Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Women & Revolution- a Spartacist Publication της Διεθνούς Κομμουνιστικής Ένωσης (4η Διεθνής)

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής / Κενό Δίκτυο

Εισαγωγή του μεταφραστή:

Η επιλογή μετάφρασης και δημοσίευσης του συγκεκριμένου τροτσκιστικού κειμένου για την «Τρανς Απελευθέρωση» έγινε μετά από πολύ σκέψη. Ως αναρχικοί είναι δεδομένο ότι έχουμε διαφωνίες με κάποιες από τις πολιτικές απόψεις που θα συναντήσει εδώ ο αναγνώστης. Ωστόσο, το συγκεκριμένο εκτεταμένο δοκίμιο αποτελεί σημαντική μαρξιστική συνεισφορά στον διάλογο για την απελευθέρωση των τρανς ατόμων. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχουν ξεσπάσει έντονες διαφωνίες, συγκρούσεις και διασπάσεις σχετικά με ζητήματα που φέρνει στην επιφάνεια το κείμενο και στους χώρους της αριστεράς αλλά και στο πεδίο των φεμινιστικών κινημάτων. Υπό αυτή την λογική η κριτική σκέψη, η συνεκπαίδευση και ο αναστοχασμός είναι πιο γόνιμες στάσεις από την αποσιώπηση, τις καταγγελίες και την συκοφαντία.

Το κείμενο αναδεικνύει με σαφήνεια την αναγκαιότητα να συνδεθεί η απελευθέρωση των τρανς με τον ευρύτερο αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, αποσαφηνίζοντας ότι η κοινωνική αποδοχή των τρανς και η δυνατότητα φυλομετάβασης δεν είναι απλώς ζήτημα ιδεολογίας, επιλογής ή ατομικής βούλησης, αλλά συνδέεται με τις κοινωνικές και υλικές σχέσεις που αναπαράγουν τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές ανισότητες. Επιπλέον, αναγνωρίζει την ανάγκη υπεράσπισης των υλικών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των τρανς γυναικών και ανδρών, την πάλη για δωρεάν δημόσια υγεία και εκπαίδευση, κοινωνική πρόνοια, και έμπρακτη ένωση των τρανς αγώνων με τα φεμινιστικά κινήματα και τους αγώνες της εργατικής τάξης – όλα στοιχεία που η αναρχική προσέγγιση θεωρεί καθοριστικά για την κοινωνική απελευθέρωση.

Ωστόσο, από αναρχική σκοπιά δεν μπορούμε να ταυτιστούμε με την τροτσκιστική θέση για τον ρόλο του εργατικού επαναστατικού κόμματος ως κεντρικό φορέα των αγώνων ενάντια στην καταπίεση. Οι αναρχικές θεωρίες και πρακτικές απορρίπτουν κάθε συγκεντρωτική οργάνωση της εξουσίας είτε στα πλαίσια ενός σοσιαλιστικού κράτους είτε σε μια ενιαία «επαναστατική οργάνωση», υποστηρίζοντας ότι η απελευθέρωση οικοδομείται οριζόντια και εξισωτικά, μέσα από άμεσες, αδιαμεσολάβητες και αυτοοργανωμένες διαδικασίες.

Οι αγώνες ενάντια σε κάθε εξουσία και κάθε μορφή κυριαρχίας και αυταρχισμού, οι αγώνες για ελευθερία, ισότητα και αξιοπρέπεια όλων των καταπιεσμένων είναι αδιαχώριστοι και ισότιμοι, χωρίς προσδοκία ότι η απελευθέρωση θα καθοριστεί ή θα υπαγορευτεί a priori από οποιαδήποτε κομματική πρωτοπορία ή «κεντρική» πολιτική οργάνωση.

Η πολιτική καθοδήγηση ή η ταξική θέση δεν συνεπάγονται απαραίτητα ταξική συνείδηση, ούτε οδηγούν αυτόματα στην συμμετοχή και πυροδότηση κοινωνικών αγώνων. Η σύγκρουση των συμφερόντων μας με τα συμφέροντα των καταπιεστών μας, συχνά οδηγεί σε εθελοδουλία, υποταγή, ατομισμό και ιδιώτευση. Η κοινωνική επανάσταση δεν αφορά μόνο την εργασία και την οργάνωση της παραγωγής, αφορά εξίσου όλες τις σχέσεις κυριαρχίας, ανισότητας και ελέγχου, αφορά όλες τις πλευρές της ανθρώπινης ζωής και της κοινωνικής συνύπαρξης. 

Με αυτά κατά νου, θεωρώ ότι το κείμενο είναι μια σημαντική θεωρητική κατάθεση, ένα χρήσιμο εργαλείο για την ανάπτυξη μιας επαναστατικής στρατηγικής υπέρ της απελευθέρωσης των τρανς γυναικών και ανδρών, εφόσον αξιοποιηθεί με κριτικό πνεύμα σαν εργαλείο ανοιχτού διαλόγου και συνδυαστεί με οριζόντιες πρακτικές αγώνα και κοινωνικές δομές αυτοοργάνωσης, αμοιβαίας φροντίδας και αλληλοβοήθειας.

Μετάφραση / Εισαγωγή: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο)

Τρανς Απελευθέρωση – Η προδοσία των Φιλελεύθερων και οι Μαρξιστικές απαντήσεις

Με την επιστροφή του στην εξουσία, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχασε χρόνο για να εξαπολύσει έναν καταιγισμό μέτρων ενάντια στις τρανς. Αυτό κλιμακώνει μια τάση που παρατηρείται σε όλο τον κόσμο. Αντιδραστικοί κάθε απόχρωσης επισημαίνουν τα εξαιρετικά περιορισμένα και κατεκτημένα με αγώνες δεκαετιών δικαιώματα των τρανς ανθρώπων ως απόδειξη του ηθικού και κοινωνικού εκφυλισμού της Δύσης. Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ομάδα, τα τρανς άτομα έχουν νιώσει τη δεξιά στροφή των πολιτικών τάσεων. Κόμματα και δημόσια πρόσωπα που μέχρι πρόσφατα είχαν μια φιλελεύθερη στάση στο ζήτημα των τρανς, προσπαθούν τώρα μανιωδώς να αποστασιοποιηθούν. Ξεκίνησαν αποφεύγοντας το ζήτημα. Αλλά πολύ γρήγορα, οι φιλελεύθεροι του χθες ενώνονται με τη χορωδία της αντίδρασης, κατανοώντας ότι οι καριέρες τους στο κατεστημένο εξαρτώνται από αυτό.

Γιατί το τρανς κίνημα αποτελεί βασικό στόχο για την αντίδραση; Ενώ το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα βιώνει τη μεταστροφή της κοινής γνώμης, γενικά αδυνατεί να εξηγήσει τους λόγους αυτής της αλλαγής. Ως αποτέλεσμα, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μια συνεκτική προοπτική για το πώς να αντιπαλέψει κανείς αυτό το εχθρικό περιβάλλον. Το τρανς κίνημα βρίσκεται ολοένα και πιο απομονωμένο και πολιτικά αποπροσανατολισμένο, αβέβαιο για το τι πρέπει να κάνει ή ποιον να εμπιστευθεί.

Το μαρξιστικό κίνημα μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να καλύψει αυτό το κενό. Πολλοί αυτοαποκαλούμενοι Μαρξιστές υιοθετούν ανοιχτά αντιδραστικές, αντι-τρανς θέσεις, χρησιμοποιώντας αναλυτικές μεθόδους πιο συγγενείς με εκείνες της Καθολικής Εκκλησίας παρά με οποιονδήποτε σοβαρό μαρξιστή θεωρητικό. Πολλά μαρξιστικά κόμματα απλώς σιωπούν πάνω στο ζήτημα. Εκείνα που δεν σιωπούν και έχουν καταδικάσει τις επιθέσεις ενάντια στα τρανς άτομα δεν έχουν συνεισφέρει σοβαρές απαντήσεις ή προοπτικές. Γενικά, απλώς προσθέτουν στοιχεία μαρξιστικής φρασεολογίας και ανάλυσης πάνω σε ένα θεμελιωδώς φιλελεύθερο πρόγραμμα.

Το παρόν άρθρο αποτελεί μια συμβολή προς την κάλυψη αυτού του κενού. Καταρχάς, παρέχει μια υλιστική εξήγηση για τους τρέχοντες πολιτισμικούς πολέμους, εξηγώντας γιατί λαμβάνουν χώρα τώρα και γιατί δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με φιλελεύθερα, ρεφορμιστικά μέσα. Δεύτερον, συνεισφέρει μια βασική μαρξιστική κατανόηση του τρανς ζητήματος, αντιπαραθέτοντάς την τόσο στον αντιδραστικό εμπειρισμό του αντι-τρανς λόγου όσο και στον φιλελεύθερο ιδεαλισμό του κυρίαρχου κινήματος για την υποστήριξη των τρανς. Από αυτούς τους δύο πυλώνες θα αρχίσουμε να οικοδομούμε τον σκελετό ενός εργατικού προγράμματος για την απελευθέρωση των τρανς, εφαρμοσμένου στο πλαίσιο της αυξανόμενης συντηρητικής αντίδρασης και της φιλελεύθερης προδοσίας.

Μέρος Πρώτο: Ο Σταδιακός Μετασχηματισμός και οι Τάσεις της Ιστορίας

Τις τελευταίες δεκαετίες, η κυρίαρχη άποψη στο LGBTQ+  κίνημα ήταν ότι η ιστορία έχει τις ανόδους και τις καθόδους της αλλά, σύμφωνα με τα λόγια του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ «το τόξο του ηθικού σύμπαντος είναι μακρύ, αλλά γέρνει προς τη δικαιοσύνη». Οι ομοφυλόφιλοι και οι λεσβίες αντιμετώπισαν έντονες περιόδους ηθικού πανικού τη δεκαετία του 1950 και στα τέλη της δεκαετίας του 1970, αλλά τελικά η στάση της κοινωνίας και οι πολιτικές αποφάσεις φιλελευθεροποιήθηκαν. Τώρα, σε πολλές κοινωνίες αυτά τα άτομα αποτελούν μέρος του κυρίαρχου ρεύματος και γίνονται αποδεκτά σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Η ιδέα ήταν – και για ορισμένους εξακολουθεί να είναι – ότι το ίδιο θα συμβεί για τις τρανς γυναίκες και τρανς άνδρες: παρά την τρέχουσα οπισθοδρόμηση, αργά ή γρήγορα τα πράγματα θα διορθωθούν.

Ήδη αυτό το ρεφρέν ακούγεται άνευ νοήματος σε πολλές τρανς, οι οποίες  στρέφονται προς τα αριστερά αναζητώντας πιο ριζοσπαστικές απαντήσεις. Ακόμη και η φιλελεύθερη- αριστερή συγγραφέας Shon Faye γράφει στο ενημερωτικό βιβλίο της The Transgender Issue (Allen Lane, 2021) ότι «δεν μπορεί να υπάρξει τρανς απελευθέρωση υπό τον καπιταλισμό». Ωστόσο, αυτή η αυξημένη ριζοσπαστικότητα δεν οδηγεί απαραίτητα σε επαναστατικά συμπεράσματα. Για παράδειγμα, η Faye γράφει επίσης ότι «η μόνη ελπίδα που έχουν τα τρανς άτομα για την επίτευξη ωφέλιμων πολιτικών αλλαγών που θα θεσπιστούν στο Κοινοβούλιο είναι μέσω εσωτερικού λόμπινγκ και, τελικά, της εκλογής του Εργατικού Κόμματος». Αυτό δείχνει ότι κάποιος μπορεί γενικά να πιστεύει ότι ο καπιταλισμός είναι ασύμβατος με τα τρανς δικαιώματα, αλλά να εξακολουθεί να θεωρεί τη σταδιακή κοινωνική μεταρρύθμιση ως οδό προς τα εμπρός και όχι την επανάσταση.

Επομένως, δεν αρκεί οι Μαρξιστές να δηλώνουν την κοινοτοπία ότι η απελευθέρωση, για παράδειγμα, των τρανς ή των cis γυναικών είναι ασύμβατη με τον καπιταλισμό. Είναι αναγκαίο να δείξουν γιατί οι επαναστατικές μέθοδοι της εργατικής τάξης είναι απαραίτητες για την επίτευξη της απελευθέρωσης, σε αντίθεση με τα φιλελεύθερα μεταρρυθμιστικά μέσα. Για να το κάνουμε αυτό πρέπει να αντιμετωπίσουμε την βασική αυταπάτη ότι η πρόοδος για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ήταν δυνατή στο παρελθόν και θα είναι σίγουρα δυνατή ξανά στο μέλλον. Θα το κάνουμε δείχνοντας τις συγκεκριμένες συνθήκες που έκαναν αυτές τις μεταρρυθμίσεις δυνατές εξαρχής, πώς αυτές οι συνθήκες εξαφανίζονται με ταχύ ρυθμό και γιατί είναι αυτοκτονικό να πιστεύουμε ότι θα επιστρέψουν.

Από την Συντηρητική Αντίδραση στον Φιλελευθερισμό

Για να κατανοήσουμε πώς η κατάσταση των σεξουαλικά καταπιεσμένων ομάδων εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου, είναι απαραίτητο να πάμε πέρα από τις ιδέες και τις στάσεις που υπάρχουν στα μυαλά των ατόμων. Ο Μαρξ εξέφρασε κάποτε την διάσημη θέση ότι «οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης είναι σε κάθε εποχή οι κυρίαρχες ιδέες: δηλαδή, η τάξη που είναι η κυρίαρχη υλική δύναμη της κοινωνίας είναι ταυτόχρονα και η κυρίαρχη πνευματική της δύναμη» («Θέσεις για τον Φόιερμπαχ», 1845). Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η αμερικανική καπιταλιστική τάξη είναι η τάξη που κυριάρχησε στον κόσμο οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά. Εξαιτίας αυτού, οι κυρίαρχες ιδέες για τη σεξουαλικότητα εξελίχθηκαν παράλληλα με τα συμφέροντα και τους στόχους του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Την εποχή έντασης του Ψυχρού Πολέμου, όταν η καπιταλιστική κυριαρχία απειλούνταν, η προτεραιότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού ήταν να διασφαλίσει την εσωτερική σταθερότητα απέναντι σε έναν εξωτερικό εχθρό. Δεν είναι τυχαίο ότι το «Lavender Scare» στη δεκαετία του 1950 — ο ηθικός πανικός για τους γκέι στην κυβέρνηση των ΗΠΑ — ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με τις αντι-κομμουνιστικές διώξεις του ΜακΚάρθι. Ούτε είναι σύμπτωση ότι η σταυροφορία της Anita Bryant ενάντια στην ομοφυλοφιλία στα τέλη της δεκαετίας του 1970 συνέπεσε με την ανάγκη των ΗΠΑ να ανακάμψουν από τις πολιτικές και στρατιωτικές ήττες που υπέστησαν τη δεκαετία του ’60 και του ’70.

Κατά κανόνα, δεν υπάρχει πιο ισχυρό όπλο για να συντρίψει κανείς την αριστερά και να ενώσει μια χώρα σε αντιδραστικούς σκοπούς από το να βασιστεί στις πιο συντηρητικές κοινωνικές προκαταλήψεις σχετικά με τη σεξουαλικότητα και την οικογένεια. Πολλοί μαχητικοί εργάτες-ακτιβιστές, έτοιμοι να υποστούν ξυλοδαρμούς και φυλάκιση για τις πεποιθήσεις τους, καταρρέουν με την παραμικρή υπόνοια ότι συνδέονται με σεξουαλικές «παρεκκλίσεις». Οι άρχουσες τάξεις των ΗΠΑ έχουν μακρά ιστορία χρήσης ηθικών πανικών γύρω από τη σεξουαλική παρέκκλιση ως εργαλείο κοινωνικού ελέγχου.

Παρόλα αυτά, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, οι ΗΠΑ δεν είχαν πλέον έναν ισχυρό εξωτερικό εχθρό για να κινητοποιηθούν εναντίον του. Αντιθέτως, στόχος τους ήταν να επεκτείνουν την οικονομική και κοινωνική επιρροή τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι οικουμενικές αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν τα τέλεια ιδεολογικά εργαλεία για να δικαιολογήσουν την αμερικανική παρέμβαση και κυριαρχία. Επιπλέον, με την ταξική πάλη σε ύφεση και χωρίς σοβαρούς γεωπολιτικούς αντιπάλους, η αμερικανική άρχουσα τάξη μπορούσε να επιτρέψει πιο χαλαρούς κοινωνικούς κανόνες στο εσωτερικό και να απελευθερώσει τα άγρια και κερδοφόρα πνεύματα του καταναλωτικού ατομικισμού.

Ωστόσο, παρά όλους τους λόγους περί διαφωτισμού και ελευθερίας τη δεκαετία του 1990, η φιλελευθεροποίηση της ομοφυλοφιλίας, και ειδικότερα το δικαίωμα στον γάμο, εξακολουθούσε να θεωρείται ταμπού από το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κατεστημένου των ΗΠΑ. Μόνο μετά την οικονομική κρίση του 2008, όταν πρόεδρος ήταν ο Ομπάμα, νομιμοποιήθηκε ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Τότε η άρχουσα τάξη χρειαζόταν να υποβιβάσει τις συνθήκες της εργατικής τάξης ενώ διατηρούσε την κοινωνική ειρήνη μέσω ενός αρώματος προοδευτισμού. Οι μεταρρυθμίσεις σε κοινωνικά ζητήματα όπως ο γάμος ήταν ιδανικές, αφού δεν κόστιζαν τίποτα οικονομικά και ήταν φυσικές προεκτάσεις των φιλελεύθερων αρχών της ανεκτικότητας και της ελεύθερης ατομικής επιλογής. Παραδόξως, ήταν μόνο εξαιτίας της κυριολεκτικής χρεοκοπίας της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης που η καπιταλιστική τάξη μπόρεσε να προχωρήσει τόσο πολύ προς τη σεξουαλική φιλελευθεροποίηση.

Παρόμοιες μεταρρυθμίσεις έγιναν σε όλο τον δυτικό κόσμο κατά την ίδια περίοδο, για παράδειγμα στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία. Καθώς ο οικονομικός στυλοβάτης της δυτικής κυριαρχίας διαβρωνόταν και οι ιμπεριαλιστικές άρχουσες τάξεις επιτίθονταν στις υλικές συνθήκες διαβίωσης, αυτές βασίζονταν όλο και περισσότερο στις φιλελεύθερες ιδέες για να αντισταθμίσουν την παρακμάζουσα ισχύ τους. Γι’ αυτό ο υποστηρικτικός λόγος προς τα LGBTQ+ άτομα έγινε κυρίαρχος στην πολιτισμική και πολιτική σφαίρα των περισσότερων δυτικών χωρών: τηλεοπτικές σειρές είχαν γκέι πρωταγωνιστές και έγινε κανόνας για εταιρείες, πολιτικούς και αστυνομικούς να παρελαύνουν στα Pride φεστιβάλ. Πέρα από το ότι παρείχε ένα υποκριτικό επίχρισμα προοδευτικότητας, μια τέτοια φιλελεύθερη στάση προσέφερε και ένα βολικό ρόπαλο για να χτυπηθούν εργάτες, μετανάστες και χώρες του Τρίτου Κόσμου· κάθε μορφή αντίστασης στο φιλελεύθερο status quo μπορούσε εύκολα να αντιμετωπιστεί με κατηγορίες περί οπισθοδρόμησης και σωβινισμού.

Έτσι, ενώ η κοινωνική φιλελευθεροποίηση είναι ασφαλώς προοδευτική, οι υποκείμενοι οικονομικοί λόγοι για τους οποίους συνέβη στις αρχές του 21ου αιώνα ριζώνουν σε οπισθοδρομικές οικονομικές συνθήκες και αντιδραστικά ταξικά συμφέροντα. Αυτό δεν αναιρεί τους μακρούς και επίπονους αγώνες που έδωσαν γενιές ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστών. Αντίθετα, εξηγεί γιατί κατάφεραν να επιτύχουν στον βαθμό που το έκαναν και γιατί το κίνημα έγινε λιγότερο ριζοσπαστικό και ολοένα πιο συμβατό με τον εταιρικό καπιταλισμό.

Το Ζήτημα των Τρανς και η Παρακμή της Ηγεμονίας των ΗΠΑ

Συνολικά, οι συνθήκες για τις τρανς γυναίκες και τους τρανς άνδρες ακολούθησαν την ίδια γενική πορεία όπως για τους γκέι και τις λεσβίες, αλλά με μια σημαντική καθυστέρηση. Τα τρανς δικαιώματα και η δημόσια επίγνωση του ζητήματος μόλις άρχιζαν να κάνουν τα πρώτα βήματα προς το mainstream τη στιγμή που η δεξιά λαϊκιστική αντίδραση άρχισε να αποκτά νέα δυναμική. Το 2014 το περιοδικό Time παρουσίασε στο εξώφυλλό του τη τρανς ηθοποιό Laverne Cox με τον τίτλο «Το σημείο καμπής για τα τρανς άτομα— το επόμενο σύνορο των πολιτικών δικαιωμάτων της Αμερικής». Ένα χρόνο αργότερα, ο Donald Trump ανακοίνωσε την πρώτη του υποψηφιότητα για την προεδρία.

Όπως αποδείχθηκε, το τρανς ζήτημα δεν ήταν απλώς το επόμενο σύνορο του αμερικανικού φιλελευθερισμού, αλλά στην πραγματικότητα το τελευταίο του σύνορο. Ήταν το ύστατο σημείο που μπορούσε να σπρώξει τη σεξουαλική απελευθέρωση πριν συναντήσει ένα αξεπέραστο όριο. Οι φιλελεύθεροι είχαν προχωρήσει τόσο μακριά στα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα και σε άλλα κοινωνικά θέματα προκειμένου να αντισταθμίσουν τη φθίνουσα κοινωνική τους επιρροή. Αλλά όσο εκείνοι πήγαιναν ολοένα και πιο πέρα, η αντίδραση στον φιλελευθερισμό γινόταν όλο και πιο ισχυρή. Οι συντηρητικές κοινωνικές δυνάμεις αντιλαμβάνονται αυτήν την αυξανόμενη αδυναμία και χρησιμοποιούν το τρανς ζήτημα ως πολιτικό πολιορκητικό κριό ενάντια στο φιλελεύθερο κατεστημένο των προηγούμενων δεκαετιών.

Από τη μία πλευρά, το τρανς ζήτημα ενσαρκώνει τα όρια του φιλελεύθερου ρεφορμισμού πάνω στα ζητήματα της σεξουαλικότητας. Η έννοια της ελεύθερης επιλογής και της ανοχής προσκρούει στα οικονομικά και κοινωνικά όρια του καπιταλισμού. Η έλλειψη υλικών πόρων και τα εμπεδωμένα συντηρητικά συμφέροντα καθιστούν τελικά αδύνατη την υπέρβαση μιας κοινωνικής οργάνωσης που βασίζεται στην μονογαμική ετεροφυλοφιλική οικογένεια— ένα ζήτημα που θα εξετάσουμε πιο αναλυτικά παρακάτω.

Αλλά την ίδια στιγμή, το τρανς ζήτημα σήμερα ενσαρκώνει επίσης τα όρια της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης που οι Ηνωμένες Πολιτείες οικοδόμησαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου οι οικονομικοί και κοινωνικοί πυλώνες αυτής της τάξης συγκρούονται με τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης που τους δημιούργησε. Όλο και περισσότερο, ο φιλελευθερισμός έχει γίνει ένα περιττό εμπόδιο στην προσπάθεια να αποκατασταθεί η κυρίαρχη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο. Αν το τρανς ζήτημα αποτελεί τέτοιο σημείο ανάφλεξης στους πολιτισμικούς πολέμους, είναι επειδή βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στη φιλελεύθερη τάξη της αμερικανικής ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας και την αναδυόμενη τάξη της συντηρητικής αντίδρασης που γεννιέται από την παρακμή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Όσον αφορά τα ευρύτερα τμήματα της εργατικής τάξης, ο φιλελευθερισμός έχει πλέον μετατραπεί στο σύμβολο όλων των πραγμάτων που απεχθάνονται οι εργάτες στο κατεστημένο. Για δεκαετίες τους έλεγαν να καταπίνουν τις οικονομικές επιθέσεις και την αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού στο όνομα κενών ιδανικών. Τώρα είναι εύκολο για τη δεξιά να εκμεταλλευτεί αυτή τη δυσαρέσκεια για να καλλιεργήσει μια γενικευμένη κοινωνική οπισθοδρόμηση. Οι άμεσοι στόχοι είναι οι μειονότητες, αλλά ο πραγματικός σκοπός είναι να τεθεί ο δυτικός ιμπεριαλισμός σε μια πιο επιθετική πορεία ενάντια στα συμφέροντα της εργατικής τάξης στο εσωτερικό και στους ανταγωνιστές στο εξωτερικό. Με δεδομένο ότι τόσο η άρχουσα τάξη όσο και η εργατική τάξη απομακρύνονται από το καθεστώς των προηγούμενων δεκαετιών, η κοινωνική συνθήκη που επέτρεψε περιορισμένες μεταρρυθμίσεις για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα εισέρχεται σε μια τελική κρίση. Αυτός είναι ο βασικός παράγοντας πίσω από τη λυσσαλέα σύγκρουση γύρω από το τρανς ζήτημα.

Η μόνη προοπτική για ουσιαστικά κέρδη για τις γυναίκες και τις σεξουαλικές μειονότητες θα ήταν μέσω μιας ανανεωμένης και διαρκούς περιόδου παγκόσμιας οικονομικής ευημερίας. Ωστόσο, αυτό αποκλείεται πλήρως, δεδομένου ότι οι Αμερικανοί καπιταλιστές είναι αποφασισμένοι να διατηρήσουν τον έλεγχο πάνω στον κόσμο και μπορούν να το κάνουν μόνο αυξάνοντας τον εθνικό ανταγωνισμό και γενικά υποβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο (βλ. «The Breakdown of U.S. Hegemony & the Struggle for Workers Power», Spartacist No. 68, September 2023). Τελικά, είναι οι οικονομικές πραγματικότητες ενός κόσμου που κυβερνάται από τον ιμπεριαλισμό που αποκλείουν σοβαρά κέρδη για οποιαδήποτε καταπιεσμένη ομάδα, πόσο μάλλον μια βαθμιαία και ρεφορμιστική πορεία για την απελευθέρωση των τρανς.

Μέρος Δεύτερο: Ξεδιαλύνοντας το Φύλο

Η Σύγκρουση πίσω από τους Πολέμους των Φύλων**

Μεγάλο μέρος της συζήτησης που αφορά το ζήτημα των τρανς περιστρέφεται γύρω από ορισμούς. Πριν καταδυθούμε σε αυτά τα ταραγμένα νερά, είναι σημαντικό να εξετάσουμε τα πολιτικά ζητήματα που βρίσκονται πίσω από τις μάχες για το κοινωνικό φύλο, το βιολογικό φύλο και τη βιολογία. Μεγάλο μέρος της σχετικής βιβλιογραφίας ξεκινά με ορισμούς ως βάση για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής οπτικής. Αν και αυτό φαίνεται λογικό εκ πρώτης όψεως, στην πραγματικότητα καλύπτει τη συζήτηση με μια ψευδή αίσθηση αντικειμενικότητας. Πίσω από τη σύγκρουση των ορισμών βρίσκεται μια σύγκρουση συμφερόντων. Έτσι, πριν παρουσιάσουμε τις δικές μας απαντήσεις και ορισμούς, θα εντοπίσουμε τους πολιτικούς στόχους του τρανς και του αντι-τρανς κινήματος, καθώς και τη δική μας κομμουνιστική κοσμοθεωρία.

Όπως υποδηλώνουν οι λέξεις «τρανσέξουαλ» και «τρανσφοβικό», τα τρανς άτομα είναι άτομα που επιθυμούν να αναγνωρίζονται κοινωνικά ως ένα φύλο διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είχαν έως τώρα κοινωνικοποιηθεί. Ως εκ τούτου, το τρανς κίνημα ως πολιτικό κίνημα επιδιώκει να καταστήσει δυνατές και κοινωνικά αποδεκτές τέτοιες μεταβάσεις για τα άτομα. Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύει τον κόσμο και τα επιχειρήματα που αναπτύσσει προκύπτουν όλα από αυτόν τον πολιτικό στόχο.

Όσοι αποτελούν το αντι-τρανς κίνημα —είτε πρόκειται για TERFs (ριζοσπάστριες φεμινίστριες που αποκλείουν τις τρανς), είτε θρησκευόμενες ομάδες, είτε αρσενικούς σωβινιστές, είτε ακόμη και ψευδο-μαρξιστές— αν και διαφέρουν μεταξύ τους, ενώνονται στη μάχη ενάντια στην κοινωνική αποδοχή των τρανς ατόμων. Φυσικά, αυτές οι διαφορετικές κατευθύνσεις έχουν διακριτά και συχνά αντιθετικά συμφέροντα. Ωστόσο, συγκλίνουν στην επιθυμία να καταστήσουν πιο δύσκολη ή αδύνατη την κοινωνική αποδοχή των τρανς ατόμων ως το φύλο με το οποίο τα ίδια τα άτομα ταυτίζονται. Οι διάφορες θεωρίες και τα επιχειρήματα που αναπτύσσουν αποσκοπούν όλα στην επίτευξη αυτού του πολιτικού σκοπού.

Όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, ακόμη και αν μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης γύρω από το τρανς ζήτημα εστιάζει στο βιολογικό φύλο έναντι του κοινωνικού φύλου, στον ορισμό της γυναικείας ταυτότητας κ.ο.κ., αυτό δεν αποτελεί την ουσία του ζητήματος. Το ζήτημα είναι απλώς αν είναι κοινωνικά επιθυμητό και επιτρεπτό τα άτομα να μπορούν να μεταβαίνουν από το ένα φύλο στο άλλο. Όλες οι δημόσιες συγκρούσεις που αφορούν τις έννοιες περιστρέφονται στην πραγματικότητα γύρω από αυτό το θεμελιώδες ερώτημα.

Ως κομμουνιστές, ο πολιτικός μας στόχος είναι να επιτύχουμε μια πλήρως εξισωτική κοινωνία αφθονίας, απαλλαγμένη από τάξεις και κάθε άλλη μορφή καταπίεσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκαλούνται από τον έμφυλο καταμερισμό της κοινωνίας. Έτσι, οι στόχοι μας είναι συμβατοί και αλληλεπικαλύπτονται με αυτούς του τρανς κινήματος. Υποστηρίζουμε ξεκάθαρα ότι ναι, τα άτομα θα πρέπει να επιτρέπεται να μεταβαίνουν σε άλλο φύλο και γενικά να κάνουν ό,τι επιθυμούν με το σώμα τους. Υποστηρίζουμε επίσης ότι η κοινωνία θα πρέπει να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία μετάβασης. Αλλά πέρα από αυτό, πιστεύουμε ότι ο αγώνας για σεξουαλική απελευθέρωση —συμπεριλαμβανομένης της τρανς απελευθέρωσης— αποτελεί υπόθεση που όχι μόνο συμβαδίζει με τον αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των καθημερινών της αγώνων στη σημερινή κοινωνία. Με άλλα λόγια, το καθήκον δεν είναι να περιμένουμε το κομμουνιστικό μέλλον, αλλά να αγωνιστούμε σήμερα για την προώθηση αυτού του σκοπού.

Εκεί που διαφοροποιούμαστε ως κομμουνιστές είναι στο ότι αντιλαμβανόμαστε τον αγώνα για την τρανς απελευθέρωση ως μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης. Καθοριστικά, διαφοροποιούμαστε επίσης από το τρανς κίνημα στα μέσα και στις μεθόδους μέσω των οποίων επιδιώκουμε την επίτευξη των πολιτικών μας στόχων. Στον αγώνα μας, καθοδηγούμαστε από τη διδασκαλία του επιστημονικού σοσιαλισμού, γνωστή και ως Μαρξισμός.

Βιολογία και Κοινωνία

Μεγάλο μέρος του λόγου ενάντια στην κοινωνική αποδοχή και ένταξη των τρανς ατόμων περιστρέφεται γύρω από τη βιολογία. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη βιολογική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών και ότι το να υποστηρίζει κανείς πως μια τρανς γυναίκα είναι γυναίκα συνιστά απόρριψη της βασικής επιστήμης. Αυτό οδηγεί στην ερώτηση που πάντα θέτουν κακόβουλοι παρουσιαστές talk show ή προκλητικοί YouTubers: «Τι είναι γυναίκα;» Οποιαδήποτε απάντηση που δεν βασίζεται στην επαναβεβαίωση της ουσιαστικής βιολογικής διαφοράς μεταξύ ανδρών και γυναικών χλευάζεται και απορρίπτεται.

Αν και είναι αναμφισβήτητο ότι υπάρχουν θεμελιώδεις και ποιοτικές βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, αυτές μάς λένε ελάχιστα για το τι σημαίνει να είναι κανείς άνδρας ή γυναίκα σε μια δεδομένη κοινωνία. Είναι απλώς ψευδές να πιστεύει κανείς ότι οι κοινωνικές σχέσεις καθορίζονται από τη βιολογία. Στην πραγματικότητα, η ίδια η ανθρώπινη εξέλιξη διαψεύδει αυτόν τον μύθο και δείχνει μια διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανάπτυξης του πολιτισμού και της τεχνικής και των αλλαγών στη φυσική ανατομία. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη της γλώσσας και η χρήση εργαλείων οδήγησαν σε βάθος χρόνου στη διόγκωση του ανθρώπινου εγκεφάλου, δηλαδή ο πολιτισμός άλλαξε τη βιολογία. Αυτό δείχνει ότι η βιολογία δεν αποτελεί τον αποφασιστικό παράγοντα για την κατανόηση των ανθρώπινων κοινωνικών σχέσεων.

Με τον ίδιο τρόπο, οι βιολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων, ούτε είναι ανεξάρτητες από τις κοινωνικές σχέσεις, ούτε υπαγορεύουν τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η ικανότητα ένας άνθρωπος να κυοφορεί έχει σημασία σε όλους τους πολιτισμούς, αλλά το τι σημαίνει συγκεκριμένα να είναι κάποια «γυναίκα» αλλάζει δραστικά μεταξύ πολιτισμών και εποχών. Η επαναβεβαίωση των βιολογικών χαρακτηριστικών ενός ανθρώπου θηλυκού φύλου δεν λέει τίποτα για το τι σημαίνει κάποια να είναι γυναίκα σε μια σύγχρονη δυτική κοινωνία ή γυναίκα σε ένα παραδοσιακό χωριό στην Υποσαχάρια Αφρική. Γι’ αυτό είναι παραπλανητικό και αντιπαραγωγικό στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες να εστιάζουμε τη συζήτηση για το τρανς ζήτημα στις ανατομικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η δόλια ερώτηση «τι είναι γυναίκα;» επιχειρεί να συγχωνεύσει τη βιολογική και την κοινωνική σημασία του να είναι κανείς γυναίκα. Για να απαντήσει κανείς, πρέπει να ξεμπλέξει τα δύο ζητήματα. Μερικές φορές οι δημαγωγοί καθιστούν αυτό αδύνατο. Όμως πολύ συχνά είναι και οι ίδιες οι φιλικές προς τα τρανς άτομα φωνές που συμβάλλουν στη σύγχυση του ζητήματος.

Φάσμα και Διχοτομία

Σε απάντηση προς την κοινωνία γενικότερα και τους αντι-τρανς ιδεολόγους που επιμένουν στο γεγονός ότι υπάρχουν θεμελιώδεις βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, πολλοί τρανς διανοούμενοι έχουν εσφαλμένα επιτεθεί στην ίδια την ιδέα ότι υπάρχει μια διχοτομία μεταξύ της ανδρικής και γυναικείας βιολογίας. Οι περισσότεροι δεν αρνούνται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά επιμένουν ότι αυτές οι διαφορές δεν είναι μονοδιάστατες αλλά βρίσκονται σε ένα φάσμα και ότι το δυαδικό φύλο αποτελεί καθαρή επινόηση. Για να στηρίξουν αυτό το επιχείρημα, επισημαίνουν τον μεγάλο βαθμό ποικιλίας στα σωματικά χαρακτηριστικά του κάθε φύλου και το γεγονός ότι ορισμένα ίντερσεξ άτομα δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν με τρόπο αδιαμφισβήτητο ως βιολογικώς αρσενικά ή θηλυκά.

Στην εξέγερσή του απέναντι στις άκαμπτες κοινωνικές κατηγορίες, ο τρανς ακαδημαϊκός Jack Halberstam φτάνει στο σημείο να επιτεθεί στην τάση να αποδίδονται «κατηγορίες» ουσιαστικά σε οτιδήποτε στον φυσικό κόσμο:

«Η μανία για τη θεϊκή λειτουργία της ονοματοδοσίας ξεκίνησε, όχι τυχαία, με την αποικιοκρατική εξερεύνηση. Όπως γνωρίζει όποιος έχει επισκεφθεί βοτανικούς ή ζωολογικούς κήπους, η συλλογή, ταξινόμηση και ανάλυση της χλωρίδας και της πανίδας του κόσμου πορεύτηκαν χέρι-χέρι με διάφορες μορφές αποικιακής επέκτασης και επιχείρησης.»
— Trans (University of California Press, 2018)

Αν και ασφαλώς είναι αληθές ότι η επιστήμη αναπτύχθηκε παράλληλα με τον καπιταλισμό και τα πολλά του εγκλήματα, το πρόβλημα δεν είναι η «ονοματοδοσία» και η «ταξινόμηση» ή η επιστήμη εν γένει. Απλώς δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει τον κόσμο, φυσικό ή κοινωνικό, χωρίς κατηγορίες και ονόματα. Και αν δεν μπορείς να κατανοήσεις τον κόσμο, δεν μπορείς να τον αλλάξεις.

 Κατά βάση, δεν είναι καθόλου αντιδραστικό να αναγνωρίζει κανείς ότι υπάρχουν πράγματι ένα σύνολο ποιοτικών βιολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών —ή μεταξύ φυτών. Το να αποδεχτεί κανείς μια διχοτομία δεν υπονομεύει το γεγονός ότι υπάρχει μεγάλη ποικιλία εντός των κατηγοριών ή ότι υπάρχουν ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις που είναι δύσκολο να ταξινομηθούν. Τα πάντα στη φύση συνδυάζουν διακριτές κατηγορίες και μεταβατικές, ενδιάμεσες καταστάσεις.

Για παράδειγμα, η εξέλιξη των ειδών λαμβάνει χώρα μέσω μιας διαδικασίας κατά την οποία η συσσώρευση μικρών γενετικών διαφορών οδηγεί τελικά στην εμφάνιση ενός θεμελιωδώς διαφορετικού τύπου ζώου ή φυτού. Είναι γενικά αδύνατο να υποδειχθεί η ακριβής στιγμή κατά την οποία η ποσότητα μετατρέπεται σε ποιότητα. Όμως αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι σε κάποιο σημείο καθίσταται σαφές πως έχει λάβει χώρα μια ποιοτική αλλαγή. Όπως μπορούμε να πούμε ότι η τίγρη και το λιοντάρι είναι δύο διαφορετικά είδη, μπορούμε να πούμε ότι ο άνδρας και η γυναίκα είναι δύο διαφορετικά βιολογικά φύλα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο λίγκας ή τα ίντερσεξ άτομα δεν υπάρχουν. Αλλά και τα δύο αποτελούν ακραίες παραλλαγές εντός μιας διχοτομίας.

Η ποικιλία και η αντίθεση συνυπάρχουν σε όλα. Το να αρνείσαι την ποικιλία σε αφήνει με μια άκαμπτη αντίληψη της πραγματικότητας, ανίκανη να παρατηρήσει την αλλαγή και τις αντιφάσεις. Το να αρνείσαι τις αντιθέσεις σε αφήνει με μια άμορφη αντίληψη της πραγματικότητας όπου όλα είναι σχετικά και υποκειμενικά.

Επιστρέφοντας στο τρανς ζήτημα, από τη μια, έχουμε τους αντι-τρανς ιδεολόγους που βλέπουν τον κόσμο μόνο μέσα από άκαμπτες βιολογικές κατηγορίες. Αυτό τους οδηγεί στο να απορρίπτουν ή να καταγγέλλουν ορισμένες αντιφατικές καταστάσεις, ιδίως εκείνες στις οποίες οι άνθρωποι δρουν συνειδητά για να αλλάξουν στοιχεία της φυσικής και χημικής τους ύπαρξης, ώστε να προσεγγίσουν τα βιολογικά χαρακτηριστικά ενός διαφορετικού φύλου. Από την άλλη, έχουμε πολλές τρανς ακτιβίστριες και τρανς ακτιβιστές που αρνούνται οποιαδήποτε ποιοτική διαφορά ανάμεσα στα φύλα, πράγμα που τους καθιστά ανίκανους να αντιμετωπίσουν με ευφυή τρόπο τις πραγματικότητες του φυσικού και κοινωνικού κόσμου.

Το τρανς κίνημα δεν έχει καμία ανάγκη να απορρίψει το δυαδικό φύλο για να προωθήσει τον σκοπό του. Το αντίθετο: μια καλύτερη επιστημονική κατανόηση των βιολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει κάποια ημέρα ακόμη και στην υπέρβαση των βιολογικών σεξουαλικών διαφορών συνολικά. Το εμπόδιο σε αυτήν την προοπτική και στην τρανς απελευθέρωση γενικότερα δεν βρίσκεται, ωστόσο, στους σημερινούς επιστημονικούς περιορισμούς αλλά στις καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις.

Καπιταλισμός και Φύλο

Το πιο συνηθισμένο επιχείρημα όσων αντιδρούν στην απελευθέρωση των τρανς είναι ότι «ο άνδρας είναι άνδρας» και «η γυναίκα είναι γυναίκα», ότι όλοι γνωρίζουν πως αυτό είναι αλήθεια και ότι δεν μπορεί ένα άτομο να αλλάξει από το ένα στο άλλο. Για αυτούς, όποιος αμφισβητεί αυτά τα προφανή «γεγονότα» ζει σε έναν κόσμο φαντασίας. Με μια έννοια, το πιο βασικό αντεπιχείρημα σε αυτή τη συλλογιστική είναι ότι υπάρχουν πολλοί τρανς άνθρωποι που ζουν την καθημερινή τους ζωή χωρίς κανείς να αντιλαμβάνεται ή να ενδιαφέρεται ότι είναι τρανς. Στην πραγματικότητα, είναι σαφώς δυνατό να πραγματοποιηθεί κοινωνική μετάβαση από το ένα φύλο στο άλλο. Αυτό, φυσικά, δεν λύνει τη διαμάχη. Στο βάθος, το αντι- τρανς κίνημα πιστεύει ότι τέτοιες μεταβάσεις είναι επιζήμιες για την κοινωνία και ότι θα πρέπει είτε να σταματήσουν εντελώς είτε να περιοριστούν αυστηρά.

Αυτό θέτει τα ερωτήματα «Γιατί υπάρχει τόση αντίδραση και εναντίωση στη μετάβαση φύλου;» και «Γιατί το επιχείρημα ότι η μετάβαση είναι αδύνατη έχει τόσο μεγάλη απήχηση;» Για να απαντήσουμε, πρέπει να ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι οι ιδέες σχετικά με τους έμφυλους ρόλους, τη σεξουαλικότητα και τη μετάβαση φύλου δεν προκύπτουν απλώς στα μυαλά των ατόμων, αλλά αποτελούν αντανάκλαση της κοινωνίας όπως αυτή είναι σήμερα οργανωμένη.

Στο εξαιρετικό του βιβλίο Η Καταγωγή της Οικογένειας, της Ατομικής Ιδιοκτησίας και του Κράτους (1884), ο Φρίντριχ Ένγκελς εξηγεί πώς η καταπίεση των γυναικών, δηλαδή οι άνισες έμφυλες σχέσεις, ριζώνουν στην εμφάνιση της ταξικής κοινωνίας και την ανάπτυξη της πατριαρχικής οικογένειας. Από την εποχή της δουλείας έως τις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες, αυτή η μορφή οικογένειας υπήρξε η βασική μονάδα κοινωνικής οργάνωσης.

Κάθε σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία είναι οργανωμένη γύρω από μια νόρμα που συνίσταται σε ένα ετεροσεξουαλικό μονογαμικό ζευγάρι που ανατρέφει παιδιά στα οποία θα κληροδοτήσει την περιουσία του (εάν διαθέτει). Στον ιδιωτικό χώρο της οικογένειας, βασικά καθήκοντα όπως η ανατροφή των παιδιών, η εκπαίδευση, η φροντίδα και η οικιακή εργασία παρέχονται, κυρίως από γυναίκες. Αυτή η οικογενειακή δομή αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του καπιταλισμού. Ταυτόχρονα, ο σύγχρονος καπιταλισμός υπονομεύει τα θεμέλια του θεσμού παρέχοντας στις γυναίκες έναν βαθμό οικονομικής ανεξαρτησίας, αποδυναμώνοντας τον ρόλο της εκκλησίας και αναπτύσσοντας την ατομικότητα. Όμως, ενώ η νόρμα μπορεί να υπονομευθεί, συχνά σε σημαντικό βαθμό, αυτό δεν μπορεί να προσφέρει τις κοινωνικές συνθήκες που είναι αναγκαίες για να αντικατασταθεί πλήρως ο κοινωνικός ρόλος που παίζει η οικογένεια.

Με πιο απλούς όρους, η οικογένεια μπορεί να αντικατασταθεί μόνο στον βαθμό που τα καθήκοντά της αναλαμβάνονται από την κοινωνία. Όση περισσότερη κοινωνικοποιημένη υγεία και εκπαίδευση υπάρχει, τόσο λιγότερο αυτά τα βάρη πέφτουν στην οικογένεια. Όσο περισσότερο τα άτομα είναι ελεύθερα από τον οικονομικό ανταγωνισμό και την ανάγκη, τόσο περισσότερο θα είναι ελεύθερα να συσχετίζονται και να ζουν με όποιον θέλουν και με όποιον τρόπο το θέλουν. Η ιδιαιτερότητα του ζητήματος, φυσικά, είναι ότι ο καπιταλισμός εν δυνάμει, σε πολύ βασικό, αμφισβητούμενο και πρωταρχικό βαθμό μπορεί να παρέχει τέτοιες συνθήκες. Στη σημερινή περίοδο καπιταλιστικής παρακμής όμως, με τις παραγωγικές δυνάμεις να συρρικνώνονται, βλέπουμε μια ανατροπή όσων έχουν κερδηθεί και μια ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από τη βασική οικογενειακή δομή. Αυτή η πραγματικότητα βρίσκεται πίσω από την παγκόσμια κρίση στην υγεία, την εκπαίδευση και τη φροντίδα των ηλικιωμένων.

Επιπλέον, οι καπιταλιστές έχουν άμεσο συμφέρον να διατηρήσουν την παραδοσιακή ετεροσεξουαλική οικογένεια τόσο για πολιτικούς λόγους (για την ενίσχυση της κοινωνικής συμμόρφωσης) όσο και για οικονομικούς— ώστε να μεγαλώνει και να συντηρείται ένα διευρυμένο εργατικό δυναμικό. Αυτοί οι παράγοντες δείχνουν ότι η αυξανόμενη υστερία ενάντια στους διεμφυλικούς ανθρώπους είναι μόνο η αρχή ενός κύματος αντίδρασης που τελικά θα στραφεί ενάντια σε όλες τις γυναίκες και σε όλους όσους δεν συμμορφώνονται αυστηρά με τα άκαμπτα πρότυπα της μονογαμικής οικογένειας.

Στις δυτικές κοινωνίες, ο Χριστιανισμός βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντι- τρανς εκστρατείας. Η θρησκεία, μέσα από τους αμετάβλητους ηθικούς κώδικές της, που υπαγορεύονται από τον ίδιο τον Θεό, προσφέρει ένα δόγμα που κατοχυρώνει την ιερότητα της ατομικής ιδιοκτησίας, την υποταγή των γυναικών στους άνδρες και, φυσικά, τον συμπαγή και αδιαμφισβήτητο διαχωρισμό των δύο φύλων. Η θρησκεία ως θεσμός προσφέρει πάντα τη συνεπέστερη φωνή στην υπεράσπιση της πατριαρχικής οικογένειας και μια βάση για συντηρητικούς κοινωνικούς κανόνες και αξίες.

Ωστόσο, όπως ο καπιταλισμός διαβρώνει τα θεμέλια της ετεροσεξουαλικής οικογένειας, έτσι υπονομεύει και την επιρροή της θρησκείας. Στις περισσότερες δυτικές κοινωνίες, οι πραγματικότητες της σύγχρονης ζωής έχουν οδηγήσει την πλειονότητα στο να μην προσκολλάται σε άκαμπτες ερμηνείες των θρησκευτικών κειμένων. Ακόμη και μεταξύ θρησκευόμενων ανθρώπων έχει υπάρξει αυξανόμενη αποδοχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων και λεσβιών και, μέχρι πρόσφατα, των δικαιωμάτων των διεμφυλικών ατόμων.

Από μόνα τους, τα θρησκευτικά επιχειρήματα δεν έχουν υπάρξει τα πιο αποτελεσματικά όπλα στη διαμόρφωση της αντίδρασης ενάντια στις τρανς γυναίκες και τους τρανς άνδρες. Αντίθετα, εκεί όπου η παραδοσιακή συντηρητική σκέψη έχει καταφέρει να συνδεθεί με πιο σύγχρονους ιδεολογικούς χώρους είναι μέσω της υπεράσπισης της γυναικείας ταυτότητας. Με ειρωνικό τρόπο, στο ζήτημα των διεμφυλικών ατόμων, ο φεμινισμός έχει υπάρξει βοηθητικός προς τις ίδιες πατριαρχικές αξίες που επιδιώκει να αμφισβητήσει.

Γιατί υπάρχουν οι TERFs;

Στη Βρετανία, που θεωρείται από πολλούς το επίκεντρο της αντίδρασης ενάντια στα τρανς άτομα, μεγάλο μέρος του δημόσιου διαλόγου διεξάγεται ανάμεσα σε υποστηρικτές των τρανς δικαιωμάτων και φεμινίστριες που μερικές φορές θεωρούν τον εαυτό τους προοδευτικό ή ακόμη και αριστερό, δηλαδή τις λεγόμενες TERFs. Το βασικό φεμινιστικό επιχείρημα ενάντια στη διεύρυνση των δικαιωμάτων των τρανς είναι ότι αυτό γίνεται εις βάρος των κατακτημένων δικαιωμάτων των γυναικών. Υπάρχουν κάποιες φανατισμένες εκδοχές αυτού του επιχειρήματος που ουσιαστικά κατηγορούν τις τρανς γυναίκες ως αρπακτικά, σεξουαλικά αποκλίνοντα, άτομα που έχουν στόχο να «οικειοποιηθούν» τη γυναικεία ταυτότητα. Ωστόσο, οι πιο αποτελεσματικές— και πιο επικίνδυνες— εκδοχές αυτών των επιχειρημάτων διατυπώνονται από γυναίκες με φιλελεύθερη χροιά όπως η Kathleen Stock, μια ήπια ακαδημαϊκός που είναι η ίδια λεσβία.

Απέναντι σε ανθρώπους όπως η Stock, δεν αρκεί απλώς να τους φωνάζεις και να τους κατηγορείς ότι είναι προκατειλημμένες anti- trans φανατικές. Αντίθετα, για να ηττηθεί το terf- φεμινιστικό επιχείρημα ενάντια στα δικαιώματα των τρανς, είναι αναγκαίο να κατανοήσουμε τι βρίσκεται πίσω από τη σύγκρουση. Τι ώθησε γυναίκες όπως η Stock ή η J.K. Rowling να εισέλθουν στη δημόσια συζήτηση για το ζήτημα των τρανς ατόμων και κυρίως, τί ήταν αυτό που έκανε τις παρεμβάσεις τους τόσο δημοφιλείς; Η απλή απάντηση είναι ότι στηρίζονται πάνω στην καταπίεση των γυναικών. Χρησιμοποιούν το γεγονός ότι οι γυναίκες υπόκεινται σε βία, έχουν λιγότερες οικονομικές ευκαιρίες και αντιμετωπίζουν κάθε είδους σεξιστικές προκαταλήψεις για να παρουσιάσουν τις τρανς γυναίκες ως ανταγωνίστριες των γυναικείων δικαιωμάτων.

Στο φυλλάδιό του «Beyond Binaries» (Ιούλιος 2024), το Socialist Workers Party (στη Βρετανία) απορρίπτει χωρίς δεύτερη συζήτηση τα επιχειρήματα των TERFs, γράφοντας ότι «η δεξιά—και ορισμένοι σοσιαλιστές και φεμινίστριες που τους έδωσαν αριστερό άλλοθι—βάσισαν την αντίθεσή τους στη μεταρρύθμιση του GRA [Gender Recognition Act] στο ψέμα ότι οι τρανς γυναίκες αποτελούν απειλή για τα δικαιώματα των γυναικών» (η έμφαση στο πρωτότυπο). Ας είμαστε σαφείς: είναι ψευδές να αντιπαρατεθεί η υπόθεση των γυναικών με εκείνη των τρανς ανθρώπων. Τούτου λεχθέντος, το να απορρίπτεται απλώς αυτό το ζήτημα ως ψέμα δεν αποτελεί σοβαρό ή αποτελεσματικό επιχείρημα. Η αλήθεια είναι ότι, εάν το δούμε αποκλειστικά μέσω του πρίσματος της κοινωνίας όπως είναι σήμερα οργανωμένη, όπου όλοι ανταγωνίζονται για έναν περιορισμένο και όλο και πιο συρρικνωμένο όγκο πόρων, υπάρχει μια συγκεκριμένη ένταση μεταξύ της βελτίωσης των συνθηκών για τα τρανς άτομα και της βελτίωσης της ζωής των γυναικών.

Θα ασχοληθούμε με το ζήτημα του πώς μπορούν να ξεπεραστούν αυτές οι εντάσεις αργότερα στο άρθρο. Αλλά πρώτα πρέπει να επιμείνουμε στη σημασία της αναγνώρισης της πραγματικότητας αυτής της σύγκρουσης συμφερόντων. Είτε πρόκειται για το θέμα του αθλητισμού, των βραβείων, των καταφυγίων, των φυλακών, των τουαλετών ή των προγραμμάτων θετικής δράσης, το πρόβλημα των περιορισμένων οικονομικών πόρων βρίσκεται παντού. Συχνά τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα—όπως το θέμα των τρανς γυναικών στον ελίτ αθλητισμό—δεν είναι αυτά που αφορούν τους περισσότερους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Ωστόσο, αυτά είναι σημαντικά συμβολικά ζητήματα που αποτελούν συμπυκνωμένες εκφράσεις πραγματικών εντάσεων, που υποβόσκουν.

Στο βάθος, το πρόβλημα είναι ότι η ενσωμάτωση των τρανς όχι μόνο επιβαρύνει περαιτέρω πόρους που ήδη είναι περιορισμένοι για τις cis (μη-trans) γυναίκες, αλλά επίσης αμφισβητεί την άκαμπτη έμφυλη διαίρεση μέσα από την οποία οργανώνεται η κοινωνία. Ενώ αυτή η διαίρεση είναι τελικά η αιτία της καταπίεσης των γυναικών, οι έμφυλα διαχωρισμένοι χώροι και τα κοινωνικά προγράμματα θεωρούνται από τις περισσότερες γυναίκες ως σημαντικά δικαιώματα που προσφέρουν έναν βαθμό προστασίας μέσα σε μια πατριαρχική και συχνά βίαιη κοινωνία. Ο δρόμος προς τα εμπρός για την αποδοχή και την ενσωμάτωση των διεμφυλικών απαιτεί να δοθούν στις διάφορες διχογνωμίες, συγκρούσεις και εντάσεις εκείνες οι κατάλληλες απαντήσεις που θα οδηγήσουν σε αυξημένα κοινωνικά οφέλη τόσο για τα τρανς άτομα γενικά όσο και για τις cis γυναίκες. Τέτοιες απαντήσεις δεν θα βρεθούν ποτέ με το να αρνούμαστε ή να υποβαθμίζουμε τη σύγκρουση συμφερόντων ή με το να υποστηρίζουμε ότι η προκατάληψη είναι ο μόνος παράγοντας που σπρώχνει γυναίκες με προοδευτικό προσανατολισμό προς μια αντι- τρανς κατεύθυνση.

Μέρος του προβλήματος είναι ότι τόσο οι TERFs όσο και οι ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστές βλέπουν τον κόσμο μέσα από ένα φεμινιστικό πρίσμα. Φυσικά, υπάρχει μια σαφής διαφορά ανάμεσα στον αντιδραστικό ρόλο που παίζουν οι TERFs, δουλεύοντας ενεργά για να περιοριστούν τα δικαιώματα των τρανς, και τους ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστές που θέλουν να βελτιώσουν τις συνθήκες για μία από τις πιο καταπιεσμένες ομάδες της κοινωνίας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι όλο και περισσότερο παρατηρείται μια σύγκλιση μεταξύ των TERFs και ακροδεξιών πολιτικών ρευμάτων. Τούτου λεχθέντος, μέσα στη φεμινιστική τους κοσμοθεωρία, τόσο οι TERFs όσο και το mainstream του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος προσεγγίζουν το πρόβλημα της γυναικείας και της σεξουαλικής καταπίεσης με όρους που επικεντρώνονται τόσο στην ταυτότητα όσο και σε αυτό που θεωρείται δυνατό σύμφωνα με τους τρέχοντες κοινωνικούς και οικονομικούς κανόνες.

Για παράδειγμα, οι TERFs αποδίδουν τεράστια σημασία στο ποιος ανήκει ή δεν ανήκει στην κατηγορία «γυναίκα». Αυτό συμβαίνει επειδή η «γυναικεία ταυτότητα» είναι ο καθοριστικός φακός μέσω του οποίου βλέπουν όλες τις κοινωνικές σχέσεις. Το να είναι κανείς γυναίκα ή όχι καθορίζει το αν είναι καταπιεστής ή όχι, αν επιτρέπεται να παρευρεθεί σε συναντήσεις μόνο για γυναίκες και αν έχει επωφεληθεί ή όχι από το «ανδρικό προνόμιο». Μια τέτοια κατανόηση του κόσμου όχι μόνο κάνει ελάχιστα πράγματα για να βελτιώσει την κατάσταση των γυναικών, αλλά η διχαστική της λογική οδηγεί σε ολοένα αυξανόμενο κατακερματισμό και συγκρούσεις μεταξύ διαφόρων καταπιεσμένων ομάδων— ξεκινώντας από τις ίδιες τις φεμινίστριες.

Όσο για το mainstream ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα, η εστίασή του έχει στραφεί στο lobbying εταιρειών και θεσμών για να αλλάξουν τη γλώσσα που χρησιμοποιούν ώστε να γίνει πιο συμπεριληπτική προς μια ολοένα αυξανόμενη σειρά ταυτοτήτων. Αυτή η επιμονή απορρέει από τη φεμινιστική ιδέα ότι η γλώσσα και οι ιδέες, και όχι οι υλικά ριζωμένοι κοινωνικοί θεσμοί, είναι η πηγή της καταπίεσης. Αυτός ο τύπος ακτιβισμού οδηγεί σε ελάχιστες, αν όχι ανύπαρκτες, θετικές αλλαγές στη ζωή των τρανς, αλλά επιτυγχάνει στο μέγιστο να προκαλέσει κοινωνική αντίδραση. Το κλασικό παράδειγμα είναι η J.K. Rowling να χλευάζει τη χρήση της φράσης «άνθρωποι που έχουν έμμηνο ρύση».

Όταν πρόκειται για συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις, και οι δύο πλευρές της διαμάχης συνήθως βλέπουν το ζήτημα μόνο μέσω του πλαισίου του τι είναι εφικτό εντός του κυρίαρχου πολιτικού mainstream. Χωρίς την κατανόηση ότι ο ίδιος ο καπιταλισμός αφαιρεί πόρους από όλες τις καταπιεσμένες ομάδες, οι φεμινίστριες, είτε τρανς-συμπεριληπτικές είτε όχι, κατά κανόνα προτείνουν πολιτικές που θα εφαρμοσθούν εκ των πραγμάτων εις βάρος των υλικών συμφερόντων ή των ευαισθησιών μιας άλλης καταπιεσμένης ομάδας. Για παράδειγμα, η ένταξη των τρανς γυναικών στο γυναικείο σωφρονιστικό σύστημα χωρίς να αλλάξει οτιδήποτε άλλο στον βάρβαρο τρόπο με τον οποίο φυλακίζονται οι άνθρωποι είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει εντάσεις και περιστατικά κοινωνικών εκρήξεων. Και πάλι, χωρίς κατανόηση της έντασης που προκαλείται από τους περιορισμένους πόρους και τις υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις, είναι αδύνατο να προταθούν λύσεις ικανές να οδηγήσουν στην υπέρβαση ή έστω στην ελαχιστοποίηση των συγκρούσεων μεταξύ των καταπιεσμένων ομάδων.

Το Πρόβλημα με τον Φιλελεύθερο Ιδεαλισμό

Έχουμε ήδη θίξει ορισμένα από τα προβλήματα της κυρίαρχης ιδεολογίας αυτών που υποστηρίζουν τα διεμφυλικά άτομα όσον αφορά τη βιολογία και τον φεμινισμό. Και τα δύο σχετίζονται με ένα ευρύτερο υποκείμενο ζήτημα: το κίνημα έχει ιδεαλιστικό ιδεολογικό υπόβαθρο. Με τον όρο «ιδεαλιστικό» εννοούμε μια φιλοσοφική κοσμοθεωρία που δεν αντιλαμβάνεται την καταπίεση ως θεμελιωδώς παραγώμενη από τις οικονομικές σχέσεις, αλλά από λανθασμένες αντιλήψεις που αιωρούνται στα κεφάλια των ανθρώπων.

Το Judith Butler είναι ένα από τα κορυφαία άτομα της παγκόσμιας ακαδημίας στον χώρο των gender studies και έχει ασκήσει τεράστια επιρροή στη διαμόρφωση των ιδεολογικών θεμελίων του σύγχρονου LGBTQ+ κινήματος. Σύμφωνα με το Butler:

«Η πολιτική υπόθεση ότι πρέπει να υπάρχει μια παγκόσμια βάση για τον φεμινισμό, μια βάση που πρέπει να βρεθεί σε μια ταυτότητα που υποτίθεται ότι υπάρχει διαπολιτισμικά, συχνά συνοδεύει την άποψη ότι η καταπίεση των γυναικών έχει μια ενιαία μορφή, διακριτή μέσα στη παγκόσμια ή ηγεμονική δομή της πατριαρχίας ή της ανδρικής κυριαρχίας…. Η φεμινιστική βιασύνη να θεμελιώσει μια παγκόσμια κατάσταση για την πατριαρχία ώστε να ενισχύσει την εντύπωση ότι ο φεμινισμός αντιπροσωπεύει το σύνολο των γυναικών, έχει  οδηγήσει σταδιακά προς μια κατηγοριακή ή φαντασιακή καθολικότητα της δομής της κυριαρχίας, που υποτίθεται ότι παράγει τη κοινή υποταγμένη εμπειρία των γυναικών.»

—Gender Trouble (Routledge, 1990)

Πίσω από την ορολογία, το Butler απορρίπτει την άποψη ότι η «πατριαρχία», δηλαδή η καταπίεση των γυναικών, ριζώνει σε οποιοδήποτε ενιαίο κοινωνικό θεσμό. Δηλαδή, αρνείται ότι η πατριαρχική οικογένεια είναι ο θεσμός που κατοχυρώνει και αναπαράγει τη φυλετικά έμφυλη διαίρεση της κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, το Judith Butler δεν επιδιώκει να πολεμήσει την έμφυλη καταπίεση μέσω της δημιουργίας κοινωνικών συνθηκών που μπορούν να αντικαταστήσουν την οικογένεια ως θεσμό, αλλά μέσω της αμφισβήτησης και της ανατροπής των υφιστάμενων κοινωνικών κανόνων:

«Ως στρατηγική για την απο-φυσικοποίηση και επανασηματοδότηση των κατηγοριών του σώματος, περιγράφω και προτείνω ένα σύνολο παρωδιακών πρακτικών, βασισμένων σε μια επιτελεστική θεωρία των έμφυλων πράξεων, που διαταράσσουν τις κατηγορίες του σώματος, του φύλου, του γένους και της σεξουαλικότητας και επιτρέπουν την υπονομευτική επανασηματοδότησή τους και τον πολλαπλασιασμό τους πέρα από το δυαδικό πλαίσιο.»

Ενώ η υπέρβαση των έμφυλων κανόνων μπορεί να είναι απελευθερωτική προοπτική για εκείνους που απορρίπτουν το φύλο τους και/ή τις κοινωνικές προσδοκίες που το συνοδεύουν, τέτοιες πράξεις δεν κάνουν απολύτως τίποτα για να αμφισβητήσουν τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία στο σύνολό της είναι οργανωμένη.

Η διαίρεση της κοινωνίας σε δύο φύλα είναι ένα κοινωνικό δεδομένο, εξίσου πραγματικό με τη βιολογική διαίρεση μεταξύ των φύλων. Δεν είναι προϊόν ιδεών, αλλά ενός ιστορικά εξελιγμένου θεσμού που διατηρείται από υλικούς περιορισμούς και ταξικά συμφέροντα της αστικής τάξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πατριαρχικές σχέσεις πρέπει να είναι μόνιμες. Αλλά για να σπάσουν οι έμφυλοι κανόνες, είναι τελικά αναγκαίο να μετασχηματιστεί η κοινωνία, όχι η ταυτότητα κάποιου.

Κάποιος μπορεί να μισεί τον καπιταλισμό και να πάει να ζήσει σε μια κοινότητα στο δάσος, αλλά αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι ο καπιταλισμός θα συνεχίσει να υπάρχει. Με τον ίδιο τρόπο, κάποιος μπορεί να ταυτίζεται ως μη δυαδικός, gender non-conforming ή οτιδήποτε άλλο, αλλά αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι η κοινωνία (εκτός από πολύ απομονωμένους, μικροαστικούς κύκλους) θα συνεχίσει να τοποθετεί τα άτομα μέσα σε ένα έμφυλο δυαδικό σύστημα. Όσοι απορρίπτουν τέτοιους κανόνες σε προσωπική βάση περιθωριοποιούνται από την κοινωνία· δεν την αλλάζουν.

Οι «Μαρξιστές» υποστηρικτές των τρανς

Ο μαρξισμός ως επαναστατικό δόγμα αναπτύχθηκε τον 19ο αιώνα σε άμεση αντιπαράθεση με αυτό που τότε ονομαζόταν «ουτοπικός σοσιαλισμός». Οι ουτοπικοί σοσιαλιστές επινοούσαν διάφορα σχέδια υπέρβασης του καπιταλισμού μέσω της αλλαγής της συλλογικής συνείδησης ή μέσω της σύλληψης ιδανικών μικρο-κοινωνιών. Αντιθέτως, το δόγμα του επιστημονικού σοσιαλισμού που επεξεργάστηκαν οι Μαρξ και Ένγκελς εντόπισε τις δυνάμεις και τις δυναμικές μέσα στον καπιταλισμό που έχουν τη δυνατότητα να ανατρέψουν την υπάρχουσα ταξική δομή και να θέσουν τις βάσεις για την εξέλιξη προς μια εξισωτική κοινωνία. Η κινητήρια δύναμη αυτής της επανάστασης δεν ήταν ένα σύνολο ιδεών, αλλά τα συμφέροντα μιας τάξης, του προλεταριάτου.

Για οποιονδήποτε μαρξιστή αυτό είναι στοιχειώδες. Αναλόγως, πολλοί μαρξιστές ασκούν κριτική στη μεταμοντέρνα θεωρία φύλου ως ιδεαλιστική. Ωστόσο, όσοι είναι υπέρ των τρανς το κάνουν χλιαρά, ενώ ταυτόχρονα προωθούν τις ίδιες αυταπάτες που υποτίθεται ότι καταπολεμούν. Στην προσπάθειά τους να μην «αποξενωθούν» από το κίνημα, υγροποιούν το μαρξιστικό πρόγραμμα σε κοινότοπο φιλελεύθερο ιδεαλισμό. Όχι μόνο αυτό αποπροσανατολίζει τους ριζοσπαστικούς αγωνιστές για τα δικαιώματα των τρανς, αλλά καθιστά εύκολο για τους αντιδραστικούς να επιτεθούν στο κίνημα ως προϊόν καθαρού ιδεαλισμού.

Ένα σαφές παράδειγμα αυτής της συμφιλίωσης μπορεί να φανεί στο φυλλάδιο του SWP που αναφέρθηκε παραπάνω:

«Μπορούμε να κατανοήσουμε το φύλο ως έχον δύο ευρείες συνιστώσες. Πρώτον, το φύλο είναι εξωτερικό προς το άτομο. Βασίζεται σε αντιληπτούς έμφυλους ρόλους που μας αποδίδει η κοινωνία, από το πώς ενεργούμε και ντυνόμαστε έως το πως συμπεριφερόμαστε και μιλάμε. Δεύτερον, είναι επίσης μια βαθιά εσωτερική αίσθηση του εαυτού μας ή της έμφυλης ταυτότητάς μας μέσα στα άτομα, και οι άνθρωποι θα πρέπει να μπορούν να την εκφράζουν όπως επιλέγουν.»

Εδώ το SWP συγχέει τα πάντα. Από τη μία, παρουσιάζει το φύλο ως κάτι με κοινωνικό χαρακτήρα, αν και αόριστα ορισμένο. Ταυτόχρονα, παρουσιάζει το φύλο ως μια προσωπική «αίσθηση του εαυτού» ανοιχτή σε μια εντελώς ιδεαλιστική και ακόμη και θρησκευτική ερμηνεία. Και τελικά, εκφράζει την ευχή ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να μπορούν να εκφράζουν τις επιθυμίες τους όπως θέλουν.

Στον πυρήνα του, ο ορισμός του SWP συσκοτίζει το γεγονός ότι το φύλο είναι προϊόν κοινωνικών σχέσεων, όχι του ίδιου του νου. Μόνο όταν η εσωτερική επιθυμία για αλλαγή φύλου αλληλεπιδρά με άλλους ανθρώπους μπορεί να πραγματοποιηθεί στην πράξη. Επιπλέον, η βούληση κάποιου να αποκτήσει μια συγκεκριμένη ταυτότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα γίνει κοινωνικά αποδεκτή ως τέτοια. Αυτή άλλωστε είναι η βάση της τρανς καταπίεσης. Προφανώς αυτό είναι αυτονόητο, και οι τρανς περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο το γνωρίζουν. Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε ένα άτομο που «περνάει» κοινωνικά ως τρανς και σε ένα άτομο που δεν «περνάει» ή σε ένα μη δυαδικό άτομο.

Για το SWP και τους φιλελεύθερους ΛΟΑΤΚΙ+, ο ορισμός του φύλου αποκλειστικά ως προϊόν κοινωνικών σχέσεων θα θεωρούνταν πιθανότατα προσβλητικός και υποχώρηση στον αντι-τρανς λόγο. Αλλά είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι ο καπιταλισμός δεν θα επιτρέψει στους περισσότερους τρανς ανθρώπους να ενσωματωθούν κοινωνικά στο φύλο της επιλογής τους. Και ποτέ δεν θα καταστήσει κοινωνικά αποδεκτό να βρίσκεται κανείς εκτός του έμφυλου δυαδικού συστήματος. Η αναγνώριση αυτού δεν αποτελεί υποχώρηση προς τα δεξιά. Είναι αναγνώριση του τι έχουμε απέναντί μας. Το να ισχυρίζεται κανείς ότι η «εσωτερική αίσθηση του εαυτού» οδηγεί αυτόματα σε μια διαφορετική κοινωνική πραγματικότητα δεν τον καθιστά σύμμαχο— τον κάνει να παραπλανά τους τρανς ανθρώπους, όπως ακριβώς έκαναν οι φιλελεύθεροι για δεκαετίες.

Η απάντηση του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος στην τρανς καταπίεση ήταν να επιμείνει ότι τα άτομα πρέπει να «επιβεβαιώνουν» το φύλο. Αν και αυτό είναι σίγουρα το κοινωνικά συνειδητοποιημένο πράγμα που πρέπει να γίνεται, όχι μόνο από κομμουνιστές αλλά από όλους, είναι εντελώς αυταπάτη να πιστεύουμε ότι η «κοινωνική επιβεβαίωση» από μόνη της μπορεί να διαρρήξει τους άκαμπτους έμφυλους κανόνες της κοινωνίας. Στην πραγματικότητα, η επιβεβαίωση φύλου δεν έχει ποτέ ξεπεράσει τα στενά όρια της φιλελεύθερης διανόησης και της ΛΟΑΤΚΙ+ υποκουλτούρας—ένα γεγονός πασιφανές σήμερα.

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αναγνώριση αυτού του γεγονότος μεταξύ των Μαρξιστών που γράφουν για το τρανς ζήτημα. Αυτό είναι εμφανές στο «Ten Theses on the Gender Question—Revisited», όπου η συντρόφισσα Roxy Hall γράφει ότι:

«Αν και η τρανς ταυτότητα δεν είναι αφ’ εαυτής επαναστατική—το όπλο της κριτικής δεν θα αντικαταστήσει ποτέ την κριτική δια των όπλων—πρέπει να ενθαρρύνουμε τους πάντες να επαναστατήσουν με τους δικούς τους τρόπους ενάντια στις έμφυλες ιεραρχίες που μας επιβάλλονται. Δεν θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν όλων των ειδών άνθρωποι που αντιστέκονται στους έμφυλους κανόνες, που σπάνε τον συμβολικό δεσμό μεταξύ των χαρακτηριστικών του φύλου και των έμφυλων ρόλων, ζώντας με τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους; Σίγουρα η διαδικασία της κατάργησης του φύλου θα εμφανιστεί αρχικά ως μια έκρηξη διαφορετικών τρόπων ζωής.»

—thepartyist.com, 2 Ιουνίου 2024

Όχι, το να «ζεις με τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους» δεν θα βοηθήσει καθόλου στην κατάργηση του φύλου. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αλλάζοντας τον «τρόπο ζωής» μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις συντηρητικές ιδέες της κοινωνίας χωρίς να κάνουμε τίποτα για να αλλάξουμε τη δομή της. Στο πλαίσιο όπου οι συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης δέχονται διαρκή επίθεση και όπου η τάξη αυτή εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη δομή της οικογένειας, η ώθηση προς την υπέρβαση των κοινωνικών κανόνων ως πολιτική στρατηγική θα οδηγήσει μόνο σε συντηρητική αντίδραση. Αντί για «τολμηρούς και ανορθόδοξους τρόπους ζωής», αυτό που καθίσταται αναγκαίο είναι να δείξουμε τους συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους τα υλικά συμφέροντα της εργατικής τάξης προωθούνται μέσω της υπεράσπισης των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων των τρανς.

Μια ακόμη έκφραση των ιδεαλιστικών υποχωρήσεων που κάνουν οι Μαρξιστές γράφοντας για το τρανς ζήτημα είναι η σχεδόν καθολική αποδοχή της έννοιας ότι τα φύλα «ανατίθενται κατά τη γέννηση». Το SWP και η Roxy Hall επαναλαμβάνουν αυτόν τον ιδεαλιστικό μύθο. Αυτή η αντίληψη και πάλι υποβαθμίζει το γεγονός ότι οι έμφυλες σχέσεις είναι ένα αντικειμενικό κοινωνικό δεδομένο, όχι μια λανθασμένη ιδέα ή μια αυθαίρετη ετικέτα που αποδίδεται στα μωρά. Το φύλο που έχει κάποιος κατά τη γέννησή του δεν είναι πιο αυθαίρετο από τη φυλή, την εθνικότητα ή την τάξη του. Παρόλο που κάθε ένα από αυτά τα παραδείγματα είναι πολύ διαφορετικά, όλα είναι προϊόν των αντικειμενικών κοινωνικών σχέσεων μέσα στις οποίες κάποιος γεννιέται. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κατηγορίες αυτές είναι αμετάβλητες διά βίου. Αλλά σημαίνει ότι η αλλαγή τους είναι μια κοινωνική διαδικασία, η οποία γενικά είναι πολύ δύσκολη.

Οι περισσότεροι Μαρξιστές και ΛΟΑΤΚΙ+ υπερασπιστές εξοργίζονται όταν οι δεξιοί συγκρίνουν την αλλαγή φύλου με την αλλαγή φυλής. Το κλασικό παράδειγμα είναι της Rachel Doležal, μιας γυναίκας που γεννήθηκε λευκή αλλά ταυτιζόταν ως μαύρη και κατείχε ηγετική θέση στην NAACP. Οι φιλελεύθεροι αντιδρούν με φρίκη στην ιδέα ότι θα μπορούσε κάποιος να επιλέξει και να επιτύχει να γίνει μαύρος στην Αμερική και κατασκευάζουν κάθε είδους περίπλοκες δικαιολογίες, γιατί η αλλαγή φυλής, σε αντίθεση με τη μετάβαση φύλου, είναι ηθικά κατακριτέα. Αυτή η αντίδραση αποκαλύπτει μια ηθικιστική προσέγγιση της φυλετικής καταπίεσης—όπως ακριβώς και η αλλαγή φύλου, δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς λανθασμένο στο να αλλάξει κάποιος φυλή. Αλλά αυτή η αντίδραση αντανακλά επίσης μια ιδεαλιστική αντίληψη του φύλου, σύμφωνα με την οποία πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με άλλες κοινωνικές διαιρέσεις, το φύλο είναι μοναδικά υποκείμενο στην ατομική βούληση.

Ξανά και ξανά βρίσκουμε το ίδιο μοτίβο. Το τρανς κίνημα δέχεται επίθεση από δεξιούς, μισαλλόδοξους και φεμινίστριες. Αυτές οι επιθέσεις επαναβεβαιώνουν τους άκαμπτους και αδιαπέραστους κοινωνικούς νόμους που ρυθμίζουν τις έμφυλες σχέσεις. Το κίνημα υποστήριξης των τρανς αντιδρά σε αυτές τις επιθέσεις προσπαθώντας να υπερασπιστεί το δικαίωμα και τη δυνατότητα των ατόμων να αλλάξουν φύλο. Αλλά διεξάγοντας αυτόν τον δίκαιο αγώνα, στηρίζεται σε ιδεαλιστικές θεωρίες φύλου που απλώς τροφοδοτούν την αντίδραση και ενισχύουν την απομόνωση των τρανς ατόμων.

Σε αυτό προσθέτουν μια ισχυρή δόση φιλελεύθερου ηθικισμού: πρέπει να είσαι ευγενικός, ανεκτικός, διαφωτισμένος, συνειδητοποιημένος για τα προνόμιά σου, κ.λπ., κ.λπ. Αυτή η στρατηγική είχε κάποια επιτυχία όταν προερχόταν από την ισχυρότερη αστική τάξη στον κόσμο. Αλλά τώρα που οι ΗΠΑ έχουν στραφεί απότομα ενάντια στον φιλελευθερισμό, με την Amazon, το Facebook και την J.P. Morgan να εγκαταλείπουν τα προγράμματα DEI και τον «woke καπιταλισμό», το τρανς κίνημα έχει βρεθεί να κρατάει την καυτή πατάτα και να αντιμετωπίζει την εχθρότητα όλων όσων έχουν βαρεθεί να υφίστανται κενές ηθικολογικές νουθεσίες καθώς η ζωή τους χειροτερεύει.

Ο λόγος που οι Μαρξιστές πρέπει να αποκαλύψουν την ψευδότητα των ιδεαλιστικών αντιλήψεων του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος είναι ότι αυτές καθιστούν απολύτως αδύνατη την οργάνωση μιας πραγματικής αντίστασης υπέρ των τρανς και κάθε άλλης κατηγορίας ατόμων που η σεξουαλικότητα τους δεν γίνεται κοινωνικά αποδεκτή. Το τρανς κίνημα δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει να προσκολλάται στους μύθους και τις αυταπάτες που το οδήγησαν στη εκτεθειμένη και ευάλωτη θέση όπου βρίσκεται σήμερα. Περισσότερο από ποτέ, είναι κρίσιμο να υιοθετήσει ένα επαναστατικό και υλιστικό πρόγραμμα για την τρανς απελευθέρωση.

Μέρος Τρίτο: Ένα Μαρξιστικό Πρόγραμμα για την Καταπολέμηση της Αντίδρασης

Στο άρθρο του το 1909, «Η Στάση του Εργατικού Κόμματος απέναντι στη Θρησκεία», ο Λένιν καταθέτει την εξής επιχειρηματολογία:

«Κανένα εκπαιδευτικό βιβλίο δεν μπορεί να εξαφανίσει τη θρησκεία από το μυαλό των μαζών που καταπιέζονται από τη σκληρή εργασία και που βρίσκονται στο έλεος των τυφλών καταστροφικών δυνάμεων του καπιταλισμού, μέχρι οι ίδιες οι μάζες να μάθουν να παλεύουν αυτή τη ρίζα της θρησκείας, να πολεμούν την κυριαρχία του κεφαλαίου σε όλες τις μορφές της, με ενότητα, οργάνωση, σχέδιο και συνείδηση.

«Σημαίνει αυτό ότι τα εκπαιδευτικά βιβλία κατά της θρησκείας είναι επιβλαβή ή περιττά; Όχι, τίποτα τέτοιο. Σημαίνει ότι η αθεϊστική προπαγάνδα της Σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να υποτάσσεται στον βασικό της στόχο— την ανάπτυξη της ταξικής πάλης των εκμεταλλευόμενων μαζών ενάντια στους εκμεταλλευτές.»

Η βασική αυτή προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως και σε ερωτήματα που σχετίζονται με την καταπίεση των τρανς. Είναι απαραίτητο για τους Μαρξιστές να επιχειρηματολογούν ενάντια στις οπισθοδρομικές αντιλήψεις μέσα στην εργατική τάξη όσον αφορά τις έμφυλες σχέσεις, και όχι μόνο την καταπίεση των γυναικών. Αλλά αυτή η δουλειά πρέπει να καθοδηγείται από την ταξική πάλη και να εμπλουτίζεται από αυτήν.

Με άλλα λόγια, εμείς ως Μαρξιστές θέλουμε η διαχωριστική πολιτική γραμμή στην κοινωνία να είναι ανάμεσα σε εργάτες και καπιταλιστές, όχι ανάμεσα σε φίλο-τρανς και αντι-τρανς θέσεις, ούτε ανάμεσα σε φιλελεύθερους «woke» και οπισθοδρομικούς συντηρητικούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα θάψουμε το ζήτημα ή θα προσαρμοστούμε σε οπισθοδρομικά προκαταλήψεις, αλλά αντίθετα ότι φέρνουμε το τρανς ζήτημα στο προσκήνιο ως αναγκαιότητα για την επιδίωξη της ίδιας της απελευθέρωσης των εργατών. Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου και η ανάπτυξη ενός προγράμματος για την απελευθέρωση των τρανς δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά σε μια περίοδο όπου το τρανς ζήτημα έχει γίνει τόσο διχαστικό. Αυτό πρέπει να γίνει με συγκεκριμένα μέτρα για κάθε χώρα και χώρο εργασίας, αλλά ως γενικά θεμέλια για ένα τέτοιο πρόγραμμα προτείνουμε τα εξής βασικά σημεία:

1) Απορρίψτε τους Φιλελεύθερους

Πρέπει να αντλήσουμε διδάγματα από την καταστροφική πορεία που οδήγησε τα τρανς άτομα στη θέση που βρίσκονται σήμερα. Το πιο σαφές και προφανές μάθημα είναι ότι οι φιλελεύθεροι είναι απόλυτα αναξιόπιστοι σύμμαχοι και δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να θεωρηθούν άξιοι εμπιστοσύνης. Οι Δημοκρατικοί, το Βρετανικό Εργατικό Κόμμα, τα Πράσινα Κόμματα, η Die Linke: όλοι έχουν δείξει ότι όταν η πίεση γίνεται μεγάλη, αφήνουν τους καταπιεσμένους ακάλυπτους. Είναι αυτοκτονικό να περιμένουμε ότι οι φιλελεύθεροι θα πιεστούν να γίνουν πραγματικοί υπερασπιστές των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων. Οι καριέρες τους στο κατεστημένο και οι καπιταλιστικές τους επιθυμίες προηγούνται πάντα των δήθεν αξιών τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει ποτέ να σχηματίσουμε κάποιο είδος αμυντικού μετώπου ή να συμμετάσχουμε σε κοινές δράσεις με φιλελεύθερους. Σε μια περίοδο δεξιάς επίθεσης κατά των δημοκρατικών δικαιωμάτων, τέτοιες συμμαχίες μπορεί να είναι αναγκαίες. Αλλά πρέπει να συνάπτονται με την κατανόηση ότι οι φιλελεύθεροι είναι άτολμοι και προδοτικοί. Τελικός σκοπός μιας τέτοιας συμμαχίας πρέπει να είναι να απομακρυνθούν οι αγωνιστές βάσης από τον φιλελευθερισμό δείχνοντας τη σωστή στρατηγική των Μαρξιστών. Δεν πρέπει να εξαλείψουμε το Μαρξιστικό πρόγραμμα ώστε να κατευνάσουμε τους φιλελεύθερους, όπως έχουν κάνει ξανά και ξανά οι Μαρξιστές που υποστηρίζουν τα τρανς άτομα.

2) Απορρίψτε τα Κενά Σύμβολα

Η απελευθέρωση των τρανς είναι μια υλική πράξη. Η πρόοδός της μπορεί να μετρηθεί από το βαθμό στον οποίο είναι εφικτό για τα άτομα να αλλάξουν φύλο και από το βαθμό στον οποίο οι έμφυλες διακρίσεις υπάρχουν στην κοινωνία. Οι ιδέες και η συνείδηση θα αλλάξουν σε άμεση αναλογία με τις αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις και τα θεσμικά όργανα. Δεν θα αλλάξουν μέσω μιας «woke» ιδεολογικής εκστρατείας που επιπλήττει τους ανθρώπους για το τι σκέφτονται ή πώς μιλούν. Πρέπει φυσικά να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους και να αντιταχθούμε σθεναρά στη μισαλλοδοξία—συμπεριλαμβανομένου του εκούσιου «misgendering», δηλαδή της συνειδητής άρνησης από κάποιον χρήσης του φύλου που επιλέγει το άτομο για το εαυτό του. Αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι το μοναδικό ή κύριο επίκεντρο του αγώνα. Αντί να στοχεύουμε στη γλώσσα και τα σύμβολα, ο αγώνας πρέπει να επικεντρωθεί στην υπεράσπιση των υλικών συνθηκών και των δικαιωμάτων των τρανς απέναντι στην τρέχουσα αντιδραστική επίθεση.

3) Καμία Υποχώρηση στην Αστική Ηθική

Δεν είναι σύμπτωση ότι η αντίδραση κατά των τρανς έχει επικεντρωθεί τόσο έντονα στο ζήτημα των τρανς παιδιών. Σύμφωνα με την παραδοσιακή ηθική, τα παιδιά είναι ασεξουαλικά όντα που δεν έχουν καμία δυνατότητα να πάρουν αποφάσεις για τη ζωή και το σώμα τους. Ως εκ τούτου, έχει εξαπολυθεί μια υστερική εκστρατεία ενάντια στους αναστολείς της ήβης και κάθε είδους φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου για όσους έχουν νομικά χαρακτηριστεί ανήλικοι. Ως αποτέλεσμα αυτής της εκστρατείας, οι τρανς έχουν δυσφημιστεί ως σεξουαλικοί διεστραμμένοι και «groomers», ενώ οι υποστηρικτές τους στον ιατρικό χώρο έχουν κατηγορηθεί για κακοποίηση ανηλίκων, ιατρική αμέλεια και ακόμη και για «ακρωτηριασμό».

Σε απάντηση αυτών των αηδιαστικών και έντονων επιθέσεων, υπάρχει ισχυρή πίεση να συμμορφωθεί κάποιος όσο το δυνατόν περισσότερο στους παραδοσιακούς σεξουαλικούς κανόνες και αξίες. Για παράδειγμα, πολλοί που δηλώνουν ότι είναι υπέρ των τρανς παραδέχονται ότι τα παιδιά δεν πρέπει να έχουν καμία δυνατότητα να μεταβούν σε άλλο φύλο πριν από την νομική ενηλικίωση. Αυτό είναι αδιέξοδο. Τέτοιες παραχωρήσεις όχι μόνο δεν θα μειώσουν την αντίδραση, αλλά ανοίγουν επίσης την πόρτα σε περαιτέρω περιορισμούς των δικαιωμάτων των τρανς.

Οι παραχωρήσεις στη αστική ηθική θέτουν το κίνημα LGBTQ+ σε επικίνδυνη κατηφόρα. Το να παραδεχτεί με οποιονδήποτε τρόπο ότι τα άτομα δεν έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν για το σώμα και τη σεξουαλικότητά τους σημαίνει ότι αφαιρείται η βάση του κινήματος. Παραδίδει την εξουσία της απόφασης στην οικογένεια, το κράτος και τη θρησκεία— στις ίδιες θεσμικές δομές που ευθύνονται για την καταπίεση των παιδιών, των γυναικών και των τρανς ανθρώπων.

4) Αναζητήστε Καταπιεσμένες Θρησκευτικές Μειονότητες

Οι καταπιεσμένες μειονότητες, ιδιαίτερα οι Μουσουλμάνοι στη Δύση, δεν είναι το πρώτο μέρος όπου οι περισσότεροι τρανς ακτιβιστές θα αναζητούσαν συμμάχους. Παρόλο που οι πιστοί Μουσουλμάνοι μπορεί να είναι πολύ συντηρητικοί σε θέματα σεξουαλικότητας, αποτελούν επίσης μία από τις πιο καταπιεσμένες και στοχοποιημένες ομάδες σε πολλές χώρες. Οι Μουσουλμάνοι, όπως και οι τρανς, βρίσκονται ολοένα και περισσότερο απομονωμένοι και στοχοποιημένοι από το κράτος. Σε αντίθεση με τους φιλελεύθερους που είναι απασχολημένοι προσπαθώντας να ενταχθούν στο νέο κοινωνικά συντηρητικό καθεστώς, στους Μουσουλμάνους συχνά απαγορεύεται αυτή η δυνατότητα.

Υπάρχει μια αντικειμενική βάση για μια συμμαχία που βασίζεται στην υπεράσπιση των βασικών δημοκρατικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, τέτοιες συμμαχίες είναι δυνατές μόνο εάν οι αντιλήψεις που υπάρχουν στο μυαλό των ανθρώπων τίθενται σε δεύτερη μοίρα μπροστά στα κοινά συμφέροντα και των δύο ομάδων. Με τη σειρά της, η κοινή πάλη θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην αλλαγή νοοτροπίας και στις δύο πλευρές.

5) Δημιουργία Ενότητας μεταξύ Τρανς και Απελευθέρωσης των Γυναικών

Δεν υπήρξε μεγαλύτερη ζημιά στον αγώνα των τρανς από τη σύγκρουση με τον φεμινισμό. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις συντηρητικές και τομεακές απόψεις πολλών γυναικών. Αλλά έχει επίσης να κάνει με τον τρόπο που το ζήτημα των τρανς έχει προωθηθεί από το κύριο ρεύμα του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος. Στην προσπάθεια να καταρριφθεί το αυστηρό φράγμα μεταξύ των φύλων, το κίνημα έχει συχνά προσβάλει τις ευαισθησίες των γυναικών. Για παράδειγμα, είναι αφελές να ισχυρίζεται κανείς ότι η σύνδεση της γυναικείας ανατομίας και της εμμήνου ρύσης με τις γυναίκες αποκλείει εξ ορισμού τους τρανς άνδρες. Μετά από χιλιετίες κατά τις οποίες η καταπίεση των γυναικών συνδεόταν με τα σώματά τους, είναι κατανοητό ότι πολλές γυναίκες αντιδρούν αρνητικά όταν τους λένε ότι αυτή η σύνδεση δεν μπορεί πλέον να γίνεται.

Επιπλέον, η ιδέα ότι οι τρανς άνθρωποι μπορούν να ενταχθούν σε χώρους μόνο για γυναίκες χωρίς να δημιουργηθούν σοβαρές κοινωνικές εντάσεις αγνοεί το πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η διαχωρισμένη βάση των φύλων και η καταπίεση στην κοινωνία. Δεν υπάρχει τέλεια λύση σε αυτό το πρόβλημα υπό τον καπιταλισμό. Ο αυστηρός διαχωρισμός των φύλων με βάση τη βιολογία δεν αποτελεί λύση. Είναι όχι μόνο πρακτικά ανέφικτος αλλά και επικίνδυνος και καταπιεστικός για τους τρανς ανθρώπους. Οι τρανς πρέπει να έχουν πρόσβαση στους χώρους του φύλου της επιλογής τους. Ταυτόχρονα, πρέπει να προβλέπονται μέτρα που να λαμβάνουν υπόψη τις συντηρητικές απόψεις και να μειώνουν τις συγκρούσεις αξιών.

Οι λύσεις συνήθως βρίσκονται στην αύξηση των πόρων με τρόπο που θα ωφελήσει τόσο τις τρανς όσο και τις cis γυναίκες γενικότερα. Μια προφανής λύση στη σύγκρουση σχετικά με την πρόσβαση των τρανς γυναικών σε καταφύγια γυναικών είναι να χτιστούν περισσότερα καταφύγια, να επιτρέπεται η πρόσβαση στις τρανς γυναίκες και ταυτόχρονα να προσφέρεται η επιλογή αυστηρού βιολογικού διαχωρισμού για όσες γυναίκες το επιθυμούν.

Ενώ προς το παρόν η υπεράσπιση της γυναικείας ταυτότητας είναι το κύριο όπλο που χρησιμοποιείται ενάντια στις τρανς γυναίκες, η τρέχουσα συντηρητική αντίδραση στρέφεται επίσης κατά του συνόλου των γυναικών. Οι συνθήκες των γυναικών, των LGBTQ+ ανθρώπων και των εργαζομένων είναι τελικά αλληλένδετες. Όλοι έχουν συμφέρον να ενωθούν σε κοινό αμυντικό αγώνα και, ευρύτερα, να αγωνιστούν για την απελευθέρωση των γυναικών, των τρανς και της εργατικής τάξης.

6) Η Εργατική Τάξη Είναι Η Καθοριστική Δύναμη

Η εργατική τάξη είναι η μόνη τάξη που μπορεί να υπερασπιστεί αποφασιστικά τα δικαιώματα των τρανς. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή είναι η πιο φιλελεύθερη ομάδα της κοινωνίας—δεν είναι—αλλά επειδή έχει άμεσο ταξικό συμφέρον να ανατρέψει τον καπιταλισμό και να εδραιώσει μια κοινωνία χωρίς τάξεις που δεν θα χρειάζεται την καταπίεση βάσει φύλου.

Η βάση για μια συμμαχία τρανς και εργατικής τάξης δεν απαιτεί οι τρανς να εγκαταλείψουν τον αγώνα ενάντια στη δική τους καταπίεση. Η καταπίεση των τρανς  — όπως και η καταπίεση των ομοφυλόφιλων, των λεσβιών, των γυναικών και των φυλετικών μειονοτήτων— διαιρεί και αποδυναμώνει την εργατική τάξη. Μόνο με τον αγώνα για την απελευθέρωση κάθε καταπιεσμένης ομάδας εξίσου στην κοινωνία μπορεί να δημιουργηθεί ενότητα. Αυτό δεν είναι φιλελεύθερο «κολάζ». Η συγκολλητική ουσία που μπορεί να ενώσει αυτούς τους αγώνες είναι ο ταξικός αγώνας.

Αυτό δεν είναι μια αυτόματη διαδικασία· οι διάφοροι αγώνες πρέπει να συνενωθούν συνειδητά. Αλλά ο ταξικός αγώνας, μέσω των δικών του νόμων και της δυναμικής του, παρέχει το πεδίο για να πραγματοποιηθεί αυτή η διαδικασία. Ο κοινός αγώνας για ένα κοινό συμφέρον είναι η προϋπόθεση για την υπέρβαση της κοινωνικής οπισθοδρόμησης. Για να πραγματοποιηθούν τέτοιοι αγώνες, δεν πρέπει να τίθενται προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, θα ήταν εντελώς αντιδραστικό να αποχωρήσει κάποιος από μια απεργία επειδή οι εργαζόμενοι εκφράζουν οπισθοδρομικές απόψεις στο ζήτημα των τρανς. Αντίθετα, πρέπει να έρχεται στο προσκήνιο, μέσα από τη διαδικασία της σύγκρουσης, το γεγονός ότι τα δικαιώματα των τρανς συνδέονται με εκείνα των εργαζομένων. Αυτό θα βοηθήσει στην αλλαγή των οπισθοδρομικών απόψεων.

Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το κίνημα των τρανς δεν είναι ενιαίο. Παρόλο που όλοι και όλες οι τρανς είναι καταπιεσμένες και καταπιεσμένοι, δεν μοιράζονται όλοι ένα κοινό συμφέρον. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο οι τρανς ακτιβιστές και ακτιβίστριες να θέτουν πάντα τα συμφέροντα της εργατικής τάξης πάνω από όλα. Πρέπει, για παράδειγμα, να αποφεύγουν να στηρίζονται σε εταιρικές πολιτικές  ως μέσο υπεράσπισης των δικαιωμάτων τους.

Το κίνημα των τρανς θα πρέπει όσο το δυνατόν περισσότερο να συνδέει τον δικό του αγώνα με εκείνον της εργατικής τάξης. Ένα προφανές σημείο συνάντησης είναι ο αγώνας για δημόσια υγειονομική περίθαλψη, ένα καυτό ζήτημα που αφορά όλους μας. Η κρίση στην δημόσια υγειονομική περίθαλψη πηγαίνει χέρι-χέρι με τις επιθέσεις ενάντια στη φυλομετάβαση, στην ιατρική φροντίδα με αποδοχή και επιβεβαίωση φύλου αλλά και στα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Δεν χρειάζεται καν να συζητήσουμε πόσο ο αγώνας για καλύτερη υγειονομική περίθαλψη θα ωφελήσει τα τρανς άτομα. Το να αποτελέσει η ιατρική φροντίδα των τρανς, κεντρικό ζήτημα του αγώνα για ελεύθερη, δημόσια υγειονομική περίθαλψη όλων μας, σίγουρα μπορεί να ενδυναμώσει τους κοινούς μας αγώνες φέρνοντας χιλιάδες τρανς και τις οικογένειές τους στο ευρύτερο κοινωνικό κίνημα.

The post Τρανς Απελευθέρωση – Η προδοσία των φιλελεύθερων και μαρξιστικές απαντήσεις appeared first on Void Network.

Το παρόν άρθρο, είναι μια συμβολή της Σίσσυς Δουτσίου, μέλος της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο στο διάλογο για την σεξεργασία.

Η πραγματικότητα είναι τόσο πολύπλοκη και τα κοινωνικά φαινόμενα τόσο πολύπλευρα για να αναλύσουμε όλο το φάσμα της σεξεργασίας, να κατανοήσουμε όλα τα υποκείμενα, να συναισθανθούμε όλες τις συνθήκες και να αναδείξουμε όλα τα προβλήματα που προκύπτουν.

Δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα από τη στιγμή που το σημείο παρατήρησης δεν είναι ποτέ το ίδιο, αυτό άλλωστε μας το έμαθε η σύγχρονη φυσική. Η άποψή μας είναι πάντα επηρεασμένη από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία, ένα σώμα, μια θέση, μια ιστορία.

Όλα υπάρχουν σε ένα συνεχές επίπεδο πράξης και αντίδρασης, αναγκαιότητας και επιθυμίας, που είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε. Η συζήτηση για την σεξεργασία δεν μπορεί να στριμωχτεί στο δίπολο υπέρ ή κατά. Η σεξεργασία μπορεί να είναι απόλαυση αλλά και ψυχαναγκασμός, απελευθέρωση αλλά και παγίδευση, δημιουργία αλλά και καταστροφή.

Δε χρειάζεται να κρύβουμε πόσο πόνο μερικές φορές και πόσες πληγές ανοίγονται με αυτό το επάγγελμα και να αποφεύγουμε να κάνουμε κριτική στις ψυχολογικές εντάσεις που ελλοχεύουν στην σεξεργασία. Συμβαίνουν πολλά. Λεφτά, απόλαυση, γέλιο, καύλες, σεβασμός, και από την άλλη αηδία, νεύρα, ανοχή, ακόμη και χρήση εθιστικών ουσιών για «να ζήσουμε τη στιγμή». Παράλληλα χτίζονται κοινότητες, δημιουργούνται δίκτυα αντίστασης, γλιτώνουν ζωές από τη φτώχεια, την απόγνωση και την εξαθλίωση, βρίσκεται μια διέξοδος για να τα βγάλεις πέρα, υποστηρίζονται σπουδές, ενοίκια, όνειρα. Το πιο δύσκολο είναι πως όλα αυτά είναι ταυτόχρονα αληθινά.

Ό,τι δεν λέμε

Πολύ σπάνια θα ακούσεις «αυτή η δουλειά με τραυμάτισε», «θα ήθελα να πω όχι αλλά έχω ανάγκη τα γαμημένα τα φράγκα», «ήπια πέντε γραμμές κοκαΐνης για να γαμηθώ πιο ευχάριστα», «νομίζω ότι δεν μπορώ να ερωτευτώ πια»

Αυτά λέγονται ψιθυριστά, εάν ειπωθούνε, επειδή ξέρουμε τι θα συμβεί. Θα χρησιμοποιηθούν ως πυρομαχικά για τον πόλεμο ενάντια στη σεξεργασία. Θα χρησιμοποιηθούν εναντίον των σεξεργατριών για να δημιουργήσουν μια φρικιαστική εικόνα και για να υποστηριχτούν οι πιο συντηρητικές και βίαιες θέσεις ώστε να μπορούν να στιγματίζουν, να φυλακίζουν, να συλλαμβάνουν, να απαξιώνουν, και να λυπούνται άτομα που κινούνται σε αυτό το χώρο.

Κι όμως, όλα αυτά υπάρχουν. Το τραύμα μπορεί να υπάρξει. Η περιθωριοποίηση και η αποξένωση υπάρχουν. Η δυσκολία είναι αληθινή. Δεν είναι μια εύκολη δουλειά. Αλλά αυτά δεν δυσφημούν τη σεξεργασία. Δυσφημούν το σύστημα που τη γεννά. Θέλουμε να φέρουμε στο προσκήνιο τη φτώχεια, την ανισότητα και την έλλειψη επιλογών. Θέλουμε να επιτεθούμε σε αυτό τον κόσμο όπου η επιβίωση γίνεται πάντα με τους όρους των άλλων.

Τα καλά πράγματα που δεν τολμούμε να πούμε

Δεν ισορροπούμε μόνο ανάμεσα στην Αρετή και την Κακία (μύθος του Ηρακλή), δεν υπάρχει μόνο η ανηφόρα ή ο εύκολος δρόμος (ηθικισμός). Δεν υπάρχουνε μόνο πλούσιοι χοντροί που μυρίζουνε σαπούνι και εκατομμυριούχες γυναίκες αδύνατες που θέλουνε να τους τρίψεις λυσσασμένα την κλειτορίδα τους για μια συνεχόμενη ώρα. Υπάρχουν και αυτά που κάνουν τη σεξεργασία πραγματικά όμορφη. Υπάρχει αγάπη, σεβασμός, αμοιβαία φροντίδα, χάδι, περιποίηση, συζητήσεις, εξομολογήσεις, ηδονισμός, απόλαυση, έρωτας, γνωριμίες, δικτύωση. Οι σεξεργάτριες, κυρίως στο εξωτερικό (Αμερική, Ασία, υπόλοιπη Ευρώπη) χτίζουν κοινότητες που οι άνθρωποι «απ’ έξω» δεν μπορούν καν να φανταστούν.

Δεν είναι κοινότητες φτιαγμένες από θεωρητικά σλόγκαν τύπου «γυναίκες με κοινά συμφέροντα». Είναι κοινότητες φτιαγμένες από τη συνταγή της επιβίωσης. Οι πιο έμπειρες στέλνουν λίστες με ασφαλείς πελάτες. Μοιράζονται δεξιότητες, στρατηγικές, τρόπους αποφυγής της αστυνομίας, ασφαλή κανάλια επικοινωνίας. Δημιουργούν υλικές και ψυχολογικές μορφές αμοιβαίας βοήθειας και δεν περιμένουν τίποτα από το κράτος, τις ΜΚΟ και τα ακτιβιστικά κινήματα που δεν αναγνωρίζουν καν ότι αυτό που κάνουν είναι δουλειά.

Και μετά υπάρχει η απλή χαρά της σεξεργασίας. Ναι! Πολύ γέλιο!!! Αστεία, πλάκες, περίεργα πράγματα. Ένας πελάτης που σε κάνει να νιώθεις ευφυής, επιθυμητή, κυριαρχική.  Ένας που ακούει. Ένας που σε ευχαριστεί σαν να ήσουν η καλύτερη απόφαση της ζωής του. Κατά τη διάρκεια ενός πληρωμένου σαδομαζοχιστικού σεξ μπορεί να υπάρξει η πραγματική χαρά. Αυτό γιατί να το κρύψουμε;

Η σεξεργασία σώζει πολλές φορές όταν βρίσκεσαι σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση, εάν βέβαια είσαι σε θέση να καταφέρεις να  μείνεις ανεξάρτητη, να βρεις αξιοπρεπείς πελάτες και να κινηθείς έτσι ακριβώς όπως θέλεις εσύ. Αυτό είναι γεγονός. Τα λεφτά έρχονται γρήγορα και όταν τα χρειάζεσαι.  Δεν απαιτείται επαγγελματικό βιογραφικό και συνεντεύξεις. Δεν είναι τα χρήματα ιδανικά ή σταθερά ή δίκαια μοιρασμένα αλλά είναι χρήματα – αυτή η φρικτή αιτία δυστυχίας στον κόσμο, η ύπαρξη του χρήματος.

Κι αν αυτό τροφοδοτεί επιχειρήματα ενάντια στη σεξεργασία; Αν κάποιες φεμινίστριες το χρησιμοποιήσουν για να πουν «άρα όλες αυτές οι γυναίκες εξαναγκάζονται, πρέπει να τις σώσουμε,  να τους βρούμε μια άλλη δουλειά!!!!!» ή επίσης  «λόγω όλων αυτών δεν μπορούμε να επικυρώσουμε τη σεξεργασία, δεν υπάρχει η ελεύθερη επιλογή, οι γυναίκες αυτές ……».

Δεν με ενδιαφέρουν όλα αυτά. Με ενδιαφέρει η αλήθεια. Η αμφιθυμία, οι αντιφάσεις της ζωής, το παράδοξο, η απόλαυση και ο ψυχαναγκασμός, η ευκολία, και η βαρεμάρα, το δώρο και η ενοχή, η συναισθηματική ασφάλεια και τα ακριβά εσώρουχα. Έτσι δεν είναι άλλωστε ολόκληρη η ζωή μας; Ο ζητιάνος και εσύ με τις σακούλες από τη μπουτίκ, ο ψυχοπαθής μέσα στο τρένο που σου ζητάει να τον βοηθήσεις και εσύ συνεχίζεις να σκρολάρεις στο instagram ή δημοσιεύεις μια φωτογραφία σου στο facebook, το εξαναγκαστικό 14ώρο εργασίας, η μισθωτή σκλαβιά και τα αδικοχαμένο αίμα της Πρωτομαγιάς του Σικάγου. Η ζωή συνεχίζεται με τους εργάτες και τους υπαλλήλους να πηγαινοέρχονται στη δουλειά τους πρωί- βράδυ. Με ενδιαφέρει η κατανόηση της αδικίας και τα αίτια της διαιώνισής της. Αυτός είναι ο κόσμος!!!

Ξαφνικά πρέπει να λύσουμε το πρόβλημα της σεξεργασίας δίχως καν να λάβουμε υπόψιν ότι κάποιοι-κάποιες- κάποια άτομα το επιλέγουν αυτό το επάγγελμα ελεύθερα όπως όλοι επιλέγουν ένα σωρό άλλες μορφές εργασίας τους «ελεύθερα». Επιλέγουμε όλες μας πραγματικά τις δουλειές μας «ελεύθερα» τελικά;

Κατανοώ, οι πρώτες σκέψεις είναι ότι το σώμα γίνεται εμπόρευμα, ναι αλλά είναι το δικό μου το σώμα, υπάρχει η απόφαση,  η επιλογή να διαθέσω εγώ το σώμα μου όσο χρόνο θέλω εγώ και όπου θέλω εγώ. Μα, οι δεύτερες σκέψεις είναι ότι έτσι πληγώνεται ο έρωτας,  ναι  αλλά άλλες φορές έτσι γεννιέται, έτσι εκτιμάται, έτσι ξαναδημιουργείται. Είναι πολύπλοκη η ζωή.

Αυτά που δεν χωράνε στις αφίσες

Υπάρχουν πλευρές της σεξεργασίας που δεν θέλουμε να πούμε ούτε στην ίδια μας την φεμινιστική ομάδα. Υπάρχουν γυναίκες που κάνουν σεξ για λεφτά ενώ δεν έχουν σπίτι. Υπάρχουν σεξεργάτριες που πληρώνουν λογαριασμούς, νοίκια, φαγητό, ενώ οι σύζυγοι έχουνε «εξαφανιστεί» από τις υποχρεώσεις τους. Υπάρχουν κορίτσια που μείναν ορφανά, αγόρια που δεν έχουνε επιλέξει ακόμα το φύλο τους, κοπέλες που αναπτερώνεται η αυτοπεποίθησή τους.

Και το κράτος τι κάνει; Τις φυλακίζει σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στην Αμερική. Τις βάζει σε κατηγορίες δικής του επινόησης. Τις ονομάζει θύματα ενώ τις αντιμετωπίζει ως εγκληματίες. Οι νόμοι για την καταπολέμηση της πορνείας στην πράξη σπρώχνουν τις σεξεργάτριες πιο βαθιά στην παρανομία. Πιο κρυφά ραντεβού, πιο επικίνδυνοι χώροι, λιγότερη πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα. Αυτό δεν ονομάζεται βοήθεια. Αυτή είναι η λογική στιγματισμού ντυμένη με ηθικολογία.

Η μητρότητα, οι σπουδές, η ομορφιά της ζωής, τα πτυχία, η ευτυχία και η σεξεργασία δεν είναι αντίθετες έννοιες. Οι άνθρωποι δεν θέλουν να ντρέπονται με τις επιλογές τους, δεν θέλουν να καταπιέζονται και να εκβιάζονται, δεν χρειάζονται ηθικούς κανόνες, καταστολή και αστυνόμευση. Και όμως όχι μόνο το σύστημα της κυριαρχίας αλλά συχνά ακόμα και ελευθεριακοί χώροι αντιμετωπίζουν τις σεξεργάτριες ως θύματα, ως σώματα που υποφέρουν, ως σεξουαλικές μηχανές που καταπιέζονται και όχι ως άτομα με αξιοπρέπεια, βούληση, ικανότητα επιλογής και απόλαυσης. Κι όμως, ανάμεσα σε όλες αυτές τις σεξεργάτριες παντού στον κόσμο υπάρχουν και άνεργες που ψάχνουν τρόπο να πληρώσουν το νοίκι, υπάρχουν και κοινωνιολόγες με τα διδακτορικά τους, υπάρχουν και γυναίκες τρανς και μητέρες με τα χαρούμενα παιδιά τους, και τρυφερές ευτυχισμένες υπάρξεις και καλλιτέχνες και θυμωμένες επαναστάτισσες, και άτομα γεμάτα ενέργεια και θέληση για ζωή, και φοιτήτριες και queer άτομα και κάθε είδους υποκείμενα όπως σε κάθε εργασιακό πεδίο, άτομα που δεν θέλουν να ντρέπονται για τις επιλογές τους, χρειάζονται υποστήριξη και φροντίδα όπως όλοι μας.

Σε αυτό το σημείο βεβαία πρέπει να είμαι σαφής. Εγώ που γράφω είμαι μια λευκή γυναίκα με κάποια κοινωνικά προνόμια. Μιλάω μέσα από τα δικά μου βιώματα, τις εμπειρίες, τα ταξίδια και τις γνωριμίες μου με άτομα στις 5 ηπείρους και κυρίως από τις συζητήσεις μου με το αναρχικό κίνημα των σεξεργατριών και των τρανς γυναικών στην Ταϊλάνδη και τις αναρχικές σεξεργάτριες στις ΗΠΑ. Η ρατσιστική και αστυνομική βία, τα συνοριακά καθεστώτα και οι μεταναστευτικές πολιτικές, οι συντηρητικές αντιλήψεις και οι κρατικοί μηχανισμοί παράγουν σε όλο τον κόσμο κοινωνικό αποκλεισμό και προσωπικές τραγωδίες. Οι σεξεργάτριες από τη Λατινική Αμερική, την Ασία ή την Αφρική ίσως αντιμετωπίζουν κάτι που δεν είναι καθόλου το ίδιο με τα άτομα στην Ευρώπη ή την Αμερική, περισσότερα εμπόδια, περισσότερη απαξίωση, περισσότερους περιορισμούς, περισσότερη βία. Η βία που βιώνουν είναι πρώτα ρατσιστική και μετά βία απέναντι στη σεξεργασία. Και όταν μιλάμε για «δικαίωμα επιλογής» ή «αυτοδιάθεση του σώματος», ξέρουμε ότι αυτά τα λόγια δεν φτάνουν για όσες ζουν κάτω από το ρατσιστικό βλέμμα, την καθημερινή αστυνομική βία και τις αποικιοκρατικές πολιτικές.

Το κίνημα για την υποστήριξη της σεξεργασίας απλώνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Από την στιγμή που ο λευκός κυριαρχεί στον πλανήτη είναι δεδομένο ότι οι λευκές σεξεργάτριες έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης, τους εκδοτικούς οίκους και στις πλατφόρμες επικοινωνίας. Οι σεξεργάτριες που είναι μετανάστριες και φτωχές μοιράζονται πολύ πιο δύσκολα τις εμπειρίες τους και τις απόψεις τους για την ζωή μαζί μας. Το να το αναγνωρίσουμε αυτό δεν είναι μικροαστικές τύψεις και ενοχές,  είναι πολιτική ευθύνη. Όλα αυτά δεν είναι μόνο βιώματα- είναι και δημόσιος λόγος. Σε αυτή την κατεύθυνση είναι απαραίτητές ανοιχτές συναντήσεις,  έρευνες, άρθρα, διαλέξεις, κείμενα, εκδηλώσεις, ταινίες, ντοκιμαντέρ. Όταν μιλάμε για πηγές, αναφορές και δίκτυα, δεν μιλάμε μόνο για πανεπιστημιακά άρθρα. Μιλάμε για το πώς η πληροφορία που παράγουν οι ίδιες οι σεξεργάτριες, οι συλλογικότητες, οι ακτιβίστριες, οι κοινότητες, αλλά και οι ιατρικές και κοινωνικές επιστήμες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προστατεύσουν και να διαδώσουν τον λόγο των ίδιων των υποκειμένων.

Σε πολλούς τομείς  από την τεχνολογία μέχρι τη δημόσια υγεία, η ανάλυση πηγών, δικτύων και επιρροών δείχνει πώς χτίζεται η γνώση. Ποιές φωνές ακούγονται, ποιές κρύβονται, ποιά θεμελιώδη κείμενα διαμορφώνουν τις πολιτικές μας απόψεις ή κατεύθυνση της νομοθεσίας; Το ίδιο συμβαίνει και με τη σεξεργασία. Αν κοιτάξουμε ποιά κείμενα, ποιές αναφορές, ποιές ιστορίες κυριαρχούν στον δημόσιο λόγο για τη σεξεργασία, θα δούμε πόσο συχνά απουσιάζουν οι ίδιες οι σεξεργάτριες.

Όμως, σε πολλές χώρες και σε πολλές μελέτες, παρατηρούμε κάτι επαναλαμβανόμενο. Εκεί όπου η σεξεργασία αποποινικοποιείται, όπου αναγνωρίζεται ως εργασία, όπου οι σεξεργάτριες οργανώνονται συλλογικά, όπου συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, μειώνεται η βία, βελτιώνεται η υγεία, αυξάνεται η ασφάλεια των ίδιων ατόμων που δουλεύουν σε αυτό το χώρο. Εξασθενεί το αίσθημα ντροπής και το στίγμα της «κακόμοιρης φτωχής ιερόδουλης» ή του «λούμπεν στοιχείο που δεν είχε άλλη επιλογή».

Κοινοτικές ομάδες, συνδικάτα, συλλογικότητες sexworkers έχουν δείξει στην πράξη ότι όταν οι ίδιες οι σεξεργάτριες οργανώνουν την αυτοπροστασία τους, όταν υπάρχει η πρόσβαση σε γιατρούς χωρίς φόβο, όταν υπάρχουν εργασιακά δικαιώματα και μπορεί η σεξεργασία να συζητηθεί ανοιχτά χωρίς στίγμα, όταν αναγνωρίζονται ανοιχτά οι ανάγκες και οι επιθυμίες, τότε μειώνεται η κακοποίηση και το sex trafficking, μειώνεται η έκθεση σε αφροδίσια νοσήματα και πολλαπλασιάζεται η δύναμη της αποδοχής, της ευγένειας και της αξιοπρέπειας.

Αντίθετα, όπου κυριαρχεί η ποινικοποίηση και η παρανομία, ο στιγματισμός και η σωτηριολογία υπάρχει περισσότερη βία, περισσότερη αστυνομική παρενόχληση, λιγότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, περισσότερο σκοτάδι. Οι πολιτικές που βλέπουν τις σεξεργάτριες ως υποκείμενα με φωνή, ελεύθερη βούληση, επιλογή  και δικαιώματα βελτιώνουν τη ζωή των σεξεργατριών. Οι πολιτικές που θεωρούν τη σεξεργασία ως πρόβλημα προς διαχείριση, επιτίθονται και σκοτώνουν με έναν υποδόριο τρόπο τις ίδιες τις σεξεργάτριες.

Θα υπήρχε σεξεργασία σε έναν ελεύθερο κόσμο;

Αν δεν υπήρχε καπιταλισμός, θα υπήρχε σεξεργασία; Αν δεν υπήρχε πατριαρχία, θα υπήρχε πορνεία; Κάποιες λένε όχι. Υποστηρίζουν πως ολόκληρη η σεξουαλικότητα όπως τη ζούμε σήμερα είναι προϊόν πατριαρχίας, αγοράς, καταπίεσης. Ότι όλες οι επιθυμίες μας είναι διαμορφωμένες από αυτό το σύστημα.

Κάποιες άλλες λέμε ότι υπάρχει κάτι ακόμη πιο βαθύ. Μια σεξουαλικότητα που δεν είναι μόνο αποτέλεσμα καταναγκασμού. Κάτι ερωτικό, πνευματικό, δημιουργικό, που θέλει να παιχτεί, να εξερευνηθεί, να μοιραστεί. Αυτό το κάτι θα υπήρχε ακόμη κι αν γκρεμίζαμε αύριο την πατριαρχία και τον καπιταλισμό.

Δεν πιστεύω ότι η σεξεργασία θα εξαφανιζόταν σε έναν ελεύθερο κόσμο. Πιστεύω ότι θα άλλαζε ριζικά. Θα σταματούσε να είναι δουλειά από ανάγκη και θα γινόταν κάτι σαν τελετουργία, παιχνίδι, υπηρεσία, δημιουργία. Κάτι που δεν θα είχε μέσα του φόβο, φτώχεια, εξάρτηση. Κάτι που δεν θα χρειαζόταν να το ονομάζουμε εργασία με τον σημερινό τρόπο.

Αλλά εμείς δεν ζούμε σε αυτόν τον κόσμο. Ζούμε εδώ.

Εδώ, τώρα, σε αυτόν τον κόσμο

Aυτό που χρειάζεται δεν είναι σωτήρες, δεν είναι φεμινίστριες που μας λένε ότι δεν υπάρχει η ελεύθερη επιλογή στη σεξεργασία, δε χρειαζόμαστε γυναίκες που φοβούνται, τρομάζουν απέναντι σε αυτή την επιλογή όπως θα τρόμαζαν και μπροστά σε μια τρυπαρισμένη από LSD νεαρή κοπέλα. Χρειαζόμαστε να υποστηρίξουμε τα δικαιώματα των σεξεργατριών. Προστασία, νομική αναγνώριση της δουλειάς αυτής, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας χωρίς φόβο και στιγματισμό, τη δυνατότητα καταγγελίας της άσκησης βίας χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος της σύλληψης, τη δυνατότητα να ακουστούν οι δυσκολίες και τα όρια του επαγγέλματος χωρίς αυτό να γίνεται όπλο εναντίον της ίδιας της σεξεργασίας, τη δυνατότητα να εκτιμηθεί η ευκολία, ο ερωτισμός και οι φιλίες που προκύπτουν χωρίς ντροπή.

Θέλουμε κοινότητες που ελέγχονται από σεξεργάτριες. Δίκτυα που δημιουργούνται από σεξεργάτριες. Έρευνες που συμπεριλαμβάνουν τις σεξεργάτριες ως υποκείμενα με άποψη, όχι ως περιστατικά. Πολιτικές που γράφονται μαζί με τις σεξεργάτριες.

Η αρχή «μαζί με εμάς και όχι για εμάς» δεν είναι σύνθημα για αφίσες. Είναι πολιτική στάση. Είναι απαίτηση. Είναι η άρνηση να αφήσουμε άλλους να αποφασίζουν για τα σώματά μας, τις ζωές μας, τις επιθυμίες μας.

Δεν τελειώνει εδώ. Ή μάλλον, δεν πρέπει να τελειώνει εδώ. Αυτό που ξεκινάει από τη σεξεργασία- η αντίσταση, η δημιουργία νέων κοινοτήτων, η εφεύρεση τρόπων επιβίωσης και τρυφερότητας μέσα σε έναν βίαιο κόσμο- δεν σταματάει στα όρια του επαγγέλματος. Απλώνεται σε άλλους αγώνες, άλλες κοινότητες, άλλες εξεγέρσεις.

Αυτό έχει σημασία. Όχι να πείσουμε ότι η σεξεργασία είναι καλή με έναν μονοδιάστατο τρόπο, αλλά να παραδεχτούμε την πολυπλοκότητα. Ότι είναι ταυτόχρονα δύσκολη και απελευθερωτική, τραυματική και ζωτική, επικίνδυνη και τρυφερή. Ότι μπορούμε να σταθούμε μέσα σε αυτή την αντίφαση χωρίς να εξαφανιστούμε.

Μη φοβάσαι το παράδοξο για να κατανοήσεις τον κόσμο. Εκεί, ακριβώς εκεί, βρίσκεται η πραγματική δύναμη, στη στιγμή που λέμε την αλήθεια ολόκληρη όχι μόνο το κομμάτι που μας βολεύει, αλλά και αυτό που πονάει, και αυτό που λυτρώνει.

____

Η Σίσσυ Δουτσίου είναι ηθοποιός, ποιήτρια και συγγραφέας, μέλος της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο. Η πιο πρόσφατη συλλογή διηγημάτων της “Οι Αδερφές του Κάιν” κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

The post Σεξεργασία, μη τη φοβάσαι appeared first on Void Network.

Τρίτη 14 Απριλίου 2026

Ώρα 20.00

Ομιλία / Ανοιχτή Συζήτηση

με τον συγγραφέα του βιβλίου Black Power, ραδιοφωνικό παραγωγό και δημοσιογράφο Θανάση Μήνα

Εισαγωγή: Γιάννης Ραουζαίος (κριτικός κινηματογράφου, συγγραφέας / μέλος της συλλογικότητας Κενό Δίκτυο)

Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης ο Θανάσης Μήνας θα παίξει DJ SET με μουσικές επιλογές εμπνευσμένες από τις κουλτούρες του βιβλίου

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ Ρ. Παλαμήδη 2, Ψυρρή- Αθήνα

«Χρειαζόμαστε περισσότερη Δύναμη. Μαύρη Δύναμη!»

Η ιστορία των εξεγέρσεων είναι ένας υπόγειος ποταμός: από τις πρώτες εξεγέρσεις των καταπιεσμένων μέχρι τα σύγχρονα κινήματα, από τη μουσική μέχρι τους δρόμους, από τη μνήμη μέχρι το σώμα. Το βιβλίο του Θανάση Μήνα BLACK POWER ξεδιπλώνει τη συνέχεια των αντιστάσεων της Μαύρης Υπερηφάνειας, τις αόρατες συνδέσεις ανάμεσα σε κοινότητες, κουλτούρες και επιθυμίες ελευθερίας. Μας θυμίζει ότι τίποτα δεν ξεκινά από το μηδέν· κάθε ρήξη κουβαλά μέσα της συσσωρευμένους χρόνους, ήττες και νίκες, φροντίδα και οργή.

Σε μια εποχή διάχυτης αποξένωσης και ελέγχου, εκεί όπου η εξουσία θέλει να προγραμματίσει ακόμα και τα όνειρά μας, η ίδια η ζωή αντιστέκεται. Οι κοινότητες αγώνα, οι συλλογικές εμπειρίες, οι σχέσεις αλληλεγγύης και δημιουργίας ανοίγουν ρωγμές. Οι επαναστάσεις είναι στιγμές που το αδύνατο γίνεται αναγκαίο.

Ως Κενό Δίκτυο, συναντιόμαστε γύρω από αυτό το βιβλίο για να το μοιραστούμε: ως εργαλείο, ως έμπνευση, ως αφορμή για να ξανασκεφτούμε τις μορφές ζωής και αγώνα που έχουμε ανάγκη σήμερα. Γιατί μέσα στον θόρυβο της εποχής, εκεί που όλα μοιάζουν κατακερματισμένα, συνεχίζει να υπάρχει κάτι που μας ενώνει:
η επιθυμία για ελευθερία, για κοινότητα, για έναν κόσμο χωρίς κυριαρχία.

Και αυτή η επιθυμία —όπως και οι εξεγέρσεις— δεν προγραμματίζεται. Καλλιεργείται. Μοιράζεται. Και κάποια στιγμή, ξεσπά.

Κενό Δίκτυο [Θεωρία, Ουτοπία, Συναίσθηση, Εφήμερες Τέχνες]

http://voidnetwork.gr

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Το βιβλίο BLACK POWER του Θανάση Μήνα παρακολουθεί γραμμικά τα αφροαμερικανικά κινήματα, με τα διακριτά χαρακτηριστικά τους: από τους πρώτους υπέρμαχους της κατάργησης της δουλείας, τους λεγόμενους Abolitionists, στο Black Power των 60’s και από εκεί έως το πρόσφατο Black Lives Matter.  Το «κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα» δεν είναι ενιαίο∙ είναι ένα πολυπλόκαμο άθροισμα κινημάτων, που διακρίνονται μεταξύ τους ανάλογα με την ιδεολογία, τις πρακτικές, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τους επιμέρους στόχους που βάζουν στο τραπέζι της συζήτησης.

Το βιβλίο του Θανάση Μήνα εστιάζει στις προσωπικότητες που τέθηκαν στην εμπροσθοφυλακή αυτών των κινημάτων. Όχι κατ’ ανάγκη επειδή ήταν χαρισματικές∙ οι μεμονωμένες προσωπικότητες λειτουργούν περισσότερο ως ωροδείκτες, ως συμβολικοί αντιπρόσωποι των συλλογικών αγώνων ενός καταπιεσμένου λαού. Πάντα υπό το πρίσμα του Black Power, το βιβλίο αυτό μιλάει για πρώιμες φεμινίστριες όπως η Ida B. Wells, αμπολισιονιστές όπως ο Frederic Douglas, ερμηνεύτριες του blues που διεκδίκησαν τη σεξουαλική τους ελευθερία όπως η Bessie Smith, πρωτοπόρους συνδικαλιστές όπως ο A. Philip Randolph, νομικούς όπως η Pauli Murray, διανούμενους όπως ο W. E. B. Du Bois και ο Langston Hughes, παναφρικανιστές όπως ο Marcus Garvey, δημοσιογράφους όπως η Ella Baker, πρωτοπόρους ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές όπως ο Bayard Rustin, ακτιβιστές της Πολιτικής Ανυπακοής όπως η Rosa Parks, εκπαιδευτικούς όπως ο Medgar Evers, μαρξίστριες όπως η Angela Davis, πολιτικοποιημένους ιερείς όπως ο Jesse Jackson, αθλητές που ήρθαν σε σύγκρουση με το κατεστημένο όπως ο Muhammad Ali ή οι Tommie Smith και John Carlos, οξυδερκείς συγγραφείς όπως ο Ralph Ellison, η Toni Morrison ή ο John Edgar Wideman, ριζοσπάστες μουσικούς της jazz όπως ο John Coltrane ή ο Archie Shepp και της soul όπως ο Curtis Mayfield, κινηματογραφιστές όπως ο Spike Lee∙ αναφέρεται επίσης σε κινήματα όπως ο Παναφρικανισμός ή η Αναγέννηση του Χάρλεμ, σε πασιφιστικές θρησκευτικές συσπειρώσεις όπως η Southern Christian Leadership Conference, φοιτητικές ενώσεις όπως η Student Nonviolent Coordinating Committee και σε μαχητικές οργανώσεις όπως το Black Panther Party.

Στον πυρήνα του βιβλίου ξεδιπλώνεται η διαλεκτική σχέση (και όχι απλώς αντιπαράθεση) ανάμεσα στον Martin Luther King και στον Malcolm X∙ η μεταξύ τους διαλεκτική ώθησε το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα στο απώγειό του, την περίοδο από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως το τέλος της δεκαετίας του 1960.

Στην εποχή μας, η αγωνιστική κουλτούρα που κληροδότησε το Black Lives Matter παραμένει πάντα ζωντανή, σαν φλόγα που σιγοκαίει∙ όσο συνεχίζονται οι φυλετικές και ταξικές ανισότητες και η αστυνομική βία, το BLM απειλεί και πάλι να θεριέψει.

Right On!

Ο Θανάσης Μήνας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Σπούδασε δημοσιογραφία. Παρουσιάζει εκπομπές στο ραδιόφωνο και αρθρογραφεί κυρίως για θέματα σχετικά με τη μουσική και το βιβλίο. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες Αυγή (ένθετο Αναγνώσεις), Εποχή (ένθετο Εποχή των Βιβλίων) και Athens Voice, στα περιοδικά Ποπ + Ροκ, Jazz + Τζαζ, Διαβάζω, Fractal Press, Zoo, Οξύ, Γαλέρα, Πολάρ και στα ηλεκτρονικά περιοδικά Ο Αναγνώστης, ΧΡΟΝΟΣ, The Zone και Avopolis.gr. Έχει συνεργαστεί με τους ραδιοφωνικούς σταθμούς Rock Fm, Ρόδον 94,4 και Εν Λευκώ. Από το 2007 παρουσιάζει την εκπομπή «Inner City Blues» στον ραδιοφωνικό σταθμό 105,5 Στο Κόκκινο. Από τις Εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί το βιβλίο του Για τον Pynchon (2023), συλλογή δοκιμίων με θέμα τα έργα του Αμερικανού συγγραφέα Thomas Pynchon.

The post Black Power- Θανάσης Μήνας- Παρουσίαση βιβλίου ΤΡ. 14/4/2026 appeared first on Void Network.

Η Dilar Dirik είναι μια πολιτικά δεσμευμένη ερευνήτρια και συγγραφέας, με εκπαίδευση στις κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές σπουδές, κατέχει διδακτορικό στην Κοινωνιολογία από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Στη διάρκεια δέκα χρόνων, διεξήγαγε εκτεταμένη και εις βάθος ποιοτική έρευνα για το κουρδικό ελευθεριακό κίνημα, με έμφαση στον αυτόνομο γυναικείο αγώνα. Το βιβλίο της, «The Kurdish Women’s Movement: History, Theory, Practice», εκδόθηκε το 2022 από τις εκδόσεις Pluto Press. Από το 2019 έως το 2023, κατείχε μεταδιδακτορική ερευνητική υποτροφία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το έργο της έχει δημοσιευτεί σε διάφορα ακαδημαϊκά, ακτιβιστικά και δημοσιογραφικά μέσα, και έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Μετάφραση: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο) & Blade Runner

Η επιθυμία για κοινωνική αλλαγή είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσοι άνθρωποι επενδύουν χρόνο και ενέργεια στην πολιτική δράση. Μερικές από εμάς μάλιστα ρισκάρουμε ακόμη και τη ζωή μας για αυτή την υπόσχεση. Κι όμως, παρά τις αμέτρητες συλλογικές προσπάθειες, ο κόσμος φαίνεται να γίνεται όλο και χειρότερος. Και το κόστος της αλλαγής είναι υψηλό. Το τι συμβαίνει σε όσες τολμούν να αμφισβητήσουν ουσιαστικά το καθεστώς εξουσίας είναι ορατό σε όλους μας — και λειτουργεί ως προειδοποίηση: πόλεμος, γενοκτονία πλήρους κλίμακας και ανεπανόρθωτη καταστροφή.

Το γεγονός πως στην εποχή μας, ιστορικά περιθωριοποιημένες ταυτότητες μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων που οδηγούν στην καταστροφή και τη μαζική δολοφονία αθώων είναι επίσης αποτέλεσμα αλλαγής. Παρατηρούμε μια «θηλυκοποίηση», «κουιροποίηση» και «πολυχρωματικότητα» της παγκόσμιας εξουσίας, στις κυβερνήσεις, στους στρατούς και στον κόσμο των μεγάλων εταιριών. Αυτή η μετατόπιση επηρεάζει και τους τρόπους αγώνα για την κοινωνική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της φύσης των κοινωνικών κινημάτων σε όλο τον κόσμο.

Η λογοδοσία, η υπευθυνότητα, η φροντίδα και ο κριτικός αναστοχασμός αποτελούν εδώ και καιρό βασικά στοιχεία της φεμινιστικής θεωρίας και πρακτικής. Ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στις προσπάθειες για κοινωνική αλλαγή και στον τρόπο που κατανοούμε τους κοινωνικούς αγώνες δεν είναι καθόλου ξεκάθαρη, καθώς εμφανίζονται νέες μορφές πολιτικής οργάνωσης και επικοινωνίας, σε μεγάλο βαθμό διαμορφωμένες από μέσα μαζικής ενημέρωσης με εξωγενή χρηματοδότηση, την διάχυτη καταναλωτική κουλτούρα και ένα διεθνές πλαίσιο νέο- αποικιακής και ιμπεριαλιστικής εξουσίας.

Παρά την ύπαρξη πλούσιων και ποικίλων παραδόσεων μέσα στους φεμινιστικούς και γυναικείους αγώνες, αυτό που συχνά αποκαλείται φιλελεύθερος «φεμινισμός της επιλογής» κατέχει συχνά προνομιακή θέση στο κυρίαρχο ρεύμα, μιας και οι φεμινιστικές πρακτικές αυτού του είδους δεν δημιουργούν κάποια θεμελιώδη αντίθεση με το κυρίαρχο σύστημα, το οποίο βασίζεται σε ταξική, φυλετική και έμφυλη καταπίεση σε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από καπιταλιστικές, αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις. Εν μέρει αυτό συμβαίνει επειδή ο καπιταλισμός φετιχοποιεί αλλά και συγχρόνως εκμηδενίζει το άτομο μέσα στην κοινωνία. Όταν οι άνθρωποι ιδιωτεύουν και εξατομικεύονται, η έννοια της ριζοσπαστικότητας συρρικνώνεται, ακόμη και οι φαινομενικά πιο ανατρεπτικές επιλογές δεν αποτελούν απειλή για την εξουσία. Πράγματι, η καπιταλιστική, καταναλωτική κουλτούρα βασίζεται σε πολιτικά και ιδεολογικά σχήματα των οποίων η βασική πεποίθηση πάντα είναι: «Κανείς δεν μπορεί να με κρίνει — αυτό που κάνω είναι δικιά μου επιλογή».

Η υποβάθμιση της ιδέας του φεμινισμού απλά σε ένα ζήτημα ατομικής ελευθερίας είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη, ειδικά σε κοινωνίες όπου τα άτομα και ο τρόπος ζωής τους, σχετικά μιλώντας πάντα, δεν ελέγχονται τόσο άμεσα ή μόνιμα από την οικογένεια, τη θρησκεία, την επίσημη κρατική ιδεολογία ή άλλους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ο φεμινισμός που επικεντρώνεται στην ατομική επιλογή μπορεί εύκολα να θεωρείται δεδομένος σε περιβάλλοντα όπου ένα ορισμένο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, νομικής προστασίας και φιλελεύθερης κουλτούρας επιτρέπει την ατομική αυτοέκφραση και μια σχετική κοινωνική ασφάλεια. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι αυτή η νοοτροπία ενθαρρύνεται και εξάγεται πολιτισμικά από τον ιμπεριαλιστικό πυρήνα προς τα φεμινιστικά κινήματα στον υπόλοιπο κόσμο. Παρά τη συχνή επιβολή αυτής της προοπτικής ως κοινό σημείο αναφοράς του φεμινισμού, η πολιτική της ατομικής επιλογής δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινή προτεραιότητα για όλες μας, δεδομένων των εξαιρετικά διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν σε όλο τον κόσμο και μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.

Για να είμαστε σαφείς: η ατομική αυτονομία του σώματος και η ελευθερία αποτελούν κεντρικά στοιχεία των αγώνων ενάντια στην καταπίεση — αγώνων που έχουν τις ρίζες τους και στην προσωπική μας ζωή. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένας φεμινισμός τύπου laissez-faire- στον οποίο τα άτομα λογοδοτούν μόνο στον εαυτό τους και δεν δείχνουν καμία υπευθυνότητα απέναντι στις ευρύτερες συνέπειες των πράξεών τους ή τις κουλτούρες και τις νοοτροπίες που καλλιεργούνται- γίνεται κυρίαρχη τάση και χρησιμοποιείται ως όπλο ενάντια στη συλλογική αντισυστημική δράση και κριτική.

Πώς σχετίζονται όλα αυτά με τον αγώνα μας;

Για δεκαετίες, πολλά άτομα, δραστήρια στους κοινωνικούς αγώνες έχουν αντιταχθεί στους μηχανισμούς εξημέρωσης, αδρανοποίησης και ενσωμάτωσης των κινημάτων μέσω της «ΜΚΟποίησης» στην υπηρεσία κρατικών και νεοφιλελεύθερων σχεδιασμών. Η εποχή της μαζικής επικοινωνίας έχει επιταχύνει τη στροφή κομματιών των κοινωνικών κινημάτων προς την παγκοσμιοποιημένη αγορά. Η αισθητική και το περιεχόμενο των κοινωνικών κινημάτων γίνονται όλο και πιο ομοιόμορφα και αφομοιωμένα, καθώς λειτουργούν μέσα στα περιοριστικά πλαίσια του κυρίαρχου συστήματος. Αν και αυτό δεν συμβαίνει παντού, σε ορισμένα μέρη του κόσμου, το να είναι κάποια, ακτιβίστρια ενός συγκεκριμένου τύπου, αποτελεί πλέον μια υψηλά ανταποδοτική δραστηριότητα. Διάφορες μορφές εύρω-αμερικανικών χρηματοδοτήσεων περιμένουν όσες γνωρίζουν να παρουσιάζουν σωστά τους εαυτούς τους και τις προτάσεις τους με τρόπους «ακίνδυνους» και «αξιοσέβαστους». Με αυτές τις χρηματοδοτήσεις μπορείς να «ευαισθητοποιείς το κοινό» ή να «ασκείς πίεση σε φορείς χάραξης πολιτικής», αλλά δεν μπορείς να «πολεμήσεις το σύστημα» — για παράδειγμα διαταράσσοντας την καπιταλιστική οικονομία ή αποκαλύπτοντας κρατικά μυστικά.

Η άκριτη χρήση των επιχορηγήσεων που προσφέρουν δισεκατομμυριούχοι για προγράμματα που αφορούν ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης έχει κανονικοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό στους ακτιβιστικούς κύκλους — ακόμη και μεταξύ γυναικών που αυτοπαρουσιάζονται ως αυτόνομες και ριζοσπάστριες — ώστε η αλληλοβοήθεια για την εξασφάλιση πρόσβασης σε τέτοιες χρηματοδοτήσεις θεωρείται πλέον ως μια μορφή ακτιβισμού από μόνη της. Η λογική είναι: «Παίρνουμε τα χρήματά τους και παράγουμε κοινωνικό έργο με αυτά». Ή μια πιο ηττοπαθής εκδοχή θα πει: «Εντάξει. Τι να κάνεις; Έτσι λειτουργεί το παιχνίδι».

Αυτό που ακούγεται σαν σενάριο Ρομπέν των Δασών — αν και ο θρυλικός παράνομος και οι σύντροφοί του δεν έγραφαν αιτήσεις για επιχορηγήσεις αλλά ρίσκαραν το κεφάλι τους ληστεύοντας τους πλούσιους, ενώ οι πλούσιοι δεν διατηρούσαν, ούτε αύξαναν τον πλούτο τους μέσω φιλανθρωπίας αλλά αποτελούσαν στόχους εξαναγκαστικής αναδιανομής — είναι στην πραγματικότητα μια βιομηχανία που καθιστά τους πολιτικούς αγώνες μη βιώσιμους και τελικά συνένοχους σε μια εξελιγμένη μορφή ξεπλύματος χρήματος. Ταυτόχρονα αυτός ο μηχανισμός παράγει ιδεολογική αφομοίωση και υλική εξάρτηση.

Το γεγονός ότι οι πηγές τέτοιων χρηματοδοτήσεων συχνά προέρχονται από επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και άλλους βαθιά προβληματικούς τομείς καταλήγει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή υποσημείωση — κάτι δευτερεύον μπροστά στο «τόσο σημαντικό» έργο που προσφέρουν με αυτά τα χρήματα κάποια άτομα. Η πρόσβαση σε πόρους δημιουργεί ορατότητα, και η ορατότητα με τη σειρά της παράγει την εντύπωση πολιτικής δύναμης και σπουδαιότητας εκεί που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Είναι άραγε το κοινωνικό έργο που παράγεται με μια τέτοιου είδους χρηματοδότηση — η οποία φυσικά μπορεί να ακυρωθεί ανά πάσα στιγμή — ένα επίτευγμα για το οποίο αξίζει να αισθάνεται κάποια από εμάς υπερήφανη;

Η ρομαντικοποίηση της ιδέας του αγώνα για τον ίδιο τον αγώνα δεν είναι κατ’ ανάγκην χρήσιμη· η επιτυχημένη οργάνωση χρειάζεται αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, η δημόσια προβολή και ορατότητα χωρίς εργασία και θυσίες καλλιεργεί μια κουλτούρα αυτονόητων δικαιωμάτων και εφησυχασμού, υπονομεύοντας τη δημιουργικότητα και την ανεξαρτησία. Και η καλλιέργεια μιας ψευδαίσθησης προόδου μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο πόλεμο και εκμετάλλευση οδηγεί σε μια διαστρεβλωμένη συνείδηση.

Οι λογικές της καπιταλιστικής αγοράς κατακτούν τις οργανωτικές δομές και σχέσεις μέσα στο φεμινιστικό κίνημα, δημιουργώντας έτσι μια τοξική και αυτάρεσκη κουλτούρα φιλελεύθερου ατομικισμού, ασύμβατη με την έννοια ενός επαναστατικού αγώνα που υπερασπίζεται τους πιο καταπιεσμένους ανθρώπους της κοινωνίας. Εύκολα γίνεται κατανοητό πως καθώς οι υλικές συνθήκες αλλάζουν παράγουν συγκεκριμένα πρότυπα, χαρακτήρες και συμπεριφορές.

Όλο και περισσότερο αναδεικνύεται ένα νέο προφίλ μη- λευκού υποκειμένου, ένα άτομο φιλελεύθερο και σίγουρο για τον εαυτό του, το οποίο λειτουργεί ως αναπαράσταση της κοινωνικής αλλαγής — ή, ακριβέστερα, ως ένα σύμβολο που παράγει την εντύπωση πως υπάρχει κάποια αλλαγή — τόσο στον ιμπεριαλιστικό πυρήνα όσο και στις περιφέρειές του.

Αυτός ο ευέλικτος ρόλος, που εμφανίζεται ιδιαίτερα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στη βιομηχανία ψυχαγωγίας, στον ακαδημαϊκό χώρο και στις ΜΚΟ, μπορεί πλέον να ενσαρκωθεί από την οποιαδήποτε από εμάς αναλάβει αυτό το καθήκον. Μια τέτοια φιγούρα μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως φορέας αλλαγής, επαναλαμβάνοντας μηχανικά φιλελεύθερες λέξεις-κλειδιά και υιοθετώντας ένα αόριστο, από-αποικιακό, αντιρατσιστικό ή ακόμη και επαναστατικό ύφος. Αρκεί, πάση θυσία, να αποφεύγει τη χρήση όρων όπως «καπιταλισμός» και «ιμπεριαλισμός» — πόσο μάλλον να εμπλέκεται σε οποιαδήποτε υλική μορφή αντίστασης, όπως η ταξική πάλη. Μια τέτοια φιγούρα δεν είναι μόνο ακίνδυνη· είναι, με έναν τρόπο, και επιθυμητή για το σύστημα, ακριβώς επειδή δεν εκπροσωπεί τίποτα περισσότερο από έναν εαυτό χωρίς πραγματική επίδραση, χωρίς κανένα ειδικό βάρος, σε συνδυασμό με την πλαισίωση συγκεκριμένων ταυτοτήτων που ιστορικά έχουν αποκλειστεί, καταπιεστεί ή περιθωριοποιηθεί.

Ενώ τέτοιες δυναμικές έχουν επικριθεί αμέτρητες φορές σε όλο τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο, σήμερα έχουν φτάσει σε ένα νέο επίπεδο. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές με την άνοδο των «influencers» σε μια εποχή έντονης κρατικής καταστολής σε όλο τον κόσμο. Ο όρος δεν περιορίζεται πλέον σε δημιουργούς περιεχομένου που διαμορφώνουν τάσεις της αγοράς ή προωθούν προϊόντα για να επηρεάσουν τις ροές της κατανάλωσης· έχει φτάσει να περιγράφει επίσης, έναν ολόκληρο τρόπο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Η σκηνοθετημένη παρουσίαση της ζωής ενός προσώπου για την προσέλκυση προσοχής, καταξίωσης και κέρδους — ενώ ταυτόχρονα αυτό το άτομο διαδίδει σχετικά κοινότοπες ιδέες — σημαίνει ότι η πολιτική τύπου influencer λειτουργεί μέσα από την αυτοπαρουσίαση, το προσωπικό branding και την performance. Η γρήγορη, σύντομη, οπτικoποιημένη παρουσίαση περιεχομένου, όπως επιβάλλεται από τα κοινωνικά δίκτυα, ενθαρρύνει τα hot takes, δηλαδή επιπόλαιες, προκλητικές και, αμφιλεγόμενες απόψεις με μόνο στόχο να τραβήξουν την προσοχή, λεκτικά και οπτικά πυροτεχνήματα που κάνουν θόρυβο και εξάπτουν τις διαφωνίες, ενώ η βασική επιδίωξη είναι τα θέματα αυτά να μοιάζουν όλο και πιο τολμηρά και αναπάντεχα σε σχέση με όλα όσα έχουν ήδη ειπωθεί — μέσα σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο έντονης κοινωνικής πόλωσης.

Το γεγονός ότι το περιεχόμενο μιας διαδικτυακής δημοσίευσης δεν αντανακλά απαραίτητα τον τρόπο ζωής, τις κοινωνικές σχέσεις ή τη συμμετοχή της δημιουργού σε πραγματικούς αγώνες συμβάλλει στη συσσώρευση διαδικτυακού λόγου χαμηλού ρίσκου. Η ίδια η αύρα που χτίζεται γύρω από ένα τέτοιο πρόσωπο αποκτά πολιτικό χαρακτήρα. Επιπλέον, επιτυχημένες φεμινίστριες δημιουργοί περιεχομένου συχνά εμφανίζονται άψογα ντυμένες και πολυτελείς, ενώ το ύφος, τα επιχειρήματα, η αισθητική και τα στυλ επικοινωνίας ακολουθούν συχνά τα βορειοαμερικάνικα πολιτισμικά πρότυπα, επαναλαμβανόμενες φόρμες, μοτίβα και αναφορές, προωθώντας ακόμη περισσότερο την πολιτική ως ναρκισσιστικό θέαμα εις βάρος της ταπεινής, συνεπούς και μακροχρόνιας οργάνωσης που είναι ριζωμένη στην κοινωνία.

Αυτό το λαμπερό προφίλ βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με το ανώνυμο αλλά οργανωμένο «εξτρεμιστικό» υποκείμενο — εκείνο του οποίου τα λόγια και οι πράξεις αποκτούν νόημα και δύναμη πέρα από το συμβολικό πεδίο της αγοράς φιλελεύθερων αναπαραστάσεων. Η ύπαρξη πραγματικής ιδεολογικής πρόθεσης, η θέληση για πολιτικό και κοινωνικό αγώνα και η οργανωτική ικανότητα να πραγματοποιηθεί αυτός ο αγώνας με βάση τη συμμετοχή, τη δέσμευση και την πολιτική υπευθυνότητα απέναντι σε πραγματικές συλλογικές δομές, σηματοδοτεί αυτό το συγκεκριμένο μη- φιλελεύθερο πολιτικό υποκείμενο που αποτελεί τον πιο άμεσο στόχο αστυνομικής βίας, φυλάκισης και δολοφονίας.

Θεωρία και παραγωγή γνώσης

Το χάσμα ανάμεσα στα φεμινιστικά λόγια και τη δράση, ανάμεσα στην εμφάνιση και την πραγματικότητα, εκδηλώνεται επίσης στον χώρο της θεωρίας και της παραγωγής γνώσης, τόσο εντός όσο και πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα και άλλους χώρους παραγωγής δημόσιου λόγου. Σήμερα, η ικανότητα να γράφει και να μιλά κανείς με ποιητικό και εντυπωσιακό τρόπο επιβραβεύεται περισσότερο από την ικανότητα να σκέφτεται κριτικά και ανεξάρτητα και να οργανώνει και να δρα με ορίζοντα τη νίκη (δηλαδή την αλλαγή του συστήματος). Αν κρίνει κανείς μόνο από τα περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, μοιάζει να μας περιβάλλουν σύγχρονοι επαναστάτες έτοιμοι να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον αγώνα για έναν διαφορετικό κόσμο. Ακόμη και σε αισθητικό επίπεδο, υπάρχει υπερκορεσμός συμβόλων αντίστασης και αγώνα στις «φούσκες» του Instagram και του TikTok: καρπούζια, κεφίγιες, μπαλακλάβες, ένοπλες γυναίκες, το σφυροδρέπανο, το Α σε κύκλο. Η επίδειξη εγγύτητας σε πραγματικούς αγώνες ή σε μια πραγματική φιλοσοφία ζωής γίνεται ζήτημα λίγων κινήσεων του αντίχειρα. Όμως, ανάμεσα στην κρατική καταστολή και τη βία της ακροδεξιάς, ακόμη και αυτή η στοιχειώδης έκφραση υποστήριξης δεν είναι πάντα ασφαλής.

Για άλλη μια φορά, το πρόβλημα είναι η απουσία κοινωνικών αγώνων που να είναι βαθιά ριζωμένοι στην κοινωνία, προς όφελος εύκολων λύσεων — μιας αυτάρεσκης ατομικής πολιτικής χωρίς πραγματικό διακύβευμα και χωρίς μετασχηματιστική δυναμική. Υπάρχει μια βαθιά άβυσσος ανάμεσα στην αντίσταση και στην εικονοποίηση ή την κατανάλωση της αντίστασης. Κι όμως, στην εποχή της ψηφιακής ύπαρξης οι δύο αυτές διαστάσεις γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτες. Κανένα σύμβολο ή σύνθημα δεν είναι από μόνο του ανατρεπτικό. Αυτό που καθορίζει αν ένα μήνυμα είναι κοινότοπο ή εκρηκτικό, αν καθησυχάζει ή κινητοποιεί, αν παράγει κέρδος ή σε εκθέτει σε κίνδυνο, είναι το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διατυπώνεται.

Αν και η ριζοσπαστική και επαναστατική πολιτική πάντα οφείλει να είναι δημοφιλής, επίκαιρη και συμπεριληπτική, αυτή τη στιγμή η διαδικασία εξελίσσεται πλέον με τρόπο που χαμηλώνει το όριο του τι σημαίνει να αγωνίζεται κανείς για να αλλάξει τον κόσμο. Το ίδιο το διακύβευμα διαστρεβλώνεται. Το βαρύ φορτίο ορισμένων πολιτικών συμβόλων, ριζωμένο σε ιστορίες τραύματος, αίματος, απώλειας και ακρωτηριασμών, χάνει το νόημά του και γίνεται ελαφρύ σαν πούπουλο. Πώς ξεχωρίζει σήμερα η αγωνίστρια της ελευθερίας από τη φανταχτερή απομίμηση;

Αν ο φεμινισμός αφορά την ευθύνη — μια δέσμευση όχι μόνο να αλλάξει και να βελτιώσει κανείς τις δικές του συνθήκες, αλλά να απελευθερώσει όλες και όλους, να αποδομήσει τις αποικιακές και ιμπεριαλιστικές σχέσεις στον κόσμο, να τερματίσει τον πόλεμο και την εκμετάλλευση, να γίνει μια πολιτικά ουσιαστική και επαναστατική δύναμη κοινωνικού μετασχηματισμού — τότε χρειαζόμαστε μια ειλικρινή πολιτική κουλτούρα λογοδοσίας και υπευθυνότητας απέναντι στην κοινωνία, και ιδιαίτερα απέναντι στους καταπιεσμένους.

Οι κοινωνικοί αγώνες και τα φεμινιστικά κινήματα είναι αμέτρητα, αποκεντρωμένα και σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα· δεν είναι κράτη ή εταιρείες που υποχρεούνται να συντάσσουν δημόσιες εκθέσεις διαφάνειας. Οι μεμονωμένες φεμινίστριες είναι φυσικά ελεύθερες να επιλέγουν τις μάχες τους και συχνά είναι εξαντλημένες, προσπαθώντας να κάνουν ό,τι μπορούν μέσα στα όρια των προσωπικών τους δυνατοτήτων. Η υπευθυνότητα, με την έννοια που χρησιμοποιείται εδώ, δεν είναι ένα τεχνικό ή διαδικαστικό ζήτημα. Είναι μια αρχή, μια στάση, μια πολιτική κουλτούρα — μια θέση απέναντι στην εξουσία. Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός δρόμος προς αυτήν· το ζητούμενο είναι η ηθική επιδίωξη μιας νηφάλιας αντίληψης ευθύνης απέναντι σε μια παράλογη αντίληψη της αλλαγής που διαμορφώνεται από τις λογικές της αγοράς.

Μια πρακτική που αξίζει να έχει πιο κεντρική θέση στις φεμινιστικές πολιτικές κουλτούρες είναι η αυτοκριτική. Η αυτοκριτική αποτελεί έναν μηχανισμό για να ξεπερνιούνται ορισμένα χαρακτηριστικά που εμποδίζουν την πορεία προς την ελευθερία, συμπεριλαμβανομένων ιδιοτήτων που συχνά αποδίδονται στην τοξική αρρενωπότητα μέσα στον πατριαρχικό καπιταλισμό: εγωκεντρισμός, εγωισμός, αλαζονεία, μικροπρέπεια, αμυντική στάση, ναρκισσισμός και οκνηρία, για να αναφερθούν μερικά μόνο. Είναι ο μηχανισμός μέσα από τον οποίον θέτει κανείς στον εαυτό του ορισμένα ηθικά πρότυπα, διατηρεί μια στάση αναστοχασμού και ανανέωσης του εαυτού, χωρίς να επαναπαύεται στις δάφνες του.

Η υλική και ιδεολογική ανεξαρτησία από το καπιταλιστικό και κρατικό σύστημα, μια πολιτική οπτική που βλέπει όλους τους αγώνες για απελευθέρωση ως αλληλένδετους, καθώς και μια αντικαθεστωτική, αλλά ταυτόχρονα προσανατολισμένη προς την κοινωνία, προσέγγιση της φεμινιστικής οργάνωσης — ριζωμένη στη συλλογική πάλη και όχι σε ατομικιστικούς τρόπους ζωής — απαιτεί επίσης μια βαθιά και ειλικρινή δέσμευση στον διεθνισμό. Μια δέσμευση που μετατοπίζει το κέντρο βάρους πέρα από τις άμεσες προσωπικές ανάγκες, ώστε η θεωρία και η πράξη να υπηρετούν της Γης τους Κολασμένους.

Τέτοια αντισυστημική φεμινιστική δράση, υπάρχει ήδη παντού γύρω μας — αρκεί να τολμήσουμε να τη δούμε. Σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο καταφέρνει να συμπεριλάβει ζητήματα όπως ο πόλεμος, η κρατική και πατριαρχική βία, ο φασισμός, ο ρατσισμός, οι αγώνες των μεταναστών, η ταξική σύγκρουση, η κλιματική δικαιοσύνη και πολλά άλλα. Τροφοδοτείται από εθελοντική, απλήρωτη εργασία, χρόνο και θυσία. Το να βρει δικαίωση αυτή η μορφή Ελευθερίας που υπόσχεται ο φεμινισμός δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Ο φεμινισμός είναι σκληρή εργασία· είναι αγώνας. Ένας αγώνας όμως που αξίζει, ακόμη κι αν δεν υπάρχει καμία ανταμοιβή.

Μια λίστα με το έργο της Dilar Dirik, συμπεριλαμβανομένων διαθέσιμων αρχείων PDF, είναι διαθέσιμη στο Linktree της.

Κείμενα της επίσης δημοσιεύει στο προσωπικό της Substack

Συνέντευξή της από το 2014: https://armsforrojava.wordpress.com/2014/11/23/το-κίνημα-των-κούρδων-γυναικών/

The post Φεμινισμός και κοινωνική αλλαγή- Dilar Dirik appeared first on Void Network.

Κείμενο: Blade Runner– πρώτη δημοσίευση στην ιστοσελίδα της αυτόνομης- αντιεξουσιαστικής Αγγλικής συλλογικότητας PlanC

Η χρονιά ξεκίνησε με νέα αιματοχυσία στο Ιράν και τη Συρία, καθώς η καταστροφή στη Γάζα συνεχίζεται. Η Μέση Ανατολή, όπως έχει υποστηρίξει ο Abdullah Öcalan — ιδεολογικός ηγέτης του κουρδικού απελευθερωτικού κινήματος — αποτελεί το λίκνο του πολιτισμού του έθνους-κράτους. Από το σουμεριακό ζιγκουράτ έως τη σημερινή καπιταλιστική νεωτερικότητα, η περιοχή γνώρισε επί μακρόν την ανάδυση πατριαρχικών και ιεραρχικών δομών, βαθιά ενσωματωμένων στην κρατική εξουσία. Οι Κούρδοι, που έχουν βιώσει γενοκτονία στην ιστορία τους και παραμένουν ένα έθνος χωρίς κράτος, αντιμετωπίζουν σήμερα μια νέα υπαρξιακή απειλή στη Ροζάβα. Ένοπλες τζιχαντιστικές πολιτοφυλακές, υποστηριζόμενες από το τουρκικό κράτος, επιτίθενται ανενόχλητες στις περιοχές της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας (DAANES). Στο Ιράν, μια εξέγερση με πρωταγωνιστές τη νεολαία και τα μεσαία στρώματα συντρίβεται βίαια από το ισλαμιστικό καθεστώς, με τις κουρδικές περιοχές να πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα σε αίμα.

Αυτές οι εξελίξεις αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο ρήγμα στη δυτική αριστερά: κάποιοι δίνουν έμφαση στους απελευθερωτικούς αγώνες από τα κάτω, ενώ άλλοι εστιάζουν στη γεωπολιτική και στις ισορροπίες των μεγάλων δυνάμεων. Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την έξαρση της στρατιωτικοποίησης — ριζωμένη στα σχέδια λευκών ανδρών στην εξουσία, που οχυρώνουν τα κάστρα τους καθώς ο κόσμος καίγεται.

Η τραμπική εκδοχή του φασισμού, βασισμένη στη διακυβέρνηση μέσω ωμής ισχύος, έδωσε νέα έκφραση σε μια παλιά κοσμοαντίληψη της λευκής υπεροχής: ότι η ηγεμονία είναι αρετή και η κρατική βία δεδομένη. Στις ΗΠΑ, ευάλωτες κοινότητες δέχονται επίθεση τόσο στο επίπεδο του νόμου όσο και στην καθημερινή ζωή, ενώ οι ομοσπονδιακοί θεσμοί απογυμνώνονται και αναδιαμορφώνονται από ακροδεξιούς δρώντες που εκμεταλλεύονται τη στρατηγική κατάρρευση της κυβερνητικής αριστεράς. Καθώς ο καπιταλισμός προσκρούει στα οικολογικά και υλικο-ενεργειακά όρια του πλανήτη, οι ελίτ σκληραίνουν τη στάση τους και παίζουν το χαρτί του φασισμού, καθώς το σύστημά τους ραγίζει μαζί με το οικοσύστημα.

Μεγάλο μέρος της δυτικής αριστεράς παραμένει παγιδευμένο σε ένα πλαίσιο κληρονομημένο από τον μεταπολεμικό συμβιβασμό, όπου το επαναστατικό δυναμικό ανταλλάχθηκε με κοινωνική ειρήνη και το κράτος πρόνοιας έγινε το πεδίο της σύγκρουσης. Αυτό το στρατηγικό κενό συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Πώς φτάσαμε εδώ;

Η αναδιάρθρωση του κεφαλαίου από τη δεκαετία του ’80, μέσω της ψηφιοποίησης και της χρηματιστικοποίησης, αποσύνδεσε τη ζωή από τη συλλογική λήψη αποφάσεων. Πάνω σε μια δραστική τεχνική μετατόπιση, ο νεοφιλελεύθερος πολιτικός σχεδιασμός επέβαλε τη συγχώνευση κράτους και κεφαλαίου σε μια μηχανή διατήρησης της ιεραρχίας: προστατεύει την πυραμιδική δομή οικονομίας και εξουσίας και ταυτόχρονα παράγει εξάρτηση από αυτήν. Η νεοφιλελεύθερη επίθεση στην εργατική τάξη, κάτω από τη μαρκίζα του «λιγότερου κράτους», έστησε ένα θέαμα μέσα στο οποίο τα συνδικάτα διαπραγματεύονται εν μέσω ενός λυσσαλέου κοινωνικού πολέμου που διεξάγεται ενάντια στα κατώτερα στρώματα. Υπάρχει εδώ μια βαθύτερη συνέχεια που παραμένει θωρακισμένη: η ίδια η αρχιτεκτονική του κράτους πρόνοιας είναι δεμένη με τη συσσώρευση κεφαλαίου και την κρατική κυριαρχία.

Οι μεταρρυθμίσεις, όσο καλοδεχούμενες κι αν είναι, δεν μπορούν να διαβρώσουν ουσιαστικά τις βασικές του λειτουργίες πειθάρχησης, ελέγχου και διαχείρισης πληθυσμών.

Το κράτος πρόνοιας, ακόμη και στα καλύτερά του, δεν παρείχε ποτέ αυτονομία. Σήμερα βρισκόμαστε να υπερασπιζόμαστε ψίχουλα, ενώ αδυνατούμε να αντικαταστήσουμε το μοντέλο με υποδομές από τα κάτω που δεν βασίζονται στην εξαγωγή υπεραξίας ή στην υπακοή. Έχει συντελεστεί μια μεγάλη στροφή προς την καταναλωτική αφθονία: έξυπνα τηλέφωνα, επώνυμα ρούχα, φορητοί υπολογιστές, οχήματα, ταξίδια είναι πλέον προσβάσιμα σε ευρύτερα στρώματα από ποτέ. Ή τουλάχιστον αυτή είναι η υπόσχεση που οικοδομήθηκε πάνω σε δεκαετίες αστικού εξευγενισμού και επέκτασης της οικονομίας των υπηρεσιών. Τα μεσαία στρώματα είναι βαθιά επενδεδυμένα σε αυτό το υλιστικό κοινωνικό συμβόλαιο, σε σημείο που ο ελεύθερος χρόνος αντικαθίσταται πρόθυμα από εμπορική «επιχειρηματικότητα». Για πολλούς ακτιβιστές της λευκής μεσαίας τάξης, τα όρια ανάμεσα στον «αγώνα» ή τη «δράση» και μια αμειβόμενη σχέση με φιλανθρωπίες ή ΜΚΟ γίνονται ολοένα και πιο θολά. Αυτή η νέα πραγματικότητα βαφτίστηκε «ελευθερία», για να δικαιολογήσει τη θωράκιση των δυτικών κέντρων μέσω στρατιωτικοποιημένων συνόρων και τεχνοκρατικής διαχείρισης. Το κράτος πρόνοιας και η υπόσχεση της καταναλωτικής αφθονίας δεν είναι πια λειτουργία μιας κοινωνίας αλληλεγγύης, αλλά ένα μαλακό εσωτερικό σύνορο που αντικατοπτρίζει την αγκαθωτή, εξωτερική του όψη.

Σε αυτό το πλαίσιο, το κυρίαρχο αφήγημα παρουσιάζει τις εξεγέρσεις της δεκαετίας του 2010 ως κατάλοιπα ή ως παραδείγματα προς αποφυγή. Όμως οι εξεγέρσεις που καθοδηγούνται από τη Gen Z σε όλη την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική αποτελούν μια πραγματική αφύπνιση: η οριζόντια, μαζική, μαχητική δράση στον δρόμο όχι μόνο παραμένει εφικτή, αλλά συνεχίζει να ξεσπά ως η πιο ξεκάθαρη απειλή για τα καθεστώτα όταν η εκλογική πολιτική βαλτώνει. Αυτό σηματοδοτεί μια μετατόπιση από αιτήματα ένταξης και ενσωμάτωσης προς την αντι-ιεραρχική συμμετοχή και την οικοδόμηση νέων αυτόνομων χώρων — μορφές αντίστασης που δεν στοχεύουν στη βελτίωση των κρατικών λειτουργιών, αλλά στην παράκαμψη ή την αντικατάστασή τους.

Γενοκτονία στα σύνορα[1]

Τα ρήγματα στη σημερινή δυτική αριστερά αντανακλούν το βαθύτερο πλανητικό χάσμα. Η νεοφιλελεύθερη εποχή της πληροφορίας όξυνε τον διαχωρισμό ανάμεσα στα οχυρωμένα δυτικά κράτη-φρούρια και τη στρατιωτικοποιημένη περιφέρεια. Στον παγκόσμιο Νότο, ο πόλεμος είναι καθημερινή πραγματικότητα για πολλούς και το τίμημά του το πληρώνουν πιο βάναυσα οι γυναίκες — με απαγωγές, βιασμούς και εκτελέσεις στα χέρια φυλάρχων και τζιχαντιστών. Μια πατριαρχική τρομοκρατία που μοιάζει με ταξίδι στον Μεσαίωνα ευδοκιμεί κάτω από δομές που στηρίζονται από τη φιλελεύθερη Δύση.

Αυτή η τρομοκρατία φτάνει στις ακτές της «Ευρώπης-Φρούριο». Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες πεθαίνουν κάθε χρόνο προσπαθώντας να φτάσουν στην ασφάλεια, κυρίως στη θάλασσα. Πάνω από 10.000 άνθρωποι πέθαναν καθ’ οδόν προς την Ισπανία μόνο το 2024. Ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερος, καθώς αυτές οι μετακινήσεις είναι δύσκολο να καταγραφούν. Το 2023, το Ελληνικό Λιμενικό άφησε περισσότερους από 600 ανθρώπους να πνιγούν σε ένα μόνο ναυάγιο, ως άμεσο αποτέλεσμα της άτυπης πολιτικής επαναπροωθήσεων. Θανατηφόρα περιστατικά από βίαιες επιχειρήσεις push-back καταγράφονται κάθε χρόνο. Η Frontex, ουσιαστικά η ευρωπαϊκή ICE, έχει γίνει η πιο βαριά χρηματοδοτούμενη υπηρεσία της ΕΕ, με δικά της πλοία, αεροσκάφη, drones και όπλα. Το Σώμα Μόνιμης Ανάπτυξης των 10.000 ατόμων είναι η πρώτη και μοναδική πανευρωπαϊκή ένοπλη δύναμη, με προϋπολογισμό που ανταγωνίζεται εκείνους μικρών κρατών.

Όμως η κρατική βία στα σύνορα είναι μόνο μία όψη μιας συστημικής κατάρρευσης. Πίσω της βρίσκεται μια βαθύτερη αντίφαση: ο καπιταλισμός αναδύθηκε από μια κατά βάση αγροτοκτηνοτροφική κοινωνία. Το αγροτικό ζήτημα παραμένει δομικά άλυτο: πώς μπορεί το κεφάλαιο να απορροφήσει, να πειθαρχήσει ή να διαλύσει την αγροκτηνοτροφική παραγωγή, ενώ ταυτόχρονα να αποτρέψει τους πληθυσμούς της υπαίθρου που καθίστανται πλεονάζοντες από το να γίνουν πηγή αστάθειας; Τι συμβαίνει με τη γη, τα ζωντανά, την εργασία, τα συστήματα τροφής και τις κοινωνικές σχέσεις όταν το κέρδος απαιτεί ατέρμονη επέκταση σε έναν κόσμο πεπερασμένων πόρων;

Καθώς τα οικοσυστήματα καταρρέουν και η αγροκτηνοτροφία αποτυγχάνει, όλο και περισσότεροι άνθρωποι εξαναγκάζονται σε μετακίνηση — κάποιοι φεύγουν λόγω ξηρασίας και ερημοποίησης, άλλοι ωθούνται από πλημμύρες, πυρκαγιές ή την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η κλιματική εκτόπιση πληθυσμών είναι εδώ και θα γίνει ολοένα και πιο καθοριστικός παράγοντας της παγκόσμιας μετανάστευσης. Η άνιση επίπτωση της οικολογικής κατάρρευσης αντικατοπτρίζει και ενισχύει το χάσμα ανάμεσα στην οχυρωμένη δυτική ακρόπολη και τη στρατιωτικοποιημένη, αναλώσιμη περιφέρεια. Είναι συντριπτικά οι φτωχότεροι που εξαναγκάζονται να μετακινηθούν, ενώ οι πλουσιότεροι οχυρώνονται πίσω από σύνορα, αναχώματα και ζώνες απαγόρευσης με drones.

Κατά κάποιον τρόπο, τα ανθρώπινα ποτάμια επιστρέφουν στην πηγή και κλείνουν έναν άπειρο βρόχο, οξύνοντας ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στον αναγεννώμενο εθνικισμό και την απελευθερωτική πολιτική. Και δεν υπάρχει πια «Νέος Κόσμος» για να αποικιστεί με τις λεγόμενες «επικίνδυνες τάξεις» της Ευρώπης — τους πλεονάζοντες φτωχούς, τους εκτοπισμένους και τους ριζοσπαστικοποιημένους. Όλο και περισσότερο, η μόνη εναπομείνασα «λύση» του καπιταλισμού φαίνεται να είναι ο μαζικός θάνατος. Η συστηματική σφαγή μεταναστών στις ευρωπαϊκές ακτές δεν είναι δυσλειτουργία, αλλά δομική έκφραση ενός αδιεξόδου.

Οι αγροκτηνοτρόφοι στην Ευρώπη ένιωσαν κι αυτοί αυτό το αδιέξοδο: ότι συγκαταλέγονται σε όσους προορίζονται για θυσία. Η Ελλάδα, μαζί με χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και το Βέλγιο, γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, καθώς οι αγροτοκτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν εκτόξευση του κόστους καυσίμων, ζωικές ασθένειες και δεκαετίες αγροτικής εγκατάλειψης. Τα αιτήματά τους υπερβαίνουν τις επιδοτήσεις, ζητώντας την ανατροπή ολόκληρου του νεοφιλελεύθερου σχεδιασμού της ΕΕ. Η καταστολή υπήρξε σφοδρή και αντιμετωπίστηκε με ευρεία αλληλεγγύη από εργαζόμενους, φοιτητές, αναρχικούς και τοπικές κοινότητες. Ο αγροτοκτηνοτροφικός τομέας αποτελεί ακόμη ένα μέτωπο στη γενικευμένη κατάρρευση των εξορυκτικών οικονομιών υπό το κλιματικό στρες που δημιουργούν κράτος και κεφάλαιο.

Οι γενοκτονίες τείνουν να γίνουν μόνιμη κατάσταση σε ένα σύστημα που, έχοντας εκμεταλλευτεί τον πλανήτη μέχρι τα όριά του, στρέφεται τώρα προς τα μέσα, καταναλώνοντας τον ίδιο του τον πλεονάζοντα πληθυσμό σε μια μάταιη προσπάθεια επιβίωσης. Η νεοαποικιοκρατία καθυστέρησε αυτή την κρίση εξάγοντας την κοινωνική σύγκρουση και λεηλατώντας την περιφέρεια για να χτίσει κράτος πρόνοιας στον πυρήνα. Αυτό κατεύνασε τις εργατικές τάξεις της Δύσης. Όμως η μετανάστευση αναιρεί αυτή τη ρύθμιση, αντιστρέφει τη ροή και φέρνει τις αντιφάσεις στο εσωτερικό.

Ο φασισμός επέστρεψε από την ανάγκη της άρχουσας τάξης να διατηρήσει τον έλεγχο, καθώς ο παλιός συμβιβασμός έχει παύσει να λειτουργεί. Η σοσιαλδημοκρατία είναι απολύτως ακατάλληλη για τη σημερινή στιγμή, εγκλωβισμένη σε πολιτικές εσωτερικής αναδιανομής ενώ το ίδιο το παγκόσμιο σύστημα σαπίζει. Τα εκλογικά αποτελέσματα σε όλη την Ευρώπη επιβεβαιώνουν αυτή την ασημαντότητα.

Αυτό που ήταν πάντα ένας εύθραυστος συμβιβασμός βρίσκεται πλέον σε τελική παρακμή. Η γενοκτονία των μεταναστών δεν είναι απλώς συνέπεια, αλλά έκφραση αυτής της αργής αποσύνθεσης. Η δυτική εξωτερική πολιτική εστιάζει ολοένα και περισσότερο στη συγκράτηση της μετανάστευσης στην πηγή. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να επιλύσουν το παγκόσμιο αγροκτηνοτροφικό ζήτημα. Έτσι, η κρατική βία στα σύνορα, η γενοκτονία και η στρατιωτικοποίηση απορρέουν όλες από την ίδια σάπια ρίζα.

Το σύστημα λειτουργεί πλέον στο σημείο βρασμού. Στο εσωτερικό, η μαζική ριζοσπαστικοποίηση οδηγεί σε κλιμακούμενη καταστολή. Η διαφωνία ποινικοποιείται, η ριζοσπαστική άμεση δράση τίθεται εκτός νόμου ως «εγχώρια τρομοκρατία» και η μηδενική ανοχή γίνεται δόγμα.

Η στρατιωτικοποίηση, επομένως, γίνεται η νέα οργανωτική λογική. Το ιδεολογικό επίχρισμα του Ψυχρού Πολέμου έχει λιώσει. Αυτό που απομένει είναι ανοιχτός ανταγωνισμός, ωμή βία και εντατικοποιημένη καταστολή της διαφωνίας. Η λογική που ισοπεδώνει τη Γάζα και απειλεί τους Κούρδους στη Ροζάβα είναι η ίδια λογική που πνίγει μετανάστες στη Μεσόγειο, δολοφονεί αυτούς και τους υποστηρικτές τους στις ΗΠΑ, δαιμονοποιεί τους μετανάστες στη Βρετανία, ποινικοποιεί την άρνηση και αναδεικνύει αφηγήσεις λευκής υπεροχής.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Όλοι οι κρατικοί δρώντες — παρά τις τακτικές διαφορές — εντέλει ενισχύουν την ίδια καταπιεστική καπιταλιστική νεωτερικότητα και ευθυγραμμίζονται στην προσπάθεια να συντρίψουν κάθε εναλλακτική. Το καθήκον μας, ως ελευθεριακή, αντι-εξουσιαστική κομμουνιστική τάση, είναι να αποκαλύπτουμε αυτή τη μηχανή και να στεκόμαστε στο πλευρό όσων βρίσκονται στις πρώτες γραμμές της αντίστασης — από το Λονδίνο έως τη Μινεάπολη, από το Ιράν έως τη Σρι Λάνκα, από τη Γάζα έως το Περού, και οπουδήποτε αλλού.

Οι ΗΠΑ μπορεί σύντομα να χάσουν τον ρόλο του κεντρικού αρχιτέκτονα του παγκόσμιου συστήματος — και δεν θα πέσουν αθόρυβα. Για εμάς, αυτό μπορεί να είναι και μια ευκαιρία. Ο ρόλος μας είναι να αρθρώσουμε και να εκφράσουμε μια ελευθεριακή κομμουνιστική προοπτική: την καταστροφή του κράτους και τη δημιουργία οριζόντιας συνεργασίας μεταξύ κοινοτήτων από τα κάτω. Η δράση σημαίνει υιοθέτηση ποικιλίας τακτικών, στήριξη όσων στοχοποιούνται από κρατική επιτήρηση και σωφρονιστική βία, και οικοδόμηση δεσμών εμπιστοσύνης με κοινότητες που δέχονται επίθεση. Πρέπει να χαράξουμε χώρους άρνησης όπου η στρατηγική μπορεί να διαμορφώνεται από κοινού και η διαφωνία δεν διαλύει την αλληλεγγύη. Χρειαζόμαστε τοπικές δομές άμυνας και αλληλοβοήθειας ριζωμένες στην καθημερινή ζωή, αντί να τρέχουμε πίσω από αντιδραστικά και ακροδεξιά αφηγήματα και την έκθεση στο μιντιακό θέαμα.

Κάποιες τάσεις της αριστεράς συνεχίζουν να στηρίζουν αυταρχικά καθεστώτα απλώς και μόνο επειδή αντιτίθενται στη Δύση. Όμως ο αληθινός αντιιμπεριαλισμός δεν είναι να διαλέγεις πλευρά σε μια γεωπολιτική σκακιέρα, αλλά να στηρίζεις τους φτωχούς, τους αποικιοκρατούμενους, τα μη δυαδικά άτομα, τις γυναίκες, τους μη λευκούς, τα παιδιά, τους «από κάτω» που υποφέρουν κάτω από κάθε καθεστώς. Πρέπει να συνεχίσουμε να γειώνουμε τις προσπάθειές μας στις ζωές και τις αντιστάσεις των εκτοπισμένων, των εκμεταλλευόμενων και των εξόριστων. Για να χτίσουμε εμπιστοσύνη στις κοινότητές μας, οφείλουμε να παρουσιαζόμαστε ως σύμμαχοι και συνωμότες απέναντι στους εχθρούς στην κορυφή. Και χρειάζεται να ξανασκεφτούμε τις ιδεολογικές μας συνήθειες που μας απομονώνουν και μας κάνουν να μοιάζουμε με lifestyle σέχτα αντί για πολιτική δύναμη.

Υπάρχει μια επίμονη τάση τόσο στον φιλελεύθερο όσο και στον ριζοσπαστικό ακτιβισμό να αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως η Παλαιστίνη ή η κλιματική κατάρρευση ως απομονωμένες «υποθέσεις», καθεμία με το δικό της branding, τις τακτικές και τα αποδεκτά αφηγήματα. Στους χώρους αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, οι μαζικές πορείες είναι — δικαίως — καλοδεχούμενες, αλλά οι αποκλίνουσες τακτικές συχνά αστυνομεύονται. Διαδηλωτές που απορρίπτουν την πασιφιστική, χορογραφημένη δράση παρουσιάζονται ως απειλή για την «ενότητα», αποκαλύπτοντας μια πρωτοποριακή εμμονή με την ευπρέπεια και τη μη βία. Παράλληλα, στα περιβαλλοντικά κινήματα, η αστική συμβολική δράση που οδηγεί σε συλλήψεις — με ελάχιστο στρατηγικό αντίκτυπο — έχει κάνει δημοφιλές ένα μοντέλο δράσης χαμηλού φραγμού και φιλικού στα μέσα. Αυτό το θέαμα είχε κόστος: εκατοντάδες φυλακίστηκαν, η στήριξη της κοινής γνώμης μειώθηκε και η μακροπρόθεσμη οργάνωση βάσης παραμερίστηκε. Για όλη την ορατότητα, ο υλικός αντίκτυπος στις εκπομπές, την εξόρυξη ή τις ροές κεφαλαίου παραμένει αμελητέος μπροστά στην επιταχυνόμενη οικοκτονία.

Η Palestine Action απαγορεύτηκε επειδή οι στοχευμένες τακτικές της — όπως το κλείσιμο ή η κατάληψη εργοστασίων όπλων — άρχισαν να διαταράσσουν την λειτουργία των εταιριών και να επηρεάζουν σοβαρά την παραγωγή οπλισμού. Αντίστοιχα, στη Γερμανία, οι μαζικοί αποκλεισμοί λιγνιτικών/ανθρακικών υποδομών από την Ende Gelände έχουν επανειλημμένα διαταράξει την εξόρυξη και τις μεταφορές, σπρώχνοντας την έξοδο από τον άνθρακα στο πολιτικό mainstream. Οι μορφές δράσεις που ποινικοποιούνται, συχνά, είναι ακριβώς αυτές που έχουν δραστικό αποτέλεσμα.

Δεν θα μείνουμε παθητικοί παρατηρητές της οδύνης και της κατάρρευσης. Το σύστημα ραγίζει. Το καθήκον μας δεν είναι να το επιδιορθώσουμε — αλλά να αντισταθούμε με μια μεγάλη ποικιλία τακτικών — και να χτίσουμε το έδαφος κάτω από τα πόδια μας πριν αυτό καταρρεύσει.

___

NOTES

1. Η ενότητα αυτή αντλεί στοιχεία και επιχειρήματα από εδώ: https://mronline.org/2025/06/18/the-migrant-genocide-toward-a-third-world-analysis-of-european-class-struggle/

The post Ο κόσμος αυτός ραγίζει- Πρέπει να αρχίσουμε να χτίζουμε appeared first on Void Network.

Με αφορμή την εξέγερση στο Ιράν ένα ακόμα σχίσμα διαφαίνεται στον κινηματικό χώρο. Ένα σχίσμα που κλιμακώνεται σε λεκτική σύγκρουση μέσα στο εξόχως πυρετικό καταπιεστικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Κείμενο: Θανάσης Κοσμόπουλος / RisingUtopia

Αν τουλάχιστον όσοι από εμάς εκφέρουν άποψη από κινηματικές επάλξεις, καταφέρναμε να απαλλάξουμε τη σκέψη μας από την εμπύρετη συμπίεση των καιρών και την ανταγωνιστική –ναρκισσιστική κουλτούρα που μας έχουν εμποτίσει -πιθανά χωρίς να το συνειδητοποιούμε, θα μπορούσαμε να παράξουμε αποτελέσματα μέσα από γόνιμες διαφωνίες.

Το σχίσμα συνίσταται στην οπτική της κατάστασης. Άλλοι προτάσσουν τη σημασία της εξέγερσης στο Ιράν, ως έκφραση απελευθέρωσης από τη θεοκρατική εξουσία με κύριες αιτίες τη φτώχεια και την καταπίεση, ενώ οι «απέναντι» προτάσσουν την γεωπολιτική διάσταση ερμηνεύοντας την εξέγερση ως υποκινούμενη από τον Αμερικανο-σιωνιστικό ιμπεριαλισμό, προκειμένου να υπονομεύσουν το θεοκρατικό καθεστώς και να επαναφέρουν την δικτατορία των Παχλεβί.

Το γεγονός ότι η κάθε πλευρά εστιάζει μόνο στο ένα άκρο (η εξέγερση των από τα κάτω), ενώ η άλλη στο εντελώς άλλο (η εξέγερση ως σχεδιασμένη υπονόμευση) λαμβάνοντας θέση στα πιο άκρα, δείχνει πόσο έχει εμφυλλοχωρήσει η ανταγωνιστική λογική και η αυτοανάδειξη μέσα από τη διαφωνία, σε ανθρώπους που και συγκρότηση έχουν και ξέρουν να συζητούν όταν βρεθούν από κοντά. Οπότε σαν φυλακισμένα ποντίκια τρωγόμαστε μεταξύ μας ο καθείς περιχαρακωμένος στον ναρκισσισμό του.

Αντιπαρερχόμενος όμως τα «ψυχοδυναμικά» πεδία του εκτονωτηρίου που γράφεται αυτή η ανάρτηση, θα πρέπει να πάρουμε μια θέση για τα γεγονότα στο Ιράν αυτόν τον καιρό. Και η θέση λέει πως μια μαζική κοινωνική εξέγερση είναι μια πραγματικότητα όπου τα πράγματα διαταράσσονται ξαφνικά και για πολλοστή φορά στη σχέση μεταξύ κοινωνίας κι εξουσίας. Αυτή η μαζικής μορφής εξέγερση με εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες δεν μπορεί να συμβαίνει εν αιθρία με όρους μόχλευσης από τον εξωτερικό παράγοντα. Οι Αμερικανοί είναι εξπέρ σε πραξικοπήματα, σε απαγωγές και σε πραξικοπηματικές πρακτικές για την αλλαγή καθεστώτων όπου δεν τους ταίριαζαν, ακόμα και σε μίνι εξεγέρσεις όπως αυτή του Μαϊντάν, που δεν ήταν παρά η επίφαση -αφορμή πολιτειακών ανατροπών που είχαν ήδη προετοιμαστεί στο πολιτικό παλκοσένικο της Ουκρανίας από πολύ πιο πριν.

Εδώ δεν είναι το ίδιο με την Ουκρανία. Καμία ξένη δύναμη δεν μπορεί να «στήσει» στο Ιράν μια μαζική κοινωνική εξέγερση με αυτό το βωμό αίματος. Πόσο μάλλον να τη μετασχηματίσει έτσι ώστε μια κοινωνία των 92 εκατομμυρίων να συναινεί στην αλλαγή, από την 47ετή θεοκρατική εξουσία προς στην δικτατορία των όποιων Παχλεβί. Στο Ιράν σήμερα τα αντιαμερικανικά αισθήματα είναι κατά πολύ περισσότερα από τα αντικαθεστωτικά. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι ακόμα και με ένα πιο εύκολο επιτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα οι Ιρανοί δύσκολα θα δεχθούν την αμερικανική ηγεμονία. Το ενδεχόμενο αποτυχίας μιας υποκινούμενης πρακτικής είναι πολύ σοβαρό.

Υπάρχει ένα φορτίο που κινεί την Ιρανική κοινωνία να παίζει το κεφάλι της στους δρόμους των Ιρανικών πόλεων. Και όπως πάντα μια από τις κύριες αιτίες κι αφορμές των μεγάλων εξεγέρσεων είναι η αιφνίδια μείωση του εισοδήματος και η απουσία ελευθερίας. Τότε κανείς δεν μπορεί να υποβαθμίσει μια μαζική κοινωνική εξέγερση γιατί είναι αυθόρμητη. Δεν είναι υποκινούμενη.

Κάποιοι σχολιαστές αναδεικνύοντας τις συνέπειες του χρόνιου εμπάργκο για τη δυσχερή θέση των φτωχών στρωμάτων αποδίδουν πάλι την ευθύνη της κοινωνικής εξέγερσης στη Δύση και στις κυρώσεις της, ως έμμεση «χειραγώγηση» για εξέγερση. Ναι και αυτό το επιχείρημα έχει μια βάση αλλά το εμπάργκο δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα στο κράτος να βρει τρόπο να διορθώσει το πρόβλημα αυτό. Άλλωστε το Ιράν έχει πολύ στενές σχέσεις με την Κίνα συμμετέχοντας στην συμμαχία της Σαγκάης.

Οπότε εδώ υπάρχει ένα ζήτημα: από ποια σκοπιά βλέπουμε τα πράγματα κι από ποια σκοπιά είναι τα πράγματα.

Μια εξέγερση οφείλει να αναλύεται με βάση τη σκοπιά των εξεγερμένων σε όποιον θέλει να έχει την αναρχική/ελευθεριακή πολιτική ταυτότητα, . Η ελευθερία, ο άνθρωπος, η κοινότητα, η κοινωνία, είναι προτεραιότητα, αξιακή, ηθική, τρόπος να βλέπεις τα πράγματα. Ακόμη κι αν το γεωπολιτικό βαραίνει περισσότερο στις εξελίξεις όπως στην Ουκρανία, εμείς σαν ελευθεριακοί αναρχικοί οφείλουμε να βλέπουμε τα δεινά των κοινωνιών που υποφέρουν από αυτόν τον πόλεμο ΠΡΩΤΑ! Την δυνατότητα παρέμβασης του κοινωνικού παράγοντα ΠΡΩΤΑ! Αυτό είναι επιταγή της κοσμοθεώρησής μας. Αυτό μας έκανε να είμαστε με τους Παλαιστίνιους ΠΡΩΤΑ! Είμαστε με τους Παλαιστίνιους και όχι με τις σημαίες τους. Αυτό μας κάνει να είμαστε με τους εξεγερμένους Ιρανούς ΠΡΩΤΑ! Και όχι με τις σημαίες του κράτους που είναι υπήκοοι. Αυτή είναι η σκοπιά μας. Η ηθική των αξιών μας πάνω από τους όποιους γεωπολιτικούς συσχετισμούς.

Αντίθετα, στην περίπτωση που βλέπουμε την εξέγερση αυτή από τη γεωπολιτική σκοπιά, είναι μοιραίο αυτή να υποβαθμίζει τους εξεγερμένους, να τους εκλαμβάνει σαν υποκινούμενα πιόνια, να προσβάλλει ανθρώπους που δίνουν και το αίμα τους στον αγώνα ενάντια στις δυνάμεις καταστολής του κράτους. Με αυτή τη λογική καμία εξέγερση δεν μπορεί να μην είναι υποκινούμενη, αφού όλες οι εξεγέρσεις γίνονται σε ενεργό γεωπολιτική συνθήκη. Και η εξέγερση του Αλέξη το 2008 από κάποιους θεωρήθηκε υποκινούμενη από την Ρωσία ενώ από άλλους από την Τουρκία. Δεν νομίζω ότι αυτός είναι ο τρόπος που αντιστοιχεί στην σκοπιά όλων όσων είμαστε συμμέτοχοι της υπόθεσης του κοινωνικού αναρχισμού. Θεωρώ ότι εστιάζοντας στο γεωπολιτικό, έχουμε ενσωματώσει μια διαχειριστική αντίληψη των κινημάτων που αποικεί στις επικυρίαρχες λογικές “διαχείρισης των μαζών”, καθώς και των αποστασιοποιημένων παιγνίων της γεωπολιτικής σκακιέρας των συσχετισμών.

Εξηγώντας τη στάση αρκετών συντροφισσών και συντρόφων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θεωρώ πως το προηγούμενο διάστημα με τη γενοκτονία στη Γάζα κάποιες και κάποιοι από εμάς πέρα από την ιστορική διάσταση της Νάκμπα ανακαλύψαμε όψιμα και την γεωπολιτική διάσταση των πραγμάτων. Η τραγικότητα της γενοκτονίας όχι μόνο έβαλε την Αμερικανο-σιωνιστική επιθετικότητα στο κάδρο της πολιτικής μας κριτικής, αλλά και πολύ σωστά την στόχευσε ως άξονα του κακού, -μια πλέον παγιωμένη αντίληψη που επιβεβαιώνεται από την «πραγματικότητα Τραμπ» κάθε μέρα.

Συνεπώς η Γάζα άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην πολιτική μας αντίληψη, μια διάσταση που οι παλιότεροι-ες την είχαμε στα υπόψη ούτως ή άλλως αλλά όμως οι νεότερες –οι δεν την είχαν, μιας που ο χώρος ελάχιστα ασχολούνταν με τα γεωπολιτικά. Η νέα αυτή «ανακάλυψη» εκλήφθη ως «είδα το φως μου», ενώ στην πραγματικότητα όχι μόνο δεν συμβαίνει αυτό αλλά μπορεί και το αντίθετο: ότι στην πραγματικότητα το «καινούργιο κοσκινάκι μου και που να σε κρεμάσω» πράγμα που “τυφλώνει” ακόμα χειρότερα μέσα από την εξιδανίκευσή του. Κι αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο που πολλοί από εμάς αντιμετωπίζουμε αυτό που αγνοούσαμε σαν μια «αποκάλυψη»,, ενώ πρόκειται για κάτι πάρα πάρα πολύ παλιό και αρκετά αριστερό. Γιατί μια ανάλυση που βάζει τις κοινωνίες στο περιθώριο απαξιώνοντάς τες σαν απόλυτα ελεγχόμενες και χειραγωγούμενες, που αν δεν τις ταυτίζει με τα κράτη και τις θεωρεί υπομόχλια γεωπολιτικών συμφερόντων, δεν είναι παρά μια αριστερή ανάλυση βγαλμένη από το πνεύμα του σταλινισμού, και μετά στον καιρό του ψυχρού πολέμου.

Ας πάψουμε να «ανακαλύπτουμε τον τροχό» εξιδανικεύοντας «το κοσκινάκι μας» λόγω της προγενέστερης άγνοιάς μας. Είναι λάθος ο τρόπος πρόσληψης των πραγμάτων αυτός. Ας κάνουμε μια ενδοσκόπηση να δούμε όλα εκείνα τα “μοτίβα” που λειτουργούν πάγια στην αντίληψή μας, κι ας απαλλαγούμε από αυτά, αν θέλουμε να γίνουμε επικίνδυνες-οι απέναντι στο κράτος. Είναι πρόβλημα όταν το γεωπολιτικό μπαίνει πιο μπροστά από το κοινωνικό. Οι υπερδυνάμεις, οι περιφερειακές δυνάμεις, τα κράτη και οι κινήσεις τους, πολύ λογικά μπαίνουν στο επίκεντρο της σκοπιάς μας μέσα από την βαθύτερη επιθυμία να τιμωρηθούν οι γενοκτόνοι, με συνέπεια όμως, να υποβαθμίζουμε το υποκείμενο που μας ενδιαφέρει, δηλαδή αυτό της χειραφετητικής εξέγερσης ή της αντίστοιχης κοινωνικής επανάστασης.

Θα έλεγα λοιπόν, αναγνωρίζοντας ότι στον ιστορικό χρόνο μιας εξέγερσης, λαμβάνει χώρα και η γεωπολιτική διάσταση, -είναι μάλλον απίθανο κλιμάκια της Mossad να μην βρίσκονται στο πεδίο, εμείς οφείλουμε να επικεντρώνουμε στο πρωτεύον, που δεν είναι παρά η αλληλεγγύη σε μια κοινωνία που εξεγείρεται για μια καλύτερη ζωή και για την ελευθερία της. Αυτό από μόνο του έχει αξία. Αυτός είναι αξιακά ο δικός μας ελευθεριακός τρόπος να βλέπουμε την πραγματικότητα, χωρίς να αγνοούμε την οικονομική την γεωπολιτική, τη θρησκευτική, πολιτισμική ή ιστορική διάσταση των ζητημάτων. Αποδίδοντας τιμή και σεβασμό στην κουλτούρα των ανθρώπων της ανατολής απεμπολώντας από την κριτική μας στάση τα όποια αποικιοκρατικά δυτικά προνόμια.

Συμπερασματικά, το να ενδιαφερόμαστε πρώτιστα για τα επίδικα των «κινούμενων» κοινωνιών δεν αποκλείει να παίρνουμε θέση για τα γεωπολιτικά επίδικα αλλά και για κάθε άλλη διάσταση των θεμάτων. Πρώτα και κύρια μας ενδιαφέρουν οι άνθρωποι που εξεγείρονται και η ευόδωση του αγώνα τους για μια καλύτερη ζωή, δευτερευόντως μας ενδιαφέρουν οι γεωπολιτικές συγκρούσεις που τις κρίνουμε πρώτιστα με βάση το καλό των κοινωνιών, που στην πραγματικότητα αυτό δημιουργεί κι εκείνο τον αντιαποικιοκρατικό, αντιιμπεριαλιστικό αξιακό κώδικα.

Ναι σήμερα ο Αμερικανοσιωνισμός είναι μήτρα και πηγή κρατικής τρομοκρατίας, νεοφασισμού και πολέμων. Είναι πηγή καταπίεσης και δυστυχίας και καταδυνάστευσης πολλών κοινωνιών ανά τον κόσμο. Δε θα απεμπολίσουμε τον αξιακό μας κώδικα υποστηρίζοντας τους αντιπάλους του κι ανεβάζοντας σημαίες καταπιεστικών καθεστώτων στο κατά τα άλλα αναρχικό προφίλ μας. Η στάση μας δεν μπορεί να ετεροκαθορίζεται από τις γεωπολιτικές δυναμικές, ούτε από το μίσος που έχουμε για τους αντιπάλους. Ο αντίπαλος του αντιπάλου μου δεν μπορεί να είναι φίλος μου.

Το αξιακό μας σύστημα έχει επίκεντρο την κοινωνική επανάσταση για την ελευθερία, τη κοινοκτημοσύνη, την ισότητα, την οριζοντιότητα. Δηλαδή την κοινωνική χειραφέτηση, που σαν πολικό αστέρι διαμορφώνει σε μια ευθεία γραμμή μιαν αξιακή κατεύθυνση. Ο ιμπεριαλισμός, η αποικιοκρατία, τα εθνικά κράτη είναι μορφές καταπίεσης κι εκμετάλλευσης. Μπορούν μάλιστα και να συνυπάρχουν. Μπορούμε λοιπόν κι εμείς να σταθούμε ενάντιά τους κάνοντας κριτική χωρίς όμως να προδίδουμε τις αρχές μας.

Με αυτόν τον τρόπο οφείλουμε να συναντηθούμε με τους αγώνες των Ιρανών όπως και όλων των εξεγερμένων ενάντια στο σύστημα κράτος/κεφάλαιο.

___

Πηγή / Κείμενο: Θανάσης Κοσμόπουλος / RisingUtopia

The post Με αφορμή την εξέγερση στο Ιράν appeared first on Void Network.

Χωρίς την ικανότητα για προφητικά οράματα, είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ποιες μορφές θα πάρει ο Αναρχισμός στον 21ο αιώνα, καθώς αυτό εξαρτάται από το γεωγραφικό, πολιτισμικό, πολιτικό, κοινωνικό και χρονικό πλαίσιο. Αναμφίβολα, οι αγώνες για τη διεύρυνση των χώρων ελευθερίας, για την ισότητα μέσα στη διαφορετικότητα και για την ατομική και συλλογική αλληλεγγύη—(συμπεριλαμβανομένης και κυρίως αυτήν μεταξύ αγνώστων) θα συνεχίσουν να αποτελούν τους άξονες γύρω από τους οποίους θα περιστρέφονται οι κατάλληλες κατά περίπτωση μορφές και τρόποι σύγκρουσης, σύμφωνα με το εκάστοτε πλαίσιο του Αναρχισμού—ή μάλλον των Αναρχισμών.

Θα επικεντρωθώ, εν συντομία, σε τρία παγκόσμια σενάρια, όχι πολύ μακριά μεταξύ τους, αλληλοδιαπλεκόμενα και χωρίς ιεραρχική κατάταξη, μέσα στα οποία οι Αναρχικοί του 21ου αιώνα θα προσπαθήσουν να εντοπίσουν τις καταλληλότερες μορφές δράσης. Υπάρχει προφανώς και ένα τέταρτο που συνδέεται με τα ζητήματα φύλου, όμως υπάρχουν άλλες, πολύ καλύτερες αναλύσεις που μας προσφέρουν τα γενικά και ειδικά χαρακτηριστικά και τους εκάστοτε στόχους αυτού του μετώπου. Φυσικά, αυτά τα σενάρια δεν αποκλείουν ούτε υποτιμούν τα πιο συνηθισμένα, καθημερινά και ίσως πιο τοπικά πεδία αγώνα, η σημασία των οποίων είναι καθοριστική για το ρίζωμά μας στους τόπους όπου ζούμε. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, τα παγκόσμια σενάρια θα «υπερκαθορίσουν» και τις τοπικές ή παραδοσιακές συγκρούσεις, αλλάζοντας τις μορφές και τις μεθόδους τους και προσδίδοντάς τους σημαντικές μετατοπίσεις.

Το πρώτο ζήτημα είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία μεταβάλλει τις συνθήκες ζωής στον πλανήτη θέτοντας σε κίνδυνο την επιβίωση των οικοσυστημάτων και επιφέρει δημογραφικές συγκρούσεις, μεταναστευτικές ροές και βίαιη εκμετάλλευση των πόρων (καλλιεργήσιμη γη, νερό κ.λπ.). Ο νομαδισμός χαρακτηρίζει, από πάντα, το ανθρώπινο είδος και η πίεση της μετανάστευσης προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής είναι τέτοια που δεν μπορεί να ανακοπεί από κρατικά ή «φυσικά» σύνορα. Αν δεν αντιστραφεί ο ρυθμός εκμετάλλευσης των πόρων της ανθρωπότητας (πρώτα και κύρια της γης και του νερού), ολοένα και πιο αιματηρές συγκρούσεις θα ξεσπούν, αν αναλογιστούμε ότι το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού είναι σε ηλικία εργασίας και το ένα τέταρτο ζει σε αγροτικές περιοχές, όπου συγκεντρώνεται το 80% της παγκόσμιας φτώχειας. Και αυτό χωρίς να υπολογίσουμε την άτυπη, σκοτεινή και αόρατη εργασία που διαφεύγει από τα στατιστικά της ΔΟΕ ή της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Σε αυτές τις συνθήκες—που θα ήταν ευτελές να τις ονομάσουμε «έκτακτες», τόσο ενδημικές και επαναλαμβανόμενες, λόγω των δυναμικών σχέσεων εξουσίας και της ανισότητας σε παγκόσμια κλίμακα—η προσέγγιση των προβλημάτων δεν μπορεί παρά να βασιστεί στην αυτοοργάνωση της κοινωνικής βάσης, ώστε να μετριαστούν οι καταστροφικές συνέπειες των σημερινών κλιματικών πολιτικών που ακολουθούν οι ανάλγητες κρατικές και επιχειρηματικές ελίτ.

Ακριβώς από αυτή την πρακτική αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης σφυρηλατείται το αναρχικό ήθος: ένα εργαστήρι δημιουργικότητας που παράγει οριζόντιες λύσεις προβλημάτων, οι οποίες σταδιακά θα επεκταθούν στην πλήρη αναδιοργάνωση της κοινωνικής ζωής σύμφωνα με τις ελευθεριακές πρακτικές και τους ανάλογους τρόπους ζωής.

Είναι λοιπόν καιρός η επιβιώση του πλανήτη και η ζωή των όντων να μπουν αποφασιστικά στην πολιτική ατζέντα του Κοινωνικού Αναρχισμού, καθώς δεν μπορούμε να υπολογίζουμε ότι μετά την καταστροφή θα ανήκουμε στις ελίτ που θα μεταναστεύσουν στη Σελήνη ή στον Άρη ακολουθώντας τον Elon Musk και τους ομοίους του.

Το δεύτερο παγκόσμιο σενάριο είναι η προσφυγή στον πόλεμο ως μέσο διεκδίκησης της παγκόσμιας ηγεμονίας στον 21ο αιώνα, με τους κινδύνους πυρηνικής εξόντωσης και μαζικής εξολόθρευσης που αυτό συμπεριλαμβάνει.

Ήδη στο τέλος της προηγούμενης χιλιετίας, πολλοί αμερικανοί μελετητές αναρωτιόνταν ποια θα είναι η παγκόσμια ηγεμονική δύναμη στο δεύτερο μισό του 21ου αιώνα, βλέποντας την Κίνα και τους συμμάχους της (συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας) ως τον πιο πιθανό ανταγωνιστή, απέναντι στον οποίο θα έπρεπε να εφαρμοστούν πολιτικές ανάσχεσης και επιθετικής εξισορρόπησης. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην Κίνα, μόνο που οι αναλύσεις και οι μελέτες εκεί δεν είναι εύκολα προσβάσιμες, πόσο μάλλον αναγνώσιμες. Άλλωστε, η Ιστορία δεν γνώρισε ποτέ ομαλές και ειρηνικές διαδοχές της παγκόσμιας ηγεμονίας—το αντίθετο μάλιστα.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, ούτε μόνο σημερινό φαινόμενο, ότι γινόμαστε μάρτυρες μιας αυξανόμενης στρατιωτικοποίησης των κοινωνιών, η οποία ήδη οδηγεί άμεσα στη διάλυση δικαιωμάτων που κατακτήθηκαν με κόπο, ακόμη και χωρίς να χάνεται το πρόσχημα της (ψευδο)δημοκρατικής εκπροσώπησης, με τη μετατροπή των συνταγματικών κρατών σε εκλογικο-κοινοβουλευτικές απολυταρχίες. Η ελευθερία δράσης, λόγου και έκφρασης, η δυνατότητα να διαμορφώνει κανείς τη ζωή του όπως ο ίδιος επιθυμεί, καθώς και η υιοθέτηση αντιαυταρχικών ηθών και παραδόσεων, είναι πρακτικές που κατακτήθηκαν με δυσκολία από τις προηγούμενες γενιές—και σε ορισμένες περιπτώσεις από ανθρώπους που ακόμη βρίσκονται εν ζωή. Το αν αυτές κατοχυρώνονται συνταγματικά ή μεταφράζονται σε νομικούς κανόνες έχει μικρή σημασία: το θετικό δίκαιο παραχωρείται και αφαιρείται ανάλογα με τις λιγότερο ή περισσότερο ενισχυμένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Είναι η εξέλιξη των κοινωνικών αγώνων αυτή που κάνει τη διαφορά.

Με τον όρο στρατιωτικοποίηση δεν πρέπει και δεν μπορούμε να εννοούμε μόνο την ορατή παρουσία των συμβόλων της ένοπλης εξουσίας (στρατός, αστυνομία, εξοπλισμοί, πολεμικές βιομηχανίες κ.λπ.). Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την εσωτερίκευση μιας πολεμοχαρούς και φιλοπόλεμης κουλτούρας, η οποία οπλίζει τις συνειδήσεις από πολύ νεαρή ηλικία με βίαια πρότυπα για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων και την υπέρβαση των εμποδίων που μας θέτει η ζωή σε κάθε μας βήμα.

Πολιτισμικά πρότυπα στα οποία η βία εξυμνείται επειδή είναι προσομοιωμένη—game over και πάλι από την αρχή —η ζωή ως βιντεοπαιχνίδι όπου σκοτώνεις και σκοτώνεσαι, αλλά μετά ανασταίνεσαι σε μια ατέρμονη και απεριόριστη μάχη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα ψυχαγωγικά βιντεοπαιχνίδια τροφοδοτούν και τροφοδοτούνται με τη σειρά τους από στρατιωτικές προσομοιώσεις, αυτόνομα και αυτοματοποιημένα οπλικά συστήματα που μετασχηματίζουν τις μορφές του πολέμου, αναισθητοποιώντας τις πληγές και τα σωματικά τραύματα , μετατοπίζοντας τα στη σφαίρα του ψυχικού. Αυτό ισχύει φυσικά, μόνο για όσους επιτίθενται από θέση τεχνολογικής υπεροχής, και όχι για όσους υφίστανται τις συνέπειες, όπως γνωρίζει πολύ καλά κάθε θύμα πολέμου.

Δεν πρέπει επίσης να υποτιμούμε ή να ελαχιστοποιούμε την υβριδική στρατιωτικοποίηση που διεισδύει από τον κυβερνοχώρο στις τσέπες μας μέσω των ψηφιακών συσκευών. Αυτές οι συσκευές δεν αποτελούν μόνο πηγή καπιταλιστικής επιτήρησης για σκοπούς εμπορικού μάρκετινγκ, αλλά και—κυρίως—μέσο ελέγχου από κυβερνήσεις και ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες πλέον κατέχουν μια άπειρη ποσότητα γνώσεων σχετικά με τα γούστα μας, τις πράξεις μας, τις επιλογές μας, τις σωματικές και εικονικές εμπειρίες μας, και οι οποίες μετατρέπονται σε αριθμητικά δεδομένα εύκολα επεξεργάσιμα από αλγορίθμους, καταλήγοντας σε μια χαρτογράφηση μαζική αλλά ταυτόχρονα εξατομικευμένη—και αυτό να μην μας φαίνεται αντιφατικό— χρήσιμη για την πρόβλεψη και ακόμη και την καθοδήγηση της μελλοντικής μας συμπεριφοράς.

Και έτσι φτάνουμε στο τρίτο παγκόσμιο σενάριο: την έλευση των ψηφιακών τεχνολογιών, και ειδικότερα της τεχνητής νοημοσύνης, που κυριολεκτικά επαναστατικοποιεί τον τρόπο ζωής στις κοινωνίες μας, όχι μόνο στους τομείς της ζωντανής εργασίας, η οποία μπορεί να αντικατασταθεί από ρομπότ και διάφορες μηχανές, ούτε μόνο στους τρόπους με τους οποίους διοχετεύονται και διαδίδονται οι «πολιτικές» απόψεις κατά τη διάρκεια των εκλογών.

Η διάκριση ανάμεσα στη σωματική, «πραγματική» σφαίρα και την «εικονική» διάσταση—της οποίας τα αποτελέσματα είναι εξίσου πραγματικά—δεν οδηγεί σε έναν απλό διαχωρισμό· αντίθετα, οι επιδράσεις των δύο πλευρών διαπλέκονται, διαμορφώνοντας μια υποκειμενικότητα πολύ διαφορετική από εκείνη με την οποία έχουμε συνηθίσει να ζούμε στο υλικό έδαφος των κοινωνικών τάξεων και των ενσώματων συσχετισμών δύναμης.

Σε μια εποχή ακραίου ατομικισμού, που προωθήθηκε και ενθαρρύνθηκε από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές των τελευταίων δεκαετιών, η συλλογική σφαίρα έχει θρυμματιστεί για να «αναστηθεί» στη σχέση ανάμεσα στο εγώ και την οθόνη της ψηφιακής μου συσκευής. Η φυσική κοινωνικότητα έχει κατά κάποιον τρόπο εξατμιστεί προς όφελος μιας εικονικής «κοινωνικότητας», διαχειριζόμενης από ιδιόκτητες πλατφόρμες, μέσα στις οποίες αναπαρίσταται μια μυθοπλασία επικοινωνίας και διαλόγου με τόσα άλλα εγώ, το καθένα συνδεδεμένο μέσω της δικής του οθόνης. Η ψευδαίσθηση ότι έχουμε ένα πλήθος ακολούθων, ότι έχουμε εκατοντάδες ή χιλιάδες φίλους: στην πραγματικότητα, βρισκόμαστε εν αγνοία μας βυθισμένοι σε μια φούσκα, μέσα στην οποία οι απόψεις μου αντηχούν και μετατρέπονται σε πεποιθήσεις μόλις τις δω να επιβεβαιώνονται από άλλους που σκέφτονται ακριβώς όπως εγώ.

Ζούμε το τέλος του πλουραλισμού των ιδεών, αποκλεισμένοι μέσα σε θαλάμους αντήχησης της γνώμης μας (echo chambers)· το τέλος της ανάδυσης της διαφωνίας· το τέλος του διαλόγου και της αντιπαράθεσης μεταξύ διαφορετικών ανθρώπων. Και όταν αυτές οι εικονικές εκτοπίσεις επανεμφανίζονται στον χωροχρόνο της ενσώματης ύπαρξης, η έλλειψη εξοικείωσης με το διαφορετικό μετατρέπεται σε άσκοπη, παράλογη και απρόσμενη βία, η οποία θα μπορούσε και νοηθεί ως «αμυντική» μορφή μιας ψυχολογίας απογυμνωμένης από πραγματική κοινωνικότητα, ακριβώς επειδή είναι εμποτισμένη με «κοινωνικά» υποκατάστατα.

Ο νεοφιλελεύθερος ατομικισμός, περαιτέρω μετεγκατεστημένος στο ψηφιακό σύμπαν, παράγει συμμορφωμένα άτομα, διαφοροποιημένα αντίγραφα μιας μηχανικής μήτρας, για τα όρια και τις τεχνολογικές προόδους της οποίας έχουμε πιθανότατα καταστεί προσθετικά μέλη, δοκιμαστικά πειραματόζωα. Νομίζουμε ότι εμείς χρησιμοποιούμε τις συσκευές, αλλά ίσως να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Απομακρυσμένοι από κάθε κοινότητα αναφοράς, αποπροσανατολισμένοι και εκσφενδονισμένοι από πλατφόρμα σε πλατφόρμα, τι είδους υποκειμενικότητα θα παγιωθεί τελικά; Ποια κοινότητα θα μπορούσε να γεννήσει τον κομμουνισμό των αγαθών και των υπηρεσιών; Ποια κριτική ικανότητα και ποιο πολύμορφο υποκείμενο θα μπορούσε να αναδυθεί στη διαρκώς πιο πιεστική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τη μηχανή;

Οι νέοι τρόποι με τους οποίους βιώνουμε τον εαυτό μας ως υποκείμενα, συνειδητά και κριτικά απέναντι στην πραγματικότητα, μας ωθούν να εμβαθύνουμε και να διαφοροποιήσουμε τα αναλυτικά μας εργαλεία, να αρπάξουμε νέες ευκαιρίες για «κοινωνικές» συνδέσεις, μέσα από τις οποίες μπορούμε να ανασυστήσουμε μια ισχυρή αντικυριαρχική κοινότητα, ικανή να φανταστεί—και άρα να δοκιμάσει στην πράξη—συλλογικές ουτοπίες οργανωμένες γύρω από τον άξονα της απουσίας της εξουσίας.

___

Κείμενο: Salvo Vaccaro, Umanità Nova

Μετάφραση- επιμέλεια: Blade Runner – Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο)

Περίληψη εισήγησης στο Συνέδριο της Καρράρα (11–12 Οκτωβρίου 2025), με αφορμή τα 80 χρόνια της Ιταλικής Αναρχικής Ομοσπονδίας.

ΠΗΓΗ:

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

The post Αναρχισμός στον 21ο Αιώνα- Salvo Vaccaro / Umanità Nova appeared first on Void Network.

Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν σε διαδηλώσεις στις 17 Νοεμβρίου, τιμώντας τους νεκρούς της εξέγερσης του 1973 όταν φοιτητές δολοφονήθηκαν από τη στρατιωτική–αποικιακή δικτατορία. Στην Αθήνα, πάνω από 6.000 αστυνομικοί των ΜΑΤ αναπτύχθηκαν συνοδεία θωρακισμένων οχημάτων στη διαδήλωση προς την πρεσβεία των ΗΠΑ με δεκάδες προσαγωγές και συλλήψεις πριν ακόμη αρχίσει η κινητοποίηση.

Δύο ημέρες νωρίτερα, περίπου 150 μέλη της μαοϊκής οργάνωσης ΑΡΑΣ εισέβαλαν στον χώρο του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για τις εκδηλώσεις μνήμης. Η οργάνωση περικύκλωσε μια μικρή ομάδα αναρχικών και αντιεξουσιαστών φοιτητών και εξαπέλυσε οργανωμένη επίθεση, τραυματίζοντας σοβαρά περισσότερους από δώδεκα ανθρώπους — χτυπώντας ακόμη και ενώ κάποιοι ήταν αναίσθητοι. Οι πύλες ήταν κλειδωμένες και οι υπόλοιπες αριστερές συλλογικότητες που βρίσκονταν στον χώρο ήταν αδύνατο να παρέμβουν. Η επίθεση καταδικάστηκε σχεδόν από το σύνολο της αριστεράς και του αναρχικού χώρου.

Η βίαιη επίθεση της ΑΡΑΣ δεν αποτελεί απλώς στιγμιότυπο μιας “εσωτερικής” σύγκρουσης, αλλά στρατηγική απόπειρα συμβολικής και υλικής επικράτησης. Όποιος ελέγχει τον χώρο του Πολυτεχνείου δεν κατέχει απλώς ένα πανεπιστημιακό χώρο· επιχειρεί να καθορίσει το νόημα της εξέγερσης του ’73 και, μαζί με αυτό, το τι νοείται σήμερα ως «κοινωνικός αγώνας». Η ΑΡΑΣ έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια μια αυταρχική πρακτική μέσα σε τμήματα των φοιτητικών χώρων, αναπαράγοντας μοτίβα που θυμίζουν κάτι από την ηγεμονική κουλτούρα του ΚΚΕ: οργανωτικός έλεγχος, επιτήρηση της διαφωνίας, καχυποψία απέναντι στη σύγκρουση με την εξουσία, και η γνωστή αφήγηση ότι οι ταραχές είναι πάντα έργο «προβοκατόρων» ή της Ασφάλειας.

Η επίθεση αυτή πρέπει να ιδωθεί στο καταθλιπτικό πλαίσιο της μετα-2008 εποχής. Μια γενιά ενηλικιώθηκε μετά την εξέγερση που συγκλόνισε την αστική και πολιτική τάξη — μόνο για να βιώσει την απογοήτευση της περιόδου ΣΥΡΙΖΑ, κατά την οποία η κοινωνική προσδοκία οδηγήθηκε στην κόπωση και στην «αριστερή διακυβέρνηση» που μετατράπηκε αναπόφευκτα σε τεχνοκρατική διαχείριση. Η επακόλουθη παλινόρθωση της δεξιάς ενέτεινε με ένα επιθετικό πλέον τρόπο το δόγμα ΤΙΝΑ («δεν υπάρχει εναλλακτική») και μια αντι-εξεγερτική στρατηγική μηδενικής ανοχής στην αντιμετώπιση των κινημάτων, με κλιμάκωση της αστυνομικής βίας και εκκενώσεις καταλήψεων συμπεριλαμβανομένου και μέσα στα πανεπιστήμια με τη συνεργασία της ακαδημαϊκής διοίκησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα αυταρχικά και πατριαρχικά μοτίβα επιμένουν, πηγάζοντας όχι μόνο από τα πάνω αλλά και μέσα από τους χώρους των αριστερών οργανώσεων με κομμάτια τους να λειτουργούν ως εσωτερικοί μηχανισμοί φραγμού και απορρόφησης κοινωνικής οργής, εμποδίζοντας την ανάδυση αυτόνομων χώρων δράσης. Η επίθεση της ΑΡΑΣ δεν ήταν παρά αναπαραγωγή αυτής της ευρύτερης τάσης: η εσωτερίκευση της κρατικής λογικής από μια αριστερή οργάνωση που διψά για αναγνώριση και ισχύ. Η προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή και την πολιτική της επιβίωση μέσα σε ένα ασφυκτικό κινηματικό τοπίο κορυφώθηκε σε μια γκροτέσκα ρήξη με το πνεύμα του Πολυτεχνείου — ένα αυταρχικό θέαμα που μιμήθηκε τις ίδιες δυνάμεις απέναντι στις οποίες είναι αφιερωμένη η επέτειος.

Τα κινήματα έχουν πολλά να φοβούνται όταν στο όνομα της «ενότητας» νομιμοποιούνται τέτοιες συγκροτήσεις και τους προσφέρεται ηθικό άλλοθι.

Επιπλέον, η αγριότητα της επίθεσης ήταν κάτι περισσότερο από μια σεχταριστική ενέδρα· φανέρωσε μια ιεραρχική πολιτική κουλτούρα διαμορφωμένη από αυταρχικές πατριαρχικές συμπεριφορές — που σαπίζουν μέσα σε τμήματα της ελληνικής αριστεράς και του πολιτικού φάσματος γενικότερα, συμπεριλαμβανομένου του Α/Α χώρου — και σήμερα ενθαρρύνονται από μια κυβέρνηση που φετιχοποιεί την πειθαρχία, την τιμωρία και την υπακοή.

Για δεκαετίες, το Πολυτεχνείο έχει παραμείνει ανοιχτό χάρη και σε κομμάτια των κινημάτων που απορρίπτουν αυτές τις αφηγήσεις περί “τάξης” και της αναπόφευκτης κρατικής πραγματικότητας. Λίγες μόνο από τις πολιτικές τάσεις που παρευρίσκονται υπήρξαν ποτέ «μη βίαιες» με τον ηθικολογικό τρόπο που προωθούν κράτη και φιλελεύθερες φωνές. Έχουν υπερασπιστεί καταλήψεις, συγκρουστεί με την αστυνομία, μπλοκάρει εξορύξεις, και χτίσει δομές αλληλοφροντίδας υπό ασφυκτική πίεση. Η μαχητικότητά τους είναι συλλογική και ριζωμένη στην αμοιβαία προστασία. Η βία της ΑΡΑΣ ήταν το αντίθετο: αυταρχική επιβολή μεταμφιεσμένη σε πειθαρχία, ένα πατριαρχικά διαποτισμένο θέατρο ελέγχου που υποδύθηκε τον κοινωνικό αγώνα.

Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη. Πολιτικοί σχηματισμοί που αναπαράγουν ιεραρχικές και πατριαρχικές αυταρχικές δομές δεν αντανακλούν απλώς τη βία του κράτους — τη νομιμοποιούν. Όταν μια ανδροκρατούμενη σέχτα εισβάλλει στο Πολυτεχνείο σαν ιδιωτικός λόχος καταστολής, λειτουργεί ως ανεπίσημη προέκταση της καταστολής που η κυβέρνηση κλιμακώνει επί χρόνια, πνίγοντας τους χώρους του κινήματος και επεκτείνοντας τις αστυνομικές εξουσίες υπό τη σημαία του «αναπόφευκτου». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επίθεση της ΑΡΑΣ μοιάζει λιγότερο με σεχταρισμένη παράνοια και περισσότερο με μια γκροτέσκα, ερασιτεχνική εκδοχή της κρατικής αφήγησης: «η τάξη πρέπει να αποκατασταθεί· οι εναλλακτικές να συντριβούν». Ένα βίαιο ηχόχρωμα της καπιταλιστικής ΤΙΝΑ που ισχυρίζονται ότι αντιμάχονται.

Αν τα κινήματα θέλουν να επιβιώσουν αυτή την αυταρχική περίοδο — της ποινικοποίησης της διαφωνίας, του θέατρου του «καλού» και «κακού» διαδηλωτή, της αστυνόμευσης της πολιτικοποίησης της νεολαίας — πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες που επέτρεψαν αυτή την επίθεση. Όχι μέσω βεντέτας ή εκκαθαρίσεων που αναπαράγουν το ίδιο αυταρχικό κύκλωμα, αλλά αρνούμενα να ανεχθούν στους δικούς τους χώρους τις ιεραρχίες, τις τοξικές αρρενωπότητες και τις συνήθειες επιβολής που καθιστούν τέτοιους είδους βία δυνατή. Η μετασχηματιστική δικαιοσύνη δεν είναι «ήπια» εναλλακτική της μαχητικότητας· είναι ο μόνος τρόπος η μαχητικότητα να παραμένει ριζωμένη στην απελευθέρωση και να μην εκφυλίζεται στη λογική της κυριαρχίας.

Αν το μήνυμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου παραμένει ισχυρό είναι επειδή απέρριψε την ιεραρχία, τον πατριαρχικό αυταρχισμό και τη λογική του αναπόφευκτου. Ήταν χύμα, πολυσυλλεκτικό και γεμάτο αντιφάσεις — και γι’ αυτό πραγματικά εξεγερτικό. Αυτό που συνέβη φέτος ήταν μια βεβήλωση αυτής της μνήμης από ανθρώπους που αναπαράγουν τη λογική του κράτους πιο πιστά απ’ ό,τι η ίδια η αστυνομία του. Το καθήκον μας τώρα δεν είναι μόνο να υπερασπιστούμε τους χώρους μας από την εξωτερική καταστολή, αλλά να προφυλάξουμε τις πολιτικές μας κουλτούρες από την εσωτερική σήψη. Κανένα κίνημα που καλλιεργεί τον αυταρχισμό — είτε κρατικό είτε μιμητικό — δεν θα μπορέσει να χτίσει τον κόσμο που ισχυρίζεται ότι παλεύει να δημιουργήσει.

__

Κείμενο: Blade Runner

Η αρχική μορφή του κειμένου στα Αγγλικά δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Freedom News: https://freedomnews.org.uk/2025/11/18/a-left-that-carries-the-state-inside-it/

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

The post Πολυτεχνείο 2025- Μια Αριστερά που κουβαλάει το κράτος μέσα της appeared first on Void Network.

Λίγα λόγια για το συγγραφέα του άρθρου: Ο Arthur Moura είναι σκηνοθέτης και ιστορικός, με μεταπτυχιακό στην Εκπαίδευση και υποψήφιος διδάκτορας στην Κοινωνική Ιστορία. Έχει δημιουργήσει πολλές ταινίες, ανάμεσά τους: As Palavras de um Faminto (2005), De Repente: Poetas de Rua (2009), Paralelo 14 (2011), Casa Félix (2014), Funk Acari (2016), O Som do Tempo (2017) και Los Hombres de los sin Nombre (2023). Είναι επίσης παραγωγός μουσικής, με πολλά rap albums, singles και instrumentals, και συγγραφέας των βιβλίων: O Ciclo dos Rebeldes: processos de mercantilização do rap no Rio de Janeiro και Esboço para uma teoria do cinema de guerrilha (2023). Τέλος, ως υπότροφος της FAPERJ (Ίδρυμα για την Υποστήριξη της Έρευνας στο Ρίο ντε Τζανέιρο), συνεχίζει να ερευνά τη σχέση τέχνης, κοινωνίας και ιστορίας μέσα από τον κινηματογράφο και τη μουσική.

Ο τίτλος με τον οποίο αρχικά δημοσιεύθηκε το άρθρο στην Βραζιλία ήταν:

Από το Zacarezinho στην Penha: Tο ναρκοκράτος στην ωριμότητά του¹

Στις 5 Μαΐου 2021, η σφαγή του Ζακαρεζίνιο αποτέλεσε ένα συμβολικό σημείο καμπής: για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, το βραζιλιάνικο κράτος έδρασε χωρίς καμία συστολή, αποκαλύπτοντας ανοιχτά το κατασταλτικό του πρόσωπο. Σε εκείνο το επεισόδιο, είκοσι οκτώ άνθρωποι εκτελέστηκαν υπό το πρόσχημα μιας επιχείρησης «ενάντια στο εμπόριο ναρκωτικών» αλλά στην πραγματικότητα, αυτό που παρακολουθήσαμε ήταν η τελική πρόβα μιας νέας μορφής διακυβέρνησης: μιας διακυβέρνησης μέσω του θανάτου. Το κείμενο που είχα γράψει τότε, με τίτλο «Ζακαρεζίνιο και το ναρκοκράτος»², ήδη κινούνταν προς αυτή την κατεύθυνση: το κράτος δεν “αποτυγχάνει” όταν σκοτώνει· αντιθέτως, εκπληρώνει τη δομική του λειτουργία, δηλαδή την υπεράσπιση των συμφερόντων των κυρίαρχων τάξεων, μετατρέποντας τον κοινωνικό έλεγχο σε πηγή κέρδους και εξουσίας. Η θανατοπολιτική δεν είναι σφάλμα· είναι λογιστική μέθοδος του συστήματος τάξης.

Εκείνη η σφαγή υπήρξε το εργαστήριο του δόγματος που θα ωρίμαζε τέσσερα χρόνια αργότερα, στις φαβέλες της Πένια και του Αλεμάο. Αυτό που άλλαξε από το 2021 ως το 2025 δεν ήταν η φύση της βίας, αλλά η διαχείρισή της: ο θάνατος μετατράπηκε σε ένα διαχειριστικό δεδομένο, σχεδιασμένο, μετρημένο, νομιμοποιημένο ως δημόσια πολιτική. Αυτό που άλλοτε θεωρούνταν «υπερβολή», έγινε μέθοδος· αυτό που ήταν «παράνομο», έγινε κανόνας. Από το Ζακαρεζίνιο ως την Πένια, διανύουμε ολόκληρη τη διαδρομή ενός κράτους που, μέσα στην δομική κρίση του εξαρτημένου καπιταλισμού, δεν κρύβει πια τη σύμφυσή του με τις δυνάμεις του εγκλήματος, της παραστρατιωτικής βίας και του κεφαλαίου. Η καταστολή δεν είναι η απάντηση στην αταξία· είναι η ίδια η μέθοδος παραγωγής της τάξης. Και αυτή η «τάξη» οικοδομείται πάνω στον καθημερινό αφανισμό του μαύρου και περιφερειακού πληθυσμού, απογόνων των quilombos³ και των senzalas⁴, που σήμερα είναι εγκλωβισμένος σε εγκαταλειμμένα εδάφη, όπου το Κράτος απουσιάζει ως δικαίωμα και επανεμφανίζεται ως σφαίρα όπλου. Αν το Ζακαρεζίνιο ήταν η πρόβα, η Πένια είναι η ωρίμανση του ναρκοκράτους: η στιγμή όπου η βαρβαρότητα παύει να είναι εξαίρεση και μετατρέπεται στη διοικητική γλώσσα της εξουσίας.

Η επιχείρηση που ονομάστηκε «Περιορισμός», ξεκίνησε στις 28 Οκτωβρίου 2025 στα συγκροτήματα Αλεμάο και Πένια στο Ρίο ντε Τζανέιρο, απαντά σε μια δυναμική που επαναλαμβάνεται εδώ και δεκαετίες. Το καινούριο στοιχείο έγκειται μόνο στην κλίμακα, στο μέγεθος του “κρατικού” μηχανισμού, στον αριθμό των νεκρών και στην προβολή από τα ΜΜΕ· ο πυρήνας όμως της δράσης παραμένει αμετάβλητος: ο παλιός πόλεμος ενάντια στο “εμπόριο ναρκωτικών”, οι φατριές και οι “παράλληλες εξουσίες”. Αυτό που αλλάζει — και αλλάζει με ένταση — είναι ότι αυτός ο πόλεμος έχει πλέον μετατραπεί σε κρατική πολιτική. Για να τον κατανοήσουμε, πρέπει να μετακινήσουμε το βλέμμα από τη συγκυριακή σύγκρουση προς τη δομική της βάση: Γιατί αυτός ο πόλεμος είναι ζωτικός για το Κράτος; Γιατί διεξάγεται στα περιφερειακά εδάφη; Ποιοι είναι οι πραγματικοί του φορείς — όχι μόνο εκείνοι που φαίνονται στα φώτα των μέσων ενημέρωσης, αλλά και εκείνοι που παραμένουν αόρατοι επειδή αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας του συστήματος;

Το αστικό κράτος, ως πολιτική μορφή του κεφαλαίου, έχει ως θεμελιώδη αρχή την υπεράσπιση των συμφερόντων των κυρίαρχων τάξεων και των βοηθητικών τους στρωμάτων. Ο κατασταλτικός μηχανισμός, επομένως, αποτελεί μια συνήθης συνιστώσα του. Η Επιχείρηση “Περιορισμός” αποκαλύπτει λιγότερο τη “αφηρημένη νομιμοποίηση” της θανατηφόρας βίας και περισσότερο ένα καθεστώς διοικητικής νομιμότητας: νομικές διατάξεις, επιχειρησιακά μέτρα και διοικητικές ρουτίνες που μετατρέπουν τον θάνατο και την καταπίεση σε δείκτες απόδοσης. Οι δηλώσεις του γραμματέα της Πολιτικής Αστυνομίας, Felipe Curi, όχι μόνο νομιμοποιούν τη θανατηφόρα βία, αλλά την ενσωματώνουν σε ένα κυβερνητικό σχέδιο στο οποίο οι συλλήψεις, οι αρχειοθετημένες καταγραφές αντιστάσεων, οι “εξουδετερώσεις”, οι αφηγήσεις για τη “ναρκοτρομοκρατία” και η δια-θεσμική συνεργασία λειτουργούν ως τα βασικά στοιχεία έγκρισης για τον προϋπολογισμό, τις δημόσιες προμήθειες, την πολιτική θωράκιση και την τεχνολογική επέκταση. Με το να δηλώνει ότι το Ρίο “ζει σε κατάσταση πολέμου”, ο Curi εκφέρει ένα δόγμα εδαφικής διαχείρισης: απουσία κοινωνικής οργάνωσης και συνοχής (χωρίς ολοήμερα σχολεία, παιδικούς σταθμούς, υπηρεσίες υγείας, εισοδήματα, πολιτισμό) και υπερ-παρουσία της αστυνομίας ως τεχνολογία ελέγχου. Αυτή η ρύθμιση παράγει αναλώσιμους εχθρούς (τα εργατικά χέρια της μαύρης νεολαίας) και επικαλυπτόμενες κυριαρχίες (Πολιτική Αστυνομία, Στρατιωτική Αστυνομία, Ομοσπονδιακή Αστυνομία Αυτοκινητοδρόμων, Ένοπλες Δυνάμεις, Δημόσια Εισαγγελία και Δικαστική Εξουσία) που χορηγούν κανόνες εξαίρεση, καθιστώντας τους νόμιμους και επαναλήψιμους.

Σε υλικούς όρους, αυτό αναδιατάσσει τον αστικό χώρο (εκλεκτική ανατίμηση γης, αργοί εκτοπισμοί, καταγραφή άτυπων υπηρεσιών) και παρέχει ροή εσόδων για την οικονομία της ασφάλειας. Η φαβέλα, ως σύγχρονο κιλόμπο (κοινότητα δραπετών σκλάβων) της μαύρης επιβίωσης, αποτελεί προνομιακό στόχο, επειδή το ίδιο το Κράτος αποσύρθηκε ως εγγυητής δικαιωμάτων και εμφανίζεται εκ νέου ως διαχειριστής κινδύνου και τιμωρίας, επιβάλλοντας στη μαύρη νεολαία, που μεγαλώνει κυρίως με μονογονεϊκές μητέρες, με γονείς νεκρούς ή φυλακισμένους, ένα μενού ισοδύναμων εκμεταλλεύσεων: υποβαθμισμένη υποαπασχόληση ή στράτευση σε ένοπλες οργανώσεις που ανταγωνίζονται με το Κράτος στην εξαγωγή αξίας από τα ίδια τους τα σώματα.

Η θανατοπολιτική δεν είναι ένα λάθος· είναι ένα λογιστικό μέσο της τάξης. Η χρήση της έκφρασης “κατάσταση πολέμου” είναι επίσης αποκαλυπτική. Νομιμοποιεί τη ολική στρατιωτικοποίηση της αστικής ζωής, την πρακτική αναστολή των συνταγματικών εγγυήσεων και την εγκαθίδρυση ενός μόνιμου καθεστώτος εξαίρεσης στα περιφερειακά εδάφη. Με το να δηλώνει ο Curi ότι “o υψηλός βαθμός θανάτων ήταν προβλέψιμος, αλλά όχι επιθυμητός”, ουσιαστικά φυσικοποιεί τη σφαγή. Η προβλεψιμότητα του θανάτου αποτελεί γι’ αυτόν ένα λειτουργικό δεδομένο, ένα είδος αποδεκτών παράπλευρων συνεπειών μέσα στη λογική της ασφάλειας. Αυτή η φράση συμπυκνώνει όλη την ουσία της εργαλειακής λογικής που κυριαρχεί στο καπιταλιστικό Κράτος σε κρίση: ο θάνατος δεν είναι λάθος, αλλά υπολογισμένο κόστος, εγγεγραμμένο στη λογιστική της κοινωνικής διαχείρισης.

Η δήλωση ότι “τα θύματα αυτής της επιχείρησης ήταν οι στρατιωτικοί νεκροί ή τραυματίες” αποτελεί την πλήρη απο-ανθρωποποίηση. Η μείωση δεκάδων πολιτών που εκτελέστηκαν σε “εγκληματίες που επέλεξαν να μην παραδοθούν” είναι μια σύγχρονη μορφή πολιτικής ευγονικής. Η λέξη “επιλογή” μεταφέρει την ευθύνη αλλού: οι νεκροί γίνονται ένοχοι για την ίδια τους την εκτέλεση. Η νεκροπολιτική του κράτους μετατρέπει την δύναμη του να σκοτώνεις σε διοικητική πράξη. Ο Curi ενισχύει επίσης το παλιό επιχείρημα ότι η κρατική κυβέρνηση ενεργεί “μόνο” κατά της εγκληματικότητας, παραπονούμενος για την έλλειψη ομοσπονδιακής υποστήριξης. Αυτή η ρητορική είναι στρατηγική: δημιουργεί την εικόνα ενός Κράτους ηρωικού και εγκαταλελειμμένου που μάχεται ενάντια σε ανώτερες δυνάμεις. Στην πραγματικότητα, όμως, κρύβει την πραγματική εγκατάλειψη: αυτή του φτωχού πληθυσμού, των φαβέλων, των επισφαλώς εργαζόμενων που ζουν υπό πολιορκία. Η σύγκρουση ανάμεσα στην κρατική και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι μόνο μια διαμάχη για τη διαχείριση της βαρβαρότητας. Καμία από τις δύο πλευρές δεν αμφισβητεί την θεμελιώδη αρχή της πολιτικής ασφάλειας: ότι η ζωή στα περιφερειακά εδάφη είναι αναλώσιμη και ότι ο λαϊκός χώρος αποτελεί στρατιωτικοποιημένη ζώνη.

Όταν ο Curi δηλώνει ότι η επιχείρηση ήταν “σχεδιασμένη” και ότι “συμμορφώθηκε με τους νομικούς κανονισμούς”, γινόμαστε μάρτυρες της νομιμοποίησης του παραλόγου.
Η συμμόρφωση με το νόμο ενώ εκτελούνται δεκάδες άνθρωποι αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η νομιμότητα έχει πλέον πλήρως απορροφηθεί από τη λογική της εξαίρεσης. Το πρόβλημα δεν είναι η συμμόρφωση με τον νόμο, αλλά ότι ο ίδιος ο νόμος έχει πλέον ενσωματώσει το έγκλημα ως λειτουργικό του στοιχείο. Η αστική νομική νεωτερικότητα συνυπήρχε πάντα με τη βία ως θεμέλιο· τώρα όμως, υπό τη διάλυση του αστικού κράτους, αυτή η βία αναδύεται στο φως της ημέρας ως οργανωτικό πρότυπο. Ο νόμος και το τουφέκι είναι συμπληρωματικά εργαλεία της ίδιας λογικής ελέγχου. Η ρητορική του Felipe Curi δεν διαφέρει ουσιαστικά από τις αντιεξεγερτικές δοξασίες που διαμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας. Έννοιες όπως “εχθρικά εδάδη”, “εσωτερικός πόλεμος”, “παράλληλες εξουσίες” και “εξόντωση του εχθρού” παραμένουν οι ίδιες. Αυτό που άλλαξε είναι μόνο το σκηνικό και η σημασιολογία. Ο εχθρός, που παλιότερα αναγνωριζόταν ως “ανατρεπτικός”, σήμερα είναι ο “διακινητής”, ο “εγκληματίας”, ο “ναρκοτρομοκράτης”. O πολιτικός στόχος είναι ο ίδιος: να διατηρεί τον πληθυσμό σε τρόμο, να νομιμοποιεί τον πολεμικό προϋπολογισμό, να διασφαλίζει την πειθαρχία της εργατικής δύναμης και να αποτρέπει την αυτόνομη οργάνωση των υποτελών τάξεων. Η φαβέλα αντιμετωπίζεται ως μια εσωτερική αποικία, χώρος κατοχής και λεηλασίας, εργαστήριο πολιτικής εξαίρεσης.

Όταν ο γραμματέας λέει ότι “το Ρίο ζει σε κατάσταση πολέμου”, δεν λέει ψέματα· απλώς δεν αποκαλύπτει ποιος κήρυξε αυτόν τον πόλεμο. Δεν ήταν οι κάτοικοι που εισέβαλαν στις θεσμικές δομές· ήταν το Κράτος που εισέβαλε στα σπίτια των εργαζομένων. Ο πόλεμος δεν είναι ανάμεσα στο “καλό και το κακό”, όπως επαναλαμβάνει ο Τύπος, αλλά ανάμεσα στο κεφάλαιο και τη ζωή. Οι κατασταλτικές δυνάμεις είναι ο ένοπλος βραχίονας της συσσώρευσης, απαραίτητες για να περιορίσουν το ανθρώπινο πλεόνασμα που το κεφάλαιο δεν απορροφά. Γι’ αυτό, αυτός ο πόλεμος δεν τελειώνει ποτέ. Είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία του συστήματος. Ανανεώνει τη νομιμοποίηση των κυβερνήσεων που στηρίζονται στον φόβο και την υπόσχεση τάξης και κινεί ολόκληρη μια παράλληλη οικονομία ασφάλειας, όπλων, τεθωρακισμένων, παρακολούθησης, επιχορηγήσεων και διαφθοράς. Η ρητορική του Curi αποτελεί παράδειγμα μιας κυρίαρχης τάξης που κυβερνά μέσω της βίας και του ψεύδους. Συνδυάζει τεχνοκρατία και βαρβαρότητα, ηθικισμό και κυνισμό. Με το να δικαιολογεί τη σφαγή στο όνομα της νομιμότητας, επιβεβαιώνει το κεντρικό δόγμα του αστικού Κράτους: τη διατήρηση της ιδιοκτησίας και της κοινωνικής ιεραρχίας πάνω από τη ζωή. Στην ουσία, αυτό που ο Santos ονομάζει “περιορισμό” είναι η διαχείριση της μιζέριας. Είναι η διαχείριση του ανθρώπινου πλεονάσματος που παράγεται από την δομική κρίση του εξαρτημένου καπιταλισμού. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το Κράτος ρυθμίζει τη ροή της βαρβαρότητας που το ίδιο παράγει.

Ο αστικός πόλεμος είναι το εργαλείο περιορισμού του ενεργού υπερπληθυσμού, μιας μάζας επισφαλών εργαζομένων, φυλετικοποιημένων και περιορισμένων στα περιφερειακά εδάφη, των οποίων η ύπαρξη ξεπερνά τις ανάγκες αξιοποίησης του κεφαλαίου, αλλά που η πειθαρχία τους είναι ζωτικής σημασίας για τη σταθερότητα της τάξης. Αυτό που ονομάζεται “μάχη κατά της διακίνησης ναρκωτικών” είναι η ιδεολογική μάσκα αυτής της καταστολής: μια διάταξη που μετατρέπει τη φτώχεια σε απειλή και τη μιζέρια σε εχθρό. Ο πόλεμος κατά της Comando Vermelho είναι η πρόφαση που νομιμοποιεί την κοινωνική και χωρική αναδιάταξη που απαιτεί το κεφάλαιο, επαναοργανώνει τον αστικό χώρο, αναβαθμίζει τις αξίες της γης, μετακινεί πληθυσμούς, αναδιαμορφώνει τις τοπικές εξουσίες και ανανέώνει τη συμφωνία μεταξύ κράτους, παραστρατιωτικών οργανώσεων και αγοράς. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, όπως δείχνουν οι μελέτες του Loïc Wacquant και άλλων, ο κρατικός μηχανισμός αντιμετωπίζει τις φαβέλες ως ζώνες εξαίρεσης: εσωτερικές αποικιακές περιοχές όπου ασκείται η κυριαρχία της εξόντωσης.

Αυτό που έχουμε μπροστά μας, επομένως, είναι ένα κράτος που έχει εσωτερικεύσει τη νεκροπολιτική· ο αποκαλούμενος “πόλεμος κατά των ναρκωτικών” είναι μια μέθοδος διακυβέρνησης, μια θανατοπολιτική που ασκείται στο όνομα της τάξης. Γιατί λαμβάνει χώρα αυτή η σύγκρουση και, ακόμη περισσότερο, γιατί συγκεντρώνεται σε περιοχές όπως τα Alemão/Penha; Αυτοί οι χώροι είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα: πυκνοκατοικημένες περιφερειακές ζώνες, πληθυσμός κυρίως μαύρος, εισόδημα ανά κάτοικο χαμηλότερο από τον μέσο όρο της πόλης, ανεπαρκείςς δημόσιες υποδομές και ιστορικά υπό τον έλεγχο, μερικός ή πλήρης, φατρίων (όπως η Comando Vermelho)⁵ ή από στρατιωτικές ομάδες που προέκυψαν λόγω του κενού του κράτους. Αυτός ο συνδυασμός άτυπης οικονομικής, απουσίας του κράτους και οργανωμένης βίας είναι εκτενώς τεκμηριωμένος. Εκεί έχει εγκαθιδρυθεί μια παράλληλη διακυβέρνηση, εγκληματική, πολιτική και οικονομική, και το Kράτος, μακριά από το να την εξαφανίσει μετωπικά, επιλέγει είτε να τη διαχειριστεί είτε να συγχωνευτεί μαζί της.

Το έδαφος της φαβέλας συνιστά, επομένως, ένα εργαστήριο συσσώρευσης της εξαίρεσης: σε αυτό, ο πληθυσμός αποτελεί αντικείμενο στρατιωτικοποιημένης επιτήρησης, απώλειας εγγυήσεωνς, υψηλής θνησιμότητας και κερδοφορίας μέσω της εκμετάλλευσης (άμεσης ή έμμεσης) των ζωών του. Ας δούμε τη συγκεκριμένη δυναμική της επιχείρησης: χιλιάδες πράκτορες (2.500 σύμφωνα με τις πηγές) κινητοποιημένοι με θωρακισμένα οχήματα, drones, αυτόματα όπλα· η κυβερνητική διεκδίκηση της “ναρκωτρομοκρατίας”· πολλαπλά πτώματα εγκαταλελειμμένα στους δρόμους· σχολεία κλειστά· διακοπές στις μεταφορές. Αυτό αποκαλύπτει ότι η επιχείρηση δεν στρεφόταν μόνο στους ηγέτες της διακίνησης ναρκωτικών, αλλά στοχεύε ολόκληρο το έδαφος στο σύνολό του. Σε μια τέτοια επιχείρηση, ο θάνατος αποτελεί μέρος του σχεδιασμού. Η συνέχεια του έργου του Κράτους-πολέμου γίνεται ορατή.

Αυτό που συνέβη στις 5 Μαΐου 2021 στο Ζακαρεζίνιο ήταν, επομένως, ένα πείραμα: η ωρίμανσή του επαληθεύεται τώρα. Πρόκειται για μια πολιτική ενεργητικής καταστολής, όχι για ένα απλό έμπλαστρο δημόσιας ασφάλειας. Ο κατασταλτικός μηχανισμός συμπίπτει με το “καθεστώς” του ναρκοκράτους: το κράτος, οι παραστρατιωτικές ομάδες/φατρίες, το ακίνητο κεφάλαιο και η γραφειοκρατία της ασφάλειας υποτάσσονται στη λογική της μόνιμης εξαίρεσης.

Αυτό που το κράτος ονομάζει “έδαφος σε σύγκρουση” είναι, στην πραγματικότητα, χώροι μαύρης επιβίωσης, αυθεντικά σύγχρονα quilombos, ανεγερμένα πάνω στα ερείπια μιας αποστερημένης πολιτότητας. Ιστορικά, οι φαβέλες υπήρξαν καταφύγιο για τους απογόνους της δουλείας, οι οποίοι εκδιώχθηκαν στους λόφους και τις παρυφές των πόλεων από ένα συστηματικό σχέδιο αποκλεισμού. Καθ’ όλη τη διάρκεια δεκαετιών, η κρατική εξουσία αποσύρθηκε από αυτούς τους χώρους, εγκαταλείποντας ολόκληρες γενιές στην επιβίωση και την καθημερινή βία. Όπου το κράτος δεν χτίζει σχολεία πλήρους ωραρίου, δεν εξασφαλίζει παιδικούς σταθμούς, δεν προσφέρει εναλλακτικές πηγές εισοδήματος ή ψυχαγωγίας, εγκαθίσταται ο νόμος της απελπισίας. Οι νέοι μαύροι μεγαλώνουν μεταξύ δύο μοναδικών επιλογών: της άμεσης εκμετάλλευσης από το κεφάλαιο, σε εργασίες υποτιμημένες και χωρίς μέλλον, ή της εκμετάλλευσης από εγκληματικές οργανώσεις που διεκδικούν τον έλεγχο της περιοχής αντιπαραθέτοντας το ίδιο το κράτος. Και οι δύο λειτουργούν σύμφωνα με την ίδια λογική: την αξιοποίηση της ζωής και της ενέργειας των αναλώσιμων μαύρων σωμάτων. Η απουσία δημόσιων πολιτικών δεν είναι παράλειψη, είναι μέθοδος. Η εγκατάλειψη είναι μορφή κυριαρχίας. Η φαβέλα, που έχει μετατραπεί σε πολεμικό πεδίο, αποτελεί επίσης την πιο ριζοσπαστική έκφραση της αποτυχίας – ή, μάλλον, της επιτυχίας – της καπιταλιστικής τάξης στο να κρατά τον πληθυσμό υπό έλεγχο μέσω της έλλειψης.

Αλλά γιατί υπάρχει αυτή η αντιπαράθεση, πέρα από την ιδεολογική κάλυψη της “μάχης κατά της διακίνησης ναρκωτικών”; Επειδή το περιφερειακό έδαφος εξυπηρετεί δύο λειτουργίες για το κεφάλαιο: τη λειτουργία αποθεματικού ζωής και τη λειτουργία συσσώρευσης μέσω της επισφάλειας. Το κράτος – κεφάλαιο, σε δομική κρίση, χρειάζεται να πειθαρχήσει το ανθρώπινο πλεόνασμα που το οικονομικό σύστημα δεν έχει απορροφήσει: απορριφθέντες νέοι μαύροι, άνεργοι, υποαπασχολούμενοι. Η φαβέλα, επομένως, παύει να είναι μόνο σκηνικό “εγκλήματος” και γίνεται σκηνικό αναδιοργάνωσης της εργατικής δύναμης, ανατίμησης της ακίνητης περιουσίας στις πλαγιές της και άμεσης εξαγωγής εσόδων, μέσω παράνομων ή ημι-νόμιμων υπηρεσιών, όπως μεταφορές, προμήθεια αερίου και ηλεκτρισμού, που διαχειρίζονται οι παραστρατιωτικές ομάδες ή οι διακινητές. Η βίαιη καταστολή εξυπηρετεί τον έλεγχο αυτού του πλεονάσματος και την πειθαρχική αναδιοργάνωση της περιφέρειας. Έτσι, η αντιπαράθεση αυτή αποτελεί δομικό στοιχείο της καθυστερημένης νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης σε εξαρτημένα πλαίσια όπως αυτό της Βραζιλίας. Η ιδεολογία του “πολέμου κατά των ναρκωτικών” λειτουργεί ως μηχανισμός φυλετικοποίησης των περιφερειών, νομιμοποιώντας τη σφαγή σωμάτων ως κρατική πολιτική. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πόλεμος δεν “καταπολεμά το έγκλημα”, αλλά παράγει το έγκλημα ως εργαλείο πειθαρχίας. Αυτό που αποκαλείται “οργανωμένο έγκλημα” είναι ταυτόχρονα οικονομικός παράγοντας και εργαλείο διακυβέρνησης.

Μάλιστα, η αντιπαράθεση συγκεντρώνεται σε περιοχές όπως τα Alemão/Penha, επειδή εκεί η θεσμική αντίσταση είναι αδύναμη, η κρατική παρουσία εύθραυστη, η γραφειοκρατία περιορισμένη και η υποδομή ελλιπής. Η φατρία κυριαρχεί, ναι, αλλά ακριβώς επειδή το κράτος επέτρεψε την ύπαρξη κενού. Προτάσεις όπως οι Μονάδες Ειρηνευτικής Αστυνομίας (UPP) αποτέλεσαν απόπειρες ειρηνευτικής κατοχής, σε σχέση με τις μέγα – επιχειρήσεις, αλλά δεν τροποποίησαν βαθιά τους δομικούς μηχανισμούς, με την επιστροφή της βίας και της στρατιωτικοποιημένης καταστολής. Η αντιπαράθεση αυξάνεται ακριβώς όταν το κράτος αποφασίζει ότι δεν θα ανεχθεί πλέον την παράλληλη αυτονομία – ύπαρξη της φατρίας, όχι για να “απελευθερώσει” την περιοχή, αλλά για να αναλάβει ή να ενσωματώσει την κυριαρχία της και να την εντάξει στη συσσώρευση του εξαρτημένου καπιταλισμού.

Η φατρία είναι μέρος του μηχανισμού: διακίνηση ναρκωτικών, παραστρατιωτικές ομάδες, αγορά ακινήτων, παράνομες μεταφορές, όλα αυτά εντάσσουν τη φαβέλα σε έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο. Η επίθεση, επομένως, δεν στρέφεται καθαρά ενάντια στην “εγκληματικότητα”, αλλά σε έναν ανταγωνιστή που πρέπει να πειθαρχηθεί ώστε να συνεχίσει η λειτουργική τάξη. Ωστόσο, αυτή η καταστολή δεν συμβαίνει σε ένα κενό δραστηριοτήτων: συμβαίνει μέσω της νομιμοποίησης της εξαίρεσης. Η επιχείρηση επιβεβαιώνει ότι το κράτος λειτουργεί με νέα λογική: η εξαίρεση δεν αναστέλλεται, αλλά εσωτερικεύεται. Το δημοκρατικό δίκαιο και η πολιτική δικαιοδοσία μετατρέπονται σε εξαρτήματα.

Όπως αναλύει η κριτική θεωρία της νεκροπολιτικής, το κράτος ορίζει ποιος “μπορεί να ζήσει” και ποιος “πρέπει να πεθάνει”. Αυτό γίνεται ορατό στις φαβέλες, όπου νέοι μαύροι σκοτώνονται σε αστυνομικές επιχειρήσεις χωρίς σχεδόν κανένας να αναλαμβάνει την ευθύνη. Οι μηχανισμοί διασφάλισης δικαιωμάτων και θεσμικών εγγυήσεων επίσης δεν λειτουργούν πλήρως. Η ατιμωρησία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος: η υψηλή θνησιμότητα νομιμοποιείται λόγω της απουσίας πραγματικών συνεπειών. Είναι τόσο βέβαιο όσο ότι ανατέλλει ο ήλιος ότι οι υπεύθυνοι θα μείνουν ατιμώρητοι. Η επιχείρηση του 2025 το επιβεβαιώνει: φονική επιλεκτικότητα + ατιμωρησία = καθεστώς μόνιμου πολέμου.

Σε αυτό το σημείο γίνεται σαφές: ούτε η θεσμική Αριστερά ούτε η Δεξιά θα λύσουν το πρόβλημα, γιατί και οι δύο αποτελούν μέρος της λογικής της εγκληματικής βαρβαρότητας που προωθεί το Κράτος. Η Δεξιά αποτίει φόρο τιμής στον εξολοθρευτή, η Αριστερά ζητά «λιγότερη θανατηφόρα βία», «αστυνομική μεταρρύθμιση», «περισσότερα ανθρώπινα δικαιώματα», αλλά διατηρεί ακέραιη την ιδέα ότι το Κράτος ασφάλειας μπορεί να θεραπεύσει το κοινωνικό κακό. Αυτή η πεποίθηση είναι ψευδής.

Αυτό που έχουμε είναι το ίδιο το Κράτος ασφάλειας να ενεργεί ως διαχειριστής της βίας και της κοινωνικής πειθαρχίας. Η θεσμική Αριστερά επαναλαμβάνει την εμπιστοσύνη της στο Κράτος και στη φόρμουλα της αστυνομικής επιτήρησης, απλώς με διαφορετικό χρώμα. Η Δεξιά επαναλαμβάνει τα ίδια με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Σε κάθε περίπτωση, αναπαράγεται το ίδιο το ναρκοκράτος. Όταν εξετάζουμε τη διακυβέρνηση του Cláudio Castro στο Ρίο ντε Τζανέιρο, αντιλαμβανόμαστε ότι εκείνος δεν εγκαινιάζει το μοντέλο, αλλά το εμβαθύνει. Δεν είναι η αιτία, αλλά ο συνειδητός χειριστής της ωριμότητας του μοντέλου. Κυβερνά μέσω του πολέμου, καθιστά την «φονική επιχείρηση» ως το σήμα κατατεθέν του, καταμετρά τους νεκρούς ως τρόπαια εξουσίας. Και το πιο σημαντικό: θεσμοποιεί τη λογική της εξαίρεσης.

Τα μέσα ενημέρωσης ανακοινώνουν «τη μεγαλύτερη επιχείρηση των τελευταίων 15 ετών», οι εφημερίδες επαινούν τον μηχανισμό, οι αναλυτές μιλούν για «σόκ της τάξης».  Αλλά, η αλήθεια είναι ότι αυτή η επιχείρηση λέει πολύ λιγότερα για μια συγκεκριμένη κυβέρνηση και πολύ περισσότερα για την ώριμη λειτουργία του εξαρτημένου καπιταλιστικού καθεστώτος της Βραζιλίας — ενός καθεστώτος όπου η περιφέρεια αποτελεί ζώνη θυσίας, εξόρυξης και πειραματισμού στη διακυβέρνηση της εξαίρεσης. Η θανατηφόρα βία δεν είναι αποτυχία της δημοκρατίας· είναι κομμάτι του ίδιου του κατασταλτικού της ιστού.

Πέραν αυτού, αυτό το μοντέλο ελέγχου και εξαίρεσης είναι εγγενώς συνδεδεμένο με την καπιταλιστική συσσώρευση: κτηματομεσιτικός τομέας, μεταφορές, άτυπες υπηρεσίες, παράνομο δίκτυο φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Οι φατρίες και οι παραστρατιωτικές μαφίες λειτουργούν με τη σιωπηρή στήριξη ή την ανεκτικότητα του κράτους. Προσφέρουν δίκτυα κέρδους, ελέγχουν εδάφη, εγγυώνται “υπηρεσίες” και απορροφούν το πλεόνασμα. Όταν το κράτος επεμβαίνει με μια “επιχείρηση”, δεν το κάνει για να εξαλείψει αυτό το σύστημα, αλλά για να το αναδιοργανώσει υπό την κηδεμονία του ή υπό μια νέα ηγεμονία. Η Επιχείρηση Περιορισμός είναι η στιγμή όπου το κράτος διεκδικεί αυτό το έδαφος ως δικό του και διακηρύσσει τη λογική “ή το Κράτος ή ο εγκληματίας” — αλλά ο εγκληματίας ήδη αποτελεί μέρος του κράτους.

Αυτό που ανακοινώνεται, λοιπόν, είναι: “Αναλαμβάνουμε τον έλεγχο”. Και ο έλεγχος απαιτεί θέαμα, φονικότητα, επιτήρηση και φόβο. Για τους κατοίκους της φαβέλας, αυτός ο πόλεμος δεν σημαίνει ασφάλεια, αλλά τρόμο. Για το κεφάλαιο, σημαίνει ευκαιρίες: οι αξίες των ακινήτων στις “επικίνδυνες” πλαγιές πέφτουν, οι επενδυτές κερδοσκοπούν, το άτυπο σύστημα μεταφορών ελέγχεται, η βία δημιουργεί ζήτηση για ιδιωτική ασφάλεια, και ο κατασταλτικός μηχανισμός νομιμοποιεί κονδύλια, νέες προσλήψεις και μπίζνες αστικού πολέμου. Στο τέλος, η φαβέλα εκμεταλλεύεται διπλά: από τη φατρία/αγορά και από το νεκροπολιτικό κράτος. Η “θεραπεία” που υπόσχονται δεν έρχεται ποτέ, γιατί η επιλεγμένη οδός είναι του πολέμου, όχι της ένταξης.

Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι “λιγότερη φονικότητα” ή “καλύτερη αστυνομία”: είναι η υπέρβαση του καθεστώτος ασφάλειας ως μορφής κοινωνικής πολιτικής. Η λύση δεν βρίσκεται στο κράτος, αλλά ενάντια στο κράτος ασφάλειας. Το καθήκον της πολιτικής πρωτοπορίας δεν είναι να “μεταρρυθμίσει” την αστυνομία, αλλά να υπερβεί το καθεστώς συσσώρευσης και πειθαρχίας που δικαιολογεί τη φονικότητά της.

Ο εχθρός δεν είναι μόνο ο ναρκοέμπορος ή ο αστυνομικός, αλλά η ίδια η διάταξη που μετατρέπει τα σώματα — κυρίως τα μαύρα και περιθωριοποιημένα σώματα — σε έδαφος πολέμου, κέρδους και ατιμωρησίας.

Η Επιχείρηση Περιορισμός αποδεικνύει ότι η εποχή του ναρκοκράτους έχει πλέον ωριμάσει: δεν είναι ένα ρήγμα ούτε εξαίρεση, αλλά μορφή διακυβέρνησης. Είναι κρίσιμο να το αναγνωρίσουμε αυτό, ώστε να μπορέσουμε να σκεφτούμε μια έξοδο που θα σπάσει τη λογική της “περιοριστικής” διαχείρισης και θα αντικαταστήσει τον πόλεμο με μια ουσιαστική δημοκρατία, την επανόρθωση, τον δομικό μετασχηματισμό και τον πρωταγωνισμό της περιφερειακής εργατικής τάξης. Χωρίς αυτό, θα συνεχίσουμε να ζητάμε “λιγότερη φονικότητα” ενώ ο πόλεμος θα προελαύνει· και θα μετράμε τα πτώματα χωρίς ποτέ να ερευνούμε το σύστημα που τα παράγει.

Δεν υπάρχει τρόπος να καταπολεμηθεί αυτή η λογική μέσω «μεταρρυθμίσεων». Η θεσμική αριστερά, όταν ζητά «βελτίωση της αστυνομίας», «σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα» ή μια «νέα πολιτική ασφάλειας», δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να ενισχύει το ίδιο το οικοδόμημα της κυριαρχίας. Θέλουν να εξανθρωπίσουν τη βαρβαρότητα χωρίς να καταργήσουν την αιτία της. Η δεξιά, από την άλλη, κάνει τη βαρβαρότητα σημαία της· απαιτεί περισσότερα όπλα, περισσότερα τουφέκια, περισσότερο αίμα. Και οι δύο πλευρές είναι όψεις του ίδιου σχεδίου: της διατήρησης της καπιταλιστικής τάξης και της διαιώνισης της εξαθλίωσης. Η έξοδος δεν βρίσκεται ανάμεσα σε αυτές τις δύο επιλογές. Η έξοδος βρίσκεται στην ριζική απόρριψη αυτής της δομής, στην αυτόνομη οργάνωση των εργαζομένων και των περιφερειακών λαών, στη δημιουργία μιας πολιτικής απελευθέρωσης που δεν θα εξαρτάται από το κράτος, αλλά που θα το αντιμετωπίζει ως εχθρό. Η ιστορία θα αποκτήσει βαρύ τίμημα για αυτήν την κανονικοποίηση του τρόμου.

Όταν το κράτος αποκαλεί «πόλεμο» αυτό που είναι  σφαγή, «περιορισμό» αυτό που είναι εξόντωση, «σχεδιασμό» αυτό που είναι βαρβαρότητα, δεν μένουν πια αμφιβολίες για την κατεύθυνση που έχει πάρει. Το Ρίο ντε Τζανέιρο, υπό τον Κλάουδιο Κάστρο και τον Φελίπε Κούρι, έχει μετατραπεί στον πιο καθαρό καθρέφτη της αποσύνθεσης του βραζιλιάνικου αστικού κράτους: ένα καθεστώς ασφάλειας που δεν προστατεύει, μια δημοκρατία που δολοφονεί, ένας νόμος που δικαιολογεί την εξαίρεση. Κι όσο δεν σπάμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, ολόκληρη η χώρα θα συνεχίσει να κυβερνάται από τον θάνατο.

Οι ένοπλες δυνάμεις, ενταγμένες σε αυτή τη διαδικασία, λειτουργούν ως φύλακες της ιδιοκτησίας και της “κοινωνικής σταθερότητας”, όχι ως υπερασπιστές του λαού. Ο ρόλος τους είναι να διασφαλίζουν ότι ο εσωτερικός πόλεμος θα παραμένει εγκλωβισμένος μέσα στα αόρατα σύνορα που χωρίζουν τον «νόμιμο κόσμο» από τον αναλώσιμο κόσμο. Αυτές ορίζουν πού επιτρέπεται να χυθεί αίμα και πού πρέπει να επικρατεί σιωπή. Αυτή η δομή έχει εξευγενιστεί με τον χρόνο. Από τις αποικιακές εκστρατείες μέχρι σήμερα, οι ένοπλες δυνάμεις του κράτους έχουν στραφεί όχι προς την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας, αλλά προς την καταστολή των εσωτερικών εξεγέρσεων. Είναι ένας στρατός στραμμένος προς τα μέσα, αφιερωμένος στον έλεγχο του ίδιου του πληθυσμού. Η επιχείρηση του 2025 είναι απλώς η επικαιροποιημένη εκδοχή αυτής της ιστορικής λειτουργίας. Ο πραγματικός ρόλος των ενόπλων δυνάμεων σε αυτόν τον πόλεμο είναι, επομένως, πολιτικός. Δεν καταπολεμούν τα ναρκωτικά, ούτε υπερασπίζονται ζωές· εγγυώνται τη διατήρηση ενός καθεστώτος κυριαρχίας. Λειτουργούν ως διαμεσολαβητές ανάμεσα στις οικονομικές ελίτ, το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς. Η παρουσία τους αποτελεί εγγύηση ότι η βία δεν θα ξεφύγει από τον έλεγχο, ότι η λαϊκή εξέγερση δεν θα βρει ρωγμή, ότι ο πόλεμος θα παραμένει ελεγχόμενος και παραγωγικός.

Η στρατιωτικοποίηση της καθημερινής ζωής είναι η προληπτική απάντηση στην εν δυνάμει απειλή της κοινωνικής ανυπακοής. Είναι ένας τρόπος ουδετεροποίησης κάθε δυνατότητας ρήξης. Ο τρόμος είναι μέθοδος. Είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι η οικονομία του εμπορίου ναρκωτικών και η επίσημη οικονομία δεν είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι. Το χρήμα του εμπορίου κυκλοφορεί στις τράπεζες, χρηματοδοτεί προεκλογικές εκστρατείες, αγοράζει ακίνητα, συντηρεί εταιρείες-βιτρίνες. Το σύνορο ανάμεσα στο «νόμιμο» και το «παράνομο» είναι απλώς μια ιδεολογική σύμβαση. Αυτό που υπάρχει στην πράξη είναι μια λειτουργική διαίρεση της βίαιης εργασίας: το κράτος ρυθμίζει ποιος μπορεί να σκοτώνει, ποιος μπορεί να κερδίζει και ποιος πρέπει να πεθαίνει. Αυτή η νεκροπολιτική ρύθμιση είναι η καρδιά της πολιτικής ασφάλειας. Γι’ αυτό οι αστυνομικές επιχειρήσεις δεν φτάνουν ποτέ στους ανώτερους κύκλους του ναρκοεμπορίου: ο πόλεμος διεξάγεται ενάντια στον πιο αδύναμο κρίκο, ενάντια στην επισφαλή εργατική δύναμη, ενάντια στο σώμα που εξυπηρετεί ως ασπίδα της οικονομίας του θανάτου.

Η αναδιοργάνωση που προωθεί το Κράτος μέσω της Επιχείρησης Περιορισμού αποτελεί μια αναπροσαρμογή της τοπογραφίας της εξουσίας. Δεν πρόκειται για «αποκατάσταση της τάξης», αλλά για αναδιανομή του χάους. Με κάθε σφαγή, επανασχεδιάζονται οι γραμμές διοίκησης, αναδομούνται οι συμμαχίες και το ισοζύγιο ισχύος επανέρχεται σε νέα ισορροπία. Αυτό που παρουσιάζεται ως «νίκη» είναι, στην πραγματικότητα, η διατήρηση του ίδιου συστήματος πάνω σε νέες βάσεις. Η επιχείρηση λειτουργεί ως τελετουργία κάθαρσης: το κράτος επιδεικνύει τη δύναμή του, τα μέσα ενημέρωσης το δοξάζουν, η μεσαία τάξη νιώθει «προστατευμένη» και το κεφάλαιο ανασαίνει με ανακούφιση. Η βία επιτελεί τη συμβολική της λειτουργία: ανανεώνει την πίστη στην εξουσία, ενώ ταυτόχρονα αναδιατάσσει τις σχέσεις ισχύος στο εσωτερικό της κρατικής μηχανής. Ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» είναι μια απαραίτητη μυθοπλασία: τροφοδοτεί το μύθο της ηθικής αυθεντίας και την πίστη στην ουδετερότητα των θεσμών. Αυτό όμως που κρύβεται κάτω από αυτή τη ρητορική είναι ο παλιός μηχανισμός ταξικής κυριαρχίας: η επιλεκτική βία ως εργαλείο διακυβέρνησης. Η επιχείρηση δεν πολεμά το έγκλημα· πολεμά τη δυνατότητα χειραφέτησης. Με κάθε σώμα που πέφτει, με κάθε σπίτι που παραβιάζεται, το κράτος επαναβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει σωτηρία έξω από την επιτήρησή του. Ο πόλεμος είναι ο τρόπος να αποτραπεί η συνειδητοποίηση ότι ο πραγματικός εχθρός είναι το ίδιο το σύστημα που εξοντώνει τον λαό στο όνομα της τάξης.

Η “περιοριστική” πολιτική, επομένως, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια πολιτική «ασφάλειας» — είναι ταξική πολιτική. Ο στόχος της δεν είναι να προστατεύει, αλλά να διατηρήσει. Να διατηρήσει τα κέρδη, τον φόβο, τη σιωπή. Το Κράτος ανασυντάσσεται κάθε φορά που οι κοινωνικές αντιφάσεις απειλούν να ξεφύγουν από τον έλεγχό του· αναπροσαρμόζει τα γρανάζια του, μεταθέτει την κρίση από την οικονομία στον “εσωτερικό εχθρό” και προσφέρει στην κοινωνία το θέαμα του πολέμου ως κάθαρση. Κάθε επιχείρηση είναι μια παιδαγωγική της υποταγής: διδάσκει ότι η ειρήνη είναι προνόμιο, η ζωή παραχώρηση, και ο θάνατος, τιμωρία. Στο τέλος, αυτό που αποκαλύπτει η Επιχείρηση Περιορισμός είναι το γυμνό πρόσωπο της εξουσίας: το κράτος ως διαχειριστής του εγκλήματος, ο στρατός ως κηδεμόνας της τάξης, η αστυνομία ως μεσολαβητής μεταξύ του νόμιμου και του παράνομου. Και όσο η κοινωνία συνεχίζει να πιστεύει ότι το πρόβλημα είναι «το εμπόριο ναρκωτικών» και όχι το σύστημα που το παράγει και το ρυθμίζει, η βαρβαρότητα θα συνεχίζει να είναι η επίσημη γλώσσα της πολιτικής. Ο πραγματικός περιορισμός είναι εκείνος του λαού — περιορισμός λόγω φόβου, φτώχειας και θανάτου. Αυτή είναι η σιωπηλή νίκη του Κράτους επί της ζωής.

Ο πόλεμος στο εσωτερικό της Βραζιλίας δεν είναι έργο μιας κυβέρνησης, αλλά έργο του Κράτους. Η διάρκειά του επί δεκαετίες αποδεικνύει ότι η καταστολή αποτελεί λειτουργική αναγκαιότητα. Το κεφάλαιο χρειάζεται τάξη για να συνεχίσει να υπάρχει, και το κράτος — η πολιτική του μορφή — αναλαμβάνει να εγγυηθεί αυτή την τάξη μέσω της νομιμοποιημένης βίας. Οι κυβερνήσεις εναλλάσσονται, οι ρητορικές μεταβάλλονται, αλλά η δομή παραμένει ανέπαφη. Όταν γίνεται λόγος για «δυνάμεις ασφαλείας», μιλάμε για τη ραχοκοκαλιά της αστικής κυριαρχίας· το πραγματικό μόνιμο κόμμα του κράτους. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, σε κάθε της εκδοχή, δεν περιορίστηκε απλώς στην αναπαραγώγή αυτής της δομής — την επέκτεινε. Η πίστη ότι η «ενίσχυση των θεσμών της δημοκρατίας» θα οδηγούσε σε πιο ανθεκτική δημοκρατία, λειτούργησε ως δικαιολόγηση για τη διεύρυνση του κατασταλτικού μηχανισμού. Κατά τα χρόνια της «αναπτυξιακής ευφορίας», η στρατηγική ήταν σαφής: θωράκιση του κράτους απέναντι σε κάθε πιθανότητα κοινωνικής ρήξης. Όταν η Ντίλμα Ρουσέφ εγκαινίασε τη λεγόμενη «Πόλη της Αστυνομίας», δεν προωθούσε τον τεχνικό εκσυγχρονισμό ή την διοικητική αποτελεσματικότητα· εδραίωνε την κεντρικοποίηση του αστυνομικού και στρατιωτικού ελέγχου επί του αστικού χώρου. Αυτό το σύμπλεγμα ειδικών τμημάτων, εργαστηρίων και τακτικών δυνάμεων συμπύκνωνε το πολιτικό σχέδιο του βραζιλιάνικου κράτους μετά το 2003: εξευγενισμένη καταστολή με το προσωπείο της “διαχείρισης”.

Η κατασκευή της «Πόλης της Αστυνομίας» παρουσιάστηκε ως σύμβολο ορθολογισμού και αγώνα κατά της διαφθοράς εντός των σωμάτων ασφαλείας. Όμως αυτό που στην πραγματικότητα θεσμοθετήθηκε ήταν ένα μοντέλο ολοκλήρωσης ανάμεσα στην Διεύθυνση Διαχείρισης και Ανάλυσης Πληροφοριών, τη δικαστική εξουσία και τη στρατιωτική τεχνολογία — ένα ποιοτικό άλμα στην συντονισμένη δράση των κατασταλτικών δυνάμεων. Με το πρόσχημα της πάλης κατά του οργανωμένου εγκλήματος, το κράτος οργάνωσε τη δική του δομή μόνιμου πολέμου. Η θεσμική αριστερά το ονόμασε «ασφάλεια των πολιτών»· η δεξιά, «τάξη και πρόοδος». Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για τη συσπείρωση της επιτήρησης πάνω στα σώματα και τις φωνές που απειλούσαν τη σταθερότητα της συσσώρευσης. Το πολιτικό σχέδιο «εξομάλυνσης» των περιφερειακών εδαφών, οι UPP, και οι επενδύσεις σε αστυνομικές υποδομές ήταν όψεις του ίδιου νομίσματος. Η φερόμενη κοινωνική ένταξη των φαβέλων λειτούργησε ως εργαστήριο για τη στρατιωτική διαχείριση της φτώχειας.

Η δέσμευση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προς τις Ένοπλες Δυνάμεις ποτέ δεν ήταν εναντιωματική· ήταν συμφιλιωτική και ανταποδοτική. Ο προϋπολογισμός άμυνας, καθ’ όλη τη διάρκεια δύο δεκαετιών, αυξήθηκε εκθετικά. Κανένα κυβερνών σώμα δεν τόλμησε να μειώσει την πολιτική επιρροή των στρατιωτικών· αντιθέτως, όλοι επιχείρησαν να τη μετατρέψουν σε δύναμη σταθεροποίησης. Οι Ένοπλες Δυνάμεις παρέμειναν ως κηδεμονική εξουσία της δημοκρατίας. Έλαβαν κονδύλια, αξιώματα, τιμές και κεντρικό ρόλο στη ηθική νομιμοποίηση του κράτους. Η παλιά ένστολη κάστα ενσωματώθηκε στη διοικητική μηχανή ως σύμβολο αποδοτικότητας και πατριωτισμού, κρύβοντας την πραγματική της λειτουργία: να διασφαλίζει ότι ο λαός θα παραμείνει στη θέση του. Η ενίσχυση των κατασταλτικών δομών, σ’ αυτό το πλαίσιο, δεν αποτελεί αποτυχία των «λαϊκών» κυβερνήσεων, αλλά την εσωτερική τους αντίφαση.

Προσπαθώντας να κυβερνήσουν για όλους, διατήρησαν αλώβητες τις βάσεις της ταξικής κυριαρχίας. Η συμφιλίωση με τον στρατό και την αστυνομία ήταν το τίμημα για τη διατήρηση της θεσμικής σταθερότητας. Αλλά το κόστος ήταν βαρύ: η στρατιωτικοποίηση της ζωής. Η ρητορική της «οπλισμένης πολιτειότητας» και ο «πόλεμος κατά του εγκλήματος» αντικατέστησαν τον ορίζοντα της χειραφέτησης με την υπόσχεση της τάξης. Έτσι, το κράτος διεύρυνε τα μέσα ελέγχου του επάνω στις μάζες ενώ παρουσιαζόταν ως προστάτης τους. Η καταστολή έπαψε να είναι αποκλειστικό γνώρισμα της δεξιάς και μετατράπηκε σε πολιτική κράτους.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση λειτουργεί ως ηθικός εγγυητής και χρηματοδότης αυτής της δομής. Είναι εκείνη που εξασφαλίζει τη ροή πόρων, τα προγράμματα εκσυγχρονισμού, τις τεχνολογικές συμφωνίες και την πολιτική κάλυψη για τις εσωτερικές πολεμικές επιχειρήσεις. Ακόμη κι όταν επικρίνει τις σφαγές, το κάνει μέσα στα όρια της νομιμότητας που η ίδια συντηρεί. Οι προοδευτικές και οι συντηρητικές κυβερνήσεις διαφοροποιούνται στη ρητορική, αλλά συναντιούνται στην πράξη: καμία δεν έσπασε την ένοπλη συμφωνία. Ο στρατός συνεχίζει να ελέγχει τον Αμαζόνιο κάτω από τη λογική της εθνικής ασφάλειας, οι αστυνομίες παραμένουν στρατιωτικοποιημένες και τα αστικά εδάφη συνεχίζουν να επιτηρούνται από κάμερες, drones και κινητές βάσεις. Το δημοκρατικό κράτος δικαίου είναι, στην πράξη, η διαχείριση του Κράτους εξαίρεσης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κυβερνήτης του Ρίο ντε Τζανέιρο, Cláudio Castro, δεν είναι παρά η περιφερειακή προσωποποίηση αυτού του μηχανισμού. Δικηγόρος, μανιώδης καθολικός και οργανικός σύμμαχος της ακροδεξιάς, ο Castro αποτελεί την πιο καθαρή έκφραση της συναίνεσης μέσω της καταστολής. Κληρονόμησε τη θέση μετά την καθαίρεση του Witzel και επανεξελέγη με την υποστήριξη παραστρατιωτικών πολιτικών οργανώσεων, ιδιοκτητών εταιρειών ασφάλειας και του φονταμενταλιστικού κλήρου. Η διακυβέρνησή του στηρίζεται σε τρεις άξονες: ένοπλη καταστολή, θρησκευτικός ηθικισμός και συμμαχία με το κτηματομεσιτικό κεφάλαιο. Κυβερνά μέσω του πολέμου και διαμέσου της πίστης. Κάθε αστυνομική επιχείρηση είναι ένα κήρυγμα πάνω στην ανάγκη του θανάτου για να εξασφαλιστεί η ειρήνη.

Ο Κάστρο κυβερνά ως εκπρόσωπος του ναρκοκράτους. Διαχειρίζεται το σύμφωνο ανάμεσα στο επίσημο κράτος και τις παράνομες δυνάμεις που στην πραγματικότητα ελέγχουν την επικράτεια. Ο ρόλος του είναι να συντονίζει τη συνύπαρξη ανάμεσα στην αστυνομία, τη μαφία και τις φατρίες, εξισορροπώντας συμφέροντα και αναδιανέμοντας τα κέρδη. Όταν ένα από αυτά τα στοιχεία γίνεται δυσλειτουργικό, όταν η βία ξεφεύγει από τα επιτρεπόμενα όρια, όταν το εμπόριο ναρκωτικών αμφισβητεί την ιεραρχία ή όταν η κοινή γνώμη απαιτεί θέαμα, ο κυβερνήτης εγκρίνει τη σφαγή. Η Επιχείρηση Περιορισμός αποτελεί μέρος αυτού του μηχανισμού ρύθμισης. Με το πρόσχημα της καταπολέμησης της ναρκοτρομοκρατίας, το κράτος επανακαθορίζει τα σύνορα της κυριαρχίας του και αποκαθιστά την ιεραρχία του φόβου.

Η μορφή του Κλάουντιο Κάστρο αντιπροσωπεύει την τέλεια σύνθεση του αστικού κράτους στη φάση της ηθικής του αποσύνθεσης. Ένας άνθρωπος της πίστης που ευλογεί το όπλο, ένας διαχειριστής που μετατρέπει τη σφαγή σε στατιστική, ένας πολιτικός που κυβερνά με το ευαγγέλιο στο ένα χέρι και το διάταγμα θανάτου στο άλλο. Η ρητορική του περί «δίκαιου πολέμου» νομιμοποιεί τη γενοκτονία και δίνει στην αγριότητα την όψη της αρετής. Παρουσιάζεται ως υπερασπιστής της τάξης, αλλά η τάξη του είναι το διαχειριζόμενο χάος. Είναι η ίδια λογική που διαποτίζει ολόκληρο το σύστημα: η εξουσία δεν επιδιώκει να εξαλείψει τη βία, αλλά να την μονοπωλήσει.

Οι δυνάμεις του Κράτους, της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και της κεντρικής κυβέρνησης συνδέονται μέσω μιας διαίρεσης καθηκόντων. Η κεντρική κυβέρνηση παρέχει το νομικό πλαίσιο, τη χρηματοδότηση και τη ρητορική της «εκσυγχρονισμένης» διοίκησης. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εκτελεί, με ωμή βαρβαρότητα, την πολιτική του περιορισμού. Οι Ένοπλες Δυνάμεις εγγυώνται το ηθικό υπόβαθρο και το συμβολικό κύρος της εξουσίας. Αυτή η διαίρεση διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στις κυρίαρχες τάξεις, καταστέλλοντας κάθε κίνηση ρήξης. Η βία κατανέμεται με ορθολογικό τρόπο: το κέντρο σχεδιάζει, η περιφέρεια πεθαίνει. Αυτή η δομή αποκαλύπτει τη βαθιά δέσμευση του κράτους απέναντι στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Το σύμφωνο είναι απλό: σταθερότητα με αντάλλαγμα την αυτονομία. Ο στρατός διατηρεί την επιρροή του, τη δομή του, τα προνόμιά του και τον ρόλο του διαιτητή· σε αντάλλαγμα, εγγυάται ότι η δημοκρατία δεν θα διαρραγεί από ανεξέλεγκτες λαϊκές δυνάμεις. Αυτό το σύμφωνο, που υπογράφηκε κατά τη δημοκρατική μετάβαση και επιβεβαιώθηκε από όλες τις επόμενες κυβερνήσεις, είναι η ραχοκοκαλιά του καθεστώτος. Εξηγεί γιατί η στρατιωτικοποίηση της πολιτικής είναι τόσο βαθιά και γιατί οι σφαγές επαναλαμβάνονται με γραφειοκρατική κανονικότητα. Το κράτος έχει μάθει να κυβερνά μέσω της εξαίρεσης.

Μέσα σε αυτό το γρανάζι, ο λαός είναι το υλικό της θυσίας. Κάθε αστυνομική επιχείρηση είναι μια τελετουργία: γιορτάζει την ένωση του έθνους γύρω από τη βία και ανανεώνει την πίστη στις θεσμικές εξουσίες. Η εικόνα των στρατιωτών που περιπολούν στις φαβέλες, των ελικοπτέρων στον ουρανό και των τεθωρακισμένων στους δρόμους λειτουργεί ως θέαμα ισχύος. Ο φόβος μετατρέπεται στο ιδεολογικό συγκολλητικό της κοινωνίας. Ο εργάτης, ο κάτοικος, το μαύρο και φτωχό σώμα είναι το τίμημα της σταθερότητας. Το Κράτος, σκοτώνοντας, επιβεβαιώνει τη νομιμότητά του. Όσο η κοινωνία πιστεύει ότι η αλλαγή θα έρθει μέσα από αυτή τη δομή, ο πόλεμος θα παραμείνει η επίσημη πολιτική. Η δέσμευση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προς τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι η δέσμευση του κεφαλαίου προς τη δική του φρουρά. Ο ρόλος του κυβερνήτη είναι αυτός του τοπικού διαχειριστή της βίας, και ο ρόλος του λαού, επιβεβλημένος με τη βία, είναι εκείνος του θεατή και του θύματος.

Ο αληθινός αγώνας δεν διεξάγεται ανάμεσα στο κράτος και το εμπόριο ναρκωτικών, αλλά ανάμεσα στην κυριαρχία και την απελευθέρωση, ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Και σε αυτό το πεδίο, το Κράτος έχει επιλέξει πλευρά εδώ και πολύ καιρό.

Κείμενο: Arthur Moura

Μετάφραση: Ασκάσο Ιούλιος

___

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Δημοσιεύτηκε αρχικά στα πορτογαλικά στις 30 Οκτωβρίου 2025 ︎
2. Βλέπε: https://medium.com/basemao/jacarezinho-e-o-narcoestado-por-arthur-moura-9e6f2b948272 ︎
3. Τα κιλόμπο στη Βραζιλία ήταν αυτοοργανωμένες κοινότητες που ιδρύθηκαν από φυγάδες σκλάβες και σκλάβους, οι οποίοι, αντιστεκόμενοι στη δουλεία, εγκαθίσταντο σε απομακρυσμένα μέρη, δημιουργώντας κέντρα πολιτικής και πολιτισμικής αντίστασης, συχνά αυτάρκη. Οι ιστορικές τους εκφάνσεις υπήρξαν επίσημα έως την κατάργηση της δουλείας το 1888, αν και μέχρι και σήμερα υπάρχουν κοινότητες κιλόμπο, τόσο αστικές όσο και αγροτικές. [ΣτΜ]. ︎
4. Τα senzalas ήταν ανθυγιεινές συλλογικές παράγκες, όπου στοιβάζονταν οι σκλάβοι και οι σκλάβες αφρικανικής καταγωγής στις φυτείες και τα κτήματα της αποικιακής Βραζιλίας και της Αυτοκρατορίας. [ΣτΜ] ︎
5. Η Comando Vermelho – CV [Κόκκινη Διοίκηση] είναι μια εγκληματική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1979 ως ομάδα αυτοάμυνας απέναντι στις κακοποιήσεις στις φυλακές, στο εσωτερικό της φυλακής Ilha Grande, από τη σύγκλιση ποινικών και αριστερών πολιτικών κρατούμενων της Falange Vermelha [Κόκκινη Φάλαγγα]. Σήμερα ασχολείται με διακίνηση ναρκωτικών, εκβιασμούς, κλοπές, απαγωγές και συμβόλαια θανάτου. Πρόκειται για την ισχυρότερη εγκληματική φατρία στην πολιτεία του Ρίο ντε Τζανέιρο, ελέγχοντας εδαφικά πολλές φαβέλες, ενώ έχει εξαπλωθεί και σε άλλες πόλεις της Βραζιλίας, λειτουργώντας ως “εταιρικό δίκτυο” του οργανωμένου εγκλήματος. Υπολογίζεται ότι διαθέτει χιλιάδες οπλισμένους στρατιώτες, κυρίως έφηβους και νεαρούς με ρατσιστικά στιγματισμένο προφίλ, ομάδα πληθυσμιακά πλεονάζουσα και περιττή για το κεφάλαιο, οι οποίοι στρατολογούνται μαζικά λόγω της απουσίας προοπτικής για το μέλλον. [ΣτΜ] ︎

The post Βραζιλία: Tο ναρκοκράτος στην ωριμότητά του appeared first on Void Network.

Κείμενο: Blade Runner

Το Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2025, ένα πλήθος που ξεπερνούσε τα 110.000 άτομα συγκεντρώθηκε στο κέντρο του Λονδίνου από νωρίς το πρωί, έχοντας ταξιδέψει από όλη τη Βρετανία, σε μια κινητοποίηση που παρουσιάστηκε ως «υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου», αλλά στην πραγματικότητα έζεχνε από λευκή υπεροχή, ισλαμοφοβία και αντιμεταναστευτική ρητορική. Λέγεται ότι ήταν η μεγαλύτερη ακροδεξιά συγκέντρωση στην ιστορία.

Ο ακροδεξιός «ινφλουένσερ» Tommy Robinson που κάλεσε την κινητοποίηση, πλαισιώθηκε από διεθνείς υποστηρικτές: ο Elon Musk εμφανίστηκε με βιντεοσύνδεση καλώντας για ανατροπή της κυβέρνησης και διάλυση του κοινοβουλίου, ενώ ο Γάλλος ακροδεξιός πολιτικός Éric Zemmour επικαλέστηκε ευθέως τον μύθο της «μεγάλης αντικατάστασης» με ισλαμοφοβικούς όρους.

Η αντιδιαδήλωση που δεν ξεπέρασε τα 20.000 άτομα — οργανωμένη από τοπικά συνδικάτα και συλλογικότητες βάσης — κατέληξε πίσω από τη σκηνή της ακροδεξιάς. Εκεί εγκλωβίστηκε και ουσιαστικά τέθηκε υπό κλοιό για ώρες, με εχθρικά πλήθη — στη συντριπτική πλειοψηφία λευκά αρσενικά μεθυσμένα από πρωινή κατανάλωση μπύρας — να πιέζουν τις αστυνομικές γραμμές. Ένα μικρό black bloc βρέθηκε αποκομμένο πίσω από ακροδεξιές γραμμές προτού καταφέρει να επιστρέψει με ασφάλεια στο αριστερό μπλοκ. Μπουκάλια και άλλα αντικείμενα εκτοξεύτηκαν τόσο προς την αστυνομία όσο και προς την αντιφασιστική πλευρά την οποία προστάτευε.

Το μέγεθος του πλήθους ξεπερνούσε τις δυνατότητες της αστυνομίας, η οποία τις ακριβώς προηγούμενες βδομάδες ήταν πλήρως προετοιμασμένη να συλλάβει εκατοντάδες υποστηρικτές της «τρομοκρατικής οργάνωσης» Palestine Action. Ως το τέλος της ημέρας, η Μητροπολιτική Αστυνομία ανακοίνωσε 26 τραυματισμένους αστυνομικούς, τέσσερις σοβαρά, και τουλάχιστον 25 συλλήψεις για επίθεση και βιαιοπραγίες — κυρίως ακροδεξιών που επιχειρούσαν να σπάσουν τους κλοιούς. Τα αντιφασιστικά μπλοκ τελικά εκκενώθηκαν μέσα από στενούς διαδρόμους, περικυκλωμένα από εχθρικά πλήθη.

Η κινητοποίηση αυτή ακολούθησε ένα καλοκαίρι ρατσιστικής έξαρσης, συντονισμένης διαδικτυακά, ενισχυμένης ιδίως από πολιτικούς των Εργατικών και νομιμοποιημένης από τα ΜΜΕ. Ήδη από τον Ιούνιο, το Λονδίνο είχε φιλοξενήσει μια μαζική συγκέντρωση με το πανό «Football Lads Against Grooming Gangs / For Our Children» — μια ακόμη απροκάλυπτα ρατσιστική πορεία όπου ένα μικρό αντιφασιστικό μπλοκ τέθηκε σε αστυνομικό κλοιό «για την προστασία του».

Σε αντίθεση με προηγούμενες ρατσιστικές εκρήξεις στη Βρετανία, η σημερινή είναι οργανωμένη συστηματικά: οι κινητοποιήσεις συντονίζονται ψηφιακά και ξεσπούν γρήγορα, με ανοιχτή υποστήριξη από το πολιτικό κατεστημένο και νομιμοποίηση από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, που αναπαράγουν τον μύθο μιας «εισβολής μεταναστών που απειλεί μια χώρα σε παρακμή».

Πρόκειται για μια ευρύτερη εγχώρια και διεθνή αντιεξέγερση που ενσωματώνει την ακροδεξιά στις δυτικές κοινωνίες. Οι νεοφασίστες εμφανίζονται ως υπερασπιστές των εργατικών κοινοτήτων, υιοθετώντας τη γλώσσα και την αισθητική της διαμαρτυρίας, όλα στην υπηρεσία της λευκής υπεροχής. Οι συγκρούσεις με την αστυνομία δεν είναι παρά πειθαρχικό θέατρο—ενισχύουν, παρά αμφισβητούν, την κρατική εξουσία.

Η αναρχία και η αντιεξουσιαστική αριστερά μοιάζουν αποκομμένες από τις τοπικές κοινωνίες, με μικρή παρουσία στις γειτονιές και περιορισμένους δεσμούς με πρόσφυγες και μετανάστες. Συχνά εμφανιζόμαστε σαν παρείσακτες ομάδες και γινόμαστε εύκολη λεία της αστυνομίας που μας απομονώνει, μας παρενοχλεί και μας συλλαμβάνει.

Οι κυρίαρχες αφηγήσεις παρουσιάζουν την άνοδο της ακροδεξιάς ως «αντίδραση» στις αποτυχίες της αριστεράς — στην προδοσία του νεοφιλελευθερισμού, στον πολιτιστικό ελιτισμό, στην «υπερβολή» των πολιτικών ταυτότητας. Αυτό όμως αποκρύπτει μια βαθύτερη αλήθεια: οι δυτικές κοινωνίες εγκατέλειψαν προ πολλού τις ιδεολογίες, και ό,τι ριζοσπαστισμός απέμεινε απορροφήθηκε και εξουδετερώθηκε από τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα που λειτούργησαν ως βαλβίδες εκτόνωσης. Η σημερινή πολιτική ασημαντότητα είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών συνεκμετάλλευσης και προδοσίας.

Το χάσμα ανάμεσα στις καταναλωτικές ζώνες της άνετης διαβίωσης και στους αποκλεισμένους πληθυσμούς έχει γίνει αγεφύρωτο. Οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν πλήρως ενσωματωμένες σε μια ψηφιακά επιμελημένη πραγματικότητα. Στον «οχυρωμένο» πλούσιο Βορρά οι περισσότεροι μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, ενώ έξω από αυτόν η ίδια η επιβίωση παραμένει επισφαλής. Και όμως, και στις δύο πλευρές του τείχους, η ικανότητα να φανταστούμε μια ζωή πέρα από την κυρίαρχη αφήγηση χάνεται.

Οι σημερινές μεσαίες τάξεις λειτουργούν ως εξειδικευμένοι τεχνικοί και χειριστές υπολογιστών σε μια πλήρως αυτοματοποιημένη δυστοπία που εξορύσσει και καταστρέφει σε πρωτόγνωρα επίπεδα. Όσοι δεν προσαρμόζονται καθίστανται αναλώσιμοι. Γενοκτονία και οικοκτονία προχωρούν χέρι-χέρι — ίσως η πιο σκοτεινή εικόνα που έχει ζωγραφίσει ποτέ η ανθρωπότητα στην ιστορία του πολιτισμού. Τόσο η αριστερά όσο και η δεξιά δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν αυτή την πραγματικότητα στην πλήρη της κλίμακα.

Οι κυβερνήσεις καθοδηγούν αντιδραστικά μέτωπα στο εσωτερικό — υποτίθεται ότι αντιμάχονται την ακροδεξιά μετατόπιση, ενώ στην πράξη προωθούν αντιμεταναστευτικές πολιτικές. Η καταστολή εντείνεται, με την επιτήρηση που βασίζεται πλέον στην τεχνητή νοημοσύνη να διαμορφώνει μια νέα κοινωνία ελέγχου και να τροφοδοτεί μια παγκόσμια στροφή προς μια de facto πολεμική οικονομία, υπό την αιγίδα του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος. Στρατιωτικοποιημένες, φυλετικοποιημένες κοινωνικές τάξεις προετοιμάζονται για πόλεμο έξω και καταστολή μέσα.

Η αναζωπύρωση της ακροδεξιάς στη Βρετανία αντανακλά τάσεις που διατρέχουν την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Τροφοδοτείται από πλούσιους χρηματοδότες και επιχειρηματικά συμφέροντα και αναπτύσσεται μέσα σε ένα πλαίσιο μετα-αποικιακής αναδιάρθρωσης. Ο εθνικιστικός μιλιταρισμός είναι η στρατηγική του παγκόσμιου καπιταλισμού για τη διαχείριση των αντιφάσεών του, απαιτώντας έναν υπάκουο, ρατσιστικό και επιτηρούμενο πληθυσμό σε αντάλλαγμα για μια κούφια «ασφάλεια» και «κυριαρχία». Ο πόλεμος αναδιαρθρώνει τις κοινωνίες μέσω εκτοπισμού και πειθάρχησης, πάντα πάνω σε φυλετικές γραμμές.

Τα μεταναστευτικά κύματα προς τα «οχυρά της Δύσης» θα συνεχιστούν λόγω των ανισοτήτων που βαθαίνουν, τους πολέμους και την οικολογική κατάρρευση. Οι μετανάστες θα παραμείνουν αποδιοπομπαίοι τράγοι για «κρίσεις» που δεν προκάλεσαν.

Στη Μέση Ανατολή, αυτός ο μηχανισμός παίρνει τη μορφή γενοκτονίας. Οι Παλαιστίνιοι — κάποτε βασική πηγή επισφαλούς εργασίας στο Ισραήλ — έχουν καταστεί πλεονάζον πληθυσμός. Ένας ρατσισμός τόσο απανθρωποποιητικός ώστε να τους αντιμετωπίζει ως λεπρούς στηρίζει την τρέχουσα επίθεση: την εξάλειψη ενός αυτόχθονου πληθυσμού για τη συγκρότηση ενός «Μεγάλου Ισραήλ», ευθυγραμμισμένου με τα συμφέροντα των δυτικών ελίτ και τη μονιμοποίηση του εποικισμού στα κατειλημμένα εδάφη.

Η ίδια λογική που αφανίζει τον παλαιστινιακό πληθυσμό στη Γάζα δαιμονοποιεί τους μετανάστες στη Βρετανία, ποινικοποιεί τη διαφωνία και ενισχύει τον λευκό εθνικισμό. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία δικαιολογούν τόσο την εξωτερική επιθετικότητα όσο και την εσωτερική καταστολή. Ο φιλελευθερισμός το καλύπτει με τη γλώσσα των δικαιωμάτων — μα η λειτουργία του παραμένει ο κοινωνικός έλεγχος. Ο Νόμος Δημόσιας Τάξης του 2023 στο Ηνωμένο Βασίλειο ισχυρίζεται ότι προστατεύει την ασφάλεια και τη δημοκρατία, ενώ στην πράξη ποινικοποιεί τις διαδηλώσεις και επεκτείνει τις εξουσίες της αστυνομίας, ντύνοντας την καταστολή με τον μανδύα της διαδικαστικής δικαιοσύνης.

Η αριστερά στο μεταξύ παραμένει προσκολλημένη σε ξεπερασμένα σχήματα πρωτοπορίας και στηρίζει αυταρχικά καθεστώτα απλώς επειδή αντιτίθενται στη Δύση. Η αναβίωση της μαρξιστικής ορθοδοξίας και της κομματικής γραμμής δεν θα μας βγάλει από τον εφιάλτη. Οι εξεγέρσεις του 21ου αιώνα έχουν ήδη αναγγελθεί ως χαρμόσυνα μαζικά πλειοψηφικά κινήματα, ριζωμένα στον αγώνα των εκτοπισμένων, των εκμεταλλευόμενων και των εξόριστων για αντίσταση και επιβίωση. Η οικοδόμηση δικτύων εμπιστοσύνης στις κοινότητές μας απαιτεί εγκατάλειψη των ιδεολογικών συνηθειών που μας απομονώνουν και μας περιορίζουν σε μίζερες «σκηνές εναλλακτισμού».

Παλαιστίνη, κλίμα, μετανάστευση — δεν είναι ξεχωριστά μέτωπα. Η διεθνιστική αλληλεγγύη πρέπει να τα αγκαλιάσει όλα, γιατί οι εχθροί μας δεν είναι μόνο αφηρημένα «-ισμοί» ή τανκς και μπάτσοι, αλλά και η πατριαρχία, τα σύνορα, τα data centers και τα προπαγανδιστικά συστήματα — δεξιά και αριστερά — που συντηρούν την παγκόσμια πολεμική οικονομία.

Καθώς η καπιταλιστική αναδιάρθρωση επιταχύνεται, το δίπολο αριστερά–δεξιά ξεθωριάζει. Η άμεση δράση πέρα από ιδεολογίες και κομματική πολιτική κερδίζει έδαφος στη νέα γενιά. Πρέπει να ανατροφοδοτήσουμε τη ριζοσπαστική φαντασία και να αντισταθούμε στον κυνικό πεσιμισμό της κινηματικής και πολιτικής ορθοδοξίας.

Δεν χρειάζεται να επανεφεύρουμε τον τροχό — αλλά πρέπει να σταθούμε με κέφι και ζωντάνια στο ύψος των περιστάσεων. Η αντιπληροφόρηση από τα κάτω και η βαθιά εμπλοκή στις κοινότητες παραμένουν πιο κρίσιμες από ποτέ.

Και πρέπει να είμαστε ειλικρινείς με τους αριστερούς φίλους και συμμάχους μας: δεν υπάρχει ούτε μία εξέγερση στην ιστορία που να μην προδόθηκε από τους ηγέτες της. Η απογοήτευση θα ακολουθεί πάντα τις κούφιες υποσχέσεις ενός «καλύτερου» κόμματος.

Το φάντασμα της εξέγερσης των προηγούμενων δεκαετιών στοιχειώνει ακόμα τις ελίτ και το νέο αντιδραστικό κύμα που βιώνουμε είναι η προσπάθεια τους να το εμποδίσουν να ξαναπάρει μορφή. Το καθήκον μας είναι να σπάμε τα αυγά του φιδιού πριν εκκολαφθούν — να χτίζουμε σχέσεις εμπιστοσύνης, να δημιουργούμε χώρους άρνησης και να αντιμετωπίζουμε όχι μόνο τον φασισμό αλλά και το σύστημα που τον γεννά. Αυτό που φοβάται περισσότερο είναι η ικανότητά μας να ζούμε σε ακυβέρνητες πολιτείες.

The post Η άνοδος της Ακροδεξιάς στο Ηνωμένο Βασίλειο appeared first on Void Network.