοεμβρίου 1990 στο Μπουένος Άιρες.)

Τα σημερινά «Νταχάου» δεν χρειάζονται ηλεκτροφόρα σύρματα, φρουρούς και τοίχους. Αρκεί μια συμφωνία υπογεγραμμένη σε ένα επίσημο κρατικό χαρτί για να κουρελιαστούν δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί με αγώνες και αίμα από τα τέλη του 19ου αιώνα, προκειμένου οι άνθρωποι να μπορούν να αντικρίζουν το φως της ημέρας όταν φεύγουν από την δουλειά τους. Σήμερα το ίδιο είδος, το ανθρώπινο, έχει ξεχάσει και πως να αγωνίζεται και πως να αντιστέκεται μπροστά στις επιβολές και τις αποφάσεις ναζιστικού τύπου. Πρόκειται για την νίκη της λήθης ενάντια στη μνήμη. Για την νίκη της αγοράς ενάντια στην ζωή. Για την νίκη της εργασίας ενάντια στην απόλαυση.
Για την νίκη της εκμετάλλευσης ενάντια στην ελευθερία και την διαχείριση του χρόνου καθενός που θέλει να ζει και όχι απλά να επιβιώνει. Δεν φταίνε οι σημερινοί ναζί που το φάντασμα ξαναβγαίνει από τον τάφο του. Φταίνε εκείνοι που με την αδιαφορία τους και τον παρτακισμό τους, έχουν σηκώσει την πλάκα που έκλεινε αυτό τον τάφο.

Γυρνώντας τον χρόνο αντίστροφα.

Η ληστεία δεν παύει να είναι ληστεία επειδή γίνεται στο όνομα του νόμου ή στο όνομα της αυτοκρατορίας. Η σκιά του φόβου καταδιώκει τον κόσμο, ο φόβος της απώλειας: Απώλεια της δουλειάς, απώλεια χρημάτων, απώλεια του επιούσιου, απώλεια… Δεν υπάρχει ξόρκι που να μπορεί να σε προστατέψει από την ξαφνική κατάρα της απώλειας. Ακόμη και ο πιο «πετυχημένος» άνθρωπος μπορεί να τα χάσει όλα από τη μια στιγμή στην άλλη και να γίνει ένας «αποτυχημένος», που δεν του αξίζει ούτε συγχώρηση ούτε συμπόνια.
Δεν επιτρέπουν οι αγορές την «αποτυχία». Δεν «ευθύνεται» κανείς για αυτήν, παρά μόνο ο «αποτυχημένος».
Ο πανικός της απώλειας είναι πανανθρώπινος: «Αγαπητέ συνεργάτη, βρισκόμαστε στη δυσάρεστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι οι υπηρεσίες σας δεν μας είναι πλέον απαραίτητες, λόγω της νέας πολιτικής μας για τις δαπάνες η οποία, λόγω της οικονομικής κατάστασης, μας αναγκάζει σε μια επιτακτική αναδιοργάνωση της επιχείρησής μας».
Πάντα τα ίδια λόγια, αυτά που μπορούν να κάνουν τον καθένα να καταρρεύσει από τη μία στιγμή στην άλλη και να γίνει ξαφνικά στα σαράντα του χρόνια ένας «γέρος», ένας «άχρηστος», ένας «αποτυχημένος».
Και ποιος δε ζει με το φόβο της ανεργίας; «Να μην είσαι αχάριστος», λένε. Ο υπάλληλος ή ο εργάτης που έχει δουλειά οφείλει να ευγνωμονεί την επιχείρηση που του κάνει τη χάρη να του βγάζει καθημερινά την ψυχή και να τον κάνει βορά της ρουτίνας: Δουλειά-σπίτι-τηλεόραση. Το να βρει κανείς δουλειά σήμερα, στα χρόνια του φόβου, ή να διατηρήσει αυτή που ήδη έχει, ακόμη και χωρίς εορταστικά δώρα, επιδόματα, διακοπές, χωρίς να πάρει ποτέ σύνταξη, έναντι μισθού πείνας ακόμη και σε αραιά διαστήματα, πανηγυρίζεται σαν να πρόκειται για θρησκευτικό θαύμα.
Το εργατικό δίκαιο ανάγεται στο να σε πληρώνουν όσα θέλουν, να σου επιβάλλουν όποιες συνθήκες θέλουν, να δουλεύεις όσο θέλουν, και να ευχαριστείς, να ευχαριστείς, κοιτώντας τα παπούτσια σου για την τύχη σου. Αν σου αρέσει! «Ούτως ή άλλως στην ουρά περιμένουν πολλοί».

Μαθήματα κατά των βλαβερών συνηθειών.

Η ιστορία κάνει ένα άλμα δύο αιώνων, αλλά προς τα πίσω. Ο φόβος της ανεργίας επιτρέπει να καταργούνται ατιμωρητί τα έως τώρα γνωστά δικαιώματα των εργαζομένων. Οι συνεισφορές των εργοδοτών στα δώρα των Χριστουγέννων, του Πάσχα, τα επιδόματα αδείας, τα οικογενειακά επιδόματα, οι αποζημιώσεις λόγω απόλυσης, το ίδιο το εργασιακό ωράριο, αποτελούν πλέον ανεκτίμητα εκθέματα στα αρχαιολογικά μουσεία που δοξάζουν το παρελθόν.
Ίσως να μην το θυμάσαι, αλλά εγώ θα στο θυμίσω. Τα δικαιώματα των εργαζομένων που ίσχυαν μέχρι πριν λίγο καιρό, ήταν καρπός ενός άλλου φόβου μιας άλλης εποχής: του φόβου της οικονομικής εξουσίας απέναντι στους εργάτες της. Ήταν καρπός του φόβου των απεργιών, του φόβου της κοινωνικής επανάστασης που έμοιαζε να καιροφυλακτεί. Εκείνη όμως η φοβισμένη εξουσία, η εξουσία του χθες, είναι η ίδια που στις μέρες μας τρομοκρατεί τους εργαζομένους ώστε να υποτάσσονται σε αυτήν.

Έτσι γίνεται με τις κληρονομιές – τα πρόσωπα μπορεί να αλλάζουν αλλά δεν οι τίτλοι ιδιοκτησίας και τα χρυσόβουλα με τη διαχρονική σφραγίδα της αυτοκρατορίας παραμένουν τα ίδια.
Για δες όμως στις άκρες της νύχτας τις σκιές που έρχονται προς το μέρος μας. Μπορεί να μη τις βλέπουμε όλοι, αλλά αυτές είναι εκεί. Ξέρεις σε ποιους ανήκουν; Ανήκουν σ’ Εκείνους που πέθαναν στις διαδηλώσεις χτυπημένοι από τις σφαίρες, ζητώντας να μπορούν να βλέπουν το φως της μέρας όταν σχολούν από τη δουλειά τους. Σ’ εκείνους που κρεμάστηκαν με τη γροθιά υψωμένη διεκδικώντας το δικαίωμα στη ζωή και όχι στη σκλαβιά της πείνας ενός εργασιακού στρατοπέδου συγκέντρωσης, αμειβόμενοι με ένα πιάτο χυλό. Έρχονται προς το μέρος μας από τα βάθη του παρελθόντος όχι για να μας στοιχειώσουν αλλά για να μας θυμίσουν ότι όπως ακριβώς η αυτοκρατορία του χρήματος κληροδοτείται στους απογόνους της, έτσι ακριβώς εμείς κληρονομούμε τον καρπό του φόβου της. Αυτόν τον καρπό που αν τον φυτέψεις στο χώμα της ζωής, ζητά ολοένα και περισσότερο το λίπασμα της αξιοπρέπειας και που όσο ψηλώνει πάνω από το χώμα διεκδικεί όλο και περισσότερο το γαλάζιο του ουρανού ανάμεσα στο γκρίζο του τσιμέντου, τεντώνοντας ολοένα και περισσότερο τα κλαδιά του προς τις ζωοδότρες ακτίνες της ελευθερίας.

Μην το ξεχάσεις πότε σου: Τα μάτια φτιάχτηκαν για να κοιτούν την ομορφιά και την απόλαυση και όχι για να αντανακλούν τον κόσμο των αντικειμένων. Δίχως όνειρα και δίχως πραγματικότητα είμαστε καταδικασμένοι στον κόσμο των εικόνων. Όποιος δεν είναι γεμάτος από τις δικές του επιθυμίες, δεν μπορεί να δώσει τίποτα. Όποιος βαδίζει στο δρόμο του «δούναι και λαβείν», προχωρά σιγά σιγά προς την ανία, την κούραση και το θάνατο.
Το να πίνουμε με ακόρεστη δίψα από το ποτήρι της ζωής είναι η καλύτερη εγγύηση ότι αυτό το ποτήρι δε θα στερέψει ποτέ.
Ο αγώνας ενάντια στους δυνάστες μας μας είναι αγώνας ενάντια στην απόλυτη εξημέρωση του κοπαδιού που κατευθύνεται προς την πόρτα του σφαγείου.

_____________________________________________________

πηγή: https://merlins.gr/

ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΖΗΒΑ ΕΔΩ (facebook)

The post Ελεύθερος χρόνος: Αυτός ο Αιώνιος Εχθρός του Καπιταλισμού- Αντώνης Ζήβας appeared first on Void Network.

Ενημέρωση / Συζήτηση
Το κίνημα κατά των πλειστηριασμών και οι προοπτικές του
Δευτέρα 18 Δεκεμβρίου 2017 / ώρα: 8.30

Ομιλητής:
Θανάσης Αλεξάνδρου (κοινωνικός ακτιβιστής που συμμετέχει στην κίνημα κατά των πλειστηριασμών).
Ενημερωτικές παρεμβάσεις θα γίνουν και από άλλους ακτιβιστές.

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός
Ρ. Παλαμήδη 2 Ψυρρή
http://www.embros.gr

Η εκδηλωση οργανώνεται με την υποστήριξη
της συλλογικότητας ΚΕΝΟ ΔΙΚΤΥΟ
https://voidnetwork.gr

The post Το κίνημα κατά των πλειστηριασμών και οι προοπτικές του- Ενημέρωση- Συζήτηση ΔΕΥΤ. 18/12 ΕΜΠΡΟΣ appeared first on Void Network.

Η ψυχική ασθένεια αναγνωρίζεται πλέον ως μία από τις μεγαλύτερες αιτίες ατομικής δυστυχίας στις σύγχρονες κοινωνίες και πόλεις της Δύσης, συγκρίσιμη με τη φτώχεια και την ανεργία. Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο ένας στους τέσσερις ενήλικες έχει διαγνωσθεί με ψυχική ασθένεια και τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά κάθε χρόνο. «Ποιό μεγαλύτερο κατηγορητήριο ενός συστήματος θα μπορούσε να υπάρξει από μια επιδημία ψυχικών ασθενειών;», σημειώνει ο ερευνητής, συγγραφέας και αρθρογράφος George Monbiot, σχολιάζοντας τα στοιχεία.

Η συγκλονιστική έκταση αυτής της «επιδημίας» γίνεται όλο και πιο ανησυχητική ενώ ταυτόχρονα γνωρίζουμε ότι μεγάλο μέρος της μπορεί να προληφθεί. Αυτό οφείλεται στην καθοριστική συσχέτιση μεταξύ κοινωνικών – περιβαλλοντικών συνθηκών και των ψυχικών διαταραχών. Ο Richard Bentall, καθηγητής κλινικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ, και ο Peter Kinderman, πρόεδρος της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, έχουν γράψει επιτακτικά για αυτήν τη σχέση τα τελευταία χρόνια, δίνοντας μεγάλη προσοχή στους «κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της ψυχολογικής μας ευημερίας». «Τα στοιχεία είναι συντριπτικά», σημειώνει ο Kinderman και τονίζει: «δεν είναι μόνο ότι υπάρχουν κοινωνικοί καθοριστικοί παράγοντες, αλλά ότι είναι συντριπτικά σημαντικοί».

Μια άρρωστη κοινωνία

Οι εμπειρίες της κοινωνικής απομόνωσης και αποξένωσης, της ανισότητας, της ιδεολογίας του υλισμού και του ίδιου του νεοφιλελευθερισμού, θεωρούνται σήμερα σημαντικές γενεσιουργές αιτίες για τις ψυχικές διαταραχές κι αυτό αντικατοπτρίζεται στους τίτλους πολλών πρόσφατων άρθρων και ομιλιών επί του θέματος από πολλούς ψυχοθεραπευτές και περιλαμβάνουν συζητήσεις για το αν ο «νεοφιλελευθερισμός είναι επικίνδυνος για την ψυχική υγεία» και αν «είναι ο νεοφιλελευθερισμός που μας κάνει να αρρωστήσουμε»;

Η κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Jay Watts παρατηρεί στον Guardian ότι «οι ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες είναι τόσο σημαντικοί και, για πολλούς, η κύρια αιτία του πόνου. Η φτώχεια, η σχετική ανισότητα, η ύπαρξη του ρατσισμού, του σεξισμού, του κοινωνικού εκτοπισμού και μιας ανταγωνιστικής κουλτούρας αυξάνουν την πιθανότητα ψυχικής οδύνης. Οι κυβερνήσεις και οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν ενδιαφέρονται για αυτά τα αποτελέσματα, ρίχνοντας τη χρηματοδότηση σε μελέτες που εξετάζουν τη γενετική και τους φυσικούς βιοδείκτες, σε αντίθεση με τις κοινωνικές αιτίες. Ομοίως, υπάρχει ελάχιστη πολιτική βούληση ώστε να συνδυαστεί η αυξανόμενη ψυχική δυσφορία με τις κοινωνικές ανισότητες, αν και ο συσχετισμός είναι ισχυρός και πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση της τρέχουσας επιδημίας ψυχικών ασθενειών».

Υπάρχουν σαφώς πολύ ισχυρά και εδραιωμένα συμφέροντα, που συνειδητά ή ασυνείδητα ενεργούν για να αποκρύψουν ή να αρνηθούν αυτήν τη σχέση, γεγονός που κάνει πιο έντονη την προθυμία στους ψυχαναλυτές και θεραπευτές να αγκαλιάσουν αυτό το ευρύτερο, συναρπαστικό και μετακινούμενο πλαίσιο. Οι ειδικοί συχνά μιλάνε για την κοινωνία, το κοινωνικό πλαίσιο,  την κυρίαρχη ιδεολογία, τους περιβαλλοντικούς καθοριστικούς παράγοντες σε σχέση με τις ψυχικές διαταραχές και τις ασθένειες, αλλά μπορούμε να καταλάβουμε για ποια πτυχή της κοινωνίας μιλούν κυρίως. Και σε αυτό το πλαίσιο είναι μάλλον καιρός να αναφερθούμε στη λέξη ταμπού – τον καπιταλισμό.

Πολλές από τις σύγχρονες μορφές ψυχικής ασθένειας και ατομικής δυσφορίας που αντιμετωπίζουμε και ασχολούμαστε αποδεικνύεται ότι συσχετίζονται και ενισχύονται από τις διεργασίες και τα υποπροϊόντα του καπιταλισμού. Στην πραγματικότητα, μπορούμε να πούμε ότι ο καπιταλισμός είναι από πολλές απόψεις ένα σύστημα που παράγει ψυχική ασθένεια – και αν είμαστε σοβαροί και θέλουμε να αντιμετωπίσουμε όχι μόνο τις επιπτώσεις της ψυχικής δυσφορίας και της ασθένειας, αλλά και τις αιτίες, πρέπει να εξετάσουμε πιο προσεκτικά αυτό το σύστημα που λέγεται καπιταλισμός. Ακριβέστερα και πιο αναλυτικά πρέπει να δούμε τη φύση της πολιτικής και οικονομικής μήτρας από την οποία προκύπτουν και πώς η ψυχολογία συνενώνεται βασικά με κάθε πτυχή της μήτρας αυτής.

Πανταχού παρούσα νεύρωση

Ίσως ένα από τα πιο προφανή παραδείγματα αυτής της στενής σχέσης μεταξύ καπιταλισμού και ψυχικής δυσφορίας είναι η επικράτηση της νεύρωσης. Όπως ο Joel Kovel, ψυχίατρος και καθηγητής πολιτικών επιστημών, σημειώνει: «Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της νεύρωσης μέσα στον καπιταλισμό είναι ότι είναι πανταχού παρούσα». Στο κλασικό του δοκίμιο «Θεραπεία στον ύστερο καπιταλισμό», ο Kovel αναφέρεται στο «κολοσσιαίο βάρος της νευρωτικής δυστυχίας στον πληθυσμό, ένα βάρος που συνεχώς και προφανώς προδίδει την καπιταλιστική ιδεολογία, η οποία υποστηρίζει ότι ο πολιτισμός των αγαθών προάγει την ανθρώπινη ευτυχία»:

«Εάν, δεδομένου όλου του εξορθολογισμού, της άνεσης, της διασκέδασης και της επιλογής, οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι άθλια, αδυνατούν να αγαπήσουν, να πιστέψουν ή να αισθανθούν κάποια ακεραιότητα στη ζωή τους, θα μπορούσαν επίσης να αρχίσουν να συνάγουν το συμπέρασμα ότι κάτι ήταν σοβαρό λάθος στην κοινωνική τους τάξη».

Υπήρξε επίσης μια συναρπαστική έρευνα που έγινε πρόσφατα από τον Eli Zaretsky (Political Freud) και τον Bruce Cohen (συγγραφέα της Ψυχιατρικής Ηγεμονίας), που έχουν γράψει και οι δύο για τις σχέσεις μεταξύ της οικογένειας, της σεξουαλικότητας και του καπιταλισμού στη δημιουργία νευρώσεων.

Φυσικά ο Μαρξ ήταν ο σπουδαίος αναλυτής της αλλοτρίωσης, δείχνοντας πώς η καπιταλιστική οικονομία παράγει αλλοτρίωση ως μέρος της ίδιας της δομής της – επισημαίνοντας για παράδειγμα πως η αλλοτρίωση «παγιδεύεται» ενσωματωμένη σε προϊόντα, εμπορεύματα. Όπως επισημαίνει ο Pavon Cuellar, «ο Μαρξ ήταν ο πρώτος που συνειδητοποίησε ότι αυτή η αλλοτρίωση παίρνει ουσιαστικά περιεχόμενο και ενσαρκώνεται στα πράγματα – στα «προϊόντα». Αυτά τα αγαθά «φετίχ», όπως προσθέτει, φαίνεται να υπόσχονται να επιστρέψουν, όταν καταναλώνονται, το υποκειμενικό-κοινωνικό κομμάτι που χάνεται από τους αποξενωμένους, ενώ παράγουν: «οι αλλοτριωμένοι έχουν χάσει αυτό που φαντάζονται [ή ελπίζουν] φετίχ».

Αυτή η κατανόηση της αλλοτρίωσης είναι πραγματικά το βασικό ζήτημα για τον Μαρξ. Οι άνθρωποι πιθανώς τον γνωρίζουν σήμερα για τη θεωρία του περί Κεφαλαίου – πώς τα ζητήματα εκμετάλλευσης, κέρδους και ελέγχου συνεχώς χαρακτηρίζουν και επανεμφανίζονται στον καπιταλισμό – αλλά το βασικό μέλημα του Μαρξ και αυτό που παραμελείται ή παρερμηνεύεται συνεχώς είναι η άποψή του για την ανθρώπινη δημιουργικότητα και τη σημασία της – την «κολοσσιαία παραγωγική δύναμη» του ανθρώπου, όπως την ονομάζει -και αλλοτριώνει ο καπιταλισμός. Ο Μαρξ αναφέρει αυτήν την εξαιρετική παγκόσμια μετασχηματιστική ενέργεια ως «ενεργό είδος ζωής», αλλά αυτές οι τεράστιες δημιουργικές ενέργειες και μετασχηματιστικές ικανότητες μετατρέπονται στον καπιταλισμό σε κάτι αλλόκοτο, υποδουλωμένο, φετιχοποιημένο.

Μετασχηματισμός της επιθυμίας

Για τον Μαρξ, είναι η αλλοτρίωση και η βαθιά «εξάρθρωση» του ανθρώπινου πνεύματος που χαρακτηρίζει τον βιομηχανικό καπιταλισμό. Παρομοιάζοντας την κατάσταση αυτή με μια μητέρα που αφού γεννάει, της αφαιρείται αμέσως το μωρό, το οποίο μετατρέπεται σε κάτι ξένο, αλλότριο, κάτι που μοιάζει με κούκλα – με ένα εμπόρευμα.

Πράγματι, ο καταναλωτισμός και ο υλισμός είναι ευρέως αναγνωρισμένοι σήμερα ως βασικοί μοχλοί μιας σειράς προβλημάτων ψυχικής υγείας, από τον εθισμό έως την κατάθλιψη. Όπως σημειώνει ο George Monbiot, «Η αγορά περισσότερων υλικών αγαθών συνδέεται με την κατάθλιψη, το άγχος και τις δυσλειτουργικές σχέσεις. Είναι κοινωνικά καταστροφικό και αυτοκαταστροφικό». Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια Sue Gerhardt έχει γράψει πολύ εύστοχα για αυτή την σχέση, υποδηλώνοντας ότι στις σύγχρονες κοινωνίες συχνά «συγχέουμε την υλική ευημερία με την ψυχολογική ευημερία». Στο βιβλίο της «Η Εγωιστική Κοινωνία» δείχνει πόσο επιτυχώς και αμείλικτα ο καταναλωτικός καπιταλισμός ανασχηματίζει το μυαλό μας και επαναπροσδιορίζει το νευρικό μας σύστημα με τη δική του εικόνα. Γιατί «θα χάναμε μεγάλο μέρος του τι είναι ο καπιταλισμός», σημειώνει, «εάν παραβλέψουμε τον ρόλο του στην εμπορία της επιθυμίας».

Μια άλλη βασική πτυχή του καπιταλισμού και των επιπτώσεών του στην ψυχική ασθένεια είναι φυσικά η ανισότητα. Όπως αναφέρθηκε στην έκθεση του Royal College of Psychiatrists: «Η ανισότητα είναι ένας βασικός καθοριστικός παράγοντας της ψυχικής ασθένειας: όσο μεγαλύτερο είναι το επίπεδο της ανισότητας, τόσο χειρότερα είναι τα αποτελέσματα της ψυχικής υγείας. Τα παιδιά από τα φτωχότερα νοικοκυριά έχουν τριπλάσιο κίνδυνο ψυχικής κακής υγείας από τα παιδιά από τα πλουσιότερα νοικοκυριά. Η ψυχική ασθένεια συνδέεται σταθερά με τη στέρηση, το χαμηλό εισόδημα, την ανεργία, την κακή εκπαίδευση, τη χειρότερη σωματική υγεία».

Ορισμένοι ειδικοί πρότειναν μάλιστα ότι ο ίδιος ο καπιταλισμός, ως τρόπος σκέψης ή αντίληψης για τον κόσμο, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μάλλον «ψυχοπαθητικό» ή παθολογικό σύστημα. Υπάρχουν σίγουρα κάποιες εντυπωσιακές αντιστοιχίες μεταξύ σύγχρονων χρηματοπιστωτικών και εταιρικών συστημάτων και ατόμων που έχουν διαγνωστεί με κλινική ψυχοπάθεια, όπως διαπίστωσαν ορισμένοι αναλυτές.

Ο Robert Hare, για παράδειγμα, μια από τις κορυφαίες μορφές στην ψυχιατρική στον κόσμο και συντάκτης της ευρέως αποδεκτής «λίστας ελέγχου Hare» που χρησιμοποιείται για να δοκιμάσει την ψυχοπάθεια, παρατήρησε στον δημοσιογράφο Jon Ronson: «Δεν έπρεπε να έκανα την έρευνά μου μόνο στις φυλακές. Θα έπρεπε να είχα περάσει αρκετό καιρό στο Χρηματιστήριο». «Αλλά σίγουρα οι ψυχοπαθείς των χρηματιστηριακών αγορών δεν μπορούν να είναι τόσο κακοί όσο οι ψυχοπαθείς των κατά συρροή δολοφόνων;» ρωτάει ο δημοσιογράφος. «Οι κατά συρροή δολοφόνοι καταστρέφουν τις οικογένειες. Οι εταιρικοί και πολιτικοί ψυχοπαθητικοί καταστρέφουν τις οικονομίες. Καταστρέφουν τις κοινωνίες» απάντησε.

Παθολογικοί φορείς

Αυτά τα χαρακτηριστικά, όπως ο Joel Bakan γράφει στο βιβλίο του «The Corporation», είναι κρυπτογραφημένα στην ίδια τη δομή των σύγχρονων εταιρειών – είναι μέρος του βασικού DNA τους και modus operandi. «Η νόμιμα καθορισμένη εντολή της εταιρίας είναι να επιδιώκει, αμείλικτα και χωρίς εξαίρεση, το δικό της συμφέρον, ανεξάρτητα από τις συχνά βλαβερές συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει σε άλλους». Ως εκ τούτου, με τον δικό της νομικό ορισμό, η εταιρία είναι ένας παθολογικός θεσμός και ο Bakan παραθέτει τα διαγνωστικά χαρακτηριστικά της προεπιλεγμένης παθολογίας τους (έλλειψη συμπάθειας, επιδίωξη ιδιοτέλειας, μεγαλοπρέπεια, ρηχή επιρροή, επιθετικότητα, κοινωνική αδιαφορία) για να δείξει ποιος είναι ο αξιόπιστος διαταραγμένος ασθενής.

Γιατί όλες αυτές οι σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές πρακτικές και διαδικασίες δημιουργούν τόσες πολλές ασθένειες, τόσες πολλές διαταραχές; Για να απαντήσουμε σε αυτό, πρέπει να κοιτάξουμε πίσω στο ευρύτερο σχέδιο του Διαφωτισμού και στα ψυχολογικά μοντέλα της ανθρώπινης φύσης από τα οποία προέκυψε. Ο σύγχρονος καπιταλισμός εξελίχθηκε μέσα από ένα στενό, «ορθολογικό» συμφέρον – την έννοια του homo economicus. Όπως τονίζει ο Iain McGilchrist, «Ο καπιταλισμός και ο καταναλωτισμός, και οι ανθρώπινες σχέσεις που παράγουν, βασίζονται στη χρησιμότητα, στην απληστία και τον ανταγωνισμό, και ήρθαν να αντικαταστήσουν αυτές που βασίζονται σε αισθητή σύνδεση και πολιτισμική συνέχεια».

Τώρα γνωρίζουμε πόσο λανθασμένο και καταστροφικό είναι αυτό το μοντέλο του εαυτού. Η πρόσφατη νευροεπιστημονική έρευνα για τον «κοινωνικό εγκέφαλο», μαζί με τις συναρπαστικές εξελίξεις στη θεωρία της σύγχρονης προσκόλλησης, την αναπτυξιακή ψυχολογία και τη διαπροσωπική νευροβιολογία, αναθεωρούν σημαντικά και αναβαθμίζουν αυτήν την μάλλον γραφική παλιομοδίτικη άποψη του απομονωμένου «ορθολογικού» ατόμου, αποκαλύπτοντας μια πολύ πιο πλούσια και πιο εξελιγμένη κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης και ταυτότητας, μέσω της αυξημένης γνώσης της ενδοεπιλογής του «δεξιού ημισφαιρίου», των ασυνείδητων διαδικασιών, της συμπεριφοράς των ομάδων, του ρόλου της ενσυναίσθησης στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και της σημασίας του πλαισίου και της κοινωνικοποίησης.

Όπως παρατηρεί ο νευροεπιστήμονας David Eagleman, ο ίδιος ο ανθρώπινος εγκέφαλος βασίζεται σε άλλους εγκεφάλους για την ίδια του την ύπαρξη και ανάπτυξη – η έννοια του «εγώ», σημειώνει, εξαρτάται από την πραγματικότητα του «εμείς»: Είμαστε ένας απλός τεράστιος οργανισμός, ένα νευρωνικό δίκτυο ενσωματωμένο σε έναν πολύ μεγαλύτερο ιστό νευρωνικών δικτύων. Οι εγκέφαλοί μας είναι τόσο ριζικά συνδεδεμένοι ώστε να αλληλεπιδρούν, ότι δεν είναι καν σαφές, που ο καθένας από μας αρχίζει και που τελειώνει. Το ποιος είστε εσείς έχει να κάνει με το ποιοι είμαστε εμείς. Η αλήθεια είναι ότι χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον.

«Δεν υπάρχει κανένας μοναδικός εγκέφαλος», παρατηρεί ο Louis Cozolino, «οι εγκέφαλοι υπάρχουν μόνο μέσα σε δίκτυα άλλων εγκεφάλων». Μερικοί μάλιστα έχουν ορίσει αυτή τη νέα νευρολογική και επιστημονική κατανόηση των βαθιών μοτίβων αλληλεξάρτησης, της αμοιβαίας συνεργασίας και του κοινωνικού εγκεφάλου ως «Νευρο-μαρξισμό».

Ο καπιταλισμός φαίνεται να έχει τις ρίζες του σε ένα ριζικά παραμορφωμένο, αφελές και ντεμοντέ μοντέλο του δέκατου έβδομου αιώνα για το ποιοι είμαστε. Προσπαθεί να μας κάνει να σκεφτούμε ότι είμαστε απομονωμένοι, αυτόνομοι, ανταγωνιστικοί, αποσαφηνισμένοι. Η βλάβη που αυτή η άποψη έχει προξενήσει σε εμάς και τα παιδιά μας είναι ανυπολόγιστη.

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν και ενθαρρύνονται να πιστεύουν ότι αυτά τα προβλήματα και οι διαταραχές – ψύχωση, σχιζοφρένεια, άγχος, κατάθλιψη, αυτοτραυματισμός – αυτά τα συμπτώματα ενός «άρρωστου κόσμου» είναι δικά τους. «Αλλά τι γίνεται αν το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι ζούμε σε λανθασμένη κοινωνία;» ρωτά ο Tom Syverson. Ίσως ο Adorno ήταν σωστός όταν είπε, «λάθος ζωή δεν μπορεί να ζήσει σωστά».

Η ρίζα αυτού του «ζει κακώς» φαίνεται να είναι επειδή ζούμε σε ένα κοινωνικό και οικονομικό σύστημα αντίθετο τόσο με την ψυχολογία όσο και με τη νευρολογία μας. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο εσωτερικός και ο εξωτερικός μας κόσμος αλληλεπιδρούν διαρκώς και βαθιά μεταξύ τους και ότι, επομένως, αντί να διαχωρίζουμε την κατανόηση των οικονομικών και κοινωνικών πρακτικών από την κατανόηση της ψυχολογίας και της ανθρώπινης ανάπτυξης, χρειαζόμαστε να τα συσχετίσουμε, να τα ευθυγραμμίσουμε. Και για να συμβεί αυτό, χρειαζόμαστε έναν νέο διάλογο μεταξύ του πολιτικού και του προσωπικού κόσμου, ένα νέο ολοκληρωμένο πρότυπο για την ψυχική υγεία και μια νέα πολιτική.

O Rod Tweedy είναι συγγραφέας για την ψυχική υγεία και την θεραπεία. Με την επιμέλεια του υκλοφορεί η συλλογή κειμένων The Political Self: Understanding the Social Context for Mental Illness, εκδόσεις Karnac

Πηγή μετάφρασης: http://tvxs.gr/news/kosmos/enas-trelos-kosmos-o-kapitalismos-kai-i-epidimia-psyxikon-astheneion

Πηγή κειμένου: http://www.redpepper.org.uk/a-mad-world-capitalism-and-the-rise-of-mental-illness/

The post Ένας Tρελός Kόσμος: O Kαπιταλισμός και η επιδημία ψυχικών ασθενειών- Rod Tweedy appeared first on Void Network.

Θα το πούμε ρητά και ξεκάθαρα: Η Eldorado είναι η νέα Καμόρα της ανάπτυξης και των επενδύσεων. Από τότε που πάτησε το πόδι της στη Χαλκιδική φρόντισε να χτίσει τις συμμαχίες της, γρηγορότερα από τα έργα της καταστροφής.
Δεν δυσκολεύτηκε να βρει τους εκφραστές της και τους κολαούζους της όχι μόνο στην τοπική κοινωνία αλλά και στα κέντρα εξουσίας. Αυτό το επιχειρηματικό, μιντιακό, πολιτικό και κοινωνικό μέτωπο των προθύμων ξαναβγαίνει μπροστά για να σύρει το χορό των αλληλοεξυπηρετήσεων και των εκβιασμών: Αλαφούζος, Μπόμπολας, Μητσοτάκης, εργοδοτικά σωματεία των μεταλλείων και όλα τα ευαγή ιδρύματα και τα πρόσωπα που εξυπηρετήθηκαν πολιτικά και οικονομικά απ’ την μαφία του χρυσού έχουν πάρει ήδη θέση στην ορχήστρα της Eldorado.
Επιπλέον, επειδή η νέα μαφία του χρυσού μπήκε στο παιχνίδι της εξουσίας και πολιτικά, όλοι οι εταίροι και οι μνηστήρες της τελευταίας, όχι μόνο δεν άφησαν να πάει η ευκαιρία χαμένη αλλά σαν έτοιμοι από καιρό την άρπαξαν.
Την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν την εξόργισε η εξόρυξη αλλά η ανοιχτή σύμπραξη τακτικής της ΝΔ με την Eldorado. Γι’ αυτό και οι τρεις τους δίνουν τα ρέστα τους σ’ αυτή την παράσταση που όσο παίζεται και όσο γίνεται κυρίαρχη, άλλο τόσο πνίγει στην αποσιώπηση ό,τι αυθεντικό και πηγαίο γέννησε ο αγώνας των από τα κάτω κατά της εξόρυξης.
Γι’ αυτό τα κινήματα και οι αγώνες που πηγάζουν απ’ το πάθος για ζωή και για λευτεριά δεν είναι ούτε θεατές ούτε συνοδοιπόροι στα παιχνίδια της εξουσίας, αλλά με την άμεση δράση τους παρεμβαίνουν για να τα ανατρέψουν διαλύοντας τις αφηγήσεις κάθε ανάθεσης. Εν προκειμένω, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ ενέκρινε το φράγμα της Μεσοχώρας ως υδροηλεκτρικό έργο αφήνοντας το ζήτημα της εκτροπής του Αχελώου ανοιχτό, ενώ έβαλε τα νερά στο υπερταμείο, τώρα «παλεύει» για τις Σκουριές.
Τα σύγχρονα κινήματα της ζωής βρίσκονται έξω και ενάντια στις αφηγήσεις των διαχειριστών της εξουσίας, του κράτους και των αγορών. Παλεύουν να ανατρέψουν τους σχεδιασμούς της ανάπτυξης, θεμέλιος λίθος της οποίας είναι η συνεχής μεγέθυνση, με όλες τις καταστροφικές συνέπειες, κοινωνικές και περιβαλλοντικές, που την ακολουθούν αναπόδραστα.
Το καίριο ερώτημα σήμερα δεν είναι ανάπτυξη «πώς και για ποιον» αλλά ανάπτυξη «γιατί». Κι αυτή η απάντηση δεν βρίσκεται στις χρεoκοπημένες εξηγήσεις της δεξιάς και της αριστεράς αλλά στα χέρια και στον ανοιχτό διάλογο των κινημάτων της ζωής και της λευτεριάς. Η ανάσα τους βρίσκεται μέσα στις κοινότητες των αγώνων για την υπεράσπιση των κοινών αγαθών και στην υπεράσπιση αυτών που διώκονται για αυτούς τους αγώνες.
Ο αγώνας στην Χαλκιδική ξεκίνησε από τους δρόμους και στους δρόμους θα κριθεί.
ΔΕΝ ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ Η ΔΙΑΜΑΧΗ ΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΡΥΞΗΣ ΧΡΥΣΟΥ,
ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΗΡΙΑΣ
ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΔΙΩΞΕΩΝ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΩΝ.
• Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΛΟ ΜΑΣ
• ΟΙ ΔΙΩΚΟΜΕΝΟΙ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΙ ΤΟΥΣ

Αντιεξουσιαστική Κίνηση

The post ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΚΟΥΡΙΕΣ- Ανακοίνωση της Αντιεξουσιαστικής Κίνησης για την εξόρυξη χρυσού appeared first on Void Network.