economy | Void Network

Dare to Declare Capitalism Dead – Before It Takes Us All Down With It

crystalzero72 — Wed, 18 Feb 2026 19:28:16 +0000

The economic system is incompatible with the survival of life on Earth. It is time to design a new one.

For most of my adult life I’ve railed against “corporate capitalism”, “consumer capitalism” and “crony capitalism”. It took me a long time to see that the problem is not the adjective but the noun.

While some people have rejected capitalism gladly and swiftly, I’ve done so slowly and reluctantly.

Part of the reason was that I could see no clear alternative: unlike some anti-capitalists, I have never been an enthusiast for state communism.

I was also inhibited by its religious status. To say “capitalism is failing” in the 21st century is like saying “God is dead” in the 19th: it is secular blasphemy. It requires a degree of self-confidence I did not possess.

But as I’ve grown older, I’ve come to recognise two things. First, that it is the system, rather than any variant of the system, that drives us inexorably towards disaster. Second, that you do not have to produce a definitive alternative to say that capitalism is failing. The statement stands in its own right. But it also demands another, and different, effort to develop a new system.

Capitalism’s failures arise from two of its defining elements. The first is perpetual growth. Economic growth is the aggregate effect of the quest to accumulate capital and extract profit. Capitalism collapses without growth, yet perpetual growth on a finite planet leads inexorably to environmental calamity.

Those who defend capitalism argue that, as consumption switches from goods to services, economic growth can be decoupled from the use of material resources. Last week a paper in the journal New Political Economy, by Jason Hickel and Giorgos Kallis, examined this premise. They found that while some relative decoupling took place in the 20th century (material resource consumption grew, but not as quickly as economic growth), in the 21st century there has been a recoupling: rising resource consumption has so far matched or exceeded the rate of economic growth. The absolute decoupling needed to avert environmental catastrophe (a reduction in material resource use) has never been achieved, and appears impossible while economic growth continues. Green growth is an illusion.

A system based on perpetual growth cannot function without peripheries and externalities. There must always be an extraction zone – from which materials are taken without full payment – and a disposal zone, where costs are dumped in the form of waste and pollution. As the scale of economic activity increases until capitalism affects everything, from the atmosphere to the deep ocean floor, the entire planet becomes a sacrifice zone: we all inhabit the periphery of the profit-making machine.

This drives us towards cataclysm on such a scale that most people have no means of imagining it. The threatened collapse of our life-support systems is bigger by far than war, famine, pestilence or economic crisis, though it is likely to incorporate all four. Societies can recover from these apocalyptic events, but not from the loss of soil, an abundant biosphere and a habitable climate.

The second defining element is the bizarre assumption that a person is entitled to as great a share of the world’s natural wealth as their money can buy. This seizure of common goods causes three further dislocations. First, the scramble for exclusive control of non-reproducible assets, which implies either violence or legislative truncations of other people’s rights. Second, the immiseration of other people by an economy based on looting across both space and time. Third, the translation of economic power into political power, as control over essential resources leads to control over the social relations that surround them.

In the New York Times on Sunday, the Nobel economist Joseph Stiglitz sought to distinguish between good capitalism, which he called “wealth creation”, and bad capitalism, which he called “wealth grabbing” (extracting rent). I understand his distinction. But from the environmental point of view, wealth creation is wealth grabbing. Economic growth, intrinsically linked to the increasing use of material resources, means seizing natural wealth from both living systems and future generations.

To point to such problems is to invite a barrage of accusations, many of which are based on this premise: capitalism has rescued hundreds of millions of people from poverty – now you want to impoverish them again. It is true that capitalism, and the economic growth it drives, has radically improved the prosperity of vast numbers of people, while simultaneously destroying the prosperity of many others: those whose land, labour and resources were seized to fuel growth elsewhere. Much of the wealth of the rich nations was – and is – built on slavery and colonial expropriation.

Like coal, capitalism has brought many benefits. But, like coal, it now causes more harm than good. Just as we have found means of generating useful energy that are better and less damaging than coal, so we need to find means of generating human wellbeing that are better and less damaging than capitalism.

There is no going back: the alternative to capitalism is neither feudalism nor state communism.

Soviet communism had more in common with capitalism than the advocates of either system would care to admit.

Both systems are (or were) obsessed with generating economic growth. Both are willing to inflict astonishing levels of harm in pursuit of this and other ends. Both promised a future in which we would need to work for only a few hours a week, but instead demand endless, brutal labour. Both are dehumanising. Both are absolutist, insisting that theirs and theirs alone is the one true God.

So what does a better system look like? I don’t have a complete answer, and I don’t believe any one person does. But I think I see a rough framework emerging.

Part of it is provided by the ecological civilisation proposed by Jeremy Lent, one of the greatest thinkers of our age. Other elements come from Kate Raworth’s doughnut economics and the environmental thinking of Naomi Klein, Amitav Ghosh, Angaangaq Angakkorsuaq, Raj Patel and Bill McKibben.

Part of the answer lies in the notion of “private sufficiency, public luxury”. Another part arises from the creation of a new conception of justice based on this simple principle: every generation, everywhere, shall have an equal right to the enjoyment of natural wealth.

I believe our task is to identify the best proposals from many different thinkers and shape them into a coherent alternative. Because no economic system is only an economic system but intrudes into every aspect of our lives, we need many minds from various disciplines – economic, environmental, political, cultural, social and logistical – working collaboratively to create a better way of organising ourselves that meets our needs without destroying our home.

Our choice comes down to this. Do we stop life to allow capitalism to continue, or stop capitalism to allow life to continue?

George Monbiot is a Guardian columnist

The post Dare to Declare Capitalism Dead – Before It Takes Us All Down With It appeared first on Void Network.

My Body Is Not Your Capital-Producing Machine – Or Is It?- – Susan Rosenthal MD

crystalzero72 — Mon, 31 Oct 2022 11:47:02 +0000

There are three basic freedoms: freedom to say NO; freedom to move away; and freedom to change what does not work.

Individual freedom requires social support. To say NO, you need others to respect your choice and not force you to obey. To move freely, you need others to support your movement and not erect walls and roadblocks. To change what does not work, you need others who are affected to accept the change.

Basically, freedom is a social relationship, where me having my freedom depends on you having yours. A system is required to secure this social arrangement.

all article illustrations by Fernando Vicente

Systems shape us

We create systems in order to make things happen. A system has three elements: a purpose or goal; a set of rules, policies, and procedures designed to achieve the goal; and relationships that are shaped by applying the rules, policies, and procedures.

The systems we create are not separate from us; they organize us. Consider competitive sports. There is a goal (to win). There are rules of the game and penalties for violating them. And there are participants, whose behavior and relationships are shaped by the game.

The goal of the capitalist system is to extract capital from human labor. Achieving that goal requires a system with rules, penalties, and social relationships that all support the goal.

This three-part essay examines how the capitalist system robs us of all three basic freedoms; what blocks us from claiming our freedom; and how we can create a social system that supports freedom for all.

Part 1. My Body Is Not Your Capital-Producing Machine – Or Is It?

It is commonly believed that we have little control over our work lives, but that life outside of work – family and social relationships – is ours to shape.

In reality, time outside of work is largely consumed with two things: replacing the energy we put out on the job so we can work again the next day, and raising the next generation of workers to replace the current one. Production depends on this reproduction of the worker.

The tight connection between production and reproduction is difficult to see because they are organized differently. Production is organized socially, with billions of workers linked in global chains of manufacture and distribution. Reproduction is organized privately, with individuals and families expected to replenish and reproduce themselves with no outside support.

Employers benefit from privatized reproduction. They can hire workers to produce while avoiding the cost of replacing them, even though their business depends on it. According to the Canadian Federation of Independent Business,

Paid maternity leave is a totally ridiculous kind of demand to expect employers to pay. Those who want to have babies should pay for them.

Because production and reproduction are differently organized, it seems they exist in two different spheres: an economic sphere of work shaped by capitalism, where one has little control; and a personal sphere of friendship and family, not shaped by capitalism, where one is presumed to have total control.

In reality, work and life-outside-of-work are parts of a single capitalist system. Despite the relentless message that we make our own lives and ‘there is always a choice,’ it is impossible to have a personal life that is separate from, or exists outside of, the capitalist system. Lack of freedom on the job requires a lack of freedom outside it.

The more authorities restrict reproduction and individual behavior, the more the myth of two spheres breaks down to reveal only one sphere, capitalism, that dominates every aspect of life.

You cannot refuse, and you cannot leave

The goal of capitalist production is to produce capital. Capital is profit that is invested to extract more profit. Profit comes from paying workers less than the value of what they produce. The lower the wages, the higher the profit.

Jeff Bezos rakes in billions of dollars in profit by paying workers far less than the value of their work. He then uses this profit to purchase other businesses that enable him to exploit even more workers and make even more profit. Bezos is accumulating capital. The more capital he accumulates, the greater his power over society.

No one freely chooses to work all their life to produce capital to make others rich. The worker must be robbed of the freedom to say no, to leave, or to change the system. To maintain this social arrangement everyone, including the worker, must do their part.

Employers rely on the State to ensure the conditions for capital accumulation. As Braverman explained in Labor and Monopoly Capital,

In the most elementary sense, the State is guarantor of the conditions, the social relations, of capitalism, and the protector of the ever-more unequal distribution of property which this system brings about.

The State gives employers the legal authority to dictate the conditions of employment. Unionized workers can modify some of these conditions, but they have no legal right to challenge the nature of the work or how it is organized, to determine staffing levels, or to curb executive pay. All major work-related decisions fall under management rights. The State uses the legal system, the police, and the military to enforce those rights.

States allow employers to use, abuse, and discard workers as the cost of doing business. When hazardous working conditions cause sickness, injury, and death, the State sides with the employer. Workers’ claims for compensation are minimized or denied, fines levied against companies are too small to change anything, and no employer ever goes to jail for killing a worker.

States use legislation and monetary policy to prevent workers’ demands from cutting into profits. The legal minimum wage sets the bar so low that the average worker must go into debt to pay for basic essentials.

The only option for those who cannot work or refuse to do so is appeal to the State for support. Such support is notoriously difficult to get and kept miserably low to deter all but the most desperate. Ontario makes it easier to access euthanasia than to access social support.

States restrict travel in order to block workers from escaping to a better situation. Around the world, millions of people are incarcerated for the ‘crime’ of crossing a border in search of a better life.

Border restrictions trap workers in low-waged areas. Employers are free to move production in and out of these low-waged areas, giving them leverage to lower the pay of workers in higher-waged areas.

States use immigration controls to manage the size and composition of the workforce to benefit employers. Lower unemployment increases the pressure to raise wages, and importing more workers lowers that pressure. Denying equal rights to newcomers enables employers to underpay and overwork them, exerting a downward pressure on the pay and conditions of all workers.

All these measures ensure that, no matter how hard they labor or how much they protest, the worker is blocked from escaping their assigned role as a capital-producing machine.

What personal life?

The concept of ‘personal life’ ignores how much our lives are restricted outside work.

The modern family is a State-regulated institution. Laws dictate who can marry and who cannot, who is a family member and who is not, and how many unrelated people may live in a dwelling. Laws enforce gender norms, restrict access to contraception and abortion, and determine at what age a person may engage in adult activities.

One cannot leave a family at will. The State can forcibly return runaway youngsters to their families, place them in alternate families, or confine them in detention centers. Spouses who want to leave their marriages and parents seeking relief from childcare duties can be held financially responsible for ‘dependents.’

The State defines what it means to be a fit parent and can remove children from those it declares unfit. The State decides if families separated by national borders will be reunited or remain apart, and whether family members will be deported.

State laws compel young people to attend school, whether they want to or not, and parents are expected to enforce this law. In Jacksonville, Florida,

if a child has more than five unexcused absences [from school] in a calendar month or 15 unexcused absences in a 90-day period, parents can be arrested, charged with a misdemeanor, and face up to 60 days in jail.

Not free to be me

Organizing reproduction in family units demands distinct gender roles; men are cast as the primary producers, and women as the primary care-givers. Someone has to care for the young, sick, and infirm, and it’s typically the lower-paid woman who is paid less precisely because of her care-taking duties.

A family system based on reproducing couples allows no room for gender fluidity or for being intersex or trans. Those who do not conform to their socially assigned gender role risk punishment in the legal system or treatment in the medical system. As long as reproduction is rooted in the family, we cannot escape the pressure of binary gender roles and all the oppression they generate.

Capitalism favors standardized production, where large numbers of identical objects can be quickly produced with less labor and more profit. To produce uniform outcomes, the worker must make the same moves over and over again. This assembly-line model has been adopted in every industry, including hospitals and schools. As one principal instructed his teachers,

When I stand in the hallway, I should be able to hear all fourth grades saying the same thing. Do not deviate from the scripted program and do not fall behind in the pacing plan.

The demand for uniformity dominates every area of life. To maximize profit, the capitalist class engineer plants and animals to eliminate variation, reduce workers to the status of interchangeable cogs in a machine, and convince people of all nations to desire the same things and behave in the same ways.

Shut up and conform

Questioning makes progress possible; it invites us to examine what we are doing and why, and to consider different options. Capitalism makes questioning policies or those who make them a serious offense, even treasonous. We cannot speak freely or share vital information. The relentless persecution of whistle-blowers Julian Assange, Chelsea Manning, and Steven Donziger serves as a general warning not to question authority or hold it accountable.

A system that demands conformity cannot tolerate dissent or diversity. In the past, people who thought, felt, or behaved differently were considered interesting, odd, eccentric, colorful, or characters. Today, such people risk being labeled ‘mentally ill,’ forcibly drugged, and confined to a psychiatric institution, possibly indefinitely.

The social power of modern psychiatry cannot be explained on the basis of its scientific validity or clinical effectiveness, both of which are highly contested. Its influence comes from its usefulness to the capitalist system.

Since slavery days, the State has partnered with medicine and psychiatry to enforce conformity and obedience. Today, the American Psychiatric Association’s Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) catalogs unacceptable behavior in every area of life, with unacceptable behavior meaning protesting how things are, or disturbing others with your protest.

Being trapped in an oppressive social system is so painful that many people break down, lash out, use drugs, escape into fantasy, and so on. Mass misery cannot be acknowledged without bringing the entire capitalist system into question. Instead, modern medical systems practice damage control, where the sick and injured are patched up and returned to the same situations that harmed them.

Controlling fertility

States control reproduction to manage the size and composition of the workforce; minimize the cost of social support; and enforce social control. What the pregnant person wants or does not want is not considered.

To lower the birth rate, China imposed a limit of one child per family in 1980. Violators could be punished with fines, job loss, forced abortions, and loss of access to social services. As the birth rate fell, the one-child policy was replaced with a two-child policy in 2016, followed by a three-child policy in 2021.

To raise the birth rate, Nazi Germany outlawed all forms of birth control, including abortion, with stiff penalties for violators. ‘German-blooded’ women with large families were awarded the Mother’s Cross: bronze for up to five children; silver for six or seven; and gold for eight or more.

To increase the enslaved labor force in the US, Black women and girls were forcibly impregnated and compelled to bear their rapists’ children. When importing enslaved people was outlawed in 1808, forced reproduction became even more important to the slave economy.

Planters advertised for [Black women] as they did for breeding cows or mares, in farm magazines and catalogues. They shared tips with one another on how to get maximum value out of their breeders. They sold or lent enslaved men as studs and were known to lock teenage boys and girls together to mate in a kind of bullpen. They propagated new slaves themselves, and allowed their sons to [do so].

To minimize the cost of social support and reduce the risk of rebellion, States sterilize those they consider ‘surplus’ or socially unfit, including Black, Indigenous, imprisoned, addicted, disabled, and poor people.

During the Great Depression, the International Congress of Eugenics met in New York City to discuss the mass sterilization of unemployed workers. One speaker declared,

A major portion of this vast army of unemployed are social inadequates, and in many cases mental defectives, who might have been spared the misery they are now facing if they had never been born.

The US-funded program to sterilize Puerto Rican women had two goals: to reduce the number of poor people on the island; and to promote the migration of women workers to New York, which would be easier if they had no children.

Between the 1930s and the 1970s, approximately one-third of the female population of Puerto Rico was sterilized, making it highest rate of sterilization in the world.

In the US today, 31 states plus Washington, DC, legally allow the forced sterilization of people with disabilities

Forced birth

When the US Supreme Court abolished the legal right to abortion, it shattered the belief that our bodies belong to us, and that life-outside-of-work is ours to shape.

When states coerce and force women, girls and people with the capacity for pregnancy to remain pregnant against their will, they create human chattel and incubators of them. By doing so, state lawmakers force their bodies into the service of state interests.

States typically prioritize the welfare of the fetus over that of the parent. Prospective parents are bombarded with advice on how to produce a healthy child and can be penalized for behaviors that risk fetal health. In the US today, a miscarriage can get you charged with manslaughter or murder. In El Salvador, a women was sentenced to 50 years in prison after a stillbirth.

Protecting the pregnant person is not a priority. There are no public warnings that pregnancy can cause severe pain, traumatic injury, hemorrhage, sepsis, sterility, disability, and death.

Women in the US are 14 times more likely to die by carrying a pregnancy to term than by having an abortion. In Mississippi, a Black woman is 118 times as likely to die from carrying a pregnancy to term than from an abortion. The United States is the most dangerous place in the industrialized world to give birth, ranking 55th overall in the world.

Because staying pregnant is more dangerous than having an abortion, a complete abortion ban in the US would increase the number of pregnancy-related deaths by an estimated 21 percent overall, and 33 percent for Black women. These figures do not include the rise in deaths from unsafe abortions.

The Supreme Court refused to consider these matters. Justice Alito wrote,

We do not pretend to know how our political system or society will respond to today’s decision overruling Roe and Casey. And even if we could foresee what will happen, we would have no authority to let that knowledge influence our decision.

It seems counter-productive for capitalism to restrict abortion. Women need to control their fertility so they can work outside the home. Denying this control has a devastating impact on their earning potential, as well as disrupting industries that depend on female labor.

The capitalist class are not united on all things. For some sections, social control is the highest priority. They rightly fear that people who are free to choose in any area of life will push for freedom on the job. To prevent that, they claim the right to dictate what people can and cannot do, and use the State to impose their beliefs on society.

Authoritarian

A tiny elite can only rule a large majority by robbing them of the choice to live any other way. By definition, such rule is authoritarian.

As the gap grows between the wealthy capitalist class and the impoverished working class, the risk of rebellion rises. To maintain social control, governments all over the world are becoming more authoritarian. Two recent US examples include the Trump insurrection and the proliferation of forced-birth laws.

In Canada, a seemingly liberal government has adopted an unprecedented number of Secret Orders-in-Council that are never published and cannot be accessed by Parliament or the public. Secret decision-making enables elites to enact policies that ordinary people would reject, such as exporting billions of dollars in weaponry to the US and Saudi Arabia. A genuine democracy has no need for secret policies.

Technological advances make it easier to enforce authoritarian control. A 2011 report warned,

Within the next few years, it will be technically possible and financially feasible for authoritarian governments to record nearly everything that is said or done within their borders – every phone conversation, electronic message, social media interaction, the movements of nearly every person and vehicle, and video from every street corner.

Fear of majority rebellion has spurred increased funding for police and expanded police powers.

The budgets of modern police departments are staggeringly high and ever increasing, with no parallel in history, producing incarceration rates unseen around the world. If police and prisons made us safe, we would have the safest society in world history — but the opposite is true.

That is how afraid of us they are.

Fed Up

Having suffered through a lethal pandemic, most people are working harder and longer for less, while profits and executive pay soar. Inflation is rapidly rising, yet the modest demand that wages at least match inflation is rejected as excessive and inflationary. Corporate profiteers get no such criticism, even though fatter profits account for more than 50 percent of increased prices.

A US report found, “markups and profits skyrocketed in 2021 to their highest recorded level since the 1950s.” The average price markup was 72 percent higher than a company’s costs, pushing net profits to the highest value on record. The authors conclude,

Since markups are unusually and suddenly so high, there is room for reversing them with little economic harm and likely societal benefit, including lower prices and less inequality.

They must have missed the capitalist memo that profits are sacred and workers are expendable.

Instead of forcing corporations to lower prices or raise wages, officials are jacking up interest rates on loans and mortgages. This has the effect of undercutting wages, driving workers deeper into debt, and making it more difficult to pay for essentials, such as food, housing, and medical care.

Understandably, confidence in capitalist institutions is falling. Only 36 percent of Americans think the US system of government is sound, and only 13 percent of Americans are satisfied with how things are going in the US.

When the majority lose faith that the existing system can solve their problems, they look for alternatives. One result is a global resurgence of working-class rebellion with millions of people protesting their suffering and demanding fundamental social change.

________

Source: https://susanrosenthal.com/capitalism/my-body-is-not-your-capital-producing-machine-or-is-it/

Coming soon: Part 2. Why Freedom Cannot be Won Within the System that Takes it Away.

The post My Body Is Not Your Capital-Producing Machine – Or Is It?- – Susan Rosenthal MD appeared first on Void Network.

ARGENTINA: The Consequences of Mr Macri- by LUCIANA ZORZOLI

crystalzero72 — Wed, 03 Jul 2019 15:31:04 +0000

Mauricio Macri came into office promising to stem corruption and bring down inflation. But his austerity policies have left Argentina’s economy in shambles.

Mauricio Macri– the businessman-turned-politician about to complete his first term as Argentina’s president, is up for reelection later this year. But the economy is in shambles.The austerity policies his administration has implemented have given the lie to his coalition Cambiemos’s 2015 campaign promise to reach “poverty zero.” The administration hasn’t even managed to bring down inflation, something Macri repeatedly said would be “super easy” to achieve.Instead, Argentina has become a sort of vassal of the International Monetary Fund (IMF). After reviewing the country’s economic performance, the organization recently allowed the government to access an additional $10.87 billion, and Christine Lagarde, the IMF’s chairwoman, said last week that it would be “foolish” for any candidate (or their supporters) to turn their back on Macri’s plans. Largarde also said that the IMF “strongly support[s] the authorities’ efforts to mitigate the social impact” of the IMF’s policies, including the recently announced increases in social spending, which Macri desperately needs to placate the electorate on the eve of his reelection campaign. But while the IMF’s support is good news for the government, it didn’t stop Argentina’s peso from dropping to a record low against the US dollar last week ($44.90). Last year the currency was among the worst-performing on Earth, something that could certainly be repeated in 2019.Along with a weak currency, production, consumption, employment, and wages have all fallen. This has neither halted inflation (consumer price inflation last year was 47.6 percent, the highest in twenty-seven years) nor made Macri reconsider his economic program. It’s no mystery why: Cambiemos believes austerity is not just a remedy to domestic issues but an essential means of integrating the country into the machinery of global capitalism. Reestablishing ties with the IMF allows Macri to both reconnect with ruling economic hubs and introduce a powerful external actor that can help discipline political and popular demands in the country (by loading the country up with debt) and push through his neoliberal program.

But by doing so, a government that touted itself as “the best team in the last fifty years” has placed the country on the verge of economic disaster, privileging the interests of the most internationalized and concentrated sectors of the economy at the expense of the majority of the country. The financial sector, agribusiness, energy companies, and mining corporations have received the lion’s share of Macri’s upward redistribution. As Grupo Los Grobo CEO Gustavo Grobocopatel put it in a recent interview, the company is paying “much more in taxes but they do it very happily.” A 400 percent devaluation of the currency since 2015 has something to do with his cheerfulness, as does the dubiousness of his claim about a higher tax bill.

With few exceptions, Mr Macri has cut taxes for big businesses — waiting, he insisted, for “torrential inversions” that never arrived. Since then, the government has only managed to depress salaries and raise fuel and household costs. Electricity prices jumped between 1,053 percent and 2,388 percent from October 2015 to October 2018; gas for households increased between 462 percent and 1,353 percent; and water prices went up by 832 percent.

In just three years, Macri’s monetary policies prompted Argentina to sign a $56.3 billion financing deal with the IMF, the most extensive rescue package in the organization’s history. Argentina is now the most indebted country in Latin America (with a debt that rose to 77.4 percent of GDP in 2018).

It hasn’t taken long for the consequences of these policies to bleed like an open wound. Poverty has grown 6.3 percentage points (or 2.7 million people) in the last year alone, reaching 32 percent of the population. Unemployment is close to double digits (and higher for women and young people — 21.5 percent for women between fourteen and twenty-nine years old and 17.3 percent for men in the same cohort), while industry has been destroying employment with no end in sight.

Last month Volkswagen Argentina announced a rotating furlough plan for three hundred workers at its Pacheco plant, following similar moves at other terminals last year. Peugeot dismissed one thousand operators at its El Palomar plant, and Honda did the same with seven hundred workers. Another example is Renault, which halted production at its plant in Córdoba for a week this month (affecting 1,500 employees) and has not yet announced whether it will repeat the measure. FATE, the tire company, is in the same situation, and workers say the company is preparing 450 dismissals. According to official figures, the number of registered industrial workers was 92,800 less than in November 2015. In its “Industry Report,” Adefa, Argentina’s automotive factory association, reported that wholesale sales fell 58.8 percent between February 2018 and 2019. A similarly dire picture can be seen in other economic sectors.

Meanwhile, businesses and the state are working to liquidate past labor victories and protective legislation. For example, a Cambiemos governor in the northwest province of Jujuy okayed child labor in the tobacco industry; and schemes tying wages to productivity have increased in recent years, with sometimes fatal consequences. Port workers, teachers, doctors, nurses, and other state workers are also feeling the heat — as is the scientific community, which is steadily losing funding and human resources.

The catastrophe may not be easy to grasp from Washington or Argentina’s executive mansion, “Casa Rosada,” but it is readily apparent on the ground.

The Legacy of Mr Macri

There is an ongoing debate about how to characterize Mr Macri’s economic experiment, considering both the massive transfer of resources towards the wealthy and his stated aims of “fighting corruption” and restoring “normality.” More recently, Macri’s intimate relations with Donald Trump’s administration and abundant propaganda about combating drug trafficking have blanketed the news (interspersed with tales of illegal espionage). All this — but especially his agenda to bring “normality” into urban territories — is being used to militarize the country in an attempt to repressively manage the mounting social anger.

Again, the scale of Mr Macri’s problems should not be confused with unforeseen or “unwanted” results. The fall in real wages and the regressive redistribution of wealth were always part of his project, a project that faces difficulties due to the loss of legitimacy and the lack of economic growth that could subordinate sectors affected by cuts and austerity.

Without such resources, Macri and Lagarde will try to convince voters that the country is on the path to prosperity, in the absence of any concrete evidence. At the same time, Cambiemos will — not for the first time in Argentine history — use the external debt as a disciplinary tool, exhorting the population to go along with social spending cuts “because there is no alternative” while targeting those resisting as malicious and damaging to the country.

Despite Macri’s heavy hand, social unrest — a constant since 2016 — is growing. The feminist “green tide,” human rights organizations, and some sections of the workers’ movements are all quite active, with the latter now calling for a fifth national strike, on April 30. Other more spontaneous eruptions have also emerged, placing additional constraints on the government. Macri has been unable to pass his regressive labor, pension, and electoral reforms.

If something other than a dramatic economic recession can be counted as Macri’s legacy, it is his capacity to reconnect a neoliberal right and traditional center-right politics, both strongly influenced by anti-Peronist sentiment. Macri says it is him “or the past.” But he has nothing to offer other than a dramatic repetition of the recipes that led Argentina to severe crises not so long ago. And that’s far from what the vast majority in the country needs.

___________________________

ABOUT THE AUTHOR

Luciana Zorzoli is a research associate at SOAS, University of London and a CONICET postdoctoral fellow at IdIHCS, University of La Plata. Her research interests include industrial relations and economic development of Latin America.

source: Jacobin Magazine

The post ARGENTINA: The Consequences of Mr Macri- by LUCIANA ZORZOLI appeared first on Void Network.

Under Neoliberalism, You Can Be Your Own Tyrannical Boss- by. MEAGAN DAY

crystalzero72 — Mon, 30 Apr 2018 12:18:28 +0000

A new study finds an alarming rise in a novel form of psychological distress. Call it “neoliberal perfectionism.”

A new study by Thomas Curran and Andrew Hill in the journal Psychological Bulletin finds perfectionism is on the rise. The authors, both psychologists, conclude that “recent generations of young people perceive that others are more demanding of them, are more demanding of others, and are more demanding of themselves.”

When identifying the root cause of this growing appetite for excellence, Curran and Hill don’t mince words: it’s neoliberalism. Neoliberal ideology reveres competition, discourages cooperation, promotes ambition, and tethers personal worth to professional achievement. Unsurprisingly, societies governed by these values make people very judgmental, and very anxious about being judged.

Psychologists used to talk about perfectionism as though it were unidimensional — only directed from the self to the self. That’s still the colloquial usage, what we usually mean when we say someone’s a perfectionist. But in the last few decades, researchers have found it productive to broaden the concept. Curran and Hall rely on a multidimensional definition, encompassing three types of perfectionism: self-oriented, other-oriented, socially prescribed.

Self-oriented perfectionism is the tendency to hold oneself to an unrealistically high standard, while other-oriented perfectionism means having unrealistic expectations of others. But “socially prescribed perfectionism is the most debilitating of the three dimensions of perfectionism,” Curran and Hall contend. It describes the feeling of paranoia and anxiety engendered by the persistent — and not entirely unfounded — sensation that everyone is waiting for you to make a mistake so they can write you off forever. This hyper-perception of others’ impossible expectations causes social alienation, neurotic self-examination, feelings of shame and unworthiness, and “a sense of self overwhelmed by pathological worry and a fear of negative social evaluation, characterized by a focus on deficiencies, and sensitive to criticism and failure.”

In an attempt to gauge how culturally contingent the phenomenon of perfectionism is, Curran and Hall performed a meta-analysis of available psychological data, looking for generational trends. They found that people born in the United States, United Kingdom, and Canada after 1989 scored much higher than previous generations for all three kinds of perfectionism, and that scores increased linearly over time. The dimension that saw the most dramatic change was socially prescribed perfectionism, which increased at twice the rate of the other two. In other words, young people’s feeling of being judged harshly by their peers and the broader culture is intensifying with each passing year.

Curran and Hall attribute this change to the rise of neoliberalism and its cousin meritocracy. Neoliberalism favors market-based methods of assigning worth to commodities — and it designates everything it can as a commodity. Since the mid-1970s, neoliberal political-economic regimes have systematically replaced things like public ownership and collective bargaining with deregulation and privatization, promoting the individual over the group in the very fabric of society. Meanwhile, meritocracy — the idea that social and professional status are the direct outcomes of individual intelligence, virtue, and hard work — convinces isolated individuals that failure to ascend is a sign of inherent worthlessness.

Neoliberal meritocracy, the authors suggest, has created a cutthroat environment in which every person is their own brand ambassador, the sole spokesman for their product (themselves) and broker of their own labor, in an endless sea of competition. As Curran and Hall observe, this state of affairs “places a strong need to strive, perform, and achieve at the center of modern life,” far more so than in previous generations.

They cite data showing that young people today are less interested in engaging in group activities for fun, attending instead to individual endeavors that make them feel productive or fill them with a sense of achievement. When the world is demanding that you prove yourself worthy at every turn, and you can’t shake the suspicion that the respect of your peers is highly conditional, hanging out with friends can seem less compelling than staying in to meticulously curate your social media profiles.

One consequence of this rise in perfectionism, Curran and Hall argue, has been a series of epidemics of serious mental illness. Perfectionism is highly correlated with anxiety, eating disorders, depression, and suicidal thoughts. The constant compulsion to be perfect, and the inevitable impossibility of the task, exacerbate mental-illness symptoms in people who are already vulnerable. Even young people without diagnosable mental illnesses tend to feel bad more often, since heightened other-oriented perfectionism creates a group climate of hostility, suspicion, and dismissiveness — in which the jury is always out on everyone, pending group appraisal — and socially prescribed perfectionism involves an acute recognition of that alienation. In short, the repercussions of rising perfectionism range from emotionally painful to literally deadly.

And there’s one other repercussion of rising perfectionism: it makes it hard to build solidarity, which is the very thing we need in order to resist the onslaught of neoliberalism. Without healthy self-perceptions we can’t have robust relationships, and without robust relationships we can’t come together in the numbers it would take to rattle, much less upend, the whole political-economic order.

It’s not hard to see parallels between the three dimensions of perfectionism and so-called “call-out culture,” lately the hegemonic tendency on the Left: a condition in which everyone watches everyone else for a fatal slip-up, holding themselves to impossibly high standards of virtuous self-effacement, and being paralyzed with the secret (again, not unfounded) fear that they’re disposable to the group, that their judgment day is around the corner. The pattern is of a piece with other manifestations of neoliberal meritocratic perfectionism, from college admissions to obsessive Instagram curation. And because it divides rather than unites us, it’s no way to build a movement that ostensibly seeks to strike at the heart of power.

Perfectionism makes us scornful of each other, afraid of each other, and unsure of ourselves at best. It prohibits the types of solidaristic bonds and collective action necessary to take on neoliberal capitalism, the very thing that generates it. The only possible antidote to atomizing, alienating perfectionism to reject absolute individualism and reintroduce collective values back into our society. It’s a gargantuan task — but with the vise-grip of neoliberalism tightening on our psyches, it’s the only way forward.

ABOUT THE AUTHOR

Meagan Day is a staff writer at Jacobin.

The post Under Neoliberalism, You Can Be Your Own Tyrannical Boss- by. MEAGAN DAY appeared first on Void Network.

Η Σουηδία και ο σοσιαλδημοκρατικός μεταμοντερνισμός- Γιώργος Κουτσαντώνης

crystalzero72 — Fri, 29 Dec 2017 05:57:46 +0000

«Στον κόσμο που ζούμε […] τα τείχη δεν είναι στέρεα και σίγουρα δεν διαρκούν για πάντα· είναι ιδιαίτερα κινητικά και θυμίζουν στον ταξιδιώτη της ζωής χάρτινα διαχωριστικά ή καλύμματα, που σκοπός τους είναι να αλλάζουν συνεχώς θέση σύμφωνα με τις διαδοχικές αλλαγές των αναγκών και των γούστων» (Zygmunt Bauman) [1]

Από τη δεκαετία του ’70 έως και σήμερα, κεντρική πολιτιστική επιταγή είναι η σχετικοποίηση των πάντων και μια τάση ριζικής αποδόμησης κάθε θεσμού -με την ευρύτερη δυνατή έννοια. Οτιδήποτε το σταθερό και ριζωμένο, που έστω και δυνητικά αντιστέκεται στο «αναπόφευκτο» αύριο, που μπορεί να παρέχει ισχυρούς πυρήνες νοήματος, ή αλλιώς «αξίες», εκλαμβάνεται αυτόματα ως μια «κακή μεταφυσική» που πρέπει να καταστραφεί. Όμως μια εποχή που ρέει αδιάκοπα, χωρίς να αναγνωρίζει συνδετικά νήματα δεν είναι δυνατό να «παράγει ιστορία». Εδώ βρίσκεται ένα παράδοξο, διότι εάν δεχτούμε έναν στοιχειώδη ορισμό της ιστορίας ως Χρόνο + Νόημα, τότε ο μεταμοντερνισμός είναι η αναγγελία του τέλους κάθε χρόνου. Σήμερα μιλάμε για μια εποχή που δεν ακολουθεί πλέον ούτε τη γραμμική τάση της χριστιανικής εκδοχής, ούτε την κυκλική της αρχαίας ελληνικής σκέψης, αλλά ρέει σε ένα σπειροειδές μοτίβο, που βιδώνεται στον εαυτό του.

Ως ένα σημείο της ύστερης νεωτερικότητας η σχέση γονέα-παιδιού, είχε ως στόχο, εκτός των άλλων, να μεταβιβαστούν εκείνοι οι άγραφοι κανόνες, οι «κώδικες» και ένας γενικός νοηματικός ορίζοντας για την χαρτογράφηση του κόσμου. Αυτή η μεταβίβαση υπήρξε μάλιστα ένα κοινό στοιχείο σε όλα τα «πολιτισμικά» πλάτη και μήκη της ανθρωπότητας. Ακόμη και στο πιο «χαμηλό» πολιτισμικό επίπεδο, υπάρχει πάντα ένας νοηματικός ορίζοντας που πρέπει να μεταβιβαστεί. Ανεξάρτητα από τους πόνους, τις εντάσεις και τα δάκρυα που μπορεί να ενέχει αυτή η μεταβίβαση, πρόκειται για ένα νήμα που συνδέει μεταξύ τους τις γενιές στον ιστορικό-κοινωνικό ιστό του ανθρώπου. Τη στιγμή όπου το παιδί ξεπερνά την κατάσταση απόλυτης εξάρτησης από τους γονείς του γίνεται μια υπέρβαση η οποία όμως δεν μπορεί παρά να εκφραστεί μέσα από την εκ νέου επεξεργασία και ερμηνεία κανόνων που προϋπάρχουν. Ακόμη και ο πιο «επαναστάτης και αντάρτης» γιος, υπό μια έννοια, «καταδικάζεται» να είναι στο τέλος ένας καλός γιος «φτιαγμένος» από τα ίδια υλικά με τον πατέρα του. Σε αυτή τη σχέση γονέα-παιδιού σήμερα φαίνεται κάτι να αλλάζει· η παύλα ανάμεσα στις δυο λέξεις που διακρίνει, αλλά δεν χωρίζει τον γονέα από το παιδί, γίνεται όλο και πιο ισχνή. Δεν είναι πλέον γονέας-παιδί, αλλά γονέας «και» παιδί. Δύο ξεχωριστές οντότητες και, αν είναι δυνατόν, ριζικά ανεξάρτητες μεταξύ τους. Ο γονέας σταδιακά δεν έχει τίποτα να μεταβιβάσει, καμία παράδοση που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το σήμερα. Αυτό γιατί οι παραδόσεις, οι συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα είναι ιστορικά «αντικείμενα», ενώ η εποχή του μεταμοντερνισμού είναι η μια μη ιστορική εποχή.

Οι οντότητες «γονέας» και «παιδί» αγωνίζονται να αναγνωρίσουν η μια την άλλη, σαν να είχε αυξηθεί περισσότερο από κάθε άλλη φορά η απόσταση των γενεών σε σύγκριση με το χάσμα που υπήρχε σε προηγούμενες εποχές. Μοιάζουν με δυο υπάρξεις ριγμένες στο ίδιο τσουβάλι, χωρίς καμία θέσμιση των μεταξύ τους σχέσεων. Έτσι, η σχέση γονέα-παιδιού γίνεται τελικά μια σχέση δύο ατόμων που μοιράζονται κυρίως βιολογικά, δευτερευόντως συναισθηματικά και σπάνια θεσμικά και ιστορικό-πολιτιστικά στοιχεία. Σταδιακά από την αμοιβαία εξάρτηση και την υποχρέωση περνάμε στην αντιπάθεια και σε συγκρούσεις που αγγίζουν τα όρια ενός σκληρού διαγενεακού ανταγωνισμού. Από αυτή την άποψη γονέας και παιδί δεν είναι κάτι παραπάνω από δυο ξένοι που μέχρι κάποια στιγμή της ζωής τους μπορούν να ζουν στην ίδια γεωγραφική θέση και ίσως κάτω από την ίδια στέγη -μέχρι να απαλλαγούν οριστικά ο ένας από τον άλλο.

Στις υπεραναπτυγμένες χώρες της Δύσης το φάντασμα του αυτοδημιούργητου ανθρώπου, δηλαδή η ιδέα ότι ο καθένας μπορεί και πρέπει να βασίζεται μόνο στον εαυτό του για να δημιουργήσει τη ζωή του από το μηδέν, τώρα πρέπει να προεξοφληθεί με προσύμφωνο και με «καθαρούς λογαριασμούς». Μάλιστα σε αυτό το φάντασμα δίνονται και ονόματα όπως «ελευθερία», «ανεξαρτησία», «αυτονομία». Οι (συν)δεσμοί με την ιστορία ή με τους θεσμούς για τα νέα άτομα του σήμερα νοούνται μόνο από ψυχαναλυτική άποψη και μόνο ως απαρχαιωμένες εντολές που θέτουν όρια στην απόλαυση και στην υποκειμενική τους βούληση. Είναι αλυσίδες που πρέπει να σπάσουν, ώστε να απελευθερωθεί το άτομο στην ασταμάτητη ορμή του You Only Live Once (YOLO) και του Follow Your Heart. Αυτή είναι η εποχή του ασταμάτητου τώρα! Δηλαδή το τέλος κάθε χρόνου, όπου όλα είναι ένα συνεχώς επιταχυνόμενο σήμερα [2]. Το άτομο είναι πλέον αποκομμένο από το παρελθόν του, από τις ρίζες του, και φυσικά και από το μέλλον του, διότι το μέλλον το αναλαμβάνουν οι αλάθητες αγορές. Η αρχαία αντίληψη του χρόνου μεταβάλλεται σε μια χρονική κουκίδα που απλά διαστέλλεται και ενίοτε ξεφουσκώνει -η συνέχεια με το χθες και το αύριο εξαφανίζεται. Έτσι γίνεται περιττή κάθε χαρτογράφηση του κόσμου η οποία μπορεί να κληρονομηθεί. Εάν δεν υπάρχει καμία ανάγκη στον άνθρωπο να ζει μέσα σε ένα πλαίσιο αξιών! Όλα είναι «καταπίεση» και «πατριαρχικά γνωρίσματα». Για τον μεταμοντερνισμό δεν υπάρχει καμία ηθική κρίση που να είναι αντικειμενικά ορθή ή λανθασμένη και αν κάποια φαίνεται πιο ορθή είναι λόγω της πίεσης που ασκείται για να προωθηθεί αυτή αντί για άλλες. Είναι σαν να προσπαθούμε να αναγεννήσουμε τον κόσμο εξ ολοκλήρου από γενιά σε γενιά, σε μια αέναη δημιουργία εκ του μηδενός (creatio ex nihilο).

Όμως η καλή λειτουργία μιας πολιτικής κοινότητας εξαρτάται από την σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην υποκειμενική και στη αντικειμενική ελευθερία. Υποκειμενική ελευθερία θα μπορούσαμε να ορίσουμε εκείνο τον ατομικό χώρο που επάξια υποστήριξε η πρώιμη νεωτερικότητα, ενώ η αντικειμενική ελευθερία σχετίζεται με τα καθήκοντα που απορρέουν από το πλαίσιο των κοινών εθίμων και πρακτικών. Η παραπάνω ισορροπία, που βασίζεται στον αυτοπεριορισμό, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα συγκεκριμένο πλαίσιο: δηλαδή μια κορνίζα που περιλαμβάνει όρια ενεργειών και δράσης, άγραφους κανόνες, νόρμες και κώδικες συμπεριφοράς. Αντιθέτως αυτοί που ζουν σε μια διάσταση καθαρής και «ανοιχτής» δυνατότητας είναι οι έφηβοι. Επειδή είναι άτομα που, κυρίως στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, δεν έχουν ακόμη ένα σαφή κοινωνικό ρόλο. Η κοινωνική τους ταυτότητα είναι συνεχώς υπό κατασκευή. Ως εκ τούτου, παρουσιάζουν την τάση να κινούνται στο δημόσιο χώρο -τον ψηφιακό και τον πραγματικό- εκτός πλαισίων αναφοράς, διότι στην πράξη δεν έχουν επιφορτιστεί με αντικειμενικά καθήκοντα. Ένα παράδειγμα όπου μάλλον αυτό το μοντέλο «αιώνιας εφηβείας» σταδιακά έγινε η κυρίαρχη κοινωνική κατάσταση είναι η Σουηδία. Κατάσταση στην οποία έπαιξαν καθοριστικό ρόλο και τα κινήματα της δεκαετίας του ‘70 που βασίστηκαν στον αντικομφορμιστικό νεολαιϊσμό. Ο νέος έπαψε να είναι ο μαθητευόμενος πολίτης και μετατράπηκε στον ανατρεπτικό έφηβο που εφόσον αυτός είναι το μέλλον, πρέπει να του προσφερθεί κάθε ευκαιρία, έτοιμη στο πιάτο. Κι έτσι φτάνουμε σε μια γενιά (snowflake generation) όπου οι νέοι ενώ έχουν τα πάντα, ζητάνε ακόμη περισσότερα, φωνάζοντας συνέχεια «καταπίεση». Στην ουσία πρόκειται για μια διαστρέβλωση του Ρομαντισμού, και μάλιστα στη χειρότερη εκδοχή του.

«Δεν ταλαντευόμαστε σε θέματα αρχών, ούτε θα υποκύψουμε σε απειλές ή εξαναγκασμούς. Αν κάνουμε κάτι τέτοιο, θα ήταν καταστροφικό για το μέλλον της Σουηδίας. […] «Δεν είμαστε δογματικοί στα αιτήματά μας. Αυτό που επιζητούμε είναι ισορροπία ανάμεσα στις δυνάμεις της αγοράς και τα δικαιώματα των εργαζομένων.» […] «Όμως: Αν σταματήσουμε να είμαστε οραματιστές, αν σταματήσουμε να αναζητούμε την ουτοπία, αν σταματήσουμε να δημιουργούμε στόχους για τους πολίτες, τότε όλη μας η προσπάθεια θα εξανεμιστεί και μαζί θα χαθεί η ηθική και η ιδεολογική μας δύναμη. Τότε το κόμμα μας θα χάσει την αίγλη του και την εμπιστοσύνη του λαού.» (Olof Palme) [3]

Στο μανιφέστο του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος το 1972 υπό την καθοδήγηση του Olof Palme, περιγράφεται το τέλεια οργανωμένο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, στόχος του οποίου ήταν να προσφέρει στο μέλλον, σε όλους του Σουηδούς, μια εντελώς αυτόνομη, ελεύθερη και ανεξάρτητη ζωή. Ωστόσο η μετα-φορντιστική Σουηδική σοσιαλδημοκρατία από ένα ρεύμα υπέρ των φτωχών, καταλήγει να προστατεύει όχι την εργασία μέσω του κράτους πρόνοιας, αλλά το ίδιο το κράτος πρόνοιας από την εργασία. Σαράντα πέντε χρόνια μετά από αυτό το μεγαλόπνοο σχέδιο αρχίζουμε, έστω και δειλά, να μιλάμε όχι πλέον για την υπέροχη Σουηδία της ευημερίας, που ανοίχτηκε με «ορθό» τρόπο στις αγορές , και που μας παρουσιάζεται στα τηλεοπτικά κανάλια, αλλά για την πραγματική Σουηδία που δείχνει με τον φακό του ο Ιταλός σκηνοθέτης Erik Gandini στην ταινία ντοκιμαντέρ The Swedish Theory of Love (2015).

Δεν πρόκειται για την Σουηδία με την πλέον πρωτοποριακή ευρωπαϊκή κοινωνία, από τις πιο προηγμένες όσον αφορά την πρόοδο, την ευημερία και την κοινωνική πρόνοια. Πρόκειται για την Σουηδία με τις αμέτρητες μονογονεϊκές οικογένειες, την τεχνητή γονιμοποίηση, και με όλη αυτή τη μανία για ακραία ανεξαρτησία και χειραφέτηση. Μια κοινωνία γεμάτη μοναξιά και δυστυχία, με ανθρώπους καταθλιπτικούς, απόμακρους και σιωπηλούς που πεθαίνουν μόνοι και άγνωστοι. Το ανθρωπολογικό όραμα της δεκαετίας του ‘70 τελικά διαπέρασε για δεκαετίες ολόκληρη τη σουηδική κοινωνία και τα αποτελέσματά του σήμερα είναι ορατά. Πράγματι κατά την δεκαετία του ’70 η σουηδική σοσιαλδημοκρατία ένιωσε την ανάγκη να αλλάξει την αντίληψή της για τις ανθρώπινες σχέσεις. Ελευθέρωσε τις γυναίκες από τους άνδρες, τους ηλικιωμένους από τα παιδιά, τους εφήβους από τους γονείς. Όλα έγιναν μια ξέφρενη απελευθέρωση και ξεκίνησε ένα ασταμάτητο κυνήγι απόλαυσης, δικαιωμάτων και κατανάλωσης.

«Η καταναλωτική κουλτούρα σαγηνεύει τα παιδιά από την πιο πρώιμη ηλικία, μέσα από μια ατέλειωτη προπαγάνδα εμπορευμάτων. Κι έτσι τα κάνει να μην μπορούν πλέον να υπομένουν τη γονική πειθαρχία, καθώς ενισχύει την τάση τους να αντιστέκονται σε οποιονδήποτε νιώθουν πως προσπαθεί να επέμβει στη δική τους ευχαρίστηση. Η κουλτούρα της κατανάλωσης δε διαφθείρει μονάχα τα παιδιά με άμεσο τρόπο, αλλά υπονομεύει, μακροπρόθεσμα, και την ίδια την οικογένεια, καθώς ανεβάζει διαρκώς το θεωρούμενο ως αποδεκτό επίπεδο ζωής της μεσαίας τάξης.» (Christopher Lasch) [4]

Ο Gandini, δείχνει, ομολογουμένως με αρκετή ειρωνεία, τους σιωπηλούς τοίχους μέσα στους οποίους κάποιος πεθαίνει στη απόλυτη ανωνυμία. Ειδικές υπηρεσίες αναζήτησης ψάχνουν την ταυτότητα του πτώματος που βρέθηκε μετά από εβδομάδες σε μια πολυκατοικία της περιφέρειας. Ο νεκρός είναι τελείως ξεχασμένος από παιδιά και συγγενείς, κανείς δεν γνωρίζει ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος, ποιον αγαπούσε και ποιος τον αγαπούσε, απλά ερωτήματα που δεν βρίσκουν καθόλου εύκολα απάντηση. Ένας άντρας αυνανίζεται μόνος σε ένα λευκό δωμάτιο για να δώσει το σπέρμα του στην τράπεζα και ένα κορίτσι αυτογονιμοποιείται με ένα ειδικό κιτ, ολοκληρώνοντας χωρίς εξουσιαστικές παρεμβάσεις την «θηλυκοποίησή» του (girling of the girl σύμφωνα με την Βutler). Διαδικασίες λιγότερο «αυταρχικές», πολύ πιο αποτελεσματικές, ασφαλείς και τεχνολογικά αποδοτικές, αλλά δίχως την προσωπική σχέση μεταξύ των δυο φύλων· χωρίς καμία αλληλεπίδραση και δέσιμο. Αν και με μια δόση υπερβολής, σε άλλο σημείο, μέσα από τα μάτια ενός Σουηδού χειρουργού που εργάζεται στη Αιθιοπία, φαίνεται ο κοινωνικός πλούτος της φτωχής αφρικανικής κοινότητας σε αντίθεση με την πλούσια, αλλά κοινωνικά άγονη Σουηδία. Το ντοκιμαντέρ συνολικά καταφέρνει να αναδείξει ότι η μέγιστη χειραφέτηση μοιάζει να συμπίπτει με τη μέγιστη απομόνωση.

«Τί είναι η αυτονομία; Είναι να μπορούμε ανά πάσα στιγμή να πούμε: είναι δίκαιος αυτός ο νόμος; Ετερονομία έχουμε όταν το ερώτημα «δεν εγείρεται», όπως λέμε στα δικαστήρια. Το ερώτημα δε θα τεθεί, απαγορεύεται.» (Κορνήλιος Καστοριάδης)

Υπάρχει επομένως μια σύγχυση σημασιών, καθώς χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν δύο παραπλανητικά παρόμοιες έννοιες: η «ανεξαρτησία» και η «αυτονομία». Η αυτονομία υπήρξε η ουσία του μοντερνισμού, ένα έργο που ήταν το προοίμιο μιας άλλης κοινωνίας στην οποία τα σχέδια ζωής δεν θα παρεμποδίζονταν, ή θα εξαρτώνταν όλο και λιγότερο, από τις κληρονομούμενες συνθήκες (επιβεβλημένες από την γέννηση) και από ετερόνομες και σκληρές ηθικές. Το νόημα της ζωής, της ουτοπίας ή της υποκρισίας, δεν θα ήταν απολύτως προκαθορισμένο. Για τον Καστοριάδη αυτόνομο άτομο είναι αυτό που αναγνωρίζει στους νόμους της κοινότητας τους δικούς του νόμους, πράγμα που μπορεί να γίνει μόνο με την συμμετοχή στην θέσμιση αυτών των νόμων και όχι με την τυφλή αποδοχή ή απόρριψη κάθε επιταγής [5]. Απλουστευτικά μπορούμε να πούμε ότι στην «Σουηδική θεωρία» -μια ολόκληρη κοινωνική οντολογία που αναγνωρίζεται μέσα από τον μεταμοντερνισμό- το βασικό στοιχείο δεν είναι η αυτονομία αλλά η μη εξάρτηση από τους άλλους, δηλαδή η ανεξαρτησία και η απομάκρυνση από καθετί που θεωρείται αυτομάτως «παρωχημένη αντίληψη». Η ανεξαρτησία του ενός από τον άλλο ακούγεται συχνά στο ντοκιμαντέρ του Gandini ως η απαραίτητη προϋπόθεση για χειραφέτηση. Έτσι η αυτονομία (δηλαδή η ελευθερία) καταλήγει να επισκιάζεται και να συμπιέζεται από την ανεξαρτησία. Πράγμα που οδηγεί στο να θεωρείται ο κάθε άλλος ως ένας εχθρός της ατομικής ανεξαρτησίας.

Όμως οι άνθρωποι, επειδή δεν θέλουν και δεν αντέχουν την μοναξιά, καταλήγουν να μισούν το γεγονός ότι οι άλλοι προσπαθούν να απομακρυνθούν, αλλά ταυτόχρονα κάνουν και οι ίδιοι το ίδιο πράγμα: απομακρύνονται, εγκλωβισμένοι μέσα σε έναν στρεβλό μηχανισμό αποξένωσης. Μοιάζουν με καρικατούρες ατόμων χαμένες σε έναν τεράστιο ωκεανό χωρίς νόημα, φυλακισμένες στην επιφανειακότητα της στιγμής, του ασταμάτητου και βαρυσήμαντου τώρα! Ίσως ο φόβος της προδοσίας και του ψυχικού τραυματισμού να είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα που γεννά, σε τέτοιο βαθμό, αυτό το σύστημα. Στην πραγματικότητα η εξαιρετικά εξελιγμένη αυτή κοινωνία έχει να αντιμετωπίσει πολύ σοβαρά θέματα που οι περισσότεροι άνθρωποι, εκτός Σουηδίας, δεν γνωρίζουν. Η έννοια της λέξης «απομόνωση» έχει περάσει σε μια πραγματικά άλλη διάσταση, ενώ η «ανεκτικότητα» σε μια χώρα που οι πολίτες της με το ζόρι αντέχουν ο ένας τον άλλο, μοιάζει με καφκικό ανέκδοτο -πόσο μάλλον εάν αρχίζουμε να συζητάμε για φιλοξενία μεταναστών και προσφύγων [6]. Εάν, υποθετικά, μια ημέρα γίνουμε όλοι Σουηδοί και η μεταμοντέρνα ιδέα του κόσμου γίνει μια καθολική «φυσική» κατάσταση, μπορεί να ξυπνήσουμε και να συνειδητοποιήσουμε ότι μια κοινωνία απόλυτης ανεξαρτησίας, χωρίς πραγματικούς ανθρώπινους δεσμούς, δεν είναι τίποτα περισσότερο από το άθροισμα των μοναξιών που συνθέτουν μια συλλογική δυστυχία.

[1] Zygmunt Bauman, Liquid Modernity, Polity Press, 2000.

[2] βλ. Η επιτάχυνση στην κοινωνία των προφίλ, Respublica.gr 2017.

[3] βλ. άρθρο, Ούλοφ Πάλμε – Η πολιτική είναι θέμα αρχών, Ελευθεροτυπία 2013.

[4] Christopher Lasch, “Hillary Clinton, Child Saver: What She Values will not Help the Family”, Harper’s Magazine, Οκτώβριος 1992.

[5] Κορνήλιος Καστοριάδης, Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας, Ράππα, Αθήνα 1981.

[6] Χαρακτηριστική φαίνεται να είναι η πορεία των Sweden Democrats: https://en.wikipedia.org/wiki/Sweden_Democrats

ΚΕΙΜΕΝΟ: Γιώργος Κουτσαντώνης
ΠΗΓΗ: http://www.respublica.gr

Δυστυχώς οι υπότιτλοι δεν είναι σωστοί αλλά υπάρχει λινκ για κατέβασμα της ενδιαφέρουσας αυτής ταινίας στις πληροφορίες του βίντεο

The post Η Σουηδία και ο σοσιαλδημοκρατικός μεταμοντερνισμός- Γιώργος Κουτσαντώνης appeared first on Void Network.

Κοινωνικη Ανυπακοή- οικονομική αυτοοργανωσή στην πράξη-ομιλία / Civil Disobedience and active Self Organization of the Economy- Occupied theater Embros Wednesday 21/6 at 21.00

crystalzero72 — Tue, 20 Jun 2017 14:09:17 +0000

** [text: Eng./ Ελλ.] Η ομιλία θα είναι στα αγγλικά με ομιλητές από την Ισπανία και την Κένυα και μετάφραση στα ελληνικά. ΤΕΤΑΡΤΗ 21/6 ώρα 21.00 Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ (Ρ.Παλαμήδη 2 – Ψυρρή) Τhe talk will be in English with activists from Spain and Kenya at Occupied Self Organized Free Theater EMBROS (Riga Palamidi 2- Psiris Area Athens

Το Grassroots Economics Foundation (Ίδρυμα Οικονομικών Από Τα Κάτω) είναι μία οργάνωση στην Κένυα που εργάζεται για να ενδυναμώσει τις τοπικές κοινότητες να αναλάβουν δράση για τα δικά τους μέσα διαβίωσης και το οικονομικό τους μέλλον. Η Grassroots Economics επικεντρώνεται στην ανάπτυξη της κοινότητας μέσω της οικονομικής ενδυνάμωσης μέσα από προγράμματα κοινοτικών νομισμάτων. Εκατομμύρια ανθρώπων σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος έχουν αγαθά και υπηρεσίες για εμπόριο, αλλά δεν έχουν πρόσβαση σε μετρητά ή σε πίστωση. Αυτές οι τοπικές πρωτοβουλίες χρειάζονται έναν τρόπο ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών χωρίς να βασίζονται σε εθνικά νομίσματα ή πιστωτικές γραμμές υψηλού επιτοκίου. H καθιέρωση ενός κοινοτικού νομίσματος, μηδενικού κοινοτικού επιτοκίου που υποστηρίζεται από δίκτυα πωλητών, αγροτών, βιοτεχνών και σχολείων, καθιστά δυνατή και προωθεί την τοπική ανταλλαγή.

Η Caroline Dama μάχεται για την χειραφέτηση των γυναικών. Μέσω της οργάνωσης Grassroots Economics, επιδιώκει να ενδυναμώσει κοινότητες χαμηλού εισοδήματος και σχολεία να εκδίδουν τοπική αμοιβαία πίστωση στην Κένυα.

Το FairCoop είναι ένας ανοιχτός παγκόσμιος συνεταιρισμός, αυτο-οργανωμένος μέσα από το διαδίκτυο, ο οποίος παραμένει εκτός κρατικού-εθνικού ελέγχου.

Ο στόχος του είναι να κάνει τη μετάβαση σε ένα καινούριο κόσμο, να μειώσει τις οικονομικές και κοινωνικές αδικίες ανάμεσα στους ανθρώπους, και την ίδια στιγμή, σταδιακά να συνεισφέρει στο νέο παραγόμενο οικονομικό πλούτο που θα είναι προσβάσιμος σε όλη την ανθρωπότητα σαν κοινό αγαθό.

Το FairCoop υποστήριζει ότι η μετάβαση σε ένα πιο δίκαιο νομισματικό σύστημα είναι το στοιχείο κλειδί. Γι’ αυτό το λόγο, προτάθηκε και το FairCoin ως το κρυπτονόμισμα πάνω στο οποίο βασίζει τις δράσεις αναδιανομής των πόρων του και το χτίσιμο ενός νέου παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

Το FairCoop αποδέχεται το κάλεσμα για ολοκληρωμένη επανάσταση.

Είναι ένα κάλεσμα σε όλους εσάς που αντιστέκεστε στην κυριαρχία και στην υποδούλωση, ένα κάλεσμα για να ενωθούμε κάτω από μία συνειδητή προσωπική και συλλογική δράση, για τη βελτίωση και την ανάκτηση όλων των κεκτημένων και των αξιών που μας επιτρέπουν να ζήσουμε μια ζωή από κοινού. ‘Ενα κάλεσμα για την κατασκευή νέων τρόπων οργάνωσης και δομών σχετικών με όλες τις πτυχές της ζωής μας, που θα διασφαλίζουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη όσον αφορά στην κάλυψη ζωτικών αναγκών.

Δίκαιες σχέσεις που στηρίζονται στην ελευθερία
Αυτο-οργάνωση και κυρίαρχες λαϊκές συνελεύσεις
Δημόσια και κοινά αγαθά
Επανάκτηση της κοινής περιουσίας ως ένα κοινό αγαθό, κάτω
από κοινωνικό έλεγχο και ιδιοκτησία
Χτίσιμο ενός συνεργατικού και αυτο-διαχειριζόμενου δημόσιου
συστήματος με αμοιβαία υποστήριξη
Απελευθέρωση της πρόσβασης στην πληροφορία και τη γνώση
Μια νέα οικονομία που στηρίζεται στη συνεργασία και τις στενές
σχέσεις
Αρμονία με το φυσικό περιβάλλον και τη ζωή

Η τέχνη του FairCoop στα ελληνικά βρίσκεται εδώ:
https://fair.coop/el/faircoop/ https://fair.coop/el/principles/

Civil Disobedience and active Self Organization of the Economy-
Occupied theater Embros (Riga Palamidi 2 -Psiris area- Athens)
Wednesday 21/6 at 21.00

Grassroots Economics Foundation is a Kenian organization which works for empower local communities to take charge of their own livelihoods and economic future. Grassroots Economics focuses on community development through economic empowerment via community currency programs. Millions of people in low income communities have goods and services to trade, but they lack accessible cash or credit. These local initiatives need a way to exchange goods and services without relying on scarce national currency or high interest credit lines. By introducing a Community Currency, a zero interest communal credit backed by networks of vendors, farmers, craftspeople and schools, it enables and promotes local exchange

Caroline Dama is a strong believer in women’s empowerment. Her organization Grassroots Economics, seeks to empower low income communities and schools to issue a localized mutual credit in Kenya.

more info
http://grassrootseconomics.org/

Fair.coop is an open global cooperative, self-organized via the Internet and remaining outside nation-state control.

Its aim is to make the transition to a new world by reducing the economic and social inequalities among human beings as much as possible, and at the same time gradually contribute to a new global wealth, accessible to all humankind as commons

Fair.coop understands that the transformation to a fairer monetary system is a key element. Therefore, Faircoin was adopted as the cryptocurrency upon which to base its resource-redistribution actions and building of a new global economic system.

Faircoop embraces the call for integral revolution

A call to all of you who resist being dominated and enslaved, to get together under one conscious personal and collective action for the improvement and recovery of the qualities and values that enable us to live a life together, as well as the construction of new organizational forms and structures in all aspects of life to ensure equality and equity in the coverage of vital needs.

Equitable relationships based on freedom
Self-organization and sovereign popular assemblies
Public and commons
Retrieve common property as the common good, under popular possession and control
Build a cooperative and self-managed public system from mutual support
Freeing up access to information and knowledge
A new economy based on cooperation and close relationships
Cooperate with life and nature

more info
https://fair.coop/el/

The post Κοινωνικη Ανυπακοή- οικονομική αυτοοργανωσή στην πράξη-ομιλία / Civil Disobedience and active Self Organization of the Economy- Occupied theater Embros Wednesday 21/6 at 21.00 appeared first on Void Network.

What Exactly Is Neoliberalism?- a talk with Wendy Brown

crystalzero72 — Tue, 04 Apr 2017 15:48:39 +0000

Climate change, a crippled welfare state, the financial crisis, skyrocketing income inequality, political disappointments reaching back decades, terrible superhero movies grossing billions of dollars, Facebook and Tinder—these are just a few of the sins attributed to neoliberalism. But what exactly is neoliberalism? An economic doctrine? The revenge of capitalism’s ruling class? Or something even more insidious?

Booked is a monthly series of Q&As with authors by Dissent contributing editor Timothy Shenk. For this interview, he spoke with Wendy Brown about her new book Undoing the Demos: Neoliberalism’s Stealth Revolution (Zone Books, 2015).

Wendy Brown takes up these questions, and more, in her latest work, Undoing the Demos: Neoliberalism’s Stealth Revolution. A searching inquiry, the book is part historical study, part philosophical treatise, and part engaged polemic. Scholarship on neoliberalism is booming, but Undoing the Demos highlights a subject too often neglected: the political consequences of viewing the world as an enormous marketplace. Her conclusions are grim, but that makes grappling with them all the more urgent.

Timothy Shenk: You note early in Undoing the Demos that while references to “neoliberalism” have become routine, especially on the left, the word itself “is a loose and shifting signifier.” What is your definition of neoliberalism?

Wendy Brown: In this book, I treat neoliberalism as a governing rationality through which everything is “economized” and in a very specific way: human beings become market actors and nothing but, every field of activity is seen as a market, and every entity (whether public or private, whether person, business, or state) is governed as a firm. Importantly, this is not simply a matter of extending commodification and monetization everywhere—that’s the old Marxist depiction of capital’s transformation of everyday life. Neoliberalism construes even non-wealth generating spheres—such as learning, dating, or exercising—in market terms, submits them to market metrics, and governs them with market techniques and practices. Above all, it casts people as human capital who must constantly tend to their own present and future value.

Moreover, because neoliberalism came of age with (and abetted) financialization, the form of marketization at stake does not always concern products or commodities, let alone their exchange. Today, market actors—from individuals to firms, universities to states, restaurants to magazines—are more often concerned with their speculatively determined value, their ratings and rankings that shape future value, than with immediate profit. All are tasked with enhancing present and future value through self-investments that in turn attract investors. Financialized market conduct entails increasing or maintaining one’s ratings, whether through blog hits, retweets, Yelp stars, college rankings, or Moody’s bond ratings.

Shenk: Discussions about neoliberalism often treat it as an economic doctrine, which also means that they concentrate on its economic ramifications. You shift the focus to politics, where, you argue, neoliberalism has “inaugurate[d] democracy’s conceptual unmooring and substantive disembowelment.” Why does neoliberalism pose such a threat to democracy?

Brown: The most common criticisms of neoliberalism, regarded solely as economic policy rather than as the broader phenomenon of a governing rationality, are that it generates and legitimates extreme inequalities of wealth and life conditions; that it leads to increasingly precarious and disposable populations; that it produces an unprecedented intimacy between capital (especially finance capital) and states, and thus permits domination of political life by capital; that it generates crass and even unethical commercialization of things rightly protected from markets, for example, babies, human organs, or endangered species or wilderness; that it privatizes public goods and thus eliminates shared and egalitarian access to them; and that it subjects states, societies, and individuals to the volatility and havoc of unregulated financial markets.

Each of these is an important and objectionable effect of neoliberal economic policy. But neoliberalism also does profound damage to democratic practices, cultures, institutions, and imaginaries. Here’s where thinking about neoliberalism as a governing rationality is important: this rationality switches the meaning of democratic values from a political to an economic register. Liberty is disconnected from either political participation or existential freedom, and is reduced to market freedom unimpeded by regulation or any other form of government restriction. Equality as a matter of legal standing and of participation in shared rule is replaced with the idea of an equal right to compete in a world where there are always winners and losers.

The promise of democracy depends upon concrete institutions and practices, but also on an understanding of democracy as the specifically political reach by the people to hold and direct powers that otherwise dominate us. Once the economization of democracy’s terms and elements is enacted in law, culture, and society, popular sovereignty becomes flatly incoherent. In markets, the good is generated by individual activity, not by shared political deliberation and rule. And, where there are only individual capitals and marketplaces, the demos, the people, do not exist.

Shenk: It’s easy to depict neoliberalism as a natural extension of liberalism, but you insist that the relationship is much more complicated than that. You illustrate the broad transformation by examining the intellectual history of homo oeconomicus, a term whose meaning you claim has shifted radically since the time of Adam Smith. How has “economic man” changed in the last century?

Brown: You’re right, the relationship is quite complicated, especially if one accepts Foucault’s notion that neoliberalism is a “reprogramming of liberalism” rather than only a transformation of capitalism. Here are the simplest things we might say about the morphing of homo oeconomicus. Two hundred years ago, this creature pursued its interest through what Adam Smith termed “truck, barter, and exchange.” A generation later, Jeremy Bentham gives us the utility maximizer, calculating everything according to maximizing pleasure, minimizing pain—cost/benefit. Thirty years ago, at the dawn of the neoliberal era, we get human capital that entrepreneurializes itself at every turn. Today, homo oeconomicus has been significantly reshaped as financialized human capital, seeking to enhance its value in every domain of life.

In contrast with classical economic liberalism, then, the contemporary figure of homo oeconomicus is distinctive in at least two ways. First, for neoliberals, humans are only and everywhere homo oeconomicus. This was not so for classical economists, where we were market creatures in the economy, but not in civic, familial, political, religious, or ethical life. Second, neoliberal homo oeconomicus today takes shape as value-enhancing human capital, not as a creature of exchange, production, or even interest. This is markedly different from the subject drawn by Smith, Bentham, Marx, Polanyi, or even Gary Becker.

Shenk: You mentioned Foucault just now, and you devote two chapters to him in the book, where you also call Birth of Biopolitics—the volume that emerged from lectures he gave in the late 1970s on neoliberalism—a “remarkable” work of “extraordinary prescience.” But he also comes in for a hefty amount of criticism. What do you think Foucault got right, and what did he miss?

Brown: What’s amazing about Foucault’s lectures is that he grasped neoliberalism as Europe’s present and future in the 1970s—before Reagan or Thatcher were elected, and before the Washington Consensus. What’s also extraordinary is his appreciation of neoliberalism as a form of political reason and governing that reaches from the state to the soul, and not simply as economic policy. Then there’s simply the fact that Foucault is a fearless, deep, and profoundly original political-historical thinker, who probes archives or a single utterance with equal brilliance and imagination. These features make Foucault’s lectures illuminating despite the fact that he is mostly discussing neoliberal ideas, not neoliberalism as it has unfolded over the past three decades.

But there are some distinctive gaps in Foucault’s account of what neoliberalism is and does resulting from his allergies to Marxism at the point in his life when he’s giving these lectures. For Foucault, as I said, neoliberalism is fundamentally a “reprogramming of liberalism,” not of capitalism, and there is astonishingly little discussion of the latter. He is also largely indifferent to my own central concern, democracy, which was true across his work. So one takes the useful insights and then builds on them. It would be silly to be an “orthodox Foucauldian” on the subject of neoliberalism, or for that matter, on any subject.

Shenk: What about the politics of Foucault’s analysis? There’s been a lot of debate recently about whether he was so attuned to neoliberalism’s rise because his own work was compatible with neoliberalism. What’s your position on this?

Brown: Well, on the one hand, Foucault’s degree of sympathy with what he was studying is not, for me, particularly important. The usefulness of certain historical accounts and theoretical formulations turns on their capacities for illumination, not on the theorist’s political affinities. (No one who mines the history of political theory to think about our present can draw only from theorists whose affinities line up with contemporary progressive values. None would survive the test, and that’s also a poor approach to learning from great minds.) Moreover, he didn’t and couldn’t have anticipated the neoliberal formations we are grappling with today. On the other hand, the idea that Foucault was deeply attracted to neoliberalism for its “emancipatory” dimensions strikes me as incompatible with a careful reading of his lectures where, among other things, he considers neoliberalism as a novel form of governing human beings that requires the individual, as human capital, to become a “portfolio of enterprises” and that makes us into both “producers and consumers of freedom.” Foucault’s signature theoretical move is to grasp human beings as produced by governing powers, not “freed” by them.

Shenk: Homo oeconomicus is a fairly common term; less common is the notion you oppose it to, homo politicus. What’s the genealogy of homo politicus, and how is it related to its more famous counterpart?

Brown: To understand what neoliberalism is doing to democracy, we have to return to the point that, until recently, human beings in the West have always been figured as more than homo oeconomicus. There have always been other dimensions of us imagined and cultivated in political, cultural, religious, or familial life. One of these figurations, which we might call homo politicus, featured prominently in ancient Athens, Roman republicanism, and even early liberalism. But it has also appeared in modern democratic upheavals ranging from the French Revolution to the civil rights movement. Homo politicus is inconstant in form and content, just as homo oeconomicus is, and certainly liberal democracy features an anemic version compared to, say, Aristotle’s account of humans as realizing our distinctively human capacities through sharing rule in the polis. But it is only with the neoliberal revolution that homo politicus is finally vanquished as a fundamental feature of being human and of democracy. Democracy requires that citizens be modestly oriented toward self-rule, not simply value enhancement, and that we understand our freedom as resting in such self-rule, not simply in market conduct. When this dimension of being human is extinguished, it takes with it the necessary energies, practices, and culture of democracy, as well as its very intelligibility.

Shenk: Some of the major interpreters of neoliberalism, especially those who approach it from a Marxist perspective, depict it as a straightforward byproduct of 1970s economic turmoil and backlash against welfare states led by a revanchist capitalist elite. It seems like you’re not satisfied with that interpretation. This is a big question, but do you have an alternative explanation for how we got here?

Brown: That’s too long and complicated a story to rehearse here but I can say this. For most Marxists, neoliberalism emerges in the 1970s in response to capitalism’s falling rate of profit; the shift of global economic gravity to OPEC, Asia, and other sites outside the West; and the dilution of class power generated by unions, redistributive welfare states, large and lazy corporations, and the expectations generated by educated democracies. From this perspective, neoliberalism is simply capitalism on steroids: a state and IMF-backed consolidation of class power aimed at releasing capital from regulatory and national constraints, and defanging all forms of popular solidarities, especially labor.

The grains of truth in this analysis don’t get at the fundamental transformation of social, cultural, and individual life brought about by neoliberal reason. They don’t get at the ways that public institutions and services have not merely been outsourced but thoroughly recast as private goods for individual investment or consumption. And they don’t get at the wholesale remaking of workplaces, schools, social life, and individuals. For that story, one has to track the dissemination of neoliberal economization through neoliberalism as a governing form of reason, not just a power grab by capital. There are many vehicles of this dissemination—law, culture, and above all, the novel political-administrative form we have come to call governance. It is through governance practices that business models and metrics come to irrigate every crevice of society, circulating from investment banks to schools, from corporations to universities, from public agencies to the individual. It is through the replacement of democratic terms of law, participation, and justice with idioms of benchmarks, objectives, and buy-ins that governance dismantles democratic life while appearing only to instill it with “best practices.”

Shenk: Undoing the Demos covers a sizable amount of ground in just over 200 pages, but, as your discussion of governance just now indicates, you also spend a lot of time with specific instances of neoliberalism in action. My favorite of these more focused studies is your extended analysis of Citizens United. What does that case tell us about neoliberalism more generally?

Brown: Progressives generally disparage Citizens United for having flooded the American electoral process with corporate money on the basis of tortured First Amendment reasoning that treats corporations as persons. However, a careful reading of the majority decision also reveals precisely the thoroughgoing economization of the terms and practices of democracy we have been talking about. In the majority opinion, electoral campaigns are cast as “political marketplaces,” just as ideas are cast as freely circulating in a market where the only potential interference arises from restrictions on producers and consumers of ideas—who may speak and who may listen or judge. Thus, Justice Kennedy’s insistence on the fundamental neoliberal principle that these marketplaces should be unregulated paves the way for overturning a century of campaign finance law aimed at modestly restricting the power of money in politics. Moreover, in the decision, political speech itself is rendered as a kind of capital right, functioning largely to advance the position of its bearer, whether that bearer is human capital, corporate capital, or finance capital. This understanding of political speech replaces the idea of democratic political speech as a vital (if potentially monopolizable and corruptible) medium for public deliberation and persuasion.

Perhaps what is most significant about the Citizens United decision, then, is not that corporations are rendered as persons, but that persons, let alone a people, do not appear as the foundation of democracy, and a distinctly public sphere of debate and discussion do not appear as democracy’s vital venue. Instead, the decision presents speech as a capital right and political life and elections as marketplaces.

Shenk: You’re clear that democracy is an ideal that deserves defending, but you’re skeptical about actually existing democracy, which you describe as a system where “the common rage of the common citizen has been glorified and exploited.” And you worry that matters could get much worse, with democracy as we know it giving way to “a polity in which the people are pawns of every kind of modern power.” Do you see a tension between your tributes to democratic ideals and your grim assessment of its current state?

Brown: Democracy is always incomplete, always short of its promise, but the conditions for cultivating it can be better or worse. My point was that democracy is really reduced to a whisper in the Euro-Atlantic nations today. Even Alan Greenspan says that elections don’t much matter much because, “thanks to globalization . . . the world is governed by market forces,” not elected representatives. Voting has been declining for decades everywhere in the Western world; politicians are generally mistrusted if not reviled (except for Varoufakis, of course!); and everything to do with political life or government is widely considered either captured by capital, corrupt or burdensome—this hostility to the political itself is generated by neoliberal reason. Thus, today, the meaning of democracy is pretty much reduced to personal liberty. Such liberty is not nothing, but could not be further from the idea of rule by and for the people.

Wendy Brown is Class of 1936 First Professor of Political Science at the University of California, Berkeley, and the author of Undoing the Demos: Neoliberalism’s Stealth Revolution (Zone Books).

Timothy Shenk is a graduate student in history at Columbia University and a Dissent contributing editor. He is the author of Maurice Dobb: Political Economist.

Source: https://www.dissentmagazine.org/blog/booked-3-what-exactly-is-neoliberalism-wendy-brown-undoing-the-demos

The post What Exactly Is Neoliberalism?- a talk with Wendy Brown appeared first on Void Network.

Dozens of anarchists arrested in Belarus after anti-government protests

crystalzero72 — Sat, 18 Mar 2017 18:14:05 +0000

Today in three major cities of Belarus – Minsk, Mogilev and Grodno – people took the streets protesting against government attempts to collect tax off the unemployed (details of the story HERE). In Minsk, demonstrations managed to gather more that 1 500 people, in Mogilev and Grodno 1 000 each. These are the biggest protests those cities have seen in decades. It is worth mentioning that most of the protesters are far from major political powers in the country and do not align with any opposition stream, rather prefer to point out the hard economical conditions and results of 24 years of Lukashenkos rule.

Around 40 anarchists organized in a separate block participated in the demonstration with banners saying “For the people, the main social parasite are the bureaucrats, politicians and the police” (refering to the law against social parasites introduced 2015 that is the major reason for recent protests). To make the demonstration a little bit more fun, a samba band in black joined the block. Inside of the demonstration, anarchists were by far the most organized force that took a lot of attention from the police.

During the whole demonstration, 20-30 civil cops were constantly following the anarchist block and at the end of the demo tried to arrest some people. Anarchists together with other participants of the demo managed to unarrest people and get into public transport – a tactic that was quite successful in the past months, when anarchists managed to get out safely. However it was stopped a couple of minutes later by a bus without license plates and civil cops rushing into the public transport. To get the people out , the pigs used not only brute force beating up people, but also pepper sprayed the trolleybus (an action one of the football hooligans got 10 years in jail for in Belarus just last week). At the end of the confrontation, around 30-35 people were detained including several bystanders, who were trying to help people resist the police. By the end of the day, some activists were beaten up so badly that the cops had to call an ambulance.

Right now, all the arrested are in jail in Minsk police stations awaiting trial tomorrow. Judging from recent developments, most probably they will be punished with 15 days in jail.

Furthermore it has been reported that over 9 people from the demonstration were detained in Mogilev. Their destiny is not clear yet.

Lawyers and food parcels are covered so far by human right activists. But you can always support people with solidarity actions next to local embassies or Lukashenko’s mansions. Apart from that you can share the news, and make the topic more visible around you.

By the moment this article is written, over 150 people were detained and sentenced to fines or some short prison terms for protests in last weeks in Belarus.

Source: https://abcdd.org/en/2017/03/15/dutzende-anarchistinnen-wurden-nach-antiregierungsprotesten-in-minsk-festgenommen/

The post Dozens of anarchists arrested in Belarus after anti-government protests appeared first on Void Network.

Was the Rise of Neoliberalism the Root Cause of Extreme Inequality?- by George Monbiot // Ήταν η άνοδος του Νεοφιλελευθερισμού η πρωταρχική αιτία της ακραίας ανισότητας;

crystalzero72 — Wed, 28 Dec 2016 01:43:57 +0000

[English+Ελληνικά]

Imagine if the people of the Soviet Union had never heard of communism. The ideology that dominates our lives has, for most of us, no name. Mention it in conversation and you’ll be rewarded with a shrug. Even if your listeners have heard the term before, they will struggle to define it. Neoliberalism: do you know what it is?

Its anonymity is both a symptom and cause of its power. It has played a major role in a remarkable variety of crises: the financial meltdown of 2007‑8, the offshoring of wealth and power, of which the Panama Papers offer us merely a glimpse, the slow collapse of public health and education, resurgent child poverty, the epidemic of loneliness, the collapse of ecosystems, the rise of Donald Trump. But we respond to these crises as if they emerge in isolation, apparently unaware that they have all been either catalysed or exacerbated by the same coherent philosophy; a philosophy that has – or had – a name. What greater power can there be than to operate namelessly?

So pervasive has neoliberalism become that we seldom even recognise it as an ideology. We appear to accept the proposition that this utopian, millenarian faith describes a neutral force; a kind of biological law, like Darwin’s theory of evolution. But the philosophy arose as a conscious attempt to reshape human life and shift the locus of power.

Neoliberalism sees competition as the defining characteristic of human relations. It redefines citizens as consumers, whose democratic choices are best exercised by buying and selling, a process that rewards merit and punishes inefficiency. It maintains that “the market” delivers benefits that could never be achieved by planning.

Attempts to limit competition are treated as inimical to liberty. Tax and regulation should be minimised, public services should be privatised. The organisation of labour and collective bargaining by trade unions are portrayed as market distortions that impede the formation of a natural hierarchy of winners and losers. Inequality is recast as virtuous: a reward for utility and a generator of wealth, which trickles down to enrich everyone. Efforts to create a more equal society are both counterproductive and morally corrosive. The market ensures that everyone gets what they deserve.

We internalise and reproduce its creeds. The rich persuade themselves that they acquired their wealth through merit, ignoring the advantages – such as education, inheritance and class – that may have helped to secure it. The poor begin to blame themselves for their failures, even when they can do little to change their circumstances.

Never mind structural unemployment: if you don’t have a job it’s because you are unenterprising. Never mind the impossible costs of housing: if your credit card is maxed out, you’re feckless and improvident. Never mind that your children no longer have a school playing field: if they get fat, it’s your fault. In a world governed by competition, those who fall behind become defined and self-defined as losers.

Among the results, as Paul Verhaeghe documents in his book What About Me? are epidemics of self-harm, eating disorders, depression, loneliness, performance anxiety and social phobia. Perhaps it’s unsurprising that Britain, in which neoliberal ideology has been most rigorously applied, is the loneliness capital of Europe. We are all neoliberals now.

The term neoliberalism was coined at a meeting in Paris in 1938. Among the delegates were two men who came to define the ideology, Ludwig von Mises and Friedrich Hayek. Both exiles from Austria, they saw social democracy, exemplified by Franklin Roosevelt’s New Deal and the gradual development of Britain’s welfare state, as manifestations of a collectivism that occupied the same spectrum as nazism and communism.

In The Road to Serfdom, published in 1944, Hayek argued that government planning, by crushing individualism, would lead inexorably to totalitarian control. Like Mises’s book Bureaucracy, The Road to Serfdom was widely read. It came to the attention of some very wealthy people, who saw in the philosophy an opportunity to free themselves from regulation and tax. When, in 1947, Hayek founded the first organisation that would spread the doctrine of neoliberalism – the Mont Pelerin Society – it was supported financially by millionaires and their foundations.

With their help, he began to create what Daniel Stedman Jones describes inMasters of the Universe as “a kind of neoliberal international”: a transatlantic network of academics, businessmen, journalists and activists. The movement’s rich backers funded a series of think tanks which would refine and promote the ideology. Among them were the American Enterprise Institute, the Heritage Foundation, the Cato Institute, the Institute of Economic Affairs, the Centre for Policy Studies and the Adam Smith Institute. They also financed academic positions and departments, particularly at the universities of Chicago and Virginia.

– to the belief that monopoly power could be seen as a reward for efficiency.

Something else happened during this transition: the movement lost its name. In 1951, Friedman was happy to describe himself as a neoliberal. But soon after that, the term began to disappear. Stranger still, even as the ideology became crisper and the movement more coherent, the lost name was not replaced by any common alternative.

At first, despite its lavish funding, neoliberalism remained at the margins. The postwar consensus was almost universal: John Maynard Keynes’s economic prescriptions were widely applied, full employment and the relief of poverty were common goals in the US and much of western Europe, top rates of tax were high and governments sought social outcomes without embarrassment, developing new public services and safety nets.

But in the 1970s, when Keynesian policies began to fall apart and economic crises struck on both sides of the Atlantic, neoliberal ideas began to enter the mainstream. As Friedman remarked, “when the time came that you had to change … there was an alternative ready there to be picked up”. With the help of sympathetic journalists and political advisers, elements of neoliberalism, especially its prescriptions for monetary policy, were adopted by Jimmy Carter’s administration in the US and Jim Callaghan’s government in Britain.

After Margaret Thatcher and Ronald Reagan took power, the rest of the package soon followed: massive tax cuts for the rich, the crushing of trade unions, deregulation, privatisation, outsourcing and competition in public services. Through the IMF, the World Bank, the Maastricht treaty and the World Trade Organisation, neoliberal policies were imposed – often without democratic consent – on much of the world. Most remarkable was its adoption among parties that once belonged to the left: Labour and the Democrats, for example. As Stedman Jones notes, “it is hard to think of another utopia to have been as fully realised.”

***

It may seem strange that a doctrine promising choice and freedom should have been promoted with the slogan “there is no alternative”. But, as Hayek remarked on a visit to Pinochet’s Chile – one of the first nations in which the programme was comprehensively applied – “my personal preference leans toward a liberal dictatorship rather than toward a democratic government devoid of liberalism”. The freedom that neoliberalism offers, which sounds so beguiling when expressed in general terms, turns out to mean freedom for the pike, not for the minnows.

Freedom from trade unions and collective bargaining means the freedom to suppress wages. Freedom from regulation means the freedom to poison rivers, endanger workers, charge iniquitous rates of interest and design exotic financial instruments. Freedom from tax means freedom from the distribution of wealth that lifts people out of poverty.

As Naomi Klein documents in The Shock Doctrine, neoliberal theorists advocated the use of crises to impose unpopular policies while people were distracted: for example, in the aftermath of Pinochet’s coup, the Iraq war and Hurricane Katrina, which Friedman described as “an opportunity to radically reform the educational system” in New Orleans.

Where neoliberal policies cannot be imposed domestically, they are imposed internationally, through trade treaties incorporating “investor-state dispute settlement”: offshore tribunals in which corporations can press for the removal of social and environmental protections. When parliaments have voted to restrict sales of cigarettes, protect water supplies from mining companies, freeze energy bills or prevent pharmaceutical firms from ripping off the state, corporations have sued, often successfully. Democracy is reduced to theatre.

Another paradox of neoliberalism is that universal competition relies upon universal quantification and comparison. The result is that workers, job-seekers and public services of every kind are subject to a pettifogging, stifling regime of assessment and monitoring, designed to identify the winners and punish the losers. The doctrine that Von Mises proposed would free us from the bureaucratic nightmare of central planning has instead created one.

Neoliberalism was not conceived as a self-serving racket, but it rapidly became one. Economic growth has been markedly slower in the neoliberal era (since 1980 in Britain and the US) than it was in the preceding decades; but not for the very rich. Inequality in the distribution of both income and wealth, after 60 years of decline, rose rapidly in this era, due to the smashing of trade unions, tax reductions, rising rents, privatisation and deregulation.

The privatisation or marketisation of public services such as energy, water, trains, health, education, roads and prisons has enabled corporations to set up tollbooths in front of essential assets and charge rent, either to citizens or to government, for their use. Rent is another term for unearned income. When you pay an inflated price for a train ticket, only part of the fare compensates the operators for the money they spend on fuel, wages, rolling stock and other outlays. The rest reflects the fact that they have you over a barrel.

Those who own and run the UK’s privatised or semi-privatised services make stupendous fortunes by investing little and charging much. In Russia and India, oligarchs acquired state assets through firesales. In Mexico, Carlos Slim was granted control of almost all landline and mobile phone services and soon became the world’s richest man.

Financialisation, as Andrew Sayer notes in Why We Can’t Afford the Rich, has had a similar impact. “Like rent,” he argues, “interest is … unearned income that accrues without any effort”. As the poor become poorer and the rich become richer, the rich acquire increasing control over another crucial asset: money. Interest payments, overwhelmingly, are a transfer of money from the poor to the rich. As property prices and the withdrawal of state funding load people with debt (think of the switch from student grants to student loans), the banks and their executives clean up.

Sayer argues that the past four decades have been characterised by a transfer of wealth not only from the poor to the rich, but within the ranks of the wealthy: from those who make their money by producing new goods or services to those who make their money by controlling existing assets and harvesting rent, interest or capital gains. Earned income has been supplanted by unearned income.

Neoliberal policies are everywhere beset by market failures. Not only are the banks too big to fail, but so are the corporations now charged with delivering public services. As Tony Judt pointed out in Ill Fares the Land, Hayek forgot that vital national services cannot be allowed to collapse, which means that competition cannot run its course. Business takes the profits, the state keeps the risk.

The greater the failure, the more extreme the ideology becomes. Governments use neoliberal crises as both excuse and opportunity to cut taxes, privatise remaining public services, rip holes in the social safety net, deregulate corporations and re-regulate citizens. The self-hating state now sinks its teeth into every organ of the public sector.

Perhaps the most dangerous impact of neoliberalism is not the economic crises it has caused, but the political crisis. As the domain of the state is reduced, our ability to change the course of our lives through voting also contracts. Instead, neoliberal theory asserts, people can exercise choice through spending. But some have more to spend than others: in the great consumer or shareholder democracy, votes are not equally distributed. The result is a disempowerment of the poor and middle. As parties of the right and former left adopt similar neoliberal policies, disempowerment turns to disenfranchisement. Large numbers of people have been shed from politics.

Chris Hedges remarks that “fascist movements build their base not from the politically active but the politically inactive, the ‘losers’ who feel, often correctly, they have no voice or role to play in the political establishment”. When political debate no longer speaks to us, people become responsive instead to slogans, symbols and sensation. To the admirers of Trump, for example, facts and arguments appear irrelevant.

Judt explained that when the thick mesh of interactions between people and the state has been reduced to nothing but authority and obedience, the only remaining force that binds us is state power. The totalitarianism Hayek feared is more likely to emerge when governments, having lost the moral authority that arises from the delivery of public services, are reduced to “cajoling, threatening and ultimately coercing people to obey them”.

***

Like communism, neoliberalism is the God that failed. But the zombie doctrine staggers on, and one of the reasons is its anonymity. Or rather, a cluster of anonymities.

The invisible doctrine of the invisible hand is promoted by invisible backers. Slowly, very slowly, we have begun to discover the names of a few of them. We find that the Institute of Economic Affairs, which has argued forcefully in the media against the further regulation of the tobacco industry, has been secretly funded by British American Tobacco since 1963. We discover that Charles and David Koch, two of the richest men in the world, founded the institute that set up the Tea Party movement. We find that Charles Koch, in establishing one of his think-tanks, noted that “in order to avoid undesirable criticism, how the organisation is controlled and directed should not be widely advertised”.

The words used by neoliberalism often conceal more than they elucidate. “The market” sounds like a natural system that might bear upon us equally, like gravity or atmospheric pressure. But it is fraught with power relations. What “the market wants” tends to mean what corporations and their bosses want. “Investment”, as Sayer notes, means two quite different things. One is the funding of productive and socially useful activities, the other is the purchase of existing assets to milk them for rent, interest, dividends and capital gains. Using the same word for different activities “camouflages the sources of wealth”, leading us to confuse wealth extraction with wealth creation.

A century ago, the nouveau riche were disparaged by those who had inherited their money. Entrepreneurs sought social acceptance by passing themselves off as rentiers. Today, the relationship has been reversed: the rentiers and inheritors style themselves entrepreneurs. They claim to have earned their unearned income.

These anonymities and confusions mesh with the namelessness and placelessness of modern capitalism: the franchise model which ensures that workers do not know for whom they toil; the companies registered through a network of offshore secrecy regimes so complex that even the police cannot discover the beneficial owners; the tax arrangements that bamboozle governments; the financial products no one understands.

The anonymity of neoliberalism is fiercely guarded. Those who are influenced by Hayek, Mises and Friedman tend to reject the term, maintaining – with some justice – that it is used today only pejoratively. But they offer us no substitute. Some describe themselves as classical liberals or libertarians, but these descriptions are both misleading and curiously self-effacing, as they suggest that there is nothing novel about The Road to Serfdom, Bureaucracy or Friedman’s classic work, Capitalism and Freedom.

***

For all that, there is something admirable about the neoliberal project, at least in its early stages. It was a distinctive, innovative philosophy promoted by a coherent network of thinkers and activists with a clear plan of action. It was patient and persistent. The Road to Serfdom became the path to power.

Neoliberalism’s triumph also reflects the failure of the left. When laissez-faire economics led to catastrophe in 1929, Keynes devised a comprehensive economic theory to replace it. When Keynesian demand management hit the buffers in the 70s, there was an alternative ready. But when neoliberalism fell apart in 2008 there was … nothing. This is why the zombie walks. The left and centre have produced no new general framework of economic thought for 80 years.

Every invocation of Lord Keynes is an admission of failure. To propose Keynesian solutions to the crises of the 21st century is to ignore three obvious problems. It is hard to mobilise people around old ideas; the flaws exposed in the 70s have not gone away; and, most importantly, they have nothing to say about our gravest predicament: the environmental crisis. Keynesianism works by stimulating consumer demand to promote economic growth. Consumer demand and economic growth are the motors of environmental destruction.

What the history of both Keynesianism and neoliberalism show is that it’s not enough to oppose a broken system. A coherent alternative has to be proposed. For Labour, the Democrats and the wider left, the central task should be to develop an economic Apollo programme, a conscious attempt to design a new system, tailored to the demands of the 21st century.

Source here

and hereGeorge Monbiot’s How Did We Get into This Mess? is published by Verso. To order a copy for £12.99 (RRP £16.99) ) go to bookshop.theguardian.com

Ήταν η άνοδος του Νεοφιλελευθερισμού η πρωταρχική αιτία της ακραίας ανισότητας; – George Monbiot

Μετάφραση για το Νόστιμον Ήμαρ: Afterwords

Οικονομική κατάρρευση, οικολογική καταστροφή, ακόμα και η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ – ο νεοφιλελευθερισμός έχει παίξει σε όλα τον ρόλο του.

Φανταστείτε οι λαοί της Σοβιετικής Ένωσης να μην είχαν ακούσει ποτέ για τον κομμουνισμό. Η ιδεολογία που κυριαρχεί τις ζωές μας για τους περισσότερους από εμάς δεν έχει όνομα. Δοκιμάστε να το αναφέρετε σε μια συζήτηση και θα ανταμειφθείτε με ένα σήκωμα των ώμων. Ακόμα κι αν οι ακροατές σας έχουν ακούσει ξανά τον όρο, θα δυσκολευτούν να τον ορίσουν. Νεοφιλελευθερισμός: ξέρετε τι είναι;

Η ανωνυμία του είναι τόσο σύμπτωμα όσο και αίτιο της ισχύος του. Έχει παίξει καίριο ρόλο σε αξιοσημείωτη ποικιλία κρίσεων: την χρηματοοικονομική κατάρρευση του 2007‑8, τη μετεγκατάσταση (offshoring) του πλούτου και της εξουσίας, για την οποία τα Panama Papers μας παρέχουν απλά μια ιδέα, την αργή κατάρρευση της δημόσιας υγείας και εκπαίδευσης, την αναζοπυρωμένη παιδική φτώχια, την επιδημία της μοναξιάς, την κατάρρευση των οικοσυστημάτων, την άνοδο του Ντόλαντ Τραμπ. Ωστόσο, απαντάμε σε αυτές τις κρίσεις ωσάν να αναδύονται μεμονωμένα, αγνοώντας εμφανώς ότι έχουν είτε καταλυθεί είτε επιδεινωθεί από την ίδια συνεκτική φιλοσοφία. Μια φιλοσοσοφία που έχει –ή είχε- όνομα. Μπορεί να υπάρξει άλλη μεγαλύτερη δύναμη που να δρα ανώνυμα;

Τόσο διάχυτος έχει γίνει ο νεοφιλελευθερισμός που σπάνια τον αναγνωρίζουμε ως ιδεολογία. Φαίνεται να αποδεχόμαστε ότι αυτή η πρόταση που περιγράφει αυτή η ουτοπική, μιλλεναριανιστική πίστη είναι μια ουδέτερη δύναμη: ένα είδος βιολογικού νόμου, μια δαρβινική θεωρία πέρι της εξέλιξης. Όμως η φιλοσοφία ενέσκηψε ως μια συνειδητή προσπάθεια να ανασχηματιστεί η ανθρώπινη ζωή και να μετατοπιστεί το κέντρο βάρος της ισχύος.

Ο νεοφιλελευθερισμός βλέπει τον ανταγωνισμό ως καθοριστικό χαρακτηριστικό των ανθρώπινων σχέσεων. Επαναορίζει τους πολίτες ως καταναλωτές, των οποίων οι δημοκρατικές επιλογές ασκούνται καλύτερα μέσω της αγοράς και της πώλησης, μια διαδικασίας που ανταμείβει την αξία και τιμωρεί την αναποτελεσματικότητα. Στηρίζει ότι η «αγορά» αποδίδει οφέλη που δε θα μπορούσαν ποτέ να επιτευχθούν μέσω της οργάνωσης.

Οι προσπάθειες περιορισμού του ανταγωνισμού αντιμετωπίζοναι ως επιζήμιες για την ελευθερία. Η φορολογία και η ρύθμιση πρέπει να ελαχιστοποιηθούν, οι δημόσιες υπηρεσίες να ιδιωτικοποιηθούν. Η οργάνωση της εργασίας και οι συλλογικές διεκδικήσεις από τα συνδικάτα απεικονίζονται ως διστρεβλώσεις στην αγορά που παρεμποδίζουν τη δόμηση της φυσικής ιεραρχίας νικητών και ηττημένων. Η ανισότητα μεταπλάθεται ως ενάρετη: μια ανταμοιβή για τη χρησιμότητα και μια γενεσιουργός δύναμη του πλούτου που ρέει για να τους πλουτίσει όλους. Οι προσπάθειες δημιουργίας μιας πιο ίσης κοινωνίας είναι ταυτόχρονα αντιπαραγωγικές και ηθικά διαβρωτικές. Η αγορά διασφαλίζει ότι ο καθένας παίρνει ό,τι του αξίζει.

Ενσωματώνουμε και αναπαράγουμε τα συστήματα ηθικών αξιών του. Οι πλούσιοι πείθουν τους εαυτούς τους ότι απέκτησαν τον πλούτο τους μέσα από την αξία τους, παραλείποντας τα πλεονεκτήματα, όπως την εκπαίδευση, την κληρονομικότητα και την τάξη τους, που ενδεχομένως τους βοήθησαν να τον εξασφαλίσουν. Οι φτωχοί αρχίζουν να κατηγορούν τους εαυτούς τους για τις αποτυχίες τους, ακόμα κι αν λίγα μπορούν να κάνουν για να αλλάξουν τις περιστάσεις.

Μη δίνετε σημασία στη δομική ανεργία: αν δεν έχετε δουλειά είναι επειδή δεν έχετε επιχειρηματικό πνεύμα. Μη δίνετε σημασία στο ασήκωτο κόστος διαμονής: αν η πιστωτική σας κάρτα έχει φτάσει στο όριο, ειστε ανήμποροι και απερίσκεπτοι. Μη δίνετε σημασία αν τα παιδιά δεν έχουν παιδική χαρά στο σχολείο: αν παχύνουν, φταίτε εσείς. Σε έναν κόσμο που διέπεται από τον ανταγωνισμό, αυτοί που μένουν πίσω ορίζονται και αυτοπροσδιορίζονται ως ηττημένοι.

Μεταξύ των αποτελεσμάτων, όπως καταγράφει ο Paul Verhaeghe στο βιβλίο του What About Me?, βρίσκονται η επιδημία αυτοκαταστροφής, διατροφικών διαταραχών, κατάθλιψης, μοναξιάς, άγχους επίδοσης και κοινωνικής φοβίας. Ίσως να μην προκαλεί έκπληξη ότι η Βρετανία, στην οποία η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία εφαρμόζεται εντατικά, είναι η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα μοναξιάς. Είμαστε όλοι νεοφιλελεύθεροι τώρα.

Ο όρος νεοφιλελυθερισμός γεννήθηκε σε μια σύνοδο στο Παρίσι το 1938. Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν δύο άντρες που κατέληξαν να δώσουν τον ορισμό της ιδεολογίας, οι Ludwig von Mises και Friedrich Hayek. Αμφότεροι εξόριστοι από την Αυστρία, είδαν την σοσιαλδημοκρατία, για την οποία αποτελούσαν πρότυπα το New Deal του Φράκλιν Ρούσβελτ και η σταδιακή ανάπτυξη του βρετανικού κράτους πρόνοιας, ως εκφάνσεις ενός κολλεκτιβισμού που κατείχε την ίδια θέση στο φάσμα με τον ναζισμό και τον κομμουνισμό.

Στο Ο Δρόμος προς τη Δουλεία (The Road to Serfdom) που εκδόθηκε το 1944, ο Hayek υποστηρίζει ότι ο κυβερνητικός σχεδιασμός, μέσω του συντριπτικού ατομικισμού, θα οδηγούσε αναπόφευκτα στον ολοκληρωτικό έλεγχο. Όπως και στο βιβλίο Bureaucracy του Mises, το The Road to Serfdom έλαβε ευρείας αναγνωσιμότητας. Υπέπεσε στην αντίληψη ορισμένων πολύ εύπορων ανθρώπων, ο οποίοι διέγνωσαν στη φιλοσοφία μια ευκαιρία για να απελευθερωθούν από τις ρυθμίσεις και τη φορολογία. Όταν το 1947 ο Hayek ίδρυσε τον πρώτο οργανισμό που θα διέδιδε το δόγμα του νεοφιλελευθερισμού, την Mont Pelerin Society, αυτή έλαβε οικονομική ενίσχυση από εκατομμυριούχους και τα ιδρύματά τους.

Με τη βοήθειά τους ξεκίνησε να δημιουργεί αυτό που ο Daniel Stedman Jones περιγράφει στο Masters of the Universe ως «ένα είδος νεοφιλελεύθερης διεθνούς: ένα υπεραντλάντικο δίκτυο ακαδημαϊκών, επιχειρηματιών, δημοσιογράφων και ακτιβιστών. Οι πλούσιοι υποστηρικτές χρηματοδότησαν μια σειρά δεξαμενών σκέψης που θα διύλιζαν και θα προωθούσαν την ιδεολογία. Μεταξύ αυτών βρίσκονταν το American Enterprise Institute, το Heritage Foundation, το Cato Institute, το Institute of Economic Affairs, το Centre for Policy Studies και το Adam Smith Institute. Χρηματοδότησαν επίσης ακαδημαϊκές θέσεις και τμήματα, ιδιαιτέρως στα πανεπιστήμια του Σικάγο και της Βιρτζίνια.

Όπως εξελίχθηκε, ο νεοφιλελευθερισμός έγινε πιο οξύς. Η άποψη του Hayek ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ρυθμίζουν τον ανταγωνισμό για να εμποδίσουν τον σχηματισμό μονοπωλίων έδωσε τη θέση της -μεταξύ των αποστόλων ο Μίλτον Φρίντμαν- στην πεποίθηση ότι η δύναμη του μονοπωλίου θα μπορούσε να ειδωθεί ως ανταμοιβή για την αποτελεσματικότητα.

Κάτι άλλο συνέβη κατά τη διάρκεια αυτής της μετάβασης: το κίνημα έχασε το όνομά του. Το 1951 ο Φρίντμαν με χαρά περιέγραφε τον εαυτό του ως νεοφιλελεύθερο. Αλλά σύντομα ο όρος άρχισε να αφανίζεται. Ακόμα πιο παράξενο είναι ότι ακόμα και όταν η ιδεολογία έγινε πιο συμπαγής και το κίνημα πιο συνεκτικό, το χαμένο όνομα δεν αντικαταστάθηκε από κάποια κοινότοπη εναλλακτική.

Αρχικά, παρά τη γενναία χρηματοδότηση ο νεοφιλελευθερισμός παρέμεινε στο περιθώριο. Η μεταπολεμική επικρατούσα άποψη ήταν σχεδόν καθολική: οι οικονομικές συνταγές του Τζων Μέυναρντ Κέυνς εφαρμόζονταν ευρέως, η πλήρης εργασία και η καταπολέμηση της φτώχιας αποτελούσαν κοινούς στόχους στις ΗΠΑ και στο μεγαλύτερο μέρος της δυτικής Ευρώπης, η φορολογία για τις υψηλότερες βαθμίδες ήταν υψηλή και οι κυβερνήσεις επεδίωκαν κοινωνικά αποτελέσματα χωρίς ντροπή, πρόβαιναν στην ανάπτυξη νέων δημόσιων υπηρεσιών και δικτύων ασφαλείας.

Ωστόσο τη δεκαετία του ’70, όταν οι κεϋνσιανές πολιτικές άρχισαν να καταρρέουν και οικονομικές κρίσεις έπλητταν και τις δύο μεριές του Ατλαντικού, οι νεοφιλελεύθερες ιδέες μπήκαν στο κυρίαρχο ρεύμα. Όπως σημείωνε ο Φρίντμαν, «όταν έφτασε η στιγμή της αλλαγής … υπήρχε διαθέσιμη μια εναλλακτική». Με τη βοήθεια πρόθυμων δημοσιογράφων και πολιτικών συμβούλων, τα στοιχεία του νεοφιλελευθερισμού, ιδίως οι επιταγές του σχετικά με τη νομισματική πολιτική, υιοθετήθηκαν από την κυνέρνηση του Τζίμυ Κάρτερ στις ΗΠΑ και του Τζιμ Κάλαχαν στη Βρετανία.

Αφότου κατέλαβαν την εξουσία η Μάργκαρετ Θάτσερ και ο Ρόναλντ Ρίγκαν, ακολουθήθηκε άμεσα το υπόλοιπο πακέτο: μαζικές μειώσεις φόρων για τους πλούσιους, στραγγαλισμός των συνδικάτων, απορρύθμιση, ιδιωτικοποιήσεις, outsourcing και ανταγωνισμός στις δημόσιες υπηρεσίες. Μέσω του ΔΝΤ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Συνθήκης του Μάαστριχτ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, επιβλήθηκαν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές –συχνά χωρίς δημοκρατική συναίνεση- στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου. Πιο αξιοσημείωτη είναι η υιοθέτησή τους από κόμματα που κάποτε ανήκαν στην αριστερά: οι Εργατικοί και οι Δημοκρατικοί, για παράδειγμα. Όμως διαπιστώνει ο Στέντμαν Τζόουνς, «δύσκολα μπορούμε να σκεφτούμε άλλη ουτοπία που να έχει πραγματοποιηθεί πλήρως».

Ίσως να φανεί παράξενο που ένα δόγμα που προάγει την επιλογή και την ελευθερία έπρεπε να προωθηθεί μέσα από το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική» (“there is no alternative”). Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Hayek σε μια επίσκεψή του στη Χιλή του Πινοσέτ – ένα από τα πρώτα έθνη στο οποίο εφαρμόστηκε καθολικά το πρόγραμμα – «προσωπικά τείνω να προτιμώ μια φιλελεύθερη δικτατορία από μια δημοκρατική κυβέρνηση που στερείται φιλελευθερισμού». Η ελευθερία που προσφέρει ο νεοφιλελευθερισμός, που ακούγεται γοητευτική όταν εκφράζεται με γενικούς όρους, καταλήγει να σημαίνει ελευθερία για τα μεγάλα ψάρια κι όχι για τα μικρά.

Ελευθερία από τα συνδικάτα και τις κοινωνικές διεκδικήσεις σημαίνει ελευθερία να μειώσουν τους μισθούς. Ελευθερία από τη ρύθμιση σημαίνει ελευθερία να δηληριάζουν τα ποτάμια, να θέτουν σε κίνδυνο τους εργάτες, να χρεώνουν άδικα επιτόκια και να σχεδιάζουν εξωτικά χρηματοοικονομικά εργαλεία. Ελευθερία από τη φορολογία σημαίνει ελευθερία από τη διανομή του πλούτου που βγάζει τους ανθρώπους από τη φτώχια.

Όπως καταγράφει η Ναόμι Κλάιν στο Δόγμα του Σοκ, οι θεωρητικοί του νεοφιλελευθερισμού υπερασπίστηκαν τη χρήση κρίσεων για την επιβολή αντιλαϊκών πολιτικών ενώ οι άνθρωποι ήταν αποπροσαναταλισμένοι: για παράδειγμα, την επομένη του πραξικοπήματος του Πινοσέτ, του πολέμου στο Ιράκ και του τυφώνα Κατρίνα, τον οποίο ο Φρίντμαν περιέγραφε ως «ευκαιρία για ριζικές μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα» στη Νέα Ορλεάνη.

Όπου οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές δεν μπορούν να επιβληθούν στο εσωτερικό, επιβάλλονται σε διεθνές επίπεδο, μέσω εμπορικών συνθηκών που ενσωματώνουν την «επίλυση διαφορών επενδυτή-κράτους»: υπεράκτια δικαστήρια στα οποία οι εταιρείες μπορούν να ασκήσουν πίεση για την άρση κοινωνικών και περιβαλλοντικών περιορισμών. Όταν οι κυβερνήσεις έχουν ψηφίσει τον περιορισμό της πώλησης τσιγάρων, την προστασία της παροχής νερού απέναντι στις μεταλλευτικές εταιρείες, το πάγωμα των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος ή την παρεμπόδιση των φαρμακοβιομηχανικών από το να ριμάζουν το κράτος, οι εταιρείες υπέβαλαν μηνύσεις, συχνά βγαίνοντας κερδισμένες. Η δημοκρατία έχει περιοριστεί στο θέατρο.

Ένα άλλο παράδοξο του νεοφιλελευθερισμού είναι ότι ο καθολικός ανταγωνισμός βασίζεται στην καθολική ποσοτικοποίηση και σύγκριση. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εργάτες, οι αναζητούντες εργασία και οι δημόσιες υπηρεσίες κάθε είδους υπόκεινται σε ένα διεφθαρμένο κι αποπνικτικό καθεστώς αξιολόγησης και ελέγχου, σχεδιασμένο να αναδεικνύει τους νικητές και να τιμωρεί τους ηττημένους. Το δόγμα που προτείνει Von Mises θα μας απελευθέρωνε από τον γραφειοκρατικό εφιάλτη του κεντρικού σχεδιασμού, αλλά αντιθέτως έχει δημιουργήσει έναν τέτοιο.

Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είχε συλληφθεί ως μια αυτοεξυπηρετούμενη κομπίνα, αλλά γρήγορα εξελίχθηκε σε μια τέτοια. Η οικονομική ανάπτυξη είναι αξιοσημείωτα πιο αργή στη νεοφιλελεύθερη εποχή (από το 1980 στη Βρετανία και τις ΗΠΑ) από ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες. Αλλά όχι για τους πολύ πλούσιους. Η ανισότητα στην κατανομή του εισοδήματος και του πλούτου, ύστερα από 60 χρόνια πτώσης, αυξήθηκε ραγδαία αυτήν την εποχή λόγω της διάλυσης των συνδικάτων, των μειώσεων στη φορολογία, της αύξησης των ενοικίων, των ιδιωτικοποιήσεων και της απορρύθμισης.

Η ιδιωτικοποίηση ή εμπορευματοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών όπως της ενέργειας, του νερού, των σιδηροδρόμων, της υγείας, της παιδείας, των δρόμων και των φυλακών επέτρεψε στις εταιρείες να βάλουν διόδια μπροστά από σημαντικά ακίνητα και να χρεώνουν ενοίκιο, είτε στους πολίτες είτε στην κυβέρνηση, για τη χρήση τους. Το νοίκι είναι μια άλλη λέξη για το εισόδημα που δεν κερδίζεται. Όταν πληρώνετε ένα φουσκωμένο εισιτήριο τρένου, μόνα ένα μέρος από το αντίτιμο αποζημιώνει τους χειριστές για τα λεφτά που ξόδεψαν σε καύσιμα, μισθούς, τροχαίο υλικό και άλλες δαπάνες . Το υπόλοιπο αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι σε έχουν βάλει σε ένα σωλήνα.

Αυτοί που κατέχουν και διαχειρίζονται τις ιδιωτικοποιημένες ή ημι-ιδιωτικοποιημένες υπηρεσίες του Ηνωμένου Βασιλείου χτίζουν αμύθητες περιουσίες επενδύοντας λιγότερα και χρεώνοντας περισσότερο. Στη Ρωσία και την Ινδία οι ολιγάρχες απέκτησαν ακίνητα του δημοσίου μέσα από ξεπουλήματα. Στο Μεξικό ο Κάρλος Σλιμ ανέλαβε τον έλεγχο σχεδόν όλων των υπηρεσιών σταθερής και κινητής τηλεφωνίας και σύντομα έγινε ο πιο πλούσιος άνθρωπος στον κόσμο.

Η χρηματιστικοποίηση, όπως σημειώνει ο Andrew Sayer στο Why We Can’t Afford the Rich έχει παρόμοιο αποτέλεσμα. «Όπως το νοίκι», ισχυρίζεται, «έτσι και οι τόκοι είναι εισόδημα που δεν κερδίζεται και συσσωρεύεται χωρίς την καταβολή προσπάθειας». Καθώς οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι και οι πλούσιοι πλουσιότεροι, οι πλούσιοι αποκτούν αυξημένο έλεγχο πάνω σε ένα καίριο περιουσιακό στοιχείο: το χρήμα. Οι πληρωμές των τόκων, κατά συντριπτική πλειοψηφία, είναι μεταφορά χρήματα από τους φτωχούς στους πλούσιους. Καθώς οι τιμές ιδιοκτησίας και η απόσυρση της κρατικής χρηματοδότησης επιβαρύνουν τους ανθρώπους με χρέη (σκεφτείτε τη μετάβαση από τις φοιτητικές υποτροφίες στα φοιτητικά δάνεια), οι τράπεζες και τα στελέχη της «καθαρίζουν» χρήμα.

Ο Sayer υποστηρίζει ότι οι τελευταίες τέσσερις δεκαετίες χαρακτηρίζονται από τη μεταφορά πλούτου όχι μόνο από τους φτωχούς στους πλούσιους, αλλά και εντός των βαθμίδων του πλούτου: από αυτούς που βγάζουν λεφτά παράγοντας νέα αγαθά ή υπηρεσίες σε αυτούς που βγάζουν λεφτά ελέγχοντας τα υπάρχοντα ακίνητα και δρέποντας τα ενοίκια, τους τόκους ή τα κέρδη κεφαλαίου. Το δεδουλευμένο εισόδημα έχει υποκατασταθεί από το μη δεδουλευμένο εισόδημα.

Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές περικυκλώνονται από παντού από τις αποτυχίες της αγοράς. Όχι μόνο οι τράπεζες είναι πολύ μεγάλες για να αποτύχουν, αλλά και οι εταιρείες που έχουν επωμιστεί με την παροχή δημόσιων υπηρεσιών. Όπως επισημαίνει ο Tony Judt στο Ill Fares the Land, ο Hayek ξέχασε ότι οι ζωτικές εθνικές υπηρεσίες δεν επιτρέπεται να καταρρεύσουν, πράγμα που σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός δεν μπορεί να συνεχίσει την πορεία του. Οι επιχειρήσεις λαμβάνουν τα κέρδη, το κράτος παίρνει το ρίσκο.

Όσο μεγαλύτερη η αποτυχία τόσο πιο ακραία γίνεται η ιδεολογία. Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν τις νεοφιλελεύθερες κρίσεις τόσο ως δικαιολογία όσο και ως ευκαιρία για να μειώσουν τη φορολογία, να ιδιωτικοποιήσουν τις εναπομένουσες δημόσιες υπηρεσίες, να ανοίξουν τρύπες στο δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας, να απορρυθμίσουν τις εταιρείες και να επαναρυθμίσουν τους πολίτες. Το κράτος που μισεί τον εαυτό του τώρα μπήζει τα δόντια του σε κάθε όργανο του δημόσιου τομέα.

Ίσως η πιο επικίνδυνη συνέπεια του νεοφιλελευθερισμού να μην είναι οι οικονομικές κρίσεις που έχει προκαλέσει αλλά οι πολιτικές. Καθώς μειώνεται το πλαίσιο δικαιοδοσίας του κράτους, συστέλλεται και η δυνατότητά μας να αλλάξουμε την πορεία της ζωής μας μέσα από τις εκλογές. Αντιθέτως, η νεοφιλελεύθερη θεωρία διαβεβαιώνει ότι μπορούμε να ασκήσουμε το δικαίωμά μας στην επιλογή μέσω της κατανάλωσης. Ωστόσο μερικοί έχουν περισσότερα χρήματα να ξοδέψουν απ’ ό,τι άλλοι: στη δημοκρατία του μέγα καταναλωτή ή του μετόχου οι ψήφοι δεν κατανέμονται ισομερώς. Αποτέλεσμα είναι η αποδυνάμωση των φτωχών και των μεσαίων. Καθώς τα κόμματα της δεξιάς και της πρώην αριστεράς υιοθετούν παρόμοιες νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η αποδυνάμωση μετατρέπεται σε στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων έχουν αποβληθεί από την πολιτική.

Ο Chris Hedges σημειώνει ότι «τα φασιστικά κινήματα χτίζουν τη βάση τους όχι από τους πολιτικά ενεργούς αλλά από τους πολιτικά ανενεργούς, τους ηττημένους που νιώθουν, συχνά ορθώς, ότι δεν έχουν φωνή ή κάποιο ρόλο να παίξουν στο πολιτικό γίγνεσθαι». Όταν ο πολιτικός διάλογος δε μας απευθύνεται πια, ο κόσμος ανταποκρίνεται αντίθετα στα συνθήματα, τα σύμβολα και τον εντυπωσιασμό. Για τους οπαδούς του Τραμπ, για παράδειγμα, τα γεγονότα και τα επιχειρήματα φαντάζουν άσχετα.

Ο Judt εξηγούσε ότι όταν το παχύ δίχτυ των σχέσεων μεταξύ του λαού και του κράτους έχει περιοριστεί στην εξουσία και στην υπακοή, η μόνη εναπομένουσα δύναμη που μας ενώνει είναι η κρατική εξουσία. Ο ολοκληρωτισμός που φοβόταν ο Hayek είναι πιο πιθανόν να αναδυθεί όταν οι κυβερνήσεις, αφού έχασαν την ηθική τους εξουσία που γεννάται από την παροχή των δημόσιων υπηρεσιών, περιορίζονται στην «κολακεία, στις απειλές και τελικά στον εξαναγκασμό του λαού να υπακούσει».

Όπως και ο κομμουνισμός, ο νεοφιλελευθερισμός είναι ο Θεός που απέτυχε. Αλλά το δόγμα-ζόμπι τρικλίζει και ένας από τους λόγους είναι η ανωνυμία του. Η μάλλον ένα σύμπλεγμα ανωνυμιών.

Το αόρατο δόγμα του αόρατου χεριού προωθείται από αόρατους χρηματοδότες. Αργά, πολύ αργά, αρχίσαμε να ανακαλύπτουμε τα ονόματα μερικών εξ αυτών. Βρήκαμε ότι το Institute of Economic Affairs, που έχει ταχθεί στα μέσα ενημέρωσης σθεναρά κατά της περαιτέρω ρύθμισης της καπνοβιομηχανίας, χρηματοδοτούταν κρυφά από την British American Tobacco από το 1963. Ανακαλύψαμε ότι οι Charles και David Koch, δυο από τους πλουσιότερους άντρες στον πλανήτη, ίδρυσαν το ινστιτούτο που εγκαθίδρυσε το κίνημα Tea Party. Βρήκαμε ότι ο Charles Koch, κατά τη θεμελίωση μίας εκ των δεξαμενών σκέψης, σημείωσε ότι «προκειμένου να αποφύγουμε την ανεπιθύμητη κριτική, δε θα πρέπει να διαφημίζεται ευρέως το πώς ελέγχεται και διευθύνεται η οργάνωση».

Οι λέξεις που χρησιμοποιεί ο νεοφιλελευθερισμός συχνά κρύβουν περισσότερα από όσα δηλώνουν. «Η αγορά» ακούγεται σαν ένα φυσικό σύστημα που δρα επάνω μας ισότιμα, όπως η βαρύτητα ή η ατμοσφαιρική πίεση. Αλλά είναι γεμάτη με σχέσεις εξουσίας. Αυτό που «θέλει η αγορά» τείνει να σημαίνει αυτό που θέλουν οι εταιρείες και τα αφεντικά τους. Η «επένδυση», όπως σημειώνει ο Sayer, σημαίνει δύο διαφορετικά πράγματα. Το ένα είναι η χρηματοδότηση παραγωγικών και κοινωνικά χρήσιμων δραστηριοτήτων και το άλλο είναι η αγορά υπαρχόντων ακινήτων, με σκοπό το άρμεγμά τους για νοίκι, τόκους, μερίσματα και κέρδη κεφαλαίου. Η χρήση του ίδιου όρου για διαφορετικές δραστηριότητες «καμουφλάρει τις πηγές πλούτου», κάνοντάς μας να συγχέουμε την εξαγωγή πλούτου με τη δημιουργία πλούτου.

Πριν από έναν αιώνα οι νεόπλουτοι δυσφημίζονταν από εκείνους που είχαν κληρονομήσει τα χρήματά τους. Οι επιχειρηματίες αναζητούσαν την κοινωνική αποδοχή προβάλλοντας τους εαυτούς τους ως εισοδηματίες. Σήμερα, η σχέση αυτή έχει αντιστραφεί: οι εισοδηματίες και κληρονόμοι προσαγορεύουν τους εαυτούς τους επιχειρηματίες. Ισχυρίζονται ότι έχουν κερδίσει το μη δεδουλευμένο εισόδημά τους.

Αυτές οι ανωνυμίες και συγχύσεις συνυφαίνονται με την ανωνυμία και την ατοπία του σύγχρονου καπιταλισμού: το μοντέλο franchise που εξασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν για ποιον καταβάλλουν τον μόχθο τους, οι εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες μέσω ενός δικτύου υπεράκτιων καθεστώτων απορρήτου τόσο πολύπλοκου, ώστε ακόμη και η αστυνομία να μην μπορεί να ανακαλύψει τους πραγματικούς δικαιούχους, οι φορολογικές ρυθμίσεις που ξεγελούν τις κυβερνήσεις, τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που κανείς δεν καταλαβαίνει.

Η ανωνυμία του νεοφιλελευθερισμού φυλάσσεται με αγριότητα. Αυτοί που επηρεάζονται από τους Χάγιεκ, Μίζες και Φρίντμαν τείνουν να απορρίπτουν τον όρο, υποστηρίζοντας –κάπως δικαιολογημένα- ότι χρησιμοποιείται σήμερα μόνο υποτιμητικά. Αλλά δε μας αφήνουν υποκατάστατο. Κάποιοι περιγράφουν τους εαυτούς τους ως κλασικούς φιλελεύθερους ή ελευθεριακούς, αλλά αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι τόσο παραπλανητικοί όσο και περιέργως αυτό-αναιρούμενοι, καθώς υποδηλώνουν ότι δεν υπάρχει τίποτα καινοτόμο στο Δρόμο προς τη Δουλεία, το Bureaucracy ή στο κλασικό έργο του Φρίντμαν, Καπιταλισμός και Ελευθερία.

Παρόλα αυτά, υπάρχει κάτι αξιοθαύμαστο σχετικά το νεοφιλελεύθερο σχέδιο, τουλάχιστον στα πρώιμα στάδιά του. Ήταν μια ξεχωριστή, πρωτοποριακή φιλοσοφία που προάχθηκε από ένα συνεκτικό δίκτυο στοχαστών και ακτιβιστών με ένα σαφές σχέδιο δράσης. Ήταν υπομονετικό και επίμονο. Ο Δρόμος προς τη Δουλεία έγινε η πορεία προς την εξουσία.

Ο θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού αντικατοπτρίζει επίσης την αποτυχία της αριστεράς. Όταν η οικονομία του laissez-faire οδήγησε στην καταστροφή του 1929, ο Κέυνς εφηύρε μια γενική θεωρία για να την αντικαταστήσει. Όταν κεϋνσιανή διαχείριση της ζήτησης απέτυχε τη δεκαετία του ’70, υπήρχε έτοιμη η εναλλακτική λύση. Αλλά όταν ο νεοφιλελευθερισμός κατέρρευσε το 2008 υπήρχε το … τίποτα. Γι ‘αυτό το ζόμπι περπατάει. Η αριστερά και το κέντρο δεν παρήγαγαν κανένα νέο γενικό πλαίσιο οικονομικής σκέψης για 80 χρόνια.

Κάθε επίκληση του Κυρίου Κέυνς είναι μια παραδοχή αποτυχίας. Το να προτείνουμε κεϋνσιανές λύσεις στις κρίσεις του 21ου αιώνα είναι σαν να αγνοούμε τρία προφανή προβλήματα. Είναι δύσκολο να κινητοποιήσουμε ανθρώπους γύρω από παλιές ιδέες, τα ελαττώματα που εκτέθηκαν τη δεκαετία του ’70 δεν έχουν εξαφανιστεί, και, το σημαντικότερο, δεν έχουν τίποτα να πουν για το σοβαρότερό μας πρόβλημα: την οικολογική κρίση. Ο κεϋνσιανισμός λειτουργεί με την τόνωση της ζήτησης των καταναλωτών για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης. Η καταναλωτική ζήτηση και η οικονομική ανάπτυξη είναι οι κινητήρες της καταστροφής του περιβάλλοντος.

Αυτό που μας δείχνει η ιστορία του κεϋνσιανισμού και του νεοφιλελευθερισμού είναι ότι δεν είναι αρκετοί για να αντιταχθούν σε ένα χαλασμένο σύστημα. Πρέπει να προταθεί μια συνεκτική εναλλακτική λύση. Για τους Εργατικούς, τους Δημοκρατικούς και την ευρύτερη αριστερά, ο κεντρικός στόχος πρέπει να είναι η ανάπτυξη ενός οικονομικού προγράμματος Απόλλων, μια συνειδητή προσπάθεια να σχεδιαστεί ένα νέο σύστημα, προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του 21^ου αιώνα.

George Monbiot, evonomics

The post Was the Rise of Neoliberalism the Root Cause of Extreme Inequality?- by George Monbiot // Ήταν η άνοδος του Νεοφιλελευθερισμού η πρωταρχική αιτία της ακραίας ανισότητας; appeared first on Void Network.

Basic income most subversive idea in politics How much is just enough? by Mona Chollet / Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα: Μια επαναστατική ιδέα… ή μήπως όχι; – Mona Chollet

crystalzero72 — Sat, 05 Nov 2016 11:48:25 +0000

Language: English / Ελληνικά

The basic income — paid to all, and for life — is now a fashionable idea across Europe. But would it supplement welfare or replace it?

Olli Kangas, a director at Finland’s social insurance body, Kela (1), says: ‘To talk about a basic income without being specific is like talking about getting a kitten without saying whether you mean a cat or a tiger.’ Over the last few months, the idea has been gaining traction in Europe and beyond, and those who advocated it early on are surprised to see the many feline varieties it has produced.

Everyone agrees on the basic definition: every individual receives a regular sum from the community, for life and unconditionally, independently of any other income, including that from paid employment. The left’s version advocates a figure close to the minimum wage (2), high enough to cover basic necessities (around €1,000), which would allow people to turn down jobs they considered dull, anti-social and/or badly paid (3). It would address the different ways in which people contribute to society: through paid or unpaid work, training (before entering working life, or changing career), caring for relatives, voluntary work,creative work. One advocate of this approach in France, Baptiste Mylondo, also calls for drastic measures to reduce inequality: a highly progressive income tax, a wealth tax and a maximum income with a permitted differential of 1:4 (4).

The neoliberal version, as theorised by the US economist Milton Friedman (1912-2006) with his negative income tax (5), prescribes a basic income too low for people to get by without a job. Such an income, instead of putting workers in a stronger negotiating position, could work like a subsidy to employers, tempting them to cut workers’ pay. And it would be a ‘final settlement’, replacing existing welfare benefits — health insurance, unemployment and family benefits, old age pensions.

So the basic income could service diametrically opposed visions of the world and society. Nicole Teke and Yin Yue of the French Movement for a Basic Income (MFRB), founded in 2013 and with about 900 members, complain: ‘Some call us neoliberals, others say we’re communists.’ It’s hard to tell which way the debate is going: some see cats, others tigers. On the right, Marc de Basquiat, an engineer and a leading French theorist of the idea, said: ‘Two surveys of political party activists, a year apart, show that the concept is increasingly associated with “the left”. That’s very bad, because if it’s seen as a leftist fad, it will be even harder to make progress.’He felt that the Nuit Debout (Up All Night) gatherings, which discussed the basic income and its merits as compared with Bernard Friot’s salary for life idea (a salary not determined by market forces), hadn’t helped…

Corinne Morel Darleux, a member of the national secretariat of France’s Left Party (PG), was vexed. She encountered the idea eight years ago, thanks to Mylondo, through the Utopia Movement, which draws its members from Europe Ecology-The Greens (EELV) and the PG: ‘I feel it’s still the most subversive idea in politics. Except that it’s been adopted by all kinds of people, but in forms that are meaningless.’ There is nothing revolutionary about media-acclaimed experiments in the Netherlands and Finland. In the Dutch towns considering such a scheme, it is more like ‘a welfare reform inspired by some principles of the basic income’, according to economist Sjir Hoeijmakers.

Finnish experiment

Finland’s Centre Party, in government since April 2015, has campaigned for a basic income to improve the efficiency of social welfare, and to revive economic activity in a time of austerity by encouraging those on welfare onto the labour market. The principle has widespread support from the Finnish people, as well as political parties such as the Greens and the Left Alliance. The basic income would be independent of any income from employment, and would help eliminate inactivity traps — where returning to paid employment means risking a fall in income because of loss of benefits. After a final report, the government plans a two-year experiment starting early in 2017, but information published so far indicates that the targets have been lowered. The basic income for the pilot project will be only €550, on top of housing benefit, and will be paid to 10,000 people. Economist Otto Lehto, a member of the Finnish section of the Basic Income Earth Network, said:‘It’s very different in spirit from the Swiss referendum [see The Swiss debate]. It doesn’t set out to fight poverty, or establish a right to an income, even less to free people from wage slavery.’

French supporters, as yet few and often alone in their circles or political parties, are working together, though they are aware of their differences. ‘I like Baptiste [Mylondo] a lot, but he’s an idealist,’ said De Basquiat. ‘And limiting the income gap to a maximum of 1:4 would be a major blow to individual freedoms.’ French national assembly deputy Frédéric Lefebvre of Les Républicains (formerly the Union Pour un Mouvement Populaire, UMP), a former close associate of Nicolas Sarkozy and a candidate in the primary for the presidential election in 2017, said that Julien Bayou, a spokesman for EELV, took him to talk about the basic income with a homeless person living in a squat run by the Jeudi Noir (Black Thursday) association. During the national assembly debate on the Digital Republic bill in January, Lefebvre and Socialist deputy Delphine Batho defended amendments calling on the government to report to parliament on the feasibility of a basic income. ‘I totally accept the cross-party nature of this initiative,’ said Batho. ‘Parties are not producing any new ideas. The important work happens outside the party framework. And this is an issue that’s as divisive internally as it is externally. We don’t agree about everything, but we must strive to build ideological majorities.’

No one talked openly about dismantling social welfare, not even Lefebvre or Gaspard Koenig, founder of the neoliberal thinktank Génération Libre. The MFRB claims to be neither of the right nor the left, but its charter states that the introduction of a basic income ‘must not challenge public social insurance systems, but complete and enhance existing social protection.’ It could replace some French social security benefits funded by taxes, such as the active solidarity income (RSA) (6), but there is no talk of changing the insurance regime financed by contributions: pensions, unemployment, health insurance. Only family allowance would be replaced by a basic income, smaller than that for adults, paid to each child.

There is one exception: a report published in May by the Jean-Jaurès Foundation, which has close links to the French Socialist Party, had three funding scenarios inspired by concern not to generate additional debt, all of which would gut the social security system. The first would pay all adults €500 a month, but dismantle health and unemployment insurance; the second, which the authors considered more credible, would pay adults €750, but ‘recycle’ social security benefits, including pensions; only the third, which would pay adults €1,000, calls for extra deductions. Jean-Eric Hyafil of the MFRB, who is writing a thesis on the universal income, denounced the ‘huge errors’ in this report during a debate in Paris on 26 May withJérôme Héricourt, coordinator of the Jean-Jaurès Foundation’s working group, insisting that ‘a basic income is perfectly compatible with high social protection and public spending.’ Héricourt replied, with obvious embarrassment, that the report’s authors did not see the basic income as ‘the right solution to the problems of the 21st century’ but had not wanted to say so in the document, which had been written ‘in a spirit of neutrality’— with the result that the media took the scenarios as recommendations.

Pay everyone the same amount, whatever their circumstances: all advocates of the basic income agree there should be an end to the intrusion into private life of the current social security system, under which benefits are conditional on income and family situation. De Basquiat said: ‘It’s intolerable that people should be paid to count the number of toothbrushes that people receiving the RSA have in their bathroom, to make sure they are not living with someone, when they just want to have enough to eat.’ (The RSA for a couple is lower than for two single people.) Koenig took the same view: ‘We must fight poverty in the most effective and least paternalistic way possible, by giving people the minimum that they need, without interfering in their private life or checking that they are not actually work-shy.’ The economies achieved by making the basic income unconditional would also help to pay for it. Lefebvre emphasised the cost of setting norms, providing guidance, carrying out checks and imposing penalties. He also said the introduction of a basic income would create a virtuous circle of economies, due to ‘less delinquency, lower spending on healthcare [and] better education.’ Unlike other rightwing figures who have seized on the idea, he believes the basic income should be high, ‘between €800 and €1,000’.

‘As long as you are living comfortably’

Belgian philosopher Philippe Van Parijs revived the basic income concept in Europe in the early 1980s, under the title of universal allocation. As a former member of Belgium’s Ecolo party, he believes that the scope for people to organise their own life and work challenges the habits of thought of both right and left. ‘During a talk to the Flemish Liberal Party [VLD], I asked “Who here thinks that freedom is a core value?” They all raised their hands. So I said “Now, who thinks it should be reserved for the rich?” By contrast, at a meeting with Greek, Spanish and Italian activists from Syriza, Podemos and Rifondazione Comunistaat Bari in Puglia, I wondered if the left was right to restrict itself to defending the state and equality, leaving freedom to the right.’

There are still fundamental differences: Koenig and De Basquiat are trying to fight poverty, but not inequality. They advocate a ‘negative tax’ (allowance) of €450 per adult and €225 per child, to be funded by a 23% flat-rate tax on all income (7). This would be accompanied by higher wealth taxation, and the ending of exemptions from property income and financial income taxes. ‘This would make virtually no difference to the current balance of redistribution in France,’ said De Basquiat. ‘The rich would get very slightly less, and the poor very slightly more. But it would rationalise the system; it would end stigmatisation and paternalism; it would do away with threshold and trap effects; and it would be an effective way of fighting poverty.’Koenig and De Basquiat base their analysis on an absolute definition of poverty, rather than a relative one, which Koenig feels would be a ‘jealous’ definition: ‘It shouldn’t matter that other people are getting very rich, as long as you feel you are living comfortably.’

What other arguments are there? All advocates of a basic income talk about the number of jobs likely to disappear because of automation and digitisation. In Switzerland, the authors of the Unconditional Basic Income initiative marched through the streets dressed as robots, demanding to be allowed to work instead of humans. However, a recent OECD (Organisation for Economic Cooperation and Development) report tempers the conclusions of earlier studies predicting massive technological unemployment, stating that ‘9% of jobs are at high risk of automation’ and that ‘workers with a lower level of education are at the highest risk of displacement’ (8).

Hyafil said: ‘Nine percent is quite enough already. Especially when you add it to our current levels of unemployment. But I don’t believe all the talk about the end of work. Ecological transition, for example, is creating lots of jobs. As the economist Jean Gadrey says, aiming for lower growth doesn’t necessarily mean fewer jobs: quite the contrary. But we need to think about quality rather than quantity. And even with full employment, we would need a basic income to allow everyone to choose a job, not be subjected to one.’ US anthropologist David Graeber’s pamphlet about ‘bullshit jobs’ (those neither interesting nor socially useful) caused a major sensation (9). Former Greek finance minister Yanis Varoufakis, another advocate, believes that ‘the right to turn down a job is essential for a well functioning labour market and for a civilised society’ (10).

A basic income would also make people less worried about the future in a time of general insecurity. But it would risk validating the imbalance in the distribution of wealth between wages and business profits. That is clear when Lefebvre cites the example of earned income tax credit in the US (also adopted in the UK), with which the government supplements the incomes of the working poor. A basic income could also give free rein to the dismantling of labour legislation, and the undermining of wage gains by apps such as Uber. Batho said of France: ‘We must build a new social compromise, better suited to our times than the one we inherited at the Liberation, yet without making the basic income a tool of Uberisation.’ That may be difficult.

A degree of fatalism

Everything depends on the negotiating power workers would gain from the amount of the basic income, and from the deductions and other wealth redistribution systems in operation. But many advocates are as timid about this as the idea they support is bold. Van Parijs calls for a gradual introduction, starting with a small amount; Mylondo objects that ‘there is no guarantee that this small amount would subsequently be increased.’ The MFRB extols the emancipating effects — the paradigm change it would allow — but is satisfied by projects that recommend even a small amount, close to the current RSA. The MFRB has even collaborated with the very conservative Christine Boutin, leader of France’s Christian Democratic Party, who proposed a basic income of €400. This fits the MFRB’s declared apolitical stance, but is unacceptable to Mylondo, who has never been a member of the movement. He would rather have nothing than a cut-rate basic income: ‘I don’t insist absolutely on an unconditional income.’ Morel Darleux, too, denies being obsessed with the basic income.

When it comes to funding, the ‘realistic’ and ‘pragmatic’ argument suggests a degree of fatalism about the social and political balance of power. The MFRB is part of the Quantitative Easing for People campaign, which calls on the European Central Bank (ECB) to use its power to create new money to help ordinary people directly, rather than private banks. It sees this as an opportunity to build the foundations for a European universal income. The ECB has not ruled out ‘helicopter money’, paid to everyone to help revive demand, if its efforts to fight (potentially devastating) deflation are unsuccessful. But the MFRB is far more cautious on inequality. Hyafil feels there is no point in picking on the richest, which could exacerbate tax evasion, and recommends a ‘consensual’, ‘centrist’ approach, to attract support. ‘At the Liberation, the bosses were keeping a low profile because they had collaborated [with the Nazis]; that is no longer the case,’ said Martine Alcorta, EELV vice-chair of the Aquitaine regional council, which is preparing for a basic income experiment. De Basquiat believes ‘a war or two’ will be necessary before there is majority support for a leftwing basic income. The idea that the fight against tax fraud could at last be effective, as many supporters hope, made him smile: ‘If there was any real will to end it, they’d have done it a long time ago.’

As with any progressive project, the leftwing version of the basic income is blocked by the lack of a government capable of implementing it. As the idea becomes popular, there is also a risk that it will become distorted. For the most part, the concept still arouses indifference or disapproval, but some view it as a convenient lifeline ahead of France’s legislative and presidential elections in 2017, at a time when new ideas are in short supply and politics are discredited. This spring, at the height of the debate (and street battles) over France’s changes to its labour law, Guillaume Mathelier, Socialist mayor of Ambilly (Haute-Savoie department) who wrote his thesis on the universal income, revealed that the Socialist Party’s first secretary, Jean-Christophe Cambadélis (a sceptic on the subject), had asked him to get people in the party talking about it. Prime Minister Manuel Valls said on Facebook in April that he wanted to ‘start considering a universal income’, though he immediately specified that it would not be paid to everyone, as that ‘would be too costly and would be pointless’. He had no objection to a universal income, provided it was not actually universal.

But there seems to be little hope of establishing the right to a sufficient income in a society stifled by austerity and angry talk of state handouts, where the image of work is coloured, in Mathelier’s words, by ‘the myth of original sin’. Morel Darleux feels the issue should not be rushed: ‘If it’s a matter of calling for urgent action, I prefer to demand that the minimum wage be raised, or that people employed on a casual basis in public services should be given permanent jobs.These measures would restore previous gains, whereas a basic income would be conquering new ground. For me, the debates it provokes are as interesting as its actual implementation. The journey is as important as the getting there. You only have to mention the idea to start a passionate debate on what we want to do with our lives, and how society should be organised.’ Taking the time to fight the cultural and political battle may be the best way to ensure that the kitten, once home, won’t turn into a tiger and devour its owners.

Mona Chollet

Mona Chollet is a member of Le Monde diplomatique’s editorial team.

Translated by Charles Goulden

(1) Debate at the Finnish embassy in Paris, 3 March 2016.

(2) The French net minimum monthly wage for 2016 is €1,141.

(3) See ‘Special Report: a Basic Minimum Income’, Le Monde diplomatique, English edition, May 2013.

(4) See Sam Pizzigati,‘Enough is enough’, Le Monde diplomatique, English edition, February 2012.

(5) Milton Friedman, Capitalism and Freedom, University of Chicago Press, 2002 (first published 1962).

(6) French in-work welfare benefit aimed at reducing the barrier to returning to work. The basic rate is €524.68 for a single person and €787.02 for a couple.

(7) They believe housing benefit should be a separate allowance reflecting individual circumstances.

(8) ‘Automation and independent work in a digital economy’ (PDF), Policy Brief on the Future of Work, Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) Paris, May 2016.

(9) David Graeber, ‘On the phenomenon of bullshit jobs’, Strike!, 17 August 2013.

(10) Yanis Varoufakis, ‘Technical change turns basic income into a necessity’, presentation at the Future of Work Conference, Gottlieb Duttweiler Institute, Zurich, 5 May 2016.

source: http://mondediplo.com/2016/08/10income

Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα: Μια επαναστατική ιδέα… ή μήπως όχι; – Mona Chollet

Από το Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός ώς τη Σίλικον Βάλεϊ ή τις συνελεύσεις του κινήματος των Άγρυπνων στην Γαλλία, εδώ και μερικούς μήνες το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα βρίσκεται στα χείλη όλων. Η Φινλανδία δηλώνει ότι επιθυμεί την καθιέρωσή του, ενώ οι Ελβετοί τον Ιούνιο διοργάνωσαν σχετικό δημοψήφισμα. Ωστόσο, μια πραγματική άβυσσος χωρίζει την ουτοπία που προωθούν ορισμένοι, ελπίζοντας ότι θα οδηγήσει στη χειραφέτηση του ανθρώπου, από την περιορισμένης εμβέλειας μεταρρύθμιση που επιθυμούν κάποιοι άλλοι.

«Όταν γίνεται λόγος για τη θέσπιση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος χωρίς να διευκρινίζεται τι ακριβώς εννοούμε με αυτόν τον όρο, ισοδυναμεί με μια συζήτηση περί υιοθέτησης ενός αιλουροειδούς από μια οικογένεια, χωρίς ωστόσο και να διευκρινίζεται αν θα πρόκειται για γατάκι ή για τίγρη», παρατηρεί ο Όλι Κάνγκας, διευθυντής ερευνών του Kela, του φινλανδικού ινστιτούτου κοινωνικής προστασίας (1). Όμως, εδώ και μερικούς μήνες, αυτή η ιδέα βρίσκει ολοένα μεγαλύτερη απήχηση, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και σε άλλες περιοχές του κόσμου –και οι πρώιμοι οπαδοί της δεν μπορούν να ξεφύγουν από την εντύπωση ότι, μπροστά στα ορθάνοιχτα από την έκπληξη μάτια τους, ξεπηδάνε γατάκια, τίγρεις κι ένα πλήθος παράξενα υβριδικά πλάσματα.

Βέβαια, όλος ο κόσμος συμφωνεί σε έναν στοιχειώδη ορισμό του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, από τη στιγμή της γέννησής του μέχρι τον θάνατό του, κάθε άτομο θα λαμβάνει ανά τακτά χρονικά διαστήματα –χωρίς καμία προϋπόθεση και αντάλλαγμα– ένα ποσό το οποίο θα προστίθεται στα υπόλοιπα εισοδήματα που θα αποκομίζει (για παράδειγμα από την εργασία). Στις αριστερές εκδοχές της ιδέας προτείνεται ένα ποσό το οποίο θα προσεγγίζει τον κατώτατο μισθό (2) και, σε κάθε περίπτωση, θα είναι αρκετά υψηλό ώστε να καλύπτει τις βασικές βιοτικές ανάγκες (γύρω στα 1.000 ευρώ) : το εισόδημα αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει σε ένα άτομο να αρνηθεί μια θέση εργασίας την οποία θεωρεί μη ενδιαφέρουσα, ανθυγιεινή ή κακοπληρωμένη (3). Το ζητούμενο είναι να αναγνωριστούν έτσι οι διάφορες μορφές που μπορεί να λάβει η συμβολή κάθε ατόμου στην κοινωνία: εργασία (αμειβόμενη ή μη), επαγγελματική κατάρτιση (πριν από την είσοδο στην επαγγελματική ζωή ή επανακατάρτιση για αλλαγή επαγγέλματος), βοήθεια που παρέχεται στους οικείους, δραστηριοποίηση στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καλλιτεχνική δημιουργία κ.λπ. Ένας από τους υπέρμαχους αυτής της μορφής του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος στη Γαλλία, ο Μπατίστ Μυλοντό (4), συνδέει την ιδέα και με άλλα δραστικά μέτρα για τη μείωση των ανισοτήτων: φόρος εισοδήματος με έντονα κλιμακούμενους φορολογικούς συντελεστές, φόρος επί της περιουσίας, καθιέρωση μέγιστου επιτρεπόμενου εισοδήματος (με κλίμακα από το 1 έως το 4) (5).

Διακομματικές συμμαχίες

Στην άλλη άκρη του φάσματος, στη φιλελεύθερη εκδοχή του μέτρου –που θεωρητικοποιήθηκε από τον Αμερικανό οικονομολόγο Μίλτον Φρίντμαν (1912-2006) (6)– το ποσό είναι τόσο χαμηλό ώστε κάποιος να μην μπορεί να αποφύγει την εργασία. Σε μια τέτοια περίπτωση, αντί να ενισχύει τη διαπραγματευτική εξουσία των εργαζόμενων, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα θα λειτουργούσε ως επιδότηση των εργοδοτών, που θα έμπαιναν στον πειρασμό να μειώσουν τους μισθούς. Επιπλέον, θα λειτουργούσε ως «οριστικός διακανονισμός», υποκαθιστώντας όλες τις υπάρχουσες κοινωνικές παροχές (υγείας, γήρατος, ανεργίας, οικογενειακών επιδομάτων κ.λπ.). Με λίγα λόγια, το εργαλείο αυτό θα μπορούσε να τεθεί στην υπηρεσία διαμετρικά αντίθετων κοινωνικών προγραμμάτων και κοσμοθεωριών. «Άλλοτε μας αντιμετωπίζουν ως νεοφιλελεύθερους κι άλλοτε ως κομμουνιστές», στενάζουν η Νικόλ Τεκ κι ο Γιουέ Γιν, μέλη του Γαλλικού Κινήματος για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (MFRB), που ιδρύθηκε το 2013 και αριθμεί 900 περίπου μέλη.

Προς ποιον από τους δύο πόλους κλίνει σήμερα ο δημόσιος διάλογος; Περιέργως, οι αναλύσεις αποκλίνουν: ορισμένοι βλέπουν γατάκια, ενώ άλλοι βλέπουν τίγρεις. Στα δεξιά, ο μηχανικός Μαρκ ντε Μπασκιά, ένας από τους κυριότερους θεωρητικούς υποστηρικτές της ιδέας στη Γαλλία, παρατηρεί: «Δύο έρευνες που πραγματοποιήθηκαν με διαφορά ενός έτους σε μέλη πολιτικών κομμάτων αποδεικνύουν ότι η ιδέα αποκτά ολοένα και περισσότερο “αριστερή” χροιά. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ενοχλητική εξέλιξη γιατί, εάν εκλαμβάνεται ως μια τρέλα των αριστεριστών, θα δυσκολευτεί ακόμη περισσότερο να προχωρήσει». Οι συνελεύσεις των Άγρυπνων, όπου συζητήθηκε διεξοδικά το ζήτημα του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του σε σχέση με τον ισόβιο μισθό που θεωρητικοποίησε ο Μπερνάρ Φριό (7), δεν διόρθωσαν την κατάσταση…

Εξίσου ενοχλημένη, αλλά για τους εντελώς αντίθετους λόγους, είναι και η Κορίν Μορέν Νταρλέ, μέλος της εθνικής γραμματείας του γαλλικού Κόμματος της Αριστεράς (ΡG). Ανακάλυψε το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα πριν από οκτώ περίπου χρόνια, μαζί με τον Μυλοντό, στους κόλπους του Mouvement Utopia (κίνημα στο οποίο συμμετέχουν μέλη των Πράσινων και του ΡG): «Για μένα παραμένει η πιο ανατρεπτική ιδέα στο πολιτικό πεδίο. Μόνο που σήμερα την βλέπω να υιοθετείται παντού, με μια μορφή που στερείται του αρχικού νοήματός της». Πράγματι, οι πειραματικές εφαρμογές της που γνώρισαν μεγάλη προβολή από τα μέσα ενημέρωσης, στην Ολλανδία και στην Φινλανδία για παράδειγμα, δεν έχουν τίποτα το επαναστατικό. Στις 20 ολλανδικές πόλεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο υιοθέτησης του μέτρου, πρόκειται μάλλον για μια «μεταρρύθμιση της κοινωνικής προστασίας εμπνευσμένη από ορισμένες αρχές του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος», διευκρινίζει ο οικονομολόγος Σίαρ Χουιμάκερς.

Στο Ελσίνκι, το Κόμμα του Κέντρου, που βρίσκεται στην κυβέρνηση από το 2015, έκανε καμπάνια υπέρ του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Σε αυτό βλέπει ένα μέσο για τη βελτίωση της κοινωνικής προστασίας σε ένα πλαίσιο λιτότητας, καθώς και για την ενθάρρυνση της απασχόλησης μέσω της ώθησης των δικαιούχων των κοινωνικών βοηθημάτων προς την αγορά εργασίας. Συνδυασμένο με μια θέση εργασίας, το ελάχιστο εισόδημα θα μπορούσε να εξουδετερώσει την «παγίδα της αεργίας», δηλαδή τον κίνδυνο η επιστροφή στην αμειβόμενη εργασία να καταλήγει σε μείωση του εισοδήματος λόγω της απώλειας των κοινωνικών παροχών, με αποτέλεσμα την εκ νέου επιλογή της ανεργίας. Το μέτρο υποστηρίζεται ευρύτατα από τον πληθυσμό της χώρας, αλλά και από τους Πράσινους και την Αριστερή Συμμαχία. Αναμένεται ότι μια οριστική έκθεση θα επιτρέψει την δρομολόγηση –στις αρχές του 2017– μιας διετούς πειραματικής εφαρμογής του μέτρου· ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα δείχνουν πως οι αρχικές φιλοδοξίες έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω. Το πιλοτικό πρόγραμμα προβλέπει ένα εισόδημα της τάξης των μόλις 550 ευρώ, στο οποίο μπορεί να προστεθεί η επιδότηση ενοικίου, και καταβάλλεται σε 10.000 άτομα. «Το πνεύμα είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο του ελβετικού δημοψηφίσματος [βλ. σχετικό θέμα στο επόμενο τεύχος]», επιμένει ο Ότο Λέχτο, μέλος του φινλανδικού τμήματος του Basic Income Earth Network (BIEN, Παγκόσμιο Δίκτυο για το Βασικό Εισόδημα). «Δεν τίθεται θέμα ούτε καταπολέμησης της φτώχειας ούτε καθιέρωσης του δικαιώματος στο εισόδημα, πόσο μάλλον της απελευθέρωσης από την εργασία».

Ακόμη λιγοστοί και συχνά απομονωμένοι εντός του κοινωνικού περιγύρου ή του πολιτικού σχηματισμού τους, οι Γάλλοι υπέρμαχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος συντονίζουν τη δράση τους, χωρίς ωστόσο και να ξεχνούν όλα όσα τους χωρίζουν. «Συμπαθώ πολύ τον Μπατίστ [Μυλοντό], όμως είναι ιδεαλιστής», δηλώνει ο ντε Μπασκιά. «Και επιπλέον, όταν επιθυμείς να περιορίσεις τα εισοδήματα σε μια κλίμακα από το 1 έως το 4 είναι, όπως και να το κάνουμε, ένας σοβαρός περιορισμός των ατομικών ελευθεριών!». Παλαιότερα στον στενό κύκλο του Νικολά Σαρκοζί, ο βουλευτής Φρεντερίκ Λεφέμπρ, του (δεξιού) κόμματος των Ρεπουμπλικανών, υποψήφιος στις προκριματικές εκλογές του κόμματός του για το πρόσωπο που θα το εκπροσωπήσει στις προεδρικές εκλογές του 2017, αφηγείται πώς ο Ζυλιέν Μπαγιού, εκπρόσωπος Τύπου του Ευρώπη Οικολογία – Πράσινοι (EELV), τον πήγε σε μια κατάληψη της κολλεκτίβας Μαύρη Πέμπτη για να συζητήσει με έναν άστεγο σχετικά με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Τον Ιανουάριο του 2016, υπερασπίστηκε στην Εθνοσυνέλευση από κοινού με τη σοσιαλίστρια συνάδελφό του Ντελφίν Μπατό, στο πλαίσιο της συζήτησης του «Νόμου για την Ψηφιακή Δημοκρατία», τροπολογίες που ζητούσαν από την κυβέρνηση να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο επίσημη έκθεση για το κατά πόσο είναι εφικτή η καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. «Αναλαμβάνω πλήρως τη διακομματική διάσταση του διαβήματος αυτού», σχολιάζει η Μπατό. «Τα κόμματα δεν παράγουν πλέον ούτε μία καινούργια ιδέα. Τα ουσιώδη λαμβάνουν χώρα έξω από αυτά. Κι αυτό το ζήτημα δημιουργεί τομές, τόσο στο εσωτερικό τους όσο και έξω από αυτά. Δεν συμφωνούμε στα πάντα, οφείλουμε όμως να εργαστούμε για τη δημιουργία πλειοψηφιών συγκροτημένων γύρω από ιδέες».

Κανείς από τους συνομιλητές μας δεν διακηρύσσει ανοιχτά την πλήρη διάλυση του υφιστάμενου συστήματος κοινωνικής προστασίας. Ούτε καν ο Λεφέμπρ ή ο Γκασπάρ Κενίγκ, ιδρυτής της φιλελεύθερης δεξαμενής σκέψης Ελεύθερη Γενιά. Αν και το MFRB δηλώνει ότι «δεν ανήκει ούτε στην Αριστερά ούτε στη Δεξιά», διευκρινίζει στον καταστατικό χάρτη του ότι το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα «δεν θα πρέπει να αμφισβητεί τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, αλλά να συμπληρώνει και να βελτιώνει την υφιστάμενη κοινωνική προστασία». Θα μπορούσε να αντικαταστήσει ορισμένες από τις παροχές του συστήματος αλληλεγγύης που χρηματοδοτούνται από τη φορολόγηση, όπως το RSA (Εισόδημα Ενεργού Αλληλεγγύης) (8), κανείς όμως δεν υποστηρίζει ότι θα έπρεπε να θιγεί το ασφαλιστικό καθεστώς που χρηματοδοτείται από τις εισφορές των ασφαλισμένων (συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, επιδόματα ανεργίας). Μονάχα τα οικογενειακά επιδόματα θα αντικαθίσταντο από τη χορήγηση σε κάθε παιδί ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, το ύψος του οποίου θα ήταν χαμηλότερο από εκείνο των ενηλίκων.

Μία εξαίρεση υπάρχει μόνο: σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Μάιο (9), το ίδρυμα Ζαν Ζορές, προσκείμενο στο γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, προτείνει τρία σενάρια χρηματοδότησης όπου κυριαρχεί το μέλημα «να μην δημιουργηθεί περαιτέρω υπερχρέωση» –και έτσι προτείνουν χωρίς περιστροφές την αποψίλωση της κοινωνικής ασφάλισης. Το πρώτο προβλέπει τη χορήγηση ποσού 500 ευρώ τον μήνα σε όλους τους ενήλικες, με αντάλλαγμα την επί της ουσίας κατάργηση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και των επιδομάτων ανεργίας. Το δεύτερο, το οποίο οι συγγραφείς της έκθεσης θεωρούν ως το πλέον αξιόπιστο, προβλέπει ποσό 750 ευρώ, αλλά «ανακυκλώνει» και τις συνταξιοδοτικές παροχές. Το τρίτο προβλέπει ποσό 1.000 ευρώ με τις ίδιες προδιαγραφές, αλλά προϋποθέτει επιπλέον παρακρατήσεις. Εμβρόντητος, ο Ζαν-Ερίκ Υαφίλ, μέλος του MFRB και οικονομολόγος, ο οποίος ετοιμάζει μια διδακτορική διατριβή πάνω στο οικουμενικό εισόδημα, κατήγγειλε τις «χονδροειδείς βλακείες» που περιέχονται στην έκθεση, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης με τον Ζερόμ Ερικούρ, συντονιστή της ομάδας εργασίας του ιδρύματος, που έγινε στις 26 Μαΐου 2016 σε ένα παρισινό καφέ. «Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα είναι απόλυτα συμβατό με την κοινωνική προστασία και με τις υψηλές δημόσιες δαπάνες!», εξερράγη. Αμήχανος, ο Ερικούρ απάντησε ότι οι συντάκτες της έκθεσης δεν έβλεπαν το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ως «την ορθή λύση για τα προβλήματα του 21^ου αιώνα», αλλά δεν θέλησαν να το διευκρινίσουν μέσα στο κείμενο, το οποίο συντάχθηκε «με πνεύμα ουδετερότητας». Ουδετερότητας τόσο μεγάλης, ώστε τα σενάρια που επεξεργάστηκαν με μισή καρδιά αναπαράχθηκαν από τον Τύπο λες και επρόκειτο για τις εισηγήσεις τους…

Το ίδιο ποσό για τον καθένα, όποια κι αν είναι η κατάστασή του: όλοι οι υπέρμαχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος συμφωνούν ότι πρέπει να σταματήσει η εισβολή στην ιδιωτική ζωή που συνεπάγεται το σημερινό σύστημα κοινωνικής αλληλεγγύης, του οποίου οι παροχές δίνονται υπό όρους (ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση, το εισόδημα κ.ο.κ.). «Είναι απαράδεκτο να πληρώνονται ελεγκτές για να πηγαίνουν να μετρήσουν τις οδοντόβουρτσες στο μπάνιο των δικαιούχων του RSA, προκειμένου να διαπιστώσουν μήπως συζούν με κάποιο άτομο (10), τη στιγμή που αυτοί οι άνθρωποι το μόνο που θέλουν είναι να χορτάσουν την πείνα τους!», εκτιμά ο ντε Μπασκιά. Το ίδιο υποστηρίζει και ο Κενίγκ: «Οφείλουμε να αγωνιστούμε ενάντια στη φτώχεια με τρόπο περισσότερο αποτελεσματικό και λιγότερο πατερναλιστικό, προσφέροντας στον κόσμο το ελάχιστο ποσό που χρειάζεται για να ζήσει, δίχως να ανακατευόμαστε στην προσωπική ζωή του ή να ελέγχουμε κατά πόσον είναι αφοσιωμένος στην αξία της εργασίας». Εξάλλου, η εξοικονόμηση πόρων που θα προέκυπτε από τη χορήγηση ενός ποσού χωρίς όρους θα συνεισέφερε στη χρηματοδότηση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος: ο κ. Λεφέμπρ υπογραμμίζει το κόστος που συνεπάγεται σήμερα «η παραγωγή του νομοθετικού πλαισίου, η διεκπεραίωση των αιτημάτων του κοινού, ο έλεγχος των δικαιούχων και οι κυρώσεις κατά των παραβατών». Επισημαίνει επίσης τον «ενάρετο κύκλο» των εξοικονομήσεων που θα προέκυπταν χάρη σε αυτό το μέτρο: «Μικρότερη παραβατικότητα, χαμηλότερες δαπάνες υγείας, υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο…». Αντίθετα δε με τις υπόλοιπες προσωπικότητες της Δεξιάς που έχουν υιοθετήσει το μέτρο, έχει ταχθεί υπέρ ενός υψηλού ποσού, «μεταξύ 800 και 1.000 ευρώ».

Μείγμα τόλμης και διστακτικότητας

Η επανεμφάνιση της έννοιας στην Ευρώπη, με την ονομασία «οικουμενικό επίδομα» οφείλεται στον Βέλγο φιλόσοφο Φιλίπ βαν Παρέις, στις αρχές της δεκαετίας του 1980,. Πρώην μέλος του κόμματος των Οικολόγων, θεωρεί ότι η αναγνώριση της δυνατότητας κάθε ατόμου να οργανώνει τη ζωή του και την εργασία του όπως εκείνο επιθυμεί ανατρέπει τα διανοητικά βολέματα τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς. Όπως διηγείται, «κατά τη διάρκεια μιας παρέμβασής μου ενώπιον του φλαμανδικού Φιλελεύθερου Κόμματος ρώτησα: “Ποιος από εσάς θεωρεί ότι η ελευθερία είναι μια αξία που έχει πρωταρχική σημασία;” Όλος ο κόσμος σήκωσε το χέρι του. Στη συνέχεια, πρόσθεσα: “Και τώρα, ποιος από εσάς πιστεύει ότι μονάχα οι πλούσιοι πρέπει να έχουν αυτήν τη δυνατότητα;” Αντίθετα, μια συνάντησή μου με μέλη ελληνικών, ισπανικών και ιταλικών πολιτικών κινήσεων –του ΣΥΡΙΖΑ, τωνPodemos και της Rifondazione Comunista– στο Μπάρι της Απουλίας, μου έδωσε την ευκαιρία να αναρωτηθώ μήπως η Αριστερά κακώς περιορίζεται στην υπεράσπιση του κράτους και της ισότητας, εγκαταλείποντας την αξία της ελευθερίας στη Δεξιά».

Προφανώς, εξακολουθούν να υφίστανται θεμελιώδεις διαφορές: ο Κενίγκ και ο ντε Μπαστιά, οι οποίοι έχουν εκπονήσει ένα κοινό πρόγραμμα, έχουν ως στόχο την καταπολέμηση της φτώχειας, όχι όμως και των ανισοτήτων (11). Προτείνουν έναν αρνητικό φόρο (επίδομα) 450 ευρώ ανά ενήλικα και 225 ευρώ ανά τέκνο, χρηματοδοτημένο από έναν φόρο με ενιαίο συντελεστή 23% για όλα τα εισοδήματα (12). Προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις ενός τέτοιου τύπου φορολόγησης στην αναδιανομή των εισοδημάτων, προτείνουν αύξηση των εισφορών επί της περιουσίας, κατάργηση των απαλλαγών για τα εισοδήματα που προέρχονται από ακίνητα ή από τον χρηματοοικονομικό τομέα κ.ο.κ. «Όλα αυτά δεν θα άλλαζαν σχεδόν καθόλου την υφιστάμενη ισορροπία της κατανομής του πλούτου στη Γαλλία», εξηγεί ο ντε Μπασκιά. «Οι πλούσιοι θα κέρδιζαν κάτι λιγότερο και οι φτωχοί κάτι περισσότερο. Θα εξορθολογιζόταν όμως το σύστημα: θα έμπαινε τέλος στον στιγματισμό και τον κρατικό πατερναλισμό, θα εξαλείφονταν τα φαινόμενα που οδηγούν στην επιλογή της αεργίας έναντι της χαμηλά αμειβόμενης απασχόλησης –και επιπλέον θα αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά η ακραία φτώχεια». Βασίζονται σε έναν «απόλυτο» και όχι «σχετικό» ορισμό της φτώχειας καθώς η τελευταία, εκτιμά ο Κενίγκ, αποτελεί ουσιαστικά προϊόν «ζήλειας»: «Δεν θα έπρεπε να σας νοιάζει που κάποιοι άλλοι γίνονται πολύ πλούσιοι, τη στιγμή που εσείς έχετε την αίσθηση ότι ζείτε καλά».

Ποια άλλα επιχειρήματα θα δικαιολογούσαν την καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος; Όλοι οι συνομιλητές μας επικαλούνται τον αριθμό των θέσεων εργασίας που είναι καταδικασμένες να εξαφανιστούν εξαιτίας της αυτοματοποίησης και της ψηφιοποίησης της παραγωγής. Στην Ελβετία, οι πρωτεργάτες της πρωτοβουλίας «Για ένα άνευ όρων ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα» παρέλασαν στους δρόμους μεταμφιεσμένοι σε ρομπότ που εκδήλωναν την επιθυμία τους να εργαστούν, παίρνοντας τις δουλειές των ανθρώπων. Εντούτοις, μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ μετριάζει τις εκτιμήσεις παλαιότερων μελετών που πρόβλεπαν «μαζική ανεργία, οφειλόμενη στην τεχνολογία»: εκτιμά ότι μόνο 9% των θέσεων εργασίας «παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο αυτοματοποίησης», προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι οι πλέον εκτεθειμένοι εργαζόμενοι είναι εκείνοι «με το χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης(13)».

«Το 9% θα ήταν ήδη ένα τεράστιο ποσοστό», σχολιάζει ο Υαφίλ. «Ιδίως αν προστεθεί στο τρέχον ποσοστό ανεργίας! Ωστόσο, δεν πιστεύω στη ρητορική περί του “τέλους της εργασίας”. Για παράδειγμα, η μετάβαση σε ένα οικολογικό μοντέλο δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Και όπως υποστηρίζει ο οικονομολόγος Ζαν Γκαντρέ, όταν ο στόχος είναι η χαμηλότερη οικονομική μεγέθυνση, αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα και λιγότερες θέσεις εργασίας –το αντίθετο μάλιστα! Θα πρέπει όμως να είμαστε σε θέση να ανησυχούμε για την ποιότητα των θέσεων εργασίας και όχι για την ποσότητά τους. Και, ακόμα και αν επιτυγχανόταν η πλήρης απασχόληση, θα απαιτούνταν ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ώστε καθένας να έχει τη δυνατότητα να επιλέγει την εργασία του και όχι να την υφίσταται». Ο λίβελος του Αμερικανού ανθρωπολόγου Ντέιβιντ Γκρέμπερ, σημαντικής μορφής του κινήματος Occupy Wall Street, ενάντια στις «bullshit jobs» (τιποτένιες θέσεις εργασίας, χωρίς ενδιαφέρον και κοινωνική χρησιμότητα), είχε σημαντική απήχηση (14). Ένας ακόμη οπαδός του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, ο Έλληνας πρώην υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης, εκτιμά ότι η δυνατότητα να αρνηθεί κάποιος μια θέση εργασίας είναι «θεμελιώδους σημασίας, τόσο για μια πολιτισμένη κοινωνία όσο και για μια αγορά εργασίας που λειτουργεί σωστά (15)».

Το ζητούμενο είναι επίσης να διασφαλιστεί η ελευθερία επιλογής των προσωπικών διαδρομών σε μια στιγμή γενικευμένης επισφάλειας –με τον κίνδυνο να παγιωθεί η ανισόρροπη διανομή του πλούτου ανάμεσα στους μισθούς και στα κέρδη. Κάτι τέτοιο γίνεται φανερό όταν ο κ. Λεφέμπρ αναφέρει το παράδειγμα του Earned Income Tax Credit, μέσω του οποίου το αμερικανικό κράτος συμπληρώνει το εισόδημα ορισμένων φτωχών εργαζομένων. Υπάρχει και ένας ακόμη σκόπελος: ότι η καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος μετατρέπεται σε αφορμή για την κατεδάφιση του εργατικού δικαίου και των μισθολογικών κατακτήσεων, με τον τρόπο που γίνεται από επιχειρήσεις όπως η Uber (16). Όπως συνοψίζει η Ντελφίν Μπατό: «Οφείλουμε να δημιουργήσουμε έναν νέο κοινωνικό συμβιβασμό, πιο προσαρμοσμένο στη δική μας εποχή από εκείνον που μας κληροδότησε η Απελευθέρωση (17), χωρίς όμως και να μετατραπεί το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα σε δεκανίκι για την “ουμπεροποίηση” των πάντων.» Πως όμως μπορούμε να είμαστε σίγουροι γι’ αυτό;

Τα πάντα εξαρτώνται από τη διαπραγματευτική δύναμη που θα έδινε στους εργαζομένους το ύψος του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματός τους, καθώς επίσης και το επίπεδο της φορολόγησης και της αναδιανομής του πλούτου. Όμως, ως προς αυτά τα ζητήματα, η μεγάλη διστακτικότητα πολλών υπερμάχων του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος έρχεται σε αντίθεση με την τόλμη της ιδέας που εκφράζουν. Ο βαν Παρέις συνηγορεί υπέρ μιας σταδιακής καθιέρωσης του μέτρου, ξεκινώντας με τη χορήγηση ενός χαμηλού ποσού. Όμως, αντιτείνει ο Μυλοντό, «τίποτα δεν μας εγγυάται ότι ένα χαμηλό ποσό στη συνέχεια θα αυξηθεί». Το MFRB εξυμνεί τις χειραφετικές δυνατότητες αυτού του μέτρου και την «αλλαγή παραδείγματος» που θα μπορούσε να επιφέρει, ωστόσο εκφράζει την ικανοποίησή του για όλα τα σχέδια που παρουσιάζονται, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που προτείνουν χορήγηση ενός χαμηλού ποσού, αντίστοιχου λίγο-πολύ με το σημερινό RSA. Η οργάνωση συνεργάστηκε ακόμα και με την υπερσυντηρητική Κριστίν Μπουτέν (18), πρόεδρο του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, όταν πρότεινε ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ύψους 400 ευρώ. Μια τοποθέτηση συνεπής με την απολιτική στάση του κινήματος, αλλά που απωθεί τον Μυλοντό, ο οποίος δεν εντάχθηκε ποτέ στο MFRB. Καλύτερα «καθόλου, παρά ένα εγγυημένο εισόδημα της πλάκας. Δεν αποδέχομαι άνευ όρων οποιαδήποτε πρόταση για την χορήγηση εισοδήματος σε όλους», λέει. Αλλά και η Μορέλ Νταρλέ αποκρούει με τη σειρά της κάθε «φετιχισμό».

Όταν τίθεται το ζήτημα της χρηματοδότησης του μέτρου, το επιχείρημα του «ρεαλισμού» και του «πραγματισμού» σηματοδοτεί μια μάλλον μοιρολατρική αποδοχή του υπάρχοντος πολιτικού και κοινωνικού συσχετισμού δυνάμεων. Το MFRB συμμετέχει στην εκστρατεία «Ποσοτική χαλάρωση για τον λαό», που αγωνίζεται ώστε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να θέσει την πρωτοβουλία της για δημιουργία χρήματος στην υπηρεσία των πολιτών και όχι των ιδιωτικών τραπεζών. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο βλέπει την ευκαιρία να τεθούν οι βάσεις για ένα ευρωπαϊκό οικουμενικό εισόδημα. Εξάλλου, η ΕΚΤ δεν αποκλείει την προσφυγή στο «χρήμα από το ελικόπτερο», που μοιράζεται εξίσου σε όλους, προκειμένου να τονωθεί η κατανάλωση. Όμως, το MFRB αποδεικνύεται πολύ πιο διστακτικό στο ζήτημα των ανισοτήτων. Ο Υαφίλ θεωρεί περιττό «να χτυπάμε τους πλούσιους», καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος να αυξηθεί η φοροδιαφυγή, και ζητά μια «κεντρώα» και «συναινετική» προσέγγιση, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποδοχή του μέτρου. «Την εποχή της Απελευθέρωσης, τα αφεντικά προσπαθούσαν να κρατήσουν χαμηλό προφίλ γιατί είχαν συνεργαστεί με τον κατακτητή. Κάτι τέτοιο πλέον δεν ισχύει!», παρατηρεί η Μαρτίν Αλκορτά, αντιπρόεδρος (από τους Πράσινους – EELV) του περιφερειακού συμβουλίου της Ακουιτανίας, η οποία προετοιμάζει την πειραματική εφαρμογή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Ο ντε Μπασκιά εκτιμάει ότι, μέχρι να καταστεί δυνατόν να συγκεντρωθεί μια πλειοψηφία γύρω από την αριστερή εκδοχή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, θα χρειαστούν «ένας ή δύο πόλεμοι»… Η υπόθεση ότι θα υπάρξει επιτέλους αποτελεσματική πάταξη της φοροδιαφυγής (19), κάτι που εύχονται πολλοί υπέρμαχοι του μέτρου, τον κάνει να χαμογελάει: «Αν υπήρχε πραγματική βούληση να μπει τέλος σε αυτήν την κατάσταση, θα το είχαμε κατορθώσει εδώ και πολύ καιρό!».

Όπως κάθε προοδευτικό πρόγραμμα, η αριστερή εκδοχή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος προσκρούει στην απουσία μιας εξουσίας που θα μπορούσε να το υλοποιήσει. Σε αυτό προστίθεται, στον βαθμό που μια τέτοια πρόταση κερδίζει μεγάλη δημοφιλία, ο ολοένα μεγαλύτερος κίνδυνος της αλλοίωσης. Όσο κι αν η ιδέα της καθιέρωσης ενός οικουμενικού εισοδήματος ακόμη προκαλεί επί της ουσίας αδιαφορία ή αποδοκιμασία, μοιάζει σε ορισμένους βολική σανίδα σωτηρίας, δεδομένου ότι στη Γαλλία πλησιάζουν οι βουλευτικές και οι προεδρικές εκλογές του 2017 μέσα σε μια συγκυρία έλλειψης νέων ιδεών και απαξίωσης της πολιτικής δράσης. Την περασμένη άνοιξη, ενώ μαινόταν η μάχη ενάντια στον νόμο της κυβέρνησης Βαλς για τα εργασιακά, ο Γκυγιόμ Ματελιέ, σοσιαλιστής δήμαρχος της πόλης Αμπιγύ της Άνω Σαβοΐας και συντάκτης μιας διατριβής για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, δήλωνε ότι ο γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ζαν-Κριστόφ Καμπαντελίς τον επιφόρτισε να «προωθήσει την ιδέα» στο εσωτερικό του κόμματος, αν και ο ίδιος την αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό. Όσο για τον πρωθυπουργό Μανυέλ Βαλς, δήλωσε στις 19 Απριλίου στο Facebook ότι επιθυμεί «να δρομολογήσει το ζήτημα του οικουμενικού εισοδήματος», προσθέτοντας αμέσως μετά ότι δεν θα πρόκειται για ένα επίδομα που θα «χορηγείται σε όλους», καθώς «κάτι τέτοιο θα είχε υπερβολικό κόστος και δεν θα είχε κανένα νόημα». Με άλλα λόγια: δεν υπάρχει πρόβλημα να καθιερωθεί το οικουμενικό εισόδημα, αρκεί μονάχα να μην είναι… οικουμενικό!

Σε κάθε περίπτωση, πώς να ελπίζουμε στην εδραίωση της νομιμοποίησης του δικαιώματος στο οικουμενικό εισόδημα σε μια κοινωνία που στραγγαλίζεται από τη λιτότητα και σφυροκοπείται από μια ρητορική η οποία στάζει χολή εναντίον «της τεμπελιάς των φτωχών που περιμένουν να τους πληρώνει το κράτος», όπου η αντίληψη για την εργασία ακόμη κυριαρχείται, όπως παρατηρεί ο Ματελιέ, «από τον μύθο του προπατορικού αμαρτήματος»; Η Μορέλ Νταρλέ μάς καλεί να είμαστε δύσπιστοι απέναντι στις βιαστικές κινήσεις: «Εάν όντως επείγει να ληφθούν μέτρα, προτιμώ να επιμείνουμε στην αύξηση του βασικού μισθού ή στη μονιμοποίηση των συμβασιούχων του δημόσιου τομέα. Όσον αφορά τα συγκεκριμένα ζητήματα, μιλάμε για ανάκτηση χαμένων κοινωνικών κεκτημένων, ενώ όσον αφορά το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα μιλάμε για νέες κοινωνικές κατακτήσεις. Εξάλλου, ο διάλογος που έχει πυροδοτηθεί μού φαίνεται εξίσου σημαντικός με την εφαρμογή του μέτρου. Το ταξίδι είναι εξίσου σημαντικό με τον προορισμό! Και μόνο η αναφορά της ιδέας πυροδοτεί παθιασμένες συζητήσεις γύρω από το πώς θέλουμε να είναι η ζωή μας και για το πώς θέλουμε να είναι οργανωμένη η κοινωνία…». Δεν πρέπει να βιαστούμε, πρέπει να έχουμε χρόνο για να διεξάγουμε αυτήν την πολιτισμική και πολιτική μάχη: ίσως αυτός να είναι ο καλύτερος τρόπος για να είμαστε σίγουροι πως, όταν βάλουμε το γατάκι μέσα στο σαλόνι, δεν θα μετατραπεί σε τίγρη που θα κατασπαράξει τους ιδιοκτήτες της.

Συζήτηση που έλαβε χώρα στην πρεσβεία της Φινλανδίας στο Παρίσι, στις 3 Μαρτίου 2016.
Τον Ιούνιο του 2016, ο καθαρός κατώτατος μισθός στη Γαλλία ανερχόταν στα 1.141 ευρώ.
Βλ. το αφιέρωμα «Revenu garanti, une utopie à portée de main», «Le Monde diplomatique», Μάιος
Baptiste Mylondo, «Un revenu pour tous. Précis d’utopie réaliste», Utopia, Παρίσι
Βλ. Sam Pizzigati, «Plafonner les revenus, une idée américaine», «Le Monde diplomatique», Φεβρουάριος
Στο «Καπιταλισμός και Ελευθερία» (1962), ο Μίλτον Φρίντμαν πρότεινε ένα επίδομα υπό τη μορφή της μείωσης φόρου.
Βλ. Bernard Friot, «A partir des retraites, imaginer un salaire à vie», Les blogs du Diplo, 8 Σεπτεμβρίου 2010, http://blog.mondediplo.net
(Σ.τ.Μ.): Στη Γαλλία, όλοι οι άνεργοι/άποροι άνω των 25 ετών δικαιούνταν το Ελάχιστο Εισόδημα Κοινωνικής Ένταξης (RMI), ύψους 500 ευρώ. Όμως, δεδομένου ότι δημιουργούσε «παγίδα αεργίας», καθώς δεν συνέφερε έναν δικαιούχο του να εργαστεί λίγες ώρες εβδομαδιαίως διότι θα έπαυε η χορήγησή του, αντικαταστάθηκε από το RSA, το οποίο συμπληρώνει το διαφυγόν εισόδημα ενός ατόμου που εργάζεται με μειωμένο ωράριο σε σχέση με το σύνολο των παροχών που θα απολάμβανε ως άνεργος ή άπορος.
«Le revenu de base, de l’utopie à la réalité?», Fondation Jean-Jaurès, Παρίσι, 22 Μαΐου
Το ύψος του RSA είναι 524,68 ευρώ για ένα άτομο που ζει μόνο και 787,02 ευρώ για ένα ζευγάρι. (Σ.τ.Μ.): Έτσι, πολλά ζευγάρια που συγκατοικούν αποφεύγουν να το δηλώσουν και παρουσιάζονται ως εργένηδες, με τον ένα από αυτούς να ισχυρίζεται ότι φιλοξενείται από κάποιον συγγενή ή φιλικό πρόσωπο, έτσι ώστε να λαμβάνουν 1.049 αντί για 787 ευρώ.
Marc de Basquiat και Gaspard Koenig, «Liber, un revenu de liberté pour tous», Editions de l’Onde – Génération libre, Παρίσι, 2014.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, κατά τη γνώμη τους, η επιδότηση ενοικίου και οι ενισχύσεις για την απόκτηση κατοικίας θα έπρεπε να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστού επιδόματος, σε συνάρτηση με την κατάσταση κάθε ατόμου.
«Automatisation et travail indépendant dans une économie numérique», Synthèses sur l’avenir du travail, ΟΟΣΑ, Παρίσι, Μάιος
David Graeber, «On the phenomenon of bullshit jobs», Strike!, 17 Αυγούστου 2013, http://strikemag.org
«Technical change turns basic income into a necessity», από το συνέδριο «The future of the work», Institut Gottlieb-Duttweiller, Ζυρίχη, 5 Μαΐου 2016, https://yanisvaroufakis.eu
Βλ. Evgeny Morozof, «Résister à l’uberisation du monde», «Le Monde diplomatique», Σεπτέμβριος 2015 και «L’utopie du revenu garanti récupérée par la Silicon Valley», Les blogs du Diplo, 9 Φεβρουαρίου
(Σ.τ.Μ.) Το 1945, οι Κομμουνιστές ήταν εξαιρετικά ενισχυμένοι λόγω της σημαντικής συμβολής τους στην Αντίσταση, ενώ ήταν ακόμα νωπές οι τεράστιες κοινωνικές κατακτήσεις του Λαϊκού Μετώπου του 1936, οι οποίες καταργήθηκαν από το δωσιλογικό καθεστώς του Βισύ. Έτσι, οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να δεχθούν τη δημιουργία ενός σημαντικότατου κράτους πρόνοιας που πρότεινε το Συμβούλιο της Αντίστασης. Σήμερα στη Γαλλία, όσοι επιθυμούν το ξήλωμα του κοινωνικού κράτους συνοψίζουν τις επιθυμίες τους με την φράση: «Να ξεμπερδεύουμε με το Συμβούλιο της Αντίστασης».
(Σ.τ.Μ.) Γαλλίδα φανατική καθολική δεξιά πολιτικός, η οποία έγινε γνωστή το 1999 για την λυσσώδη αντίδρασή της στο σύμφωνο συμβίωσης. Καθώς περιθωριοποιήθηκε μέσα στην μεγάλη δεξιά παράταξη λόγω του υπερσυντηρητισμού της, ίδρυσε το –πολύ μικρό– Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα.
Βλ. Eva Joly, «Η φοροδιαφυγή πέρα από τις αποκαλύψεις των “Panama papers”», «Le Monde diplomatique – ελληνική έκδοση», 3 Ιουλίου 2016, http://monde-diplomatique.gr/?p=14

πηγή: http://monde-diplomatique.gr/?p=1528

The post Basic income most subversive idea in politics How much is just enough? by Mona Chollet / Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα: Μια επαναστατική ιδέα… ή μήπως όχι; – Mona Chollet appeared first on Void Network.