Κείμενο: Peter Gelderloos

https://petergelderloos.substack.com/p/geopolitics-for-2024

Μετάφραση: Νίκος Γκατζίκης / Επιμέλεια: Τάσος Σαγρής (Κενό Δίκτυο)

Γεωπολιτική για αναρχικούς;

Η γεωπολιτική τείνει να είναι ένα πεδίο ανάλυσης για ειδικούς και δημοσιογράφους που ενδιαφέρονται για τoυς ανταγωνισμούς και τις τύχες των εθνών-κρατών, τις συμμαχίες τους και τους θεσμούς τους. Προσεγγίζουν το θέμα με ένα επίπεδο στρατηγικής παρόμοιο με αυτό των αθλητικών σχολιαστών στο κυριακάτικο ποδόσφαιρο: κατανοούν το ρεπερτόριο των παιγνιδιών, τα δυνατά και αδύνατα σημεία, αλλά ποτέ δεν θα αποδομήσουν την ιστορία του παιχνιδιού, ποτέ δεν θα αναρωτηθούν για τη σχέση μεταξύ του πάγκου και του γηπέδου, του προπονητή και του ιδιοκτήτη, των θεατών και των παικτών (δηλαδή, πέρα από ένα δημοκρατικό θέαμα: τα πάνε καλά μεταξύ τους; είναι οι οπαδοί ευχαριστημένοι με την ομάδα τους;) Δεν θα αναλύσουν την αρχιτεκτονική του σταδίου ή το διαφημιστικό διάλειμμα και σίγουρα δεν θα αναρωτηθούν αν υπάρχει κάποιο άλλο είδος παιχνιδιού που θα μπορούσαμε να παίζουμε. Χρειάζονται το παιχνίδι να συνεχίζεται για πάντα. Αν το παιχνίδι σταματήσει, θα εξαφανιστούν.

Μερικοί αναρχικοί μπορεί να σκεφτούν, ότι αφού θέλουμε να καταργήσουμε τα έθνη-κράτη, γιατί να ασχολούμαστε με τα ασήμαντα στρατηγικά τους παιχνίδια; Γιατί να θέλουμε να τα κατανοήσουμε με τους δικούς τους όρους;

Είναι απολύτως αληθές ότι οι αναρχικοί δεν θα εμφανιστούν ποτέ ως παίκτες στο ταμπλό του γεωπολιτικού Μεγάλου Ρίσκου. Έχουμε βγει εντελώς από αυτόν τον χάρτη. Και έτσι πρέπει να είναι. Αν είμαστε αναρχικοί, είναι γιατί προσεγγίζουμε τη στρατηγική και την εξουσία από μια εντελώς διαφορετική σκοπιά, και με εντελώς διαφορετικές επιθυμίες και μεθόδους.

Αλλά προς το παρόν, είναι το γεωπολιτικό σύστημα των κρατών και του καπιταλισμού που είναι το πιο ενεργό στην παραγωγή του μέλλοντος μέσα στο οποίο θα αναγκαστούμε να κατοικήσουμε. Η γνώση του εύρους των πιθανών μελλοντικών εξελίξεων μας βοηθά να κατανοήσουμε το σύστημα με το οποίο βρισκόμαστε αντιμέτωποι και να προετοιμαστούμε για όσα πρόκειται να αντιμετωπίσουμε.

Αν νομίζεις ότι μια ταινία αποκαλυπτικής καταστροφής με ζόμπι —ή πραγματικά οποιαδήποτε άλλη ταινία “αποκάλυψης”— παρουσιάζει ένα ρεαλιστικό σενάριο για το πώς μοιάζει η συστημική κατάρρευση, τότε θα χαραμίσεις τον χρόνο σου άδικα σε λάθος τρόπους προετοιμασίας για τις επερχόμενες καταστροφές.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια, έχω ακούσει πολλούς αναρχικούς να κάνουν σοβαρές προβλέψεις για το πού κατευθυνόμασταν και ποιους κινδύνους αντιμετωπίζαμε. Αυτές οι προβλέψεις είναι τολμηρά εγχειρήματα και χρήσιμα, γιατί μας επιτρέπουν να δοκιμάζουμε τις θεωρίες μας.

Πολλές προβλέψεις που θυμάμαι έχουν αποδειχθεί λανθασμένες.

• Ο Τραμπ δεν έκανε πραξικόπημα: στην πραγματικότητα, ο Τζον Μπόλτον μιλούσε από εμπειρία όταν έλεγε ότι ένα πραξικόπημα απαιτεί πολύ περισσότερη οργάνωση.
• Οι φασίστες δεν κατέκτησαν την εξουσία- αποτελούν όμως κίνδυνο κυρίως για τους ανθρώπους σε επίπεδο δρόμου και στον τρόπο με τον οποίο ωθούν την κεντροδεξιά προς τα δεξιά όσον αφορά την αποδεκτή πολιτική που μπορεί να εφαρμόσει μια δημοκρατική κυβέρνηση. (ΣτΜ: από τότε που γράφτηκε το άρθρο υπήρξαν εξελίξεις στην Ιταλία που είτε περιπλέκουν τα πράγματα, είτε ενισχύουν αυτό το σημείο σαν μια εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα…)
• Η προώθηση του αντιφασισμού εν μέσω ενός αναπτυσσόμενου αντιρατσιστικού κινήματος ήταν σφάλμα, ένα βήμα προς τα πίσω. Όπως έκανε και στις προηγούμενες εκδοχές του, ο αντιφασισμός έβγαλε από το επίκεντρο της συζήτησης τα ζητήματα της λευκής υπεροχής και της αποικιοκρατίας και επέτρεψε στην Αριστερά να κερδίσει έδαφος σε κινήματα που προηγουμένως ήταν αντι-κρατικά: μας άφησε απροετοίμαστους τη στιγμή που ο πραγματικός φασισμός υποχωρούσε ενώ το δημοκρατικό Κράτος έκανε βήματα εμπρός και εναντίον μας.
• Η Δημοκρατία αντιμετωπίζει κρίση, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για εμάς: η ευρύτερη διάδοση αυτής της επίγνωσης θα μπορούσε να είχε σώσει μερικά από τα πιο ισχυρά μας κινήματα — στη Χιλή και στην Ελλάδα — από το να πέσουν σε θανατηφόρα στρατηγικά αδιέξοδα. Θα είχε επίσης βελτιώσει την αρχική διατύπωση των κινημάτων Occupy και 15M (ΣτΜ: το “Κίνημα των Αγανακτισμένων” της Ισπανίας), επιτρέποντάς τα να αναπτυχθούν σε πολύ πιο ριζοσπαστικές κατευθύνσεις.
• Ο “ύστερος καπιταλισμός” ή το “τελικό στάδιο του καπιταλισμού” που διακηρύχθηκε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο εξακολουθεί να αργοσέρνεται. Η απόρριψη του Μαρξισμού θα μας επέτρεπε να δούμε πιο καθαρά το ζωτικό στρατηγικό, κρατικοκίνητο στοιχείο του καπιταλισμού: τα κράτη και οι θεσμοί τους κατακτούν νέες περιοχές προληπτικά, για να εξασφαλίσουν την καπιταλιστική επέκταση.
• Αν ήμασταν σε επιφυλακή για αυτά τα νέα μέτωπα θα είχαμε κερδίσει ένα προβάδισμα και θα είχαμε εντοπίσει έγκαιρα το κυρίαρχο ρεύμα του κλιματικού κινήματος και της πράσινης ενέργειας ως τις μεγαλύτερες απειλές για τη ζωή σε αυτόν τον πλανήτη. Τώρα, πρέπει να προσπαθήσουμε να καλύψουμε το χαμένο έδαφος.

Με ανησυχεί πάρα πολύ ότι, απ’ όσο έχω δει, οι άνθρωποι που έκαναν λανθασμένες προβλέψεις δεν παραδέχτηκαν τα λάθη τους. Θα ήταν θαρραλέο, ειλικρινές, και θα μας είχε ενισχύσει πάρα πολύ, δίνοντάς μας περισσότερες ευκαιρίες να ακονίσουμε τα θεωρητικά μας εργαλεία, να καλλιεργήσουμε την στρατηγική μας διαίσθηση.

Και νομίζω ότι το Εγώ, αυτή η τυφλή αποφυγή των λαθών μας, ήταν ένας σημαντικός παράγοντας που οδήγησε τους ριζοσπαστικούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο σε ακόμη μεγαλύτερα, προφανή λάθη. Οι απογοητευμένοι υποψήφιοι επαναστάτες, στρέφονται σε μονοθεματικούς ακτιβισμούς, αμεσοδημοκρατικές κοινότητες, ή στις τελευταίου τύπου σταλινικές σέχτες με αυστηρά καθορισμένες οργανώσεις, προσεκτικά επιλεγμένο προλεταριακό μάτσο ανδρισμό και χωρίς πραγματική εμπλοκή ή σχέση με την ίδια την κοινωνική σύγκρουση.

Προς ποια κατεύθυνση κινείται το παγκόσμιο σύστημα;

Συνοψίζοντας, το παγκόσμιο σύστημα κατανοεί τον εαυτό του ως παγκόσμιο και διαμεσολαβεί σε πολιτικές συγκρούσεις και στη ροή πόρων και πληροφοριών σύμφωνα με μια ορισμένη λογική. Κάθε διαδοχικό παγκόσμιο σύστημα έχει ένα ηγετικό κράτος, αλλά αυτός ο ηγέτης δεν έχει τη δύναμη να ελέγχει τα πάντα που συμβαίνουν στο παγκόσμιο σύστημα: αντίθετα, είναι ο αρχιτέκτονας που σε μια κρίσιμη στιγμή αποκτά τη δύναμη και τη νομιμοποίηση, την ηγεμονία, να σχεδιάσει ένα νέο παγκόσμιο σύστημα στο οποίο όλοι οι άλλοι κυρίαρχοι παίκτες συμφωνούν να συμμετάσχουν.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ ανέλαβαν από το Ηνωμένο Βασίλειο και έγιναν οι αρχιτέκτονες του επόμενου παγκόσμιου συστήματος, επικεντρωμένο σε μια υποτιθέμενη παγκόσμια τάξη κρατών που κυβερνάται από τον ΟΗΕ, με έδρα στη Νέα Υόρκη, και ένα καπιταλιστικό καθεστώς ελεύθερου εμπορίου και επενδύσεων που εποπτεύεται από τα ιδρύματα του Μπρέτον Γουντς όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Οι ΗΠΑ και οι πιο στενοί τους σύμμαχοι δεν είναι πλέον οι κύριες κινητήριες δυνάμεις της οικονομικής ανάπτυξης και το μερίδιο των νέων επενδύσεων που καταλαμβάνουν μειώνεται. Πολιτικά, το μπλοκ του ΝΑΤΟ είχε επεκτείνει τον ιστό των συμμαχιών του σε περιοχές που ανήκαν εδώ και καιρό στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Η Ρωσία αντεπιτίθεται στην Ουκρανία, αλλά οι διαιρέσεις εντός του ΝΑΤΟ και της ΕΕ έχουν πρόσφατα ακινητοποιήσει αυτές τις συμμαχίες, έτσι ενώ η Ρωσία συνεχίζει να λαμβάνει οπλισμό και οικονομική υποστήριξη από τους συμμάχους της, η δυτική χρηματοδότηση για την Ουκρανία έχει σταματήσει να παίζει τον κρίσιμο ρόλο.

Αλλού, η Ρωσία έχει υποστεί ταπεινωτικές ήττες, όπως με την αδυναμία της να υποστηρίξει την Αρμενία ενάντια στον επεκτατισμό του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο υποστηρίζεται από την Τουρκία. Όταν η Τουρκία προσχώρησε στο ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αυτό ήταν μια μεγάλη νίκη για τη στρατιωτική συμμαχία καθώς επέφερε μερική περικύκλωση της Ρωσίας. Αλλά τώρα, η Τουρκία ενεργεί σε στρατηγικό επίπεδο σαν μια αδέσμευτη χώρα, ακόμη και αν συνεχίζει να διατηρεί το δικαίωμα του βέτο εντός του ΝΑΤΟ.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι αδέσμευτες χώρες αποτελούνταν από κράτη που ήταν πολύ πιο αδύναμα οικονομικά και στρατιωτικά από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, αλλά που μπορούσαν σταδιακά να βελτιώσουν τη θέση τους κρατώντας ανοιχτές τις πόρτες τους και στα δύο μπλοκ, ουσιαστικά πηγαίνοντας με όποιον θα τους έδινε την καλύτερη συμφωνία.

Έτσι, η Τουρκία εξυπηρετεί ουσιαστικά τα δικά της συμφέροντα, ενάντια τόσο στις ΗΠΑ/ΕΕ όσο και στη Ρωσία, καθώς και σε άλλους μεσαίους αντιπάλους προς τα νότια και ανατολικά της, για παράδειγμα με τον τρόπο που έχει χρησιμοποιήσει σουνιτικές φονταμενταλιστικές ομάδες σχετιζόμενες με το Ισλαμικό Κράτος ενάντια τόσο στο Ιράν όσο και στους Κούρδους.

Τα μέλλοντα

Όταν ένα παγκόσμιο σύστημα παραπαίει, οι γενικές επιλογές είναι:

α) το σύστημα ανανεώνεται και επανεφευρίσκεται με επιτυχία, με τον παλιό ηγέτη να λανσάρει μια αναμορφωμένη αρχιτεκτονική

β) ένας νέος ηγέτης εξασφαλίζει την εξουσία και τη νομιμοποίηση να κερδίσει την υποστήριξη μιας νέας αρχιτεκτονικής, αρχίζοντας ένα νέο παγκόσμιο σύστημα

γ) οι άνθρωποι αυξάνουν τις ικανότητες τους για αντίσταση στο Κράτος και κερδίζουμε μια παγκόσμια επανάσταση, καταστρέφοντας το παγκόσμιο σύστημα και αποτρέποντας τη δημιουργία ενός νέου

δ) το τρέχον παγκόσμιο σύστημα παραμένει στη θέση του, διαβρώνεται και διολισθαίνει όλο και περισσότερο σε παγκόσμιο πόλεμο μέχρι τελικά να συμβεί η επιλογή α, β ή γ.

Ένας Νέος Αμερικανικός Αιώνας

Αναφέρομαι στο Σχέδιο για Έναν Νέο Αμερικανικό Αιώνα (Project for a New American Century- PNAC), την ομάδα νεοσυντηρητικών διανοούμενων που υποστήριξαν τον Μπους ΙΙ και πίστευαν ότι είχαν το στρατηγικό σχέδιο για την αναζωογόνηση των ΗΠΑ ως αδιαμφισβήτητο ηγέτη του κόσμου. Η ειρωνεία είναι ότι κανένας άλλος παίκτης δεν έχει κάνει περισσότερα από τις ΗΠΑ για να υπονομεύσει την ηγεμονία των ΗΠΑ.

Η εξωτερική και οικονομική πολιτική που υποστηρίχθηκε από τον Μπους ΙΙ και συνεχίστηκε με κάποιους τρόπους από τον Τραμπ και άλλους τρόπους από τον Μπάιντεν, πιθανόν έχει καταστρέψει οποιαδήποτε πιθανότητα έχουν οι ΗΠΑ να αποκαταστήσουν την παγκόσμια αρχιτεκτονική που καθιέρωσαν μετά την νίκη τους επί των Ναζί.

Το γεγονός ότι κανένας στην αμερικανική ή βρετανική πολιτική ελίτ δεν φαίνεται να κατανοεί αυτό το γεγονός, απλά το επιβεβαιώνει. Και παρόλο που το επίπεδο της αυτοκαταστροφικής άγνοιας είναι εκπληκτικό, δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη, καθώς οι καπιταλιστές συνήθως κατανοούν τον καπιταλισμό σε επιφανειακό επίπεδο, όπως και οι κρατιστές κατανοούν το Κράτος σε επιφανειακό επίπεδο, παρόμοια με τους σχολιαστές αθλητικών που αναλύουν κυρίως τις φάσεις των πιο πρόσφατων αγώνων.

Όταν οι ΗΠΑ ήταν στην στιγμή της μεγαλύτερης ισχύος τους, στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και στη δεκαετία του ’90, αμέσως μετά τη νίκη τους στον Ψυχρό Πόλεμο, η υπεροψία του νεοσυντηρητικού κινήματος στην πολιτική τάξη και η ανεξέλεγκτη απληστία της νεοφιλελεύθερης τεχνοκρατίας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, κατέστρεψαν άμεσα τη βάση της ηγεμονίας των ΗΠΑ.

Το ΔΝΤ, οι G7, και όλο το τσίρκο των ανθρωπιστικών ΜΚΟ και διεθνών επενδυτών επωφελήθηκαν κατάφωρα από τη διαφθορά, τα αυταρχικά καθεστώτα και τους εμφύλιους πολέμους σε πρόσφατα αποαποικιοποιημένες χώρες. Αυτό που εννοούσαν όταν μίλαγαν για “ανάπτυξη” ήταν η απόλυτη εξάρτηση από ένα μόνο εξαγώγιμο προϊόν, έτσι ώστε κάθε φτωχή χώρα να μην είναι μόνο εντελώς ευάλωτη στην πολιτική πίεση από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, αλλά και να βυθίζεται στην πείνα ανάλογα με τις διακυμάνσεις της αγοράς συναλλάγματος. Μετά τη δεκαετία του ’70, αυτό που τους ενδιέφερε περισσότερο ήταν να βγάζουν κέρδη με κάθε τρόπο βασιζόμενοι σε καθαρή χρηματοοικονομική κερδοσκοπία παρά σε οποιαδήποτε παραγωγική ανάπτυξη που, από καπιταλιστική άποψη, θα μπορούσε να θεωρηθεί βιώσιμη. Με άλλα λόγια, όλη η πτέρυγα οπαδών του Λόρενς Σάμερς δεν έκρυβε το γεγονός ότι ήταν βρικόλακες που δεν πίστευαν καν το δικό τους δόγμα, ενώ η πλευρά των Ράμσφελντ και Μπόλτον αδυνατούσε να κρύψει την άγνοιά της για τον κόσμο, για την πολιτική και για τις χώρες στις οποίες πίστευαν ότι μπορούσαν να κυριαρχήσουν.

Η όλη ηγεμονία των ΗΠΑ στη παγκόσμια πολιτική σκηνή ήταν γενικότερα κατάφωρη.

Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να είχαν αποδεχτεί περιστασιακές παραχωρήσεις, μη επιτυγχάνοντας πάντα τα επιθυμητά αποτελέσματα στις διεθνείς συγκρούσεις. Αυτό το θέατρο του «παίζοντας δίκαια» θα μπορούσε να είχε δημιουργήσει ευρεία πίστη και εξάρτηση από το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Και αυτό θα είχε ενισχύσει τη δύναμη των ΗΠΑ μακροπρόθεσμα, αφού ο ΟΗΕ δημιουργήθηκε από τις ΗΠΑ και έχει την έδρα της παγκόσμιας πολιτικής στη Νέα Υόρκη. Αλλά αντίθετα, δεν κατανόησαν τη ηγεμονική και σχεσιακή φύση της εξουσίας και πίστευαν ότι η κατοχή μιας άνευ προηγουμένου ποσότητας ισχύος σήμαινε ότι μπορούσαν να δρουν μονομερώς χωρίς να υπονομεύσουν την ίδια τη βάση αυτής της ισχύος.

Αυτό θα ήταν σαν η Apple να είχε καταφέρει να χρησιμοποιούν όλοι στον κόσμο υπολογιστές Apple, αλλά να μην επέτρεπε στους ανθρώπους να παράγουν οτιδήποτε μέσα σε έναν υπολογιστή Apple που να κριτικάρει την Apple. Τι σημασία έχει αν μιλάς άσχημα για το Twitter X, αν το μόνο φόρουμ για να το κάνεις είναι το Twitter X;

Εισβάλλοντας αυθαίρετα στο Ιράκ δύο φορές και δολοφονώντας εκατομμύρια ανθρώπους, ανατρέποντας σοσιαλδημοκρατικά (αλλά καπιταλιστικά!) καθεστώτα επειδή αυτά δεν ευνοούσαν μια λίστα Δυτικών επενδυτών, προστατεύοντας το Ισραήλ από την οποιαδήποτε ελάχιστη επίπληξη μέχρι το σημείο όπου σχεδόν το σύνολο της ισραηλινής κοινωνίας να αισθάνεται πως έχει το δικαίωμα να διαπράττει γενοκτονία — όχι στα κρυφά, όπως μερικές φορές κάνουν οι ΗΠΑ, αλλά φανερά μπροστά στις κάμερες τηλεοπτικών καναλιών, χαμογελώντας και κάνοντας αστεία, με τις ίδιες τις ΗΠΑ να κρατούν τις κάμερες — οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν καταστρέψει την νομιμοποίηση και την λειτουργικότητα του ίδιου τους του πολιτικού εργαλείου. Οι ΗΠΑ (και υπό την προστασία τους, το Ισραήλ) αγνοούν κατάφωρα και αυθαίρετα τις αποφάσεις του ΟΗΕ. Δρουν σαν “κράτος-παρίας” μέσα στο διακρατικό σύστημα που οι ίδιες σχεδίασαν, αν και το σχεδίασαν προς όφελός τους. Και αυτή η καουμπόικη στάση πάντα χαρακτήριζε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ (εκτός, ίσως, υπό τον Ρούζβελτ), αλλά επιταχύνθηκε υπό τον Ρέιγκαν και ειδικά τον Μπους ΙΙ.

Ο Τραμπ μιμήθηκε αυτή την αλαζονεία με αρκετές μονομερείς κινήσεις, ενισχύοντας για παράδειγμα την εν λευκώ υποστήριξη προς το Ισραήλ, και αποσυρόμενος από το ίδιο το ζήτημα της στρατηγικής με μια τάση μη-επέμβασης που άφησε τους κύριους συμμάχους των ΗΠΑ ξεκρέμαστους. Η διοίκηση του Μπάιντεν εντωμεταξύ, προσπαθεί να κάνει επανεκκίνηση της στρατηγικής σκέψης, αλλά ενεργεί σαν να βρισκόμαστε στο 1996.

Το Ισραήλ ήταν κάποτε ένα σημαντικό στρατιωτικό εργαστήριο για τις ΗΠΑ και μια πυρηνική επιλογή στην κύρια περιοχή πετρελαϊκής παραγωγής του κόσμου, σε μια εποχή που μια παναραβική συμμαχία απειλούσε με τον έλεγχο τόσο του πετρελαίου όσο και της διώρυγας του Σουέζ. Τώρα, το Ισραήλ είναι σε μεγάλο βαθμό ένα βαρίδιο. Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Ιράν προσπαθούν να ξανασχεδιάσουν τις γραμμές εξουσίας στη Δυτική Ασία με επιθετικό τρόπο και κανένας από αυτούς δεν βασίζεται αποκλειστικά στις ΗΠΑ για την προστασία τους. Η Υεμένη απειλεί ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα μέσω της διώρυγας του Σουέζ και το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της Δυτικής Ασίας εξάγεται προς την Ινδία και τις οικονομίες της Ανατολικής Ασίας, κυρίως την Κίνα.

Καθώς το Ισραήλ συνεχίζει την κατάφωρη γενοκτονία των Παλαιστινίων, ο ΟΗΕ αποδεικνύεται ανίκανος να παρέχει ακόμη και ανθρωπιστική βοήθεια και σχεδόν αγνοείται ως δυνητικός διαμεσολαβητής. Οι μόνοι παίκτες που μπορούν να απειλήσουν πραγματικά το Ισραήλ είναι η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και οι ένοπλες πολιτοφυλακές που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ο κύριος παίκτης στη διαδικασία διαμεσολάβησης είναι το Κατάρ. Με άλλα λόγια, οι μόνοι παίκτες που κερδίζουν σε νομιμοποίηση και ισχύ είναι σύμμαχοι του Ιράν, το οποίο είναι η μόνη από τις τρεις περιφερειακές δυνάμεις με την οποία οι ΗΠΑ δεν έχουν καμία σχέση επιρροής ή συμμαχίας.

Εντωμεταξύ, οι ΗΠΑ υποσκάπτουν τη σχέση τους με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ο Τραμπ συγκεκριμένα έδειξε στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ ότι δεν μπορούν πλέον να θεωρούν τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο τους, και αυτό είναι ένα άμεσο αποτέλεσμα της δυσλειτουργίας της δημοκρατίας καθώς το παγκόσμιο σύστημα καταρρέει. Οι δημοκρατικοί μηχανισμοί εξακολουθούν να παρέχουν έναν σημαντικό μηχανισμό αποσυμπίεσης που μπορεί να καθησυχάζει και να ενσωματώνει τα κινήματα αντίστασης πριν αυτά γίνουν επαναστατικά. Αλλά στις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι εκλογικές νίκες των δεξιών λαϊκιστών έδειξαν ότι στην πραγματικότητα η δημοκρατία είναι επικίνδυνη για την εξουσία επειδή δεν είναι εντελώς προσχηματική. Μέχρι τώρα, οι εκλογικές υποσχέσεις ήταν όλες για τα σκουπίδια γιατί καμία νέα πολιτική διοίκηση δεν έθετε σε κίνδυνο τις υποκείμενες οικονομικές πολιτικές του νεοφιλελευθερισμού. Οι τεχνοκράτες δεν έπρεπε να ανησυχούν: η μηχανή τους θα συνέχιζε να λειτουργεί αδιάλειπτα.

Ακόμη και οι εκλογικές νίκες προοδευτικών κομμάτων στην Ελλάδα, τη Βραζιλία, την Αργεντινή και αλλού έδιναν στους καπιταλιστές να καταλάβουν ότι δεν έχουν κανένα λόγο να ανησυχούν. Και τα δημοκρατικά κράτη αποδείχθηκαν ικανά να διαλύσουν πραγματικά φασιστικά κινήματα όπως η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα, πριν αυτά αποδειχθούν πραγματική απειλή. Αλλά οι δεξιοί λευκοί λαϊκιστές όπως ο Τραμπ, ο Μπολσονάρο, ο Όρμπαν και ο Τζόνσον, όχι μόνο διέβρωσαν τη λειτουργικότητα της δημοκρατικής διακυβέρνησης, αλλά απείλησαν και τη σταθερότητα του τεχνοκρατικού status quo, τρομάζοντας τους επενδυτές που ζούσαν μέχρι τότε σε έναν παράδεισο φτιαγμένο μόνο για αυτούς, και έκαναν κομμάτια την υποτιθέμενη ανθεκτικότητα βασικών πολιτικών σχηματισμών όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση ή η συμμαχία ΗΠΑ-Ευρώπης.

Η Ευρώπη— έχοντας αποτελέσει για καιρό τον πολύτιμο φορέα πολιτιστικής και πολιτικής νομιμοποίησης, δεδομένης της λευκής υπεροχής στην καρδιά του παγκόσμιου συστήματος— έχει για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν έναν αιώνα αναγκαστεί να διαχωρίσει τα συμφέροντά της, και αυτό φαίνεται ήδη σε μια εμφανώς διαφορετική προσέγγιση προς την Κίνα. Στις ΗΠΑ, η πολιτική ελίτ ήδη θεωρεί την Κίνα ισότιμο αντίπαλο για ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο, ενώ στην Ευρώπη η Κίνα θεωρείται ως ένας εν μέρη αξιόπιστος στρατηγικός εταίρος. Αν δεν αλλάξει κάτι γρήγορα, οι ΗΠΑ θα υποβαθμιστούν στην ίδια κατάσταση.

Και χωρίς αξιόπιστη υποστήριξη από τις ΗΠΑ, η ΕΕ θα πρέπει να ετοιμαστεί για πόλεμο, για να μπορέσει να αποτρέψει τη Ρωσία από περαιτέρω εισβολές. Για να βρεθεί μια ισορροπία που η Ρωσία δεν θα ρισκάρει να διαταράξει, αυτό μπορεί να σημαίνει να εγκαταληφθεί η Ουκρανία σε έναν μόνιμο διαμελισμό.

Από την προοπτική της αμερικανικής ισχύος, τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να είναι για καλό. Για να έχουν την οποιαδήποτε πιθανότητα να ανανεώσουν το παγκόσμιο σύστημα που δημιούργησαν, οι ΗΠΑ θα πρέπει να κάνουν φιλόδοξες κινήσεις για να εξιλεώσουν την κακή τους φήμη:

• να υποστηρίξουν την δημιουργία Παλαιστινιακού Κράτους και να διακόψουν επίσημα την υποστήριξη της τρέχουσας κυρίαρχης τάξης του Ισραήλ καταστρέφοντας με αυτόν τον τρόπο την ισραηλινή οικονομία
• να εξομαλύνουν τις σχέσεις με την Κίνα και το Ιράν, εξασφαλίζοντας όμως ευνοϊκές επενδυτικές και εμπορικές συμφωνίες με τα κατ’όνομα δημοκρατικά καθεστώτα όπως της Ινδίας, της Ταϊβάν και της Νότιας Κορέας
• να κάνουν μια πειστική, ουσιαστική πρόταση για αναδιάταξη των διεθνών επενδύσεων που να διαφέρει από τη μισθοφορική νομισματική πολιτική του ΔΝΤ, διασφαλίζοντας περισσότερη αυτονομία για τη “βιώσιμη ανάπτυξη”, που θα καθοδηγείται από τις τοπικές κυρίαρχες τάξεις των πρώην αποικιοκρατούμενων χωρών, κλπ.
• να παρουσιάσουν ένα πειστικό σχέδιο για μια παγκόσμια μετάβαση στη πράσινη ενέργεια που θα επιταχύνει το τρέχον κύμα κερδοφόρων επενδύσεων, εξόρυξης και παραγωγής, ενώ επίσης θα περιλαμβάνει ένα στοιχείο “παγκόσμιας δικαιοσύνης”που θα παρέχει ουσιαστικούς πόρους σε φτωχές χώρες για να συμμετάσχουν στη μετάβαση και να βελτιώσουν την οικονομική τους θέση

Και εσωτερικά:

• να υιοθετήσουν την κατάργηση των φυλακών για δεύτερη φορά (η πρώτη φορά ήταν το 1865^[1]) με την αποποινικοποίηση των ναρκωτικών, την κατάργηση της ποινής της κάθειρξης για όλους τους μη βίαιους παραβάτες και την επέκταση της χρήσης άοπλων περιπολικών γειτονιάς
• να θεσπίσει υγειονομική περίθαλψη για όλους

Η πιθανότητα να συμβούν αυτά φαίνεται ωστόσο ελάχιστη, δεδομένου του πόσο μικρή είναι η επίγνωση που έχει η σημερινή άρχουσα τάξη για όλους τους τρόπους με τους οποίους υπονομεύει η ίδια την εξουσία της.

Μοιάζουν να πιστεύουν ακόμα ότι η προβολή δύναμης είναι ο τρόπος για να παραμείνουν στην εξουσία. Αλλά κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι ΗΠΑ έχουν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο. Δεν χρειάζεται. Το μόνο που χρειάζεται να δείξουν οι αντίπαλοι είναι ότι ο στρατός των ΗΠΑ αδυνατεί να φέρει εις πέρας αυτά που επιθυμεί η άρχουσα τάξη. Αυτό αποδείχθηκε τόσο στο Αφγανιστάν όσο και στο αδιέξοδο του Ιράκ. Και τώρα οι ΗΠΑ κόβουν βόλτες πάνω κάτω στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο εκτοξεύοντας πυραύλους στην Υεμένη, τη Συρία και το Ιράκ, φουσκώνοντας το στήθος τους και δείχνοντας ότι αν με χτυπήσεις με ένα άχυρο θα σε χτυπήσω με ένα σφυρί, αλλά αυτό που πραγματικά δείχνουν είναι η αναποτελεσματικότητά τους, η προθυμία τους να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση της περιοχής από καθαρή αλαζονεία, και η μόνιμη περιφρόνησή τους για τα κυριαρχικά δικαιώματα οποιασδήποτε άλλης χώρας, ακόμα και των συμμάχων τους.

Αυτό βλάπτει σοβαρά την πίστη στις ΗΠΑ ως τον εν δυνάμει παγκόσμιο ηγέτη, γιατί μία από τις βασικές αλλαγές από το βρετανικό παγκόσμιο σύστημα στο αμερικανικό ήταν η αποαποικιοποίηση, καθώς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ προβλήθηκαν ως εγγυητές της ελευθερίας απέναντι τόσο σε δικτατορίες όσο και σε επιθετικά κράτη.

Η αμερικανική ισχύς ακυρώνεται από την πραγματικότητα. Για δύο χρόνια, η Ουκρανία πολεμά επί ίσοις όροις τη Ρωσία, τη δεύτερη ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο, καταστρέφοντας ρωσικά τανκς εκατομμυρίων δολαρίων με drones αξίας μερικών χιλιάδων δολαρίων. Οι Χούθι τώρα χρησιμοποιούν drones απειλώντας τη ναυσιπλοΐα σε μία από τις πιο σημαντικές εμπορικές υδάτινες οδούς της παγκόσμιας οικονομίας. Η αποτελεσματικότητα των αμερικανικών συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι απλώς μέτρια. Εν τω μεταξύ, οι αμερικανικές πυραυλικές επιθέσεις από βάσεις, πλοία και αεροπλάνα σε όλη την περιοχή είναι κάτι παρά πάνω από αναποτελεσματικές, επειδή ενισχύουν τους αντιπάλους και αναγκάζουν τις μη συμμαχικές χώρες να επανατοποθετήσουν τους εαυτούς τους σε απόσταση ασφαλείας από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Αντί να προβάλλουν ισχύ, οι ΗΠΑ χρειάζονται να προβάλλουν νοημοσύνη, δημιουργώντας λύσεις για τις πολλές κρίσεις που πλήττουν το παγκόσμιο σύστημα. Η σημερινή αμερικανική κυρίαρχη τάξη δεν βλέπει τα πραγματικά προβλήματα και δεν προτείνει καμία πραγματική λύση. Η πιθανότητα αλλαγής φρουράς που θα ωθήσει τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές ελίτ σε μια πιο έξυπνη στάση είναι εξαιρετικά χαμηλή, κοιτώντας τον εκλογικό χάρτη.

Από τους Τραμπικούς, που ρίχνουν λάδι στη φωτιά στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, μέχρι τους Μπάιντεν, που δοκιμάζουν τις ίδιες παλιές τεχνικές ελπίζοντας σε διαφορετικά αποτελέσματα, το πολιτικό κατεστημένο βρίσκεται σε πόλεμο με τον εαυτό του. Πολιτικοί, τεχνοκράτες και επενδυτές εκλαμβάνουν προτάσεις που είναι πραγματικά αναγκαίες για να σωθεί το τρέχον παγκόσμιο σύστημα σαν ένα παράξενο μείγμα προδοσίας, προοδευτικών ανοησιών και σοσιαλιστικής επανάστασης.

Ο δρόμος των BRICS

Σε αυτό το σημείο φαίνεται απίθανο ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διασώσουν το σχέδιό τους για παγκόσμια κυριαρχία, αλλά μέχρι να εμφανιστεί ένας αποτελεσματικός νέος ηγέτης με μια πειστική νέα αρχιτεκτονική, αυτό σημαίνει ότι το τρέχον σύστημα θα συνεχίσει να υφίσταται, παρακμάζοντας όλο και περισσότερο με συγκρούσεις, πολέμους και ακόμη και νεοφασιστικά καθεστώτα σε ορισμένες περιοχές, μέχρι να συμβεί μια αποφασιστική αλλαγή προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Στο δοκίμιο «Αναρχία στα Παγκόσμια Συστήματα», ο Alex Gorrion υποστηρίζει ότι ο επόμενος παγκόσμιος αρχιτέκτονας θα είναι πιθανώς η Κίνα ή ενδεχομένως η Ινδία.

Πριν εξετάσουμε αυτές τις πιθανότητες, ας ρίξουμε μια ματιά σε ένα χαρακτηριστικό του θεωρητικού πλαισίου που χρησιμοποιούμε, το παγκόσμιο σύστημα. Ο πιο σχετικός θεωρητικός είναι ο Τζιοβάνι Αρίγκι, ο οποίος συνδύαζε μια κατά κύριο λόγο υλιστική ανάλυση των παγκόσμιων οικονομικών ροών με μια κατά κύριο λόγο αναρχική ανάλυση της εξουσίας και του κοινωνικού σχεδιασμού υπό το σύγχρονο κράτος. Φυσικά δεν αποδίδει τα εύσημα στους αναρχικούς, αλλά είναι ακαδημαϊκός, οπότε αυτό είναι αναμενόμενο.

Στην πρώτη έκδοση του βιβλίου του ” Τα μονοπάτια του Κεφαλαίου”, που δημοσιεύθηκε το 1994, ο Αρίγκι κάνει αυτό το τολμηρό βήμα: μια πρόβλεψη. Και το παίρνει εντελώς λάθος, λέγοντας ότι η Ιαπωνία θα είναι ο αρχιτέκτονας και ηγέτης του επόμενου παγκόσμιου συστήματος. Σε μια μεταγενέστερη έκδοση του βιβλίου ωστόσο, κάνει το σωστό και αναγνωρίζει ότι έκανε λάθος και ότι πιθανότατα η ηγέτιδα δύναμη του μέλλοντος θα είναι η Κίνα. Ωστόσο, δεν προσφέρει μια πειστική ανάλυση για το ποιο ελάττωμα της θεωρίας τον οδήγησε να κάνει αρχικά αυτό το λάθος.

Στο κείμενο «Αναρχία στα Παγκόσμια Συστήματα» υποστηρίζεται ότι το λάθος του Αρίγκι προκύπτει από την προτίμηση του προς την υλιστική πλευρά του δικού του θεωρητικού εργαλείου, έναντι της αναρχικής οπτικής. Η συσσώρευση κεφαλαίου δεν είναι η κινητήρια δύναμη του παγκόσμιου συστήματος. Είναι ένα αναγκαίο καύσιμο, αλλά η συσσώρευση κεφαλαίου δεν συμβαίνει χωρίς την αρχιτεκτονική και τον στρατηγικό σχεδιασμό των κρατών. Μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο προφανές θα έπρεπε να είναι αυτό, αν αφήσουμε τους εαυτούς μας να δουν εκ των υστέρων το πόσο γελοία ήταν η πρόβλεψη ότι η Ιαπωνία θα ήταν η νούμερο ένα παγκόσμια δύναμη. Αυτή η πρόβλεψη βασιζόταν σε στατιστικά στοιχεία για την οικονομική ανάπτυξη της Ιαπωνίας, αφήνοντας έξω τον μη ποσοτικοποιήσιμο παράγοντα: τον στρατηγικό σχεδιασμό και τις διαμάχες εξουσίας των κρατών.

Η Ιαπωνία δεν θα μπορούσε να είναι ο επόμενος παγκόσμιος αρχιτέκτονας, διότι δεν είχε κερδίσει ποτέ έναν πόλεμο ενάντια στον παλιό ηγέτη, τις ΗΠΑ, και έτσι δεν είχε αποκτήσει κάποιο χώρο αυτονομίας μέσα στον οποίο θα μπορούσε να αρχίσει να κατασκευάζει έναν νέο σχεδιασμό. Μόλις η Ιαπωνία αμφισβήτησε τις ΗΠΑ— σε καθαρά οικονομικό επίπεδο— στη δεκαετία του ’80, οι Αμερικανοί σχεδιαστές απλώς έκοψαν την παροχή χρήματος. Μετά τον Πόλεμο της Κορέας όμως, η Κίνα είχε αυτή τη στρατιωτική νίκη έναντι των ΗΠΑ, και άρα έναν χώρο περιφερειακής αυτονομίας.

Θα μπορούσε λοιπόν η Κίνα να είναι ο αρχιτέκτονας του επόμενου παγκόσμιου συστήματος, και πώς θα μπορούσε αυτό να μοιάζει;

Για αρχή, η Κίνα δεν φαίνεται να έχει τη στρατιωτική δύναμη που απολάμβαναν οι προηγούμενοι αρχιτέκτονες του παγκόσμιου συστήματος. Τον 18ο και 19ο αιώνα, οι Βρετανοί είχαν τον πιο ισχυρό στόλο του κόσμου, πράγμα που τους έδινε παγκόσμια στρατιωτική εμβέλεια. Στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου οι ΗΠΑ είχαν τον πιο αποτελεσματικό στρατό, τον μεγαλύτερο στόλο αεροπλανοφόρων, πυρηνικές βόμβες, βομβαρδιστικά μεγάλων αποστάσεων, και στρατιωτικές βάσεις με διαδρόμους προσγείωσης αρκετά μεγάλους για αυτά τα βομβαρδιστικά, σε όλο τον κόσμο.

Σήμερα, η Κίνα κατέχει προηγμένη τεχνολογία, αλλά μόλις πρόσφατα απέκτησε έναν στόλο ανοιχτής θάλασσας και πολύ πιο πρόσφατα επεκτάθηκε σε διαπλανητικό επίπεδο, στήνοντας τις πρώτες στρατιωτικές βάσεις στην ανατολική Αφρική. Ωστόσο, αυτή η διάκριση μπορεί να μην είναι τόσο σημαντική όσο ήταν στο παρελθόν.

Δεν υπάρχει κράτος που η κινεζική κυβέρνηση θα πρέπει να ανατρέψει ή να κατακτήσει για να πάρει τη θέση του ως παγκόσμιος αρχιτέκτονας (η Ταϊβάν μοιάζει να είναι αυτό το κράτος, αν και για λόγους πολύ πιο σχετικούς με την ιδεολογία της Κινεζικής άρχουσας τάξης παρά με την θέση της Κίνας στην παγκόσμια σκηνή· η Ταϊβάν, στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να γίνει το Ισραήλ της Κίνας). Στο τρέχον σύστημα, ο ανοιχτός πόλεμος έχει δείξει φθίνουσες αποδόσεις. Καμία μεγάλη δύναμη δεν έχει συγκρουστεί ανοιχτά από το 1945 και όλες οι μεγάλες επεμβάσεις των δύο παγκόσμιων δυνάμεων (Βιετνάμ για τις ΗΠΑ και τους Σοβιετικούς, Αφγανιστάν για τους Σοβιετικούς, Αφγανιστάν και Ιράκ για τις ΗΠΑ) τους κόστισαν τελικά περισσότερα από όσα κέρδισαν.

Η μόνη στρατιωτική ικανότητα που πιθανώς θα χρειαζόταν η Κίνα για να αναλάβει τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη είναι η επιχειρησιακή ικανότητα για αποτροπή και σταθεροποίηση. Αποτροπή σημαίνει απλώς ότι η Κίνα θα αποτελεί στρατιωτική απειλή αρκετά ισχυρή ώστε κανένα άλλο κράτος να μην τολμά να της επιτεθεί ανοιχτά σε αυτήν ή στα μικρότερα κράτη που η ίδια θεωρεί ως την κύρια ζώνη επιρροής της. Οι επιχειρήσεις σταθεροποίησης θα απαιτούσαν από την Κίνα να προβάλει τη δύναμη της διεθνώς για να προστατεύσει τη ροή του εμπορίου και τις μεγάλες επενδύσεις. Οι βάσεις της στην Ανατολική Αφρική είναι καλά τοποθετημένες για να βοηθήσουν στην αστυνόμευση των διαδρομών προς την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ μέσω των οποίων ρέει μεγάλο μέρος του εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

Ωστόσο, αν προχωρήσουμε αυτή την ανάλυση περαιτέρω, θα ήταν λάθος να υποθέσουμε ότι απαιτείται ένα μόνο κράτος να είναι η μοναδική στρατιωτική και οικονομική υπερδύναμη για να ξεκινήσει ένα νέο παγκόσμιο σύστημα. Από τη Βεστφαλιανή κυριαρχία^[2] μέχρι τα Ηνωμένα Έθνη, όλα τα προηγούμενα παγκόσμια συστήματα βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στη συνεργασία (μεταξύ των εθνών-κρατών) και αν όχι στη συναίνεση, τότε τουλάχιστον στη συγκατάθεση.

Αυτό μπορούμε να το δούμε πιο καθαρά με τις χώρες του συνασπισμού BRICS, ένα σχήμα που προδιαγράφει καλύτερα ένα πιθανό νέο παγκόσμιο σύστημα. Οι BRICS, μαζί με την Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα και άλλους συνδεδεμένους θεσμούς, αποτελούν έναν αντίβαρο στο G7 και το ΔΝΤ. Πρόκειται για τις υπερδυνάμεις του λεγόμενου αναπτυσσόμενου κόσμου: Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα όταν ξεκίνησε το 2009, με τη Νότια Αφρική να προστίθεται έναν χρόνο αργότερα. Στην αρχή αυτού του έτους εντάχθηκαν η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Σαφώς, οι BRICS επιτυγχάνουν σημαντική ανάπτυξη με τις αρχικές πέντε χώρες να αποτελούν το 45% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 33% του παγκόσμιου ΑΕΠ (ή 27% αν δεν προσαρμοστεί σύμφωνα με την αγοραστική δύναμη). Αυτά σε σύγκριση με το ΝΑΤΟ (το οποίο είναι στρατιωτική συμμαχία και όχι οικονομική όπως οι BRICS), με 31 μέλη που αντιπροσωπεύουν το 55% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών, το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού και πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Εντωμεταξύ, η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα με έδρα τη Σαγκάη, έχει συνολικά κεφάλαια 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με 34 δισεκατομμύρια δολάρια σε εγκεκριμένα δάνεια ετησίως. Αυτό είναι πολύ λιγότερο από τα 932 δισεκατομμύρια δολάρια που αποτελούν τους συνολικούς πόρους του ΔΝΤ, αλλά δεν είναι και αμελητέο ποσό.

Τόσο ο ΟΗΕ όσο και το ΔΝΤ ιδρύθηκαν στις ΗΠΑ (με την πρώτη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να συγκαλείται στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον στενότερο σύμμαχο των ΗΠΑ). Ο κύριος αντίπαλος των ΗΠΑ, η ΕΣΣΔ, συμπεριλήφθηκε στον ΟΗΕ μιας και ο σκοπός του ήταν να αποτελεί ένα παγκόσμιο οργανισμό που να περιλαμβάνει όλα τα σύγχρονα κράτη, αλλά οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τον ΟΗΕ συστηματικά για να περιορίσουν τους αντιπάλους τους, ή τον αποδυνάμωσαν όταν δεν μπορούσαν να επιβληθούν. Και αρχικά η ΕΣΣΔ δεν συμπεριλήφθηκε στο ΔΝΤ και σε παρόμοιους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, αν και με την πάροδο του χρόνου προσκλήθηκε και ενσωματώθηκε. Με άλλα λόγια, το σύστημα των ΗΠΑ υποστήριζε ότι είναι παγκόσμιο αλλά το έκανε με τρόπους που ωφελούσαν διακριτικά τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.

Οι BRICS, από την άλλη πλευρά, ακολουθούν μια διαφορετική στρατηγική. Η συμμαχία δίνει στον εαυτό της τη δυνατότητα να είναι αντιηγεμονική, χωρίς να προσποιείται ότι είναι παγκόσμια. Είναι πολύ ξεκάθαρα ένα αντίβαρο στους κυρίαρχους οικονομικούς θεσμούς και συμμαχίες (το G7 και το ΔΝΤ). Και όμως, προσφέρεται για πιο ουσιαστική συνεργασία. Ειδικά κατά την ίδρυσή της το 2009, η Κίνα αποτελούσε την οικονομική δύναμη της συμμαχίας. Η Κίνα έχει συνεχιζόμενες πολιτικές και οικονομικές αντιπαλότητες καθώς και συνοριακές διαφορές, τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ινδία. Και όμως, και οι δύο αυτές χώρες προσκλήθηκαν να αποτελέσουν την αρχική βάση και η ιδρυτική σύνοδος κορυφής πραγματοποιήθηκε όχι στην Κίνα αλλά στη Ρωσία (αν και όχι χωρίς σημασία, στο Γεκατερίνμπουργκ, που βρίσκεται στην Ασία).

Δεν υπάρχει τίποτα επαναστατικό στο σύστημα που σχεδιάζει η Κίνα. Είναι απολύτως μια συνέχεια του παγκόσμιου συστήματος του καπιταλισμού, που κυβερνά τον κόσμο με όλο και πιο σφιχτό έλεγχο από τον 16ο αιώνα. Ωστόσο, επιδεικνύει ορισμένες διαφορετικές οργανωτικές αρχές.

Στο σύστημα υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, μπορούμε να εντοπίσουμε τις εξής αρχές.

Αποαποικιοποίηση των Εθνών: οι ΗΠΑ διαφοροποιήθηκαν από τη Μεγάλη Βρετανία, την μεγαλύτερη αποικιοκράτική δύναμη στην παγκόσμια ιστορία, υποστηρίζοντας την “αποαποικιοποίηση”… μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Κάθε έθνος-κράτος θα πρέπει να έχει μια κυβέρνηση κατά τα δυτικά πρότυπα, αλλά οι αποικισμένοι πληθυσμοί δεν επιτρέπεται να αυτοκαθοριστούν. Τα σύνορα συνήθως σχεδιάστηκαν από τους πρώην αποικιοκράτες και η ανεξαρτησία θα δινόταν μόνο όταν οι πρώην αποικιοκράτες και οι ΗΠΑ αποφάσιζαν ότι μια νέα (τοπική) άρχουσα τάξη ήταν έτοιμη να αναλάβει την εξουσία. Έτσι, οι περισσότερες καταπιεστικές δυναμικές εξουσίας της αποικιακής εποχής επιβίωσαν μετέπειτα στην εποχή της αποαποικιοποίησης.

Νεοφιλελευθερισμός: η Διεθνής Νομισματική Τράπεζα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου ώθησαν τις παγκόσμιες οικονομίες μακριά από τον προστατευτισμό και προς την απελευθέρωση της νομισματικής πολιτικής έτσι ώστε, θεωρητικά, οι καπιταλιστές οπουδήποτε στον κόσμο να μπορούν να επενδύσουν οπουδήποτε το επιθυμούν. Η έννοια της «ελεύθερης αγοράς» ήταν καθαρή μυθολογία, καθώς οι μεγάλες επενδύσεις σε φτωχότερες χώρες τείνουν να έχουν μονοπωλιακά χαρακτηριστικά και οι ισχυρές χώρες μπορούσαν να καταστρέψουν τα νομίσματα των λιγότερο ισχυρών χωρών. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε πρώην αποικισμένες χώρες τείνουν να επιτυγχάνουν κέρδη με καθαρά κερδοσκοπικό, χρηματοοικονομικό τρόπο ή/και ενισχύοντας οικονομίες εξαγωγών/εξορύξεων/φυτειών.

Δημοκρατία και Ανθρώπινα Δικαιώματα: οι ΗΠΑ προώθησαν την καθολική δημοκρατία με εγγυήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, από όλες τις οργανωτικές αρχές αυτές αποδείχθηκαν οι πιο ατελείς. Οι επενδυτές συχνά διαπίστωναν ότι ήταν πιο βολικό να συνεργάζονται με δικτατορίες, ειδικά όταν ο στόχος τους ήταν το γρήγορο κέρδος ή η κατασκευή εξαιρετικά καταστροφικών μεγάλων έργων. Και οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Βελγική πολιτική ελίτ ήταν πολύ ζηλότυπες με την εξουσία τους για να επιτρέψουν ελεύθερες εκλογές, όταν αυτό σήμαινε ότι μια τοπική κυβέρνηση θα κέρδιζε σε δύναμη και θα την έκανε την χώρα λιγότερο υπάκουη, ή όταν η νέα κυβέρνηση δεν ευνοούσε τους ενδεδειγμένους επενδυτές. Ως εκ τούτου, αυτά τα κράτη του ΝΑΤΟ ιδίως, εμπλέκονταν σε πραξικοπήματα και υποστήριζαν δικτατορίες σε όλο τον κόσμο, στην «πίσω αυλή της Αμερικής» ή στις πρώην αποικίες σε όλη την Αφρική και την Ασία, αντίστοιχα. Όσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αποδείχθηκε ότι ήταν μια έννοια σε μεγάλο βαθμό χωρίς περιεχόμενο στις ιεραρχικές κοινωνίες που παράγουν τεράστιες ανισότητες.

Θα χρειαζόμασταν εδώ μια καλύτερη ανάλυση, αλλά πιστεύω ότι οι οργανωτικές αρχές που προωθεί η Κίνα μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Κρατική Κυριαρχία: αν και η Κίνα ασκεί σε μεγάλο βαθμό πολιτικές εθνοκάθαρσης και θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως κράτος εποικισμού σε τουλάχιστον τα μισά από τα εδάφη που την απαρτίζουν, και ο ίδιος ο Σι θα μπορούσε να περιγραφεί ακριβέστερα ως ένας βαθιά εθνικιστής σοσιαλιστής, η Κίνα δεν δίνει έμφαση στο έθνος-κράτος ως οργανωτική αρχή σε παγκόσμιο επίπεδο. Πολύ πιο σημαντική αρχή αποτελεί η κρατική κυριαρχία: εντός των συνόρων του, το κάθε κράτος έχει τη νομιμοποίηση να κάνει ό,τι θέλει. Μπορεί να επιβάλει εθνική ομοιογένεια, μπορεί να καταργήσει τις ιδέες περί έθνους εντελώς. Το τι κάνει είναι δική του δουλειά και κανενός άλλου. Υποθετικά, διαφωνίες γύρω από τα υπάρχοντα σύνορα μεταξύ κυρίαρχων κρατών θα πρέπει να επιλύονται μέσω διμερούς διπλωματίας. Επίσης υποθετικά, καθώς θα αυξάνεται η στρατιωτική ισχύς, η Κινεζική άρχουσα τάξη θα υποστηρίζει πραξικοπήματα και αλλαγές καθεστώτος σε ασθενέστερες χώρες σε όλη την Ασία, την Ωκεανία, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, αλλά θα χρειάζεται να βρίσκει έναν αποτελεσματικό τρόπο διακυβέρνησης ή δικαιολόγησης αυτών των έκτακτων ενεργειών.

Επενδύσεις σε υποδομές: η Κίνα θα συνεχίσει να υποστηρίζει το παγκόσμιο ελεύθερο εμπόριο, ισορροπώντας ως συνήθως μεταξύ της παροχής στρατηγικής υποστήριξης σε σημαντικές εγχώριες εταιρείες και της διασφάλισης της δυνατότητας για τις κυβερνήσεις να προσελκύουν επενδύσεις από οπουδήποτε στον κόσμο, το δικαίωμα των επενδυτών να επενδύουν οπουδήποτε στον κόσμο. Αλλά σε αντίθεση με την έμφαση στο καθαρό κέρδος, όπως στο αμερικανικό σύστημα, μπορεί να υπάρξει μια πραγματική στροφή προς την προώθηση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, που επιτυγχάνεται αρχικά μέσω μεγάλων έργων «βελτίωσης» των υποδομών στις μετα-αποικιακές χώρες. Με άλλα λόγια, η Κίνα -και η Ινδία και η Βραζιλία- πιθανότατα θα επιδιώξουν να επιτύχουν μια επέκταση της πραγματικής παραγωγής, όχι μόνο της εγχώριας αλλά σε όλο τον κόσμο.

Ποιότητα ζωής: Δεδομένου του τεχνοκρατικού υποβάθρου της, η Κινεζική άρχουσα τάξη είναι πιθανό να προκρίνει την έμφαση στην ποιότητα ζωής έναντι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ποιότητα ζωής, σύμφωνα με τη θρησκεία του καπιταλισμού, είναι κάτι που μπορεί να μετρηθεί ποσοτικά, σε αντίθεση με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και η προώθηση αυτής της αντίληψης της ποιότητας ζωής συνάδει με την αυξημένη επένδυση στην ανάπτυξη των υποδομών, ενώ η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενθαρρύνει παραβιάσεις της κυριαρχίας άλλων κρατών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ένα υπόλειμμα του πατερναλισμού των αποικιοκρατικών, χριστιανικών χωρών που χρειάζονται να βεβαιωθούν ότι οι αποικιοκρατούμενοι λαοί έχουν μάθει να απαγγέλουν τα κατάλληλα δόγματα πριν μπορέσουν να τους εμπιστευθούν την ανεξαρτησία τους. Η ποιότητα ζωής, ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει ένα κοινό σημείο μεταξύ διπλωματών που εργάζονται για μια πολιτική τάξη η οποία βασίζεται στην απόλυτη κρατική κυριαρχία και τεχνοκρατών- επενδυτών που επιδιώκουν την οικονομική ανάπτυξη μέσω επενδύσεων σε υποδομές. Η υπόσχεση για υψηλότερη ποιότητα ζωής μπορεί επίσης να αποτελέσει μια αποτελεσματική στρατηγική για τον κατευνασμό πιθανών απειλητικών λαϊκών κινημάτων.

Τόσο το παράδειγμα όσο και οι πόροι που προσφέρουν οι BRICS αποδεικνύονται ελκυστικά. Μόνο φέτος, το Ιράν ήταν μία από τις πολλές νέες χώρες που εντάχθηκαν στις BRICS, παρά τις προσπάθειες των ΗΠΑ να απομονώσουν την Τεχεράνη.

Πώς θα έμοιαζε το σημείο καμπής, που θα προαναγγέλλει την αρχή ενός νέου παγκόσμιου συστήματος;

Οι BRICS δεν θα ήταν απαραίτητα το όχημα για το νέο παγκόσμιο σύστημα, ειδικά επειδή η συμμαχία σχεδιάστηκε ως ένα οικονομικό και πολιτικό αντίβαρο μέσα στο τρέχον παγκόσμιο σύστημα. Αλλά, παρόμοια με τη σχέση μεταξύ της Κοινωνίας των Εθνών και των Ηνωμένων Εθνών, δίνει μια καλή ένδειξη για το πώς θα έμοιαζε το νέο σύστημα.

Θα μπορούσε εύκολα να ξεκινήσει ως συμμαχία ή κάποιου είδους συνθήκη, μετά από μια παγκόσμια ύφεση και την εξάπλωση ενός ή δύο περιφερειακών πολέμων. Η συνθήκη ή η συμμαχία θα μπορούσε να μίλαγε μια γλώσσα που να αναφέρεται στον σεβασμό των συνόρων και της εσωτερικής κυριαρχίας των κρατών και στη δέσμευση για διαμεσολάβηση αντί του πολέμου. Θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ένα win-win (αντί για το αρνητικό άθροισμα του ανοιχτού πολέμου) εάν ήταν η επέκταση μιας ήδη υπάρχουσας, επιτυχημένης συμμαχίας μεταξύ οικονομικών μεγάλων δυνάμεων. Αυτή η συμμαχία θα έστελνε ανοιχτή πρόσκληση σε όλες τις άλλες χώρες, απαιτώντας μια ανανέωση της δέσμευσης για ελεύθερο εμπόριο, ενώ θα ανακοίνωνε μεγάλες επενδύσεις ως κίνητρο. Αντί για τον επιθετικό δανεισμό του ΔΝΤ, αυτές οι επενδύσεις θα σχεδιάζονταν φαινομενικά για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών σε όλο τον κόσμο και την αύξηση της ποιότητας ζωής.

Οι αρχικοί υπογράφοντες αυτής της συμμαχίας θα πρέπει πιθανώς να περιλαμβάνουν την Κίνα, την Ινδία, τη Βραζιλία, τη Νότια Αφρική, την Ινδονησία, την Αίγυπτο, ίσως την Αργεντινή και τη Σαουδική Αραβία, και— κρίσιμα— την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή τουλάχιστον τη Γερμανία και τη Γαλλία. Όπως σημειώθηκε, η ΕΕ έχει ήδη αρχίσει να απομακρύνεται από τις ΗΠΑ και να διατηρεί ανοιχτές προοπτικές για χτίσιμο καλών σχέσεων με την Κίνα.

Μια σημαντική αλλαγή που θα μπορούσε να γείρει την πλάστιγγα, θα ήταν μια πιθανή χρεωκοπία των ΗΠΑ σε μια μελλοντική ύφεση, ή το να εξακολουθήσουν οι ΗΠΑ τη αχαλίνωτη στρατιωτική επιθετικότητα σε όλο τον κόσμο, χωρίς μια αντίστοιχη δέσμευση προς τους ιστορικούς συμμάχους τους.

Η νέα συμμαχία θα ξεκινούσε αυτοβούλως μεταξύ μιας ομάδας χωρών, αλλά θα επεκτεινόταν παγκοσμίως και θα ξεπερνούσε γρήγορα τον ΟΗΕ και το ΔΝΤ σε νομιμοποίηση, λειτουργικότητα και πόρους.

Ποιες θα ήταν οι πρώτες εντάσεις που θα αντιμετώπιζε ένα τέτοιο παγκόσμιο σύστημα; Δεν τίθεται θέμα πως η Συμφωνία του Παρισιού ή ο ΟΗΕ έχουν οποιαδήποτε πραγματικά θετική επίδραση στην αντιμετώπιση της πλανητικής καταστροφής, αλλά η έμφαση των BRICS στη χρήση «κυρίαρχων πόρων» (ορυκτών καυσίμων) για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και την πληρωμή μιας ενεργειακής μετάβασης αποκλείει άμεσα οποιεσδήποτε πραγματικές εναλλακτικές για τον πλανήτη. Αυτό σημαίνει ότι η επιταχυνόμενη και καταστροφική κλιματική αλλαγή θα είναι το σκηνικό του νέου παγκόσμιου συστήματος. Οι αλλαγές καιρού αποδεικνύονται πιο καταστροφικές για τις χώρες της εύκρατης ζώνης, αλλά αυτές είναι οι ίδιες χώρες που πρέπει να αναλάβουν το βάρος της εγκαινίασης ενός νέου παγκόσμιου συστήματος.

Οι Κινεζικές και Ινδικές επενδύσεις στην Αφρική πιθανότατα θα διατηρήσουν έναν απροκάλυπτα αποικιακό χαρακτήρα (περισσότερο, για παράδειγμα, από τις Βραζιλιάνικες επενδύσεις στη Λατινική Αμερική), εμποδίζοντας το νέο σύστημα να επωφεληθεί από τις αλλαγές βιτρίνας (ΣτΜ: change in branding στο πρωτότυπο) ή να αυξήσει την νομιμοποίηση του.

Οι αγώνες εξουσίας μεταξύ των πιο ισχυρών μελών της συμμαχίας θα μπορούσαν να αποδειχθούν αποσταθεροποιητικοί, ειδικά καθώς η Ινδία (μια δεξιά δημοκρατία) ξεπερνά την Κίνα σε οικονομική ανάπτυξη. Όπως έδειξε το κίνημα αντίστασης στο Χονγκ Κονγκ, η Κίνα, ως απολυταρχία, έχει λιγότερες επιλογές για την ενσωμάτωση της εξέγερσης. Στην ενδεχόμενη αδυναμία να καταστείλει ένα υπονομευτικό κίνημα με χρήση αστυνομικής βίας, η ηγεσία του ΚΚΚ θα μπορούσε να διασπαστεί και το σύστημα θα διαλυόταν.

Επίσης, οι δικτατορικές μορφές διακυβέρνησης σπάνια επιβιώνουν από ισχυρούς ηγέτες. Βέβαια, ο Σι δεν είναι δικτάτορας με τον τρόπο που ήταν ο Χίτλερ και ο Φράνκο. Υπάρχει ένας πολύ ισχυρός κομματικός μηχανισμός πίσω του και έχει εδραιώσει την εξουσία του στο Κόμμα την τελευταία δεκαετία.

Η Ινδία δεν θα διαλυθεί μετά τον Μόντι, αλλά η Ρωσία θα μπορούσε εύκολα να διαλυθεί μετά τον Πούτιν. Με την Κίνα, είναι δύσκολο να πει κανείς, επειδή οι προηγούμενες διοικήσεις του ΚΚΚ δεν είχαν την πολιτική ευστροφία του Σι, την ικανότητά του να κάνει επιθετικούς υπολογισμούς που να επικεντρώνονται στο πώς το κινεζικό κράτος θα μπορούσε να αυξήσει την ισχύ του χωρίς να αποδεχθεί καμία από τις διαθέσιμες επιλογές (π.χ. ούτε Μαοϊσμός, ούτε νέα Πολιτική Ανοικτών Θυρών).

Με άλλα λόγια, ο Σι και οι σύμβουλοί του έχουν τη δυνατότητα να λειτουργούν επινοητικά, ένα χαρακτηριστικό απαραίτητο για το σχεδιασμό ενός νέου παγκόσμιου συστήματος. Αλλά μέρος του συστήματος διακυβέρνησης του Σι έχει απαιτήσει μηδενική ανοχή σε οποιαδήποτε ανυπακοή ή διαφωνία, κάτι που θα δυσκολέψει σημαντικά μια αποτελεσματική διαδοχή όταν ο Σι δεν θα είναι πια παρών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, αν υπάρχει ο χώρος για διάλογο μακριά από τη δημοσιότητα στα ανώτερα και μεσαία επίπεδα του ΚΚΚ, προβάλλοντας δημοσίως συναίνεση και ενότητα; Ή η μέθοδος διακυβέρνησης του Σι δημιουργεί μια κουλτούρα υποτακτικών γραφειοκρατών που δεν μπορούν να αμφισβητήσουν μια κακή ιδέα; Αν ισχύει το δεύτερο, η Κίνα ίσως μπορέσει να βοηθήσει στην εκκίνηση ενός νέου παγκόσμιου συστήματος όσο ο Σι είναι επικεφαλής, αλλά μπορεί να μην παραμείνει το κυρίαρχο μέλος της κεντρικής συμμαχίας του συστήματος.

Μιλώντας για επανάσταση

Ειλικρινά, ο μόνος λόγος που αύξησα την πιθανότητα μιας επιτυχούς παγκόσμιας επανάστασης είναι επειδή τα παγκόσμια συστήματα εξουσίας αντιμετωπίζουν περισσότερες τριβές και γίνονται ανίκανα να προβάλουν τη σταθερότητα. Όχι επειδή γινόμαστε πιο δυνατοί.

Και ο κύριος λόγος που δεν γινόμαστε πιο δυνατοί από μόνοι μας, είναι επειδή έχουμε χάσει τη μνήμη και τη φαντασία μας.

Μέσα στην ένδεια βιωμάτων και την αλλοτρίωση που επιβάλλει ο καπιταλισμός, σπάνια γνωρίζουμε πώς να επιτύχουμε την οποιαδήποτε συνέχεια από τη μια γενιά στην άλλη, οπότε επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη ξανά και ξανά. Και λειτουργώντας υπό την αποικιακή νοοτροπία του ορθολογισμού έχουμε ξεχάσει ότι ο πραγματικός κόσμος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τους κόσμους της φαντασίας. Αφήνουμε τον καπιταλισμό να τα φαντάζεται όλα για εμάς κι έχει ατροφήσει η δική μας φαντασία, έτσι ώστε να μην μπορούμε πλέον να στραφούμε στην επανάσταση ως μια σημαντική, ουσιαστική έννοια- επειδή ελάχιστοι γνωρίζουν πλέον πώς να φανταστούν μια επανάσταση.

Μόλις ξεπεράσουμε τις πρώτες στιγμές της επανάστασης- όπου μπορούμε να στηριχτούμε αποκλειστικά στο πάθος, την αυθόρμητη νοημοσύνη και τις καινοτόμες τακτικές μας-, από εκεί και πέρα, δεν έχουμε φανταστεί ποια βήματα θα κάνουμε στη συνέχεια. Έτσι, δεν κάνουμε καθόλου βήματα. Είτε γινόμαστε παθητικοί, είτε εξαντλούμαστε, είτε προσπαθούμε να επαναλάβουμε τις ίδιες χορευτικές κινήσεις που μας έφεραν σε εκείνο το σημείο. Ή δοκιμάζουμε ένα αντίθετο σύνολο χορευτικών κινήσεων (που συνήθως μας οδηγεί σε πολύ χειρότερο σημείο).

Αυτό είναι κρίμα γιατί έχουμε τη μεγαλύτερη ευχέρεια να χτίσουμε μια επανάσταση σε μια στιγμή όπως αυτή, όταν ένα παγκόσμιο σύστημα καταρρέει, και πριν αναζωογονηθεί ή πριν το επόμενο σύστημα έχει την ευκαιρία να εκκινήσει πλήρως την αντικατάστασή του.

Για να μην σπαταλήσουμε τις ευκαιρίες μας, όμως, πρέπει να θυμηθούμε πολλά πράγματα:

• Η Δημοκρατία είναι ο εχθρός μας. Η υποστήριξη της Δημοκρατίας, μας μετατρέπει μόνο σε καινοτόμους σχεδιαστές για την αναζωογόνηση του αμερικανικού σχεδίου.
• Η Δεξιά και η Αριστερά είναι τα δύο χέρια του Κράτους, εξίσου επικίνδυνα. Η πραγματική γραμμή σύγκρουσης βρίσκεται ανάμεσα στους πάνω και στους κάτω. Ωστόσο, η Δεξιά και η Αριστερά δεν είναι το ίδιο. Οι ακόλουθοι της Αριστεράς είναι κυρίως ειλικρινείς. Πρέπει να είμαστε παρόντες για να βοηθούμε με την συμμετοχή μας να διαδοθούν ουσιαστικές μορφές εξέγερσης, και πρέπει να μπορούμε κάθε φορά να καταδείξουμε στους Αριστερούς ψηφοφόρους την αληθινή φύση των ηγετών τους. Όσον αφορά τη Δεξιά, πρέπει πάντα να επιτιθέμεθα στα ψέματα και τις παρανοϊκές ιδέες της. Το κλειδί είναι να αφήνουμε την πόρτα ανοιχτή για τους ακόλουθους της Δεξιάς ώστε αυτοί να έχουν την ευκαιρία να προδώσουν την εξουσία, αλλά ποτέ να μην ενστερνιζόμαστε τις ανησυχίες τους. Πρέπει να χτίζουμε δύναμη βασισμένη στην εκτεταμένη αλληλεγγύη για να τους δείχνουμε τον δικό μας τρόπο, αλλά θα πρέπει και οι ίδιοι να μπορούν να κάνουν το κατάλληλο βήμα και να εγκαταλείψουν τις κοινωνικές ταυτότητες που βασίζονται στην καταπίεση.
• Ο μαρξισμός πρόδωσε τα ισχυρότερα επαναστατικά κινήματα του 19ου και 20ού αιώνα. Δεν αξίζει άλλες ευκαιρίες. Οι πρωτοπορίες, τα εξουσιαστικά κόμματα και οι ρεφορμισμοί πρόδωσαν τα ισχυρότερα κοινωνικά κινήματα των τελευταίων 100 ετών. Δεν αξίζουν άλλες ευκαιρίες.
• Η κατάργηση των φυλακών συνέβη ήδη στο παρελθόν, αλλά επειδή έμεινε ανολοκλήρωτη, άλλαξε μόνο τον τρόπο λειτουργίας των ιδρυμάτων της καταπίεσης χωρίς να τερματίσει την ίδια την καταπίεση. Η ουσιαστική κατάργηση πρέπει να εντοπίσει τη κοινή ρίζα της εκμετάλλευσης και της λευκής υπεροχής (πολλοί από τους σημερινούς υποστηρικτές της κατάργησης των σχέσεων σύγχρονης δουλείας και εκμετάλλευσης (abolitionists) προετοιμάζουν ήδη το έδαφος για μια δεύτερη μεγάλη ήττα μας- μέσα στη δική τους “νίκη”).
• Η αποαποικιοποίηση συνέβη ήδη. Αλλά επειδή ήταν πολιτική και όχι κοινωνική, η αποικία ουσιαστικά εξαπλώθηκε, εκπαιδεύοντας τους αποικιοποιημένους να ενεργούν όπως οι αποικιοκράτες τους. Για να καταστρέψουμε την αποικιοκρατία, πρέπει να καταστρέψουμε τις ρίζες, τις αρχές και τις μεθόδους της- την προσαρμογή, την υποταγή και την αφομοίωση.
• Μια επανάσταση πρέπει να θεσμίσει την αλληλεγγύη μεταξύ όλων των ανθρώπων, αλλά οι άνθρωποι πρέπει να είναι ειλικρινείς για τις καταβολές και την καταγωγή τους. Οι άνθρωποι που φέρουν μέσα τους μια κουλτούρα μεσαίας τάξης πρέπει να την ξεμάθουν, να την αποκηρύξουν, καθώς αυτή εκδηλώνεται μέσω μιας πολιτικής μορφής προνομίων και ανέσεων: χτίζοντας άτυπη κοινωνική εξουσία, εξομαλύνοντας αντιθέσεις και αποφεύγοντας τη σύγκρουση. Αυτή τη στιγμή, υπάρχει μια σταυροφορία για να καταστραφούν οι πρακτικές της μετασχηματιστικής δικαιοσύνης – και οι δύσκολες εμπειρίες από τις οποίες προέρχονται αυτές οι πρακτικές – υπέρ εκείνων των ειδικών συμπεριφορών (ταυτόχρονα εύθραυστες και κακόβουλες) που ευδοκιμούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
• Η επανάσταση είναι ζήτημα οργάνωσης, αλλά σχεδόν όλοι όσοι το θέτουν με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται ήδη σε μια αντεπαναστατική ιδέα της οργάνωσης.
• Υπάρχει ένας άλλος τρόπος οργάνωσης του εαυτού μας, σχεδιασμού της δράσης και στρατηγικών βημάτων. Και υπήρχε από πάντα.

Προσπαθώ να αναπτύξω αυτά τα επιχειρήματα στα γραπτά μου και θα εστιάσω εκεί στα μελλοντικά μου έργα.

https://petergelderloos.substack.com

Επίλογος

Επιπλέον, κάτι στο οποίο δεν μπορώ να συνεισφέρω και πολύ: οι Μαύροι και οι Ιθαγενείς αναρχικοί χρειάζονται περισσότερο χώρο και υποστήριξη. Για να είναι πραγματικά επιτυχημένη, οποιαδήποτε επαναστατική προσέγγιση πρέπει να είναι πλουραλιστική, να είναι αντι-αποικιακή και να κατανοεί τις ρίζες της καταπίεσης. Η συγκεκριμένη ιστορική γενεαλογία του αναρχισμού που κατάγεται από την Ευρώπη δεν είναι επαρκής, ούτε για εμάς που είμαστε παγιδευμένοι μέσα στη λευκή υπεροχή και σίγουρα ούτε για όλους τους υπόλοιπους.

Για περισσότερα σχετικά με αυτές τις κατευθύνσεις, δείτε:

Klee Benally, “No Spiritual Surrender: Indigenous Anarchy in Defense of the Sacred”

Modibo Kadalie, “Intimate Direct Democracy”

Zoe Samudzi και William C. Anderson, “As Black As Resistance”

William C. Anderson, “The Nation on No Map”

Τέλος, ένα άρθρο που δίνει τροφή για σκέψη και αλληλεγγύη τόσο προς τους Κούρδους όσο και προς τους Παλαιστινίους – δύο λαούς που αντιμετωπίζουν γενοκτονία – και μία πρόσκληση για διεθνισμό από τα κάτω και όχι για διεθνισμό που ευνοεί τον κρατικό παράγοντα:

Ozlem Goner, “Internationalism beyond the Geopolitics of States and Solidarity in ‘Complex’ Situations“

^[1] ΣτΜ: με την κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ

^[2] ΣτΜ: Σε διπλωματικό επίπεδο, η Συνθήκη της Βεστφαλίας λειτούργησε ως εφαλτήριο μιας νέας δυναμικής στην πολιτική σκηνή της κεντρικής Ευρώπης, η μετέπειτα λεγόμενη Βεστφαλιανή κυριαρχία, δυναμική η οποία εστιάζει στη συνύπαρξη κυρίαρχων κρατών. Βάσει αυτού, οι όποιες εσωτερικές υποθέσεις ενός κράτους αφορούν το ίδιο το κράτος και συνεπώς οι παρεμβάσεις από τρίτους αποτελούν σφάλμα. Καθώς η ευρωπαϊκή πολιτική λογική εδραιώθηκε σε όλο τον κόσμο, τα Βεσταφαλιανά αυτά ιδεώδη, ειδικότερα δε η ιδέα του κυρίαρχου κράτους, αποτέλεσαν κεντρικό πυλώνα του διεθνούς δικαίου και της ανερχόμενης τάξης πραγμάτων. Πηγή: Wikipedia

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

The post Αναρχική Επαναστατική Γεωπολιτική 2024- Peter Gelderloos appeared first on Void Network.

Nicolas Richen et Lola
Co-editor : Georgios Vontitsos

1. FEELING AND UNDERSTANDING SOCIO-SPATIAL VIOLENCE

A free, open space, green and conducive to self-management activities. An everyday space that also crystallizes fears, whether they are proven or not. A space to breathe, sometimes to hide and rest. A green lung in a suffocating, ultra-concrete, congested, noisy city. This is often how Athenians describe Pedion tou Areos (Πεδίον του Άρεως), the largest park in the city center, administered by the Attica region. This park we walk through on a daily basis and it is in this context that our reflection* began. In June 2022, the contemporary art exhibition Plasmata arrived in Pedion tou Areos. Once again, its organizer, the Onassis Foundation, occupied and nibbled away at the land, making informal uses and activities increasingly difficult. On the occasion of the summer 2021, it already organized, in the same park, the exhibition You and AI: Through the Algorithmic Lens. Again, in the park, screens several meters high and wide were overwhelming us, soundtracks saturated the soundscape, employees (surely precarious workers) located at each installation ensured a security presence.

We had the feeling that a major change was taking place in the park: a feeling of uneasiness, symbolic violence and dissonance was settling in. This feeling is the starting point of this article. It is a reflection of inherently racist policies, but also of a spatial struggle and thus, inevitably, of an increasingly violent social class war in the center of Athens. We then wanted to understand the mechanisms of power in the park to grasp a more global phenomenon devouring the city: philanthro-capitalism. Little by little, we realized that Pedion tou Areos was in fact one more free and green space to be standardized by the Municipality of Athens, the Region of Attica and a whole series of private actors, as are the hills of Filopappou and Strefi, the square of Exarcheia or the parks of Akadimia Platonos, Kiprou kai Patission or Drakopoulou, to name but a few. We are talking about green spaces here, not in the way that the cultural elite that makes up the Onassis Foundation gives it – a santardized « environment », to be optimized, to be made « attractive ». No, we want to refer rather to the ecology of the classes galériennes [Slang word for a person (or in our case a class) in precariousness, economic poverty, who carries a social stigma but has a muddling through system]. This ongoing process is a struggle between two practices of the world: one informal and self-organized (from below) facing another (from above), institutional and monopolizing the common for private and commercial interests. It is a place struggle as described by M. Lussault, a social and spatial struggle. The more we investigated, the more we discovered the extent of this process of spatial dispossession in Athens and the way in which the local ruling class works in concert with central actors in Greece: those of unbridled philanthro-capitalism – in particular of the Onassis and Stavros Niarchos foundations. Soon, we have seen the emergence of a sprawling and accelerating phenomenon in the city, as evidenced by the multiplication of Onassis Foundation activities in many Athenian neighborhoods. We will discuss the case of the latter foundation in Pedion tou Areos to illustrate a process which, as we shall see, echoes a mode of government known for a long time in Greece under the name of evergetism.

For all that, our article defends the idea that it is possible and desirable to overcome this hold on our common spaces, our lives and our ways of making society. The phenomenon we are going to describe and analyze also meets resistance (physical, collective and memorial) against what deteriorates the park and through the affirmation of what we call the infra-city – by taking inspiration from James C. Scott’s infra-politics. The latter reminds us the notion underground: it is the city that we do not see when we look at it from above, like an architectural model or through a safe and commercial vision. It is the city that we live, when we are in the street, that we understand the codes of the débrouille [muddling through], the magouille [scheming], the survival, the informal and the self-organization.

* Our approach is resolutely critical and lies at the crossroads of social sciences, journalism and political analysis. Our critique is aimed in particular at the institutions in place, the ruling class and not at the workers or artists belonging to the working classes. It is about targeting the state and the capitalist system (in particular its philanthropic inclination) which displace whole sections of populations considered « undesirable » from the central districts of Athens and make public spaces (or formerly common spaces) hostile for these same people. The writing of this article is also motivated by our own radical militant experiences in France and Greece in squats, in self-managed kitchens, in mutual aid networks with exiles or the Yellow Vests movement. Many thanks to our readers.

2. A COUNTER-HISTORY OF THE PARK FROM BELOW

In order to go beyond our own feelings, we have conducted direct observations and informal discussions with people who have been coming to the park regularly for several years, or even several decades for some of them. We will also rely on interviews conducted with 3 people with diverse trajectories. First, with Thodoris, 66 years old, a lifelong resident of Exarcheia. He has been involved for a long time in different struggles of the neighborhood as well as in a committee for the defense of the park Εμείς στο Πεδίον του Άρεως (We in Pedion tou Areos). Then we met Kostas. He grew up far from the park, in the neighborhood of Nea Smyrni, but from the early 2000s he frequented Pedion tou Areos, and then moved to an apartment nearby in 2020. Finally, we met Mega, who arrived in 2019 in Athens as an Iranian Kurdish refugee. He lives in the surrounding area of the park that he discovered through the squatting networks. It was in Pedion tou Areos that he was able to give the first martial arts classes of his club open to all and free.

For Pedion tou Areos as for the other parks of Athens, it is the story of a place for the placeless

Even if these three people are attached to the park in different ways, they all describe it as a green and free space. In this dense and concrete city, having access to space, freshness and a more breathable air is a necessity but also a rarity. That’s why Pedion tou Areos is essential for galley dwellers, beyond their differences of path. It is a space free of constructions. This absence of buildings, Thodoris reminds us of its vital importance when in 1981 and 1999 earthquakes hit Athens: « People took refuge there and even went to sleep there for 2 days. In those moments of distress, the park was a very important place of sociability and mutual aid. » It is also a free space, which leaves room for imagination and popular resourcefulness. For Pedion tou Areos, as for the other parks in Athens, it is the story of a place for the placeless: for people surviving on the streets, for whom free access to water, toilets, and an unsupervised space is rare; for those crammed into unlivable apartments, for whom the park is an extension of home to celebrate a birthday, invite friends for a café, share a game of backgammon, or to be alone. It is also a place for activist collectives who don’t have a space; a place for DIY culture, for unregistered and self-organized concerts and festivals. Or a space for sports classes as Mega tells us: « The park is a huge place that allows us to do a lot of things, it’s very green so there’s always fresh air. It’s a really unique park in the center of Athens; it’s also a safe place for women, families. That’s why we chose this place for our training. » It is through these other eyes that it was possible to understand that this park can be, on the one hand, a space of relaxation and freedom and on the other, a space of fears, of permanent vigilance, of survival, of coping, where one fights even to find sleep.

In the 90s, as Kostas tells us, « It was not a very important park, […] it was more for the locals, it was nice for the people of Exarchia to walk their dogs and go for a bike ride. » The park was then also popular with skateboarders like Billy Gee, who testifies to Inside Story. As a kid, he started going to the park in 1995 with some friends: « We used to hang out by the Athena statue, where a lot of skateboarders used to gather at the time. It was a great feeling, a small universe with many worlds. Russian and Albanian immigrants would gather in front of the statue of Constantinos, while punks would join us in front of the statue of Athina. » For Billy, Pedion tou Areos became a second home until 2008 and the redevelopment works. This attachment to the park is accompanied by a responsibility for its maintenance, while the staff of the Municipality of Athens and the Region of Attica is reduced between the 80s and 2004: « With 60 skateboarders, we spent all our free time there. We loved and suffered (for/in) the park. Every week we would buy bleach and take the hose from the kiosks to clean this space because leaves and berries would accumulate. We would take money out of our pockets to buy cement and « patch » the puddles, glue the bits of marble that were coming off the slabs. From time to time, we would trim the plants around the statue.« 

According to Thodoris, the process of privatization of the park advances slowly since the 90s, period of the works of extension of the sports association Panellinios Gymnastikos sillogos. This association is present in a part of the park since the years 1980. In 1997, its president changes. From now on, it is led by Minos Kyriakou, the founder of the private television group Antenna. Under his presidency, in 1998, the association expands to 1500m² and 3 floors. These works violate the conditions of the public authorities regarding the « non-constructible » status in the park. It seems anecdotal but it is the beginning of a struggle because Thodoris tells us that this year, « a committee of inhabitants was formed to denounce this construction because nobody reacted« . This is also one of the first and many examples Thodoris gives us to talk about diaploki (διαπλοκή). This term refers to an intertwining of the relationships and interests of the ruling classes (media, political, industrial) that organize together to obtain benefits, contracts and services within the legal or non-legal framework.

A decade later, between 2000-2003, Pedion tou Areos is part of the « urban renewal program » elaborated by the Ministry of Environment and Public Works for the 2004 Olympic Games, with the approval of the Prefecture of Athens-Piraeus. Thodoris, tells us that in the early 2000s, « the park was open, there were no fences, it was only delimited by bushes. » The first works included the installation of barriers, the cutting of trees, the division of the park into 4 parts and the reduction of the number of entrances from 16 to 4: « There were demonstrations with not only the inhabitants of the surrounding districts but also of the whole city. It was mostly people from anti-authoritarian and left-wing backgrounds. They had already put up barriers but some of them were knocked down. » Thodoris recalls a « massive » movement, « There were 500 people watching and 500 knocking down the barriers. » If the initial project and the drastic reduction of entries did not see the light of day, the barriers nevertheless ended up imposing themselves and, with them, a control of the opening hours of the park. This change already marks a turning point for the people living in the park, who are now either locked in at night or forced to move to an adjoining street every evening and morning.

In the same vein, between 2008 and 2010 the park is the subject of a renovation plan financed by European funds and Greek public funds to the tune of 10 million euros. The contractor finally went bankrupt and only 70% of the work was completed. For Kostas, this is the beginning of a sanitization of the park: « After the renovation in 2010, it was no longer an open space, but it was not a private space either. So you could say that this process goes back 12 years and slowly makes the park less and less accessible.« 

En 2013, sous le mandat municipal de Georgios Kaminis et de Nikos Dendias, le ministre de la « Protection civile » de l’époque, plusieurs « opérations skoupa » – littéralement opérations « coup de balais », qui se réfèrent à l’expulsion, à l’enfermement et au harcèlement policier des personnes soupçonnées « sans-papiers » – ont eu lieu dans le centre d’Athènes. Thodoris se souvient « qu’ils prônaient une « Athènes propre » et le problème a été déplacé à Pedion tou Areos, parce que là-bas ils n’étaient pas visibles. On parle à peu près de 200-250 personnes toxicos. Elles étaient cachées. Les personnes allaient autant pour acheter que consommer là-bas. Ces personnes n’étaient pas particulièrement dangereuses mais dans les médias, c’est devenu une histoire énorme comme quoi à Pedion tou Areos, « il y aurait des seringues qui vont te tomber dessus ». Les gens ne mettaient plus un pied dans le parc alors que ces personnes en addiction elles occupaient 1/8ème du parc. Donc certaines personnes, peu nombreuses, continuaient à y aller mais d’autres sont parties. »  

In 2013, during the municipal mandate of Georgios Kaminis and Nikos Dendias, the minister of « Civil Protection » at the time, several « skoupa operations » – literally « sweep operations », which refer to the deportation, confinement and police harassment of suspected « undocumented » people – took place in central Athens. Thodoris remembers « that they were advocating a ‘clean Athens’ and the problem was moved to Pedion tou Areos, because there they were not visible. We are talking about 200-250 drug addicts. They were hidden. People went there to buy as well as to consume. These people were not particularly dangerous, but in the media it became a huge story that in Pedion tou Areos, « there would be needles that would fall on you ». People didn’t put a foot in the park, while these people in addiction occupied 1/8th of the park. So some people, not many, were still going but some people left. » 

During the summer of 2015, exiled people arrive in Athens from the Aegean islands. Without emergency housing solutions, public squares like Viktoria and the park of Pedion tou Areos give way to spontaneous encampments. Both Thodoris and Kostas have been involved in the solidarity networks that have developed there. They speak of a « positive » event despite the precariousness of the situation: the awareness and the mobilization of the inhabitants of the neighborhood in the struggle for the exiles. Kostas tells us that « it was no longer a park, it was rather an emergency space. There were camps everywhere. But it was a necessary thing to do. You can’t tell people, ‘okay, here’s the grass, you can’t put your tent up,’ no. Everybody was trying to have a place to themselves, privacy. I don’t think many people criticized that. I told you, Pedion has had a mixed history, so even before that, not many people were using Pedion. » He details, « At first people were skeptical, but we saw that everyone was trying to do something: libraries tried to teach kids, give them toys, there were some doctors, lawyers and a legal team. There was a great response from the community and generally from people in anti-establishment spaces, so to speak. There was a lot of police presence. I remember there were some fascist attacks in the neighborhood. But a lot of people came (to support us) too. » Moreover, Thodoris remembers the mobilization of the supporters of the local club Panathinaikos, when the word got around that fascists were going to attack the people present in the park. The fans organized a kind of « security service » for several days. For Kostas, this awareness and the constitution of new solidarity networks was also because for once these marginalized, invisibilized and constantly sidelined people found themselves in a space located in the center of Athens, so « many local people who were not aware of the situation of the exiles started to get involved. Before, there was denial: ‘Oh, it’s far from us. It’s on the islands’. And then it happened in Athens. I think a lot of people got involved in the right way. […] A lot of people went to the refugees at that time to help them, to give them food, etc. In general, there was solidarity from people in the neighborhood« . A few weeks later, in August 2015, the people (about 300) were evicted from the park and transferred either to the Eleonas camp (built in 2 weeks, initially for 700 people, on the outskirts) or to Viktoria Square for those who did not want to go to Eleonas.

To complete this story from below, it is necessary to remember the importance of the Indie Free Festival, a self-managed and non-market festival organized by the anarchist cultural group Void Network (Keno Diktio). It celebrated its 30th anniversary in 2021 and has been organized in Pedion Areos from 1991, attracting thousands of people every year. Never declared to the authorities, this event aimed to create « Utopian Ephemeral Zones of Autonomy« . In June 2018, it was first banned by Attica Governor Rena Dourou (Syriza), Prosecutor Elias Zagoraiou and the police – it was still held a few months later. No self-organized festival of this magnitude has taken place in the park since the confinements of 2020-2021 and the deployment in the park of philanthro-capitalism with the arrival of Onassis.

Protomayias is a place where people hang out, gather or throw parties, like techno parties and DIY hip-hop festivals.– Kostas

Along with the increased control we were told, self-organized gatherings and parties continue to take place in the park. And in this regard, we have to talk about Protomayias Square (May Day Square), where events of the Greek Communist Party (KKE) historically take place. Located in the middle of the park, next to a military building, Protomayias is central to talk about the informal life in the center of Athens, a life decried by some residents as illustrated by the speech of the page Pedion tou Areos to Parko Mas. As if this space were an extension of a home (non-existent or not always comfortable), retired people bring tables and chairs to play backgammon. Young people from Pakistan play cricket, others participate in a political discussion, an anti-fascist soccer tournament, or a self-managed bazaar. Protomayias Square is also frequented by Do It Yourself (DIY) concert goers like Kostas. He has witnessed the increase in attendance and self-organized activities since the confinements (2020-2021): « Protomayias has become a much more important gathering place than it was in the past. For a long time, it’s been a place where people hang out, congregate, or throw parties, like techno parties and DIY hip-hop festivals. » Due to the repression of squats in universities and the « skoupa operations » that have increased in recent years with the New Democracy government, it is understandable why this square has become an alternative to organize, from below, free and solidarity activities. « During the confinement, it was a place where many people came. Instead of being locked up in their homes, having no place to go, people tried to socialize a little more than what was allowed because they needed it. It was a way of saying, « We’re getting out of our house. Pedion was a place where people could find this peace, this serenity« , concludes Kostas. But the confinements are also synonymous of an increase of police controls (2020-2021) in the park and on the 1st May Square.

Finally, this story seen from the bottom of Pedion tou Areos is the story of all those shattered and salvaged lives of marginalized people (people with disabilities, addictions, immigrants, racialized people, LGBTQIA+, poor people, squatters, bodies considered « abnormal » or « surplus »), especially since it is an urban space without cameras, where it is possible not to be seen. When the authorities did not have a plan for the « valorization of the territory » for the park, these people were moved here, to hide them, to make them invisible to the eyes of tourists, of the rich. Some people find partners with whom to have sexual relations and affection, and others live from this sex work. Still others come to sell or buy drugs. Despite waves of evictions of these « undesirables » in recent years, there is ample evidence that in 2022, young women (often with young children) and men continue to survive in and around the park. The fires of the summer of 2021 reminded us of this. The park was on fire alert, so the authorities « cleared » it and closed it. It was at that moment that an outside look at the park could realize how many young men were living in it, because there were a few dozen of them staying during the day in the window recesses of the surrounding buildings, maybe waiting to be able to return in the evening.

Pedion tou Areos is a strong social space in the sense that the people who use it attribute different functions and memories to it. This counter-history of the park illustrates the fact that if this space has not been maintained by the local authorities for years, Athenians by birth or adoption, and inhabitants of the surrounding neighborhoods in particular, have used it in many ways according to their own needs. These tinkerers of informality and their practices are not to be idealized as they are also marked by relations of domination, but we wish to distinguish them from practices of power from above.

This history from below that we wanted to trace in part allows us to grasp the extent of the changes in the park in only a few years. Pedion tou Areos has become a tool of an urban strategy of control and police harassment of the « undesirables »: to displace and invisibilize them rather than to radically address social inequalities. This is in line with the policy of the mayor of Athens, Bakoyannis, to make the city even more « attractive » to investors (Greek or foreign) and tourists. In this political project, the Region of Attica and the city hall of Athens have found in the Onassis foundation a strong ally. 

3. THE ONASSIS FOUNDATION, A SMOKESCREEN. STORYTELLING AND REALITY

The Onassis Foundation was created in 1974 by a shipping giant, Aristotle Onassis. It was built around his myth: a self-made man who made a fortune in the world and remained devoted to his country. Thus, the foundation would be a tribute to his deceased son as well as a « trickle down » of his fortune to the Greek people. The foundation is in fact divided into two sectors: the Business Foundation and the Public Benefit Foundation, which operates with 40% of the annual profits of the former.

Let’s focus on the first sector. The Onassis Group owns several « limited companies ». According to its official website, the Olympic Shipping and Management S.A. (formerly Olympic Maritime) is the company that, in a way, oversees all the others (Springfield Shipping Co. Panama S.A; Olympic Vision Maritime Inc; Olympic Agencies LTD; Olympic Shipping and Management Singapore S.A PTE. LTD.). This group of companies makes profits in the transport of oil (21 tankers), dry goods (10 bulk carriers) and offers services for ship chartering and accounting. Onassis is therefore first and foremost one of the world’s largest carriers of oil and other derived products. The group is also active in the global transport of gas, for example, through the shares of Olympic LNG investments LTD in the company Gaslog. This company (and its many subsidiaries), although it prefers to put forward in Piraeus (Greece), is mainly attached to Bermuda and the Marshall Islands. It is also within the framework of Gaslog that Onassis and the Livanos Group have partnered with BlackRock’s Global Energy & Power Infrastructure arm.

Beyond the energy sector, the Onassis group has expanded its field of conquest. Already in 2009, A. S. Papadimitriou, the president of the foundation, announced that « one third of the assets are invested in ships, one third in real estate and one third in a financial portfolio« . Indeed, the Onassis Group includes in its ranks the company Ariona Hellas, a company that builds, buys and rents real estate in the Attica region. There is also Asofin Management AG, which specializes in « the management and financing of related companies through the granting of loans, guarantees and the like. The company may acquire, hold, manage, pledge and sell real estate, intangible assets and other rights, as well as carry out all activities considered to be in the interest of the company.« 

As for the Public Benefit Foundation, one cannot understand it without knowing its companies and noticing this two-headed body. In fact, if we take a closer look at the members of the foundation’s board of directors, we can see the intermingling, or diaploki (διαπλοκή) (see opa. cit.), between the foundation that presents itself as « benevolent » and the group’s multinational companies, destroyers of the environment and the lives of workers. In the beginning, Aristotle Onassis composed the foundation’s board of directors with the closest « collaborators » of his shipping company. Today, the Board of Directors is still a fine symbol of the Greek interiors and ruling classes. For example, the chairman of the board since 2005, lawyer Antonis S. Papadimitriou, is the son of the former legal advisor of A. Onassis. Or Panayotis Touliatos, also a member of the Board of Directors, was a former private secretary of Aristotle Onassis, before becoming director of Olympic Maritime S.A. and then of Olympic Shipping and Management S.A. The quick organization chart of the Board of Directors that we have made from the Onassis website shows us that we cannot question this foundation and its activities without talking about the cultural and financial elites that make up one and the same world. We are talking about members who have mostly studied in the United States, in England or in France in fields of training that include law (especially business law), economics, finance, maritime commerce, navy, physics and chemistry, philosophy (including for the benefit of finance and « credit risk management »), scenography or literature. Many of these members are also present on the boards of other foundations, banks, companies and business federations. At the same time, they may be part of the academic world, in Greece or abroad, or even be a consul. Some members even proudly display in their presentations their links with the British and Monaco royalty, or with the religious order.

This foundation, which claims to be dearly attached to the locality, has placed its headquarters in Liechtenstein (Vaduz), its « cultural heart » in New York and a new cultural center, the Ola House in Los Angeles. If we focus on Onassis’ actions in Athens, there is the Onassis Library, where the archives of the poet Cavafis, purchased by the foundation, are located. There is also a heart surgery hospital financed by the foundation, as well as modern Greek teaching positions in various universities, scholarships, Greek schools, education programs for people with autism and disabilities. The foundation thus infiltrates public areas plagued by austerity policies and/or high unemployment. This is the case of the arts in Greece, where Onassis seems to want to be a key player. In 2010, Athens has a new building marked Onassis: ONASSIS STEGI. This huge 18,000 square meter building (the size of a city block) on Syngrou Avenue is used for theater, music, dance and exhibitions. On the roof there is a gourmet restaurant to set the mood. This cultural center, a showcase for Onassis in Athens, claims to challenge « the boundaries between art and science, gender and technology« .  The director of programming for the foundation’s cultural hub is Afroditi Panagiotakou, who married the president of the Onassis foundation a few years later, in 2014. A. Panagiotakou decides on the events organized at Stegi and more broadly in Athens, such as the Plasmata exhibition. Not surprisingly, she traced her higher education path in Greece and then in London.

The foundation also extends its influence into the intangible territory of social sciences. It finances, for example, the Athens Social Atlas project of the National Center for Social Research (EKKE), whose object is the critical social mapping of the city of Athens. From this proximity with the social sciences, it makes of it a base of legitimacy and a proof of « critical » spirit for these events as Plasmata.

4. EXHIBITIONS REGARDING PHILANTHRO-CAPITALISM AND URBAN PRIVATIZATION

After outlining the features of the public foundation and Onassis’ Stegi, we will focus on the foundation’s presence in the park where it finances and organizes so-called « cultural » and « free » events. Since 2018, Pedion tou Areos has become the playground of Onassis. To begin in 2018, Park Fables, the fifth edition of the Fast forward Festival (funded by Onassis), took the Park as its object. Through debates at the Stegi or guided tours, a radio station, a brass band and other activities within the park, the stated goal was conceptual, to say the least: to create « an ephemeral field of fictional links between the real and the imaginary, generating encounters between history and memory, between people, desires and experiences, between different situations and identities shaped in Pedion tou Areos« . Translation: by investing the history of the park’s memories, the foundation set the pace, and at the same time, builds its own place in the city as the new manager of the park. This storytelling of the foundation is based on the will to « activate » a park that represents a « fertile ground ». Already at that time, their ideological aims were taking shape: to become no more and no less than the main actor and « benefactor » of an « equitable and participatory public sphere« . But behind this speach, the action of Onassis transpires the class violence. The poster of the festival illustrates this by using the image of Mavroula, a stray dog companion of Maria, herself homeless for 40 years and whose face is well known in the park. This is a way to transform the daily reality of misery lives into entertaining tales.

Onassis’ first exhibition entirely at Pedion tou Areos dates back to 2021, with You and AI: Through the Algorithmic Lens. This one is supported by the region of Attica and co-financed by the EU program « Europe Creative ». This event marks a further step in the appropriation of the park. For a month, we saw the installation of large HD screens, 3D sculptures located in the vegetation of the park and accompanied by sound clips reproducing the roar of lions or rhinoceros and this at each movement detected. The purpose of this exhibition? Officially, to talk about artificial intelligence through the prism of « control », « democracy » and always « public space ». With You and AI, Onassis defends HIS vision of the park: « But above all, Pedion tou Areos Park constitutes the heart of a new Athens – a multicultural Athens brimming with diverse communities – but also a place where public space is being discovered anew, where young people are being brought together with older citizens, and where the digital encounters the physical, public meets private, and artificial intelligence connects with each of us. » This wonderful world, without antagonisms, where public-private partnerships flourish. Through You and AI speech, the Onassis team seizes on the Queer movement and drag show techniques. It takes up the words of critical social sciences, radical circles and oppressed communities: « How are gender, race, body, disability, class stereotypes intensified through machine decision-making, leading to a standardized, homogeneous and monocultural view of the world?« 

In 2021, the presence of Onassis takes on another dimension in the park and this is always with the support of the Region of Attica. The exhibition Plasmata: Bodies, Dreams and Data (plasmata means creatures) lasts this time almost 2 months and occupies the entire visual space, sound and territory (from the ground to the sky). Euronews headlines about « the largest outdoor digital art exhibition in Europe ». 25 huge screens or structures all over the park. Some project a movie, others stay on all day. The humanoid installation called « Happiness » talks to us and mimes taking drugs. LED screens reproduce the body movements of passers-by, while another represents a large life-size tree with a sound that vibrates the ground for several meters around. From small structures to the mega-structure of 22 meters, « Red Planet ». The latter, together with a set of blue projectors, can be seen for part of the night from the heights of Athens. The foundation also extends into what it calls « parts of the park that are not, for the most part, known to the general public. » The Onassis team goes further and tells us what is and is not the park. The foundation even makes its inhabitants, or rather its « creatures », speak: « Pedion tou Areos remains political, collective, inexhaustible. Its Plasmata [creatures] invite you to discover it. »  The aim of this exhibition is to explore the body « individual or collective, human or non-human, or – ultimately – planetary in a ‘post-technological‘ society through great existential questions like ‘Do you know who you are? Can you dream? Can you breathe?‘ ». But it’s all entertainment: « Plasmata promises to entertain us but also to give us pause for thought in the Athenian summertime.« 

Philanthro-capitalism is the capitalist class forging in people’s minds the possibility of reconciling the act of «taking», exploiting, privatizing and «giving»

These three exhibitions have the pretty face of progressivism and concern for the public good. They almost make us forget that every structure, every employee, every event in Onassis depends (on money and decisions) on an extractivist empire based on the transport of polluting energies. And behind this empire is an elite or even an oligarchy of Greek shipping companies that reproduces itself in a closed circle. We can take the example of the three great families Livanos, Niarchos and Onassis whose respective companies compete on certain markets, and yet, they do more than collaborate since they have all married each other.

So, how to interpret this apparent contradiction between the foundation’s speech and the very DNA of the Onassis company? Between a seemingly critical discourse on dominations and a capitalist family empire? All three exhibitions can be analyzed through the prism of philanthro-capitalism. This term refers to a strategy of governance between the state and the market. This one is not new, but for sociologists Linsey McGoey, Darren Thiel, and Robin West (2018), « what is really new is the fact that the ideas behind philanthro-capitalism have become so influential, when previously much of the public in Europe and North America despised and deemed similar ideas from theories of economic liberalism ridiculous, and saw them as a form of ideological makeup used to reinforce the unjust power of plutocratic elites.« 

Philanthro-capitalism is the capitalist class that forges in people’s minds the possibility of reconciling the act of « taking », exploiting, privatizing and « giving ». Thus, this social class that plunders the greatest number would not be the one that creates social inequalities but rather the one that will fight against this naturalized evil. Capitalism would have in its essence « human kindness » and the care of the other. Reversal of responsibilities, roles and reality. This social class, which thrives on social inequalities, will therefore take on the role of savior for the « public » good. This belief has as a consequence to distort the reading of the reality and especially the identification of the relation of exploitation. It also produces a state of heteronomy, of dependence of most of us on the goodwill of the dominant. Philanthro-capitalism largely echoes what is commonly called evergetism in Greece, in the sense of patronage or « public charity ».

4.1 The figure of evergetism, a political tradition in our times

Behind « evergetes » and « evergetism » there is a long history that reminds us that these mechanisms of power and mode of government do not date back to the « crisis » of 2008 or even to our century, as the article by Anastassios Anastassiadis (2011) on which we rely points out. These terms were conceptualized in the XIXᵉ century in Greece, to speak of both the modern realities of the time and to study those of antiquity (thus encompassing practices that were nevertheless very different according to the times and within a vast Mediterranean environment).

It was around the 19th century that the ancestor of the practices of the Onassis foundation appeared, the figure of the national evergete. This « new » evergetism takes shape in a context of transformation of the Ottoman Empire and takes place in a vast network of developing world trade. During this period in the late eighteenthᵉ century, increasing numbers of Rums (Orthodox Christian populations of the Ottoman Empire) emigrated to enter the business world and, when they made their fortunes, sent gifts back to their home regions. With the independence of Greece in 1821, donations also flowed to Athens as the national capital and « a symbol in the eyes of contemporaries of the renewed link between the ‘reborn’ Greek nation and its illustrious past. » Thereafter, trade intensified and the system of interest-bearing loans developed. The Orthodox Church, a key player in this commercial network but one that condemned thieves and profiteers, then changed its discourse to one of acceptance and even justification of this interest system. By modifying its framework for defining sin, it legitimized the idea that « the accumulation of capital became acceptable, insofar as it was accompanied by redistribution through wills » i.e., donations for hospitals, orphanages, hospices, etc. During the 19th century, according to A. Anastassiadis, the Orthodox Church « even erected it [evergetism] as a model of Christian action and tradition. » This « manifestation of an orthodox ethic of entry into Mediterranean capitalism » also marks the turning point where evergetism becomes a strategic tool for the reproduction of the bourgeois class. The academic, literary, commercial and banking elites, some of whom were part of the Greek diaspora, then seized upon this ethic of « compensation to society ». These charitable practices become, according to Anastassiadis, « technologies of government » because they serve as a mode of maintaining social peace in this context of opening up to world trade, amplification of social inequalities and concentration of profits. Also in the 19th century, evergetism becomes an element of nationalist discourse by serving as « proof » of the historical continuity of a so-called « Greek Nation, » its unity and, by extension, as a cover for the growing wealth inequalities within it: « Politicians, journalists and intellectuals proudly repeated, as if trying to exorcise a fast-approaching specter, that the social question did not exist in Greece: as long as there were national evergetes, there was no class struggle.« 

Subsequently, the 20th century and the beginnings of the welfare state cause the collapse, on the one hand, of the importance of the nation-state in everyday social relations and, on the other, of the national hero figure of the evergetes. However, since the crisis of 2008 we see a resurgence of the figure of the national evertget in Greece and Europe, as we would like to illustrate with the example of the Onassis Foundation.

According to McGoey et al, nowadays, evergetes or « philanthro-capitalists derive part of their power and charisma from strategic ignorance of the close links between the state and the market, understood here as a form of social blindness« . A second force, according to Mc Goey et al, is that the philanthro-capitalist presents himself as « a benevolent figure with a kindly smile whose appeal rests on the power of an ‘ideology of harmony’ that purports to reconcile the act of giving and the act of taking. It is as a seducer, and not as a villain, that [he] presents himself […], with a bouquet of flowers in his hand, to argue that it is possible to do good while making a profit« .

This beautiful face of philanthropy is also a way for these new actors of globalization to absorb the social movements they face in the 90s and up to today. A new reconfiguration of capitalism at this time is thus achieved through its alleged « moralization » and through a strategy of invisibilizing antagonisms (especially class antagonisms). This last aspect allows us to insist also on the territorial but also symbolic dimension of the monopolization of our places and our struggles by philantro-capitalism.

4.2 Territorial conquest, urban capitalism, symbolic dispossession: « The foundation creates a new world « 

Bourgeois vision of culture: washing in process!

Onassis’s cultural programming and discourses are inspired by emancipatory struggles, whether for exiled people, gender minorities, queer communities, etc. FOR, not BY. Autonomous queer, trans, and/or artist collectives or spaces point to this cynicism behind the « progressive showcase » and the violent consequences that come from it:

« The title of the exhibition ‘Plasmata‘ appropriates queer slang, whilst doing nothing to support local and trans artists and our intersecting communities. During the exhibition, local policing has intensified. Middle-class audiences reaching the park can enjoy a queer extravaganza, while people on the ground are under continuous surveillance; and amongst them homeless people, queer people of colour and sex workers. […]Onassis’ ‘Plasmata‘ appropriates and fetishises the park’s subcultural history, including refugees and migrants, gay men engaging in cruising, drug users and homeless people seeking a refuge in a city increasingly hostile to their presence. After this intervention, in the name of queer art, the park will never be the same. » (event organized in Athens by ΛΑΛΑ, Sub Rosa Space and Fac_research, September 2022)

Under the guise of defending gender fluidity and queer movements, this discourse is used to erase another « binarity » that of social classes and political struggles. For the theater collective FYTA, this can be called pink-washing: « With identity politics, if you take away all the political critique that talks about class issues, labor rights, racism, and only keep identity, you keep the glitter and you throw away the living experience of the subjects down the drain. » 

« Harmony, co-existence, multiculturalism, mutual understanding, synergy, collaboration, active citizen », the lexical field of the foundation erases all the conflicts and violence present in the social reality. The last term « active citizen » particularly obscures any dimension of struggle, contestation, domination or power. We speak about active, productive and not militant. Moreover, it implies that there are « inactive » people, whom the foundation will soon « shatter » as we can read on the site. Onassis thus assumes the role of neutral arbitrator in public affairs. This injunction to consensus and to live together in fantasy is a sign of a phenomenon that goes beyond Onassis: managerial thinking. Thus, every discussion, debate, round-table discussion, and so-called committed, anti-establishment or radical message becomes an Onassis-stamped product on the bourgeois art market. Indeed, as Seumboy defends on his Instagram, « the bourgeois gaze is part of a culture as adaptive as capitalism itself. » In other words, this gaze on art feeds on elements of popular daily lives. It extracts them, transforms them into materials corresponding to its codes then uses them against these same popular daily lives with cultural paternalism or by expelling them gradually from their districts. This is what we can call washing, a strategy of marketing for profit and of social credit repurchase for a central actor of capitalism in Greece.    

Cult of personality, savior’s clothes and expansionism in the city

Another characteristic feature of this philanthro-capitalist foundation is the cult of personality that surrounds the wealthy figure of Aristotle Onassis. One need only browse the foundation’s website to see this. We find the storytelling about a patriotic benefactor who would have made himself, as the president of the foundation tells us: « He was a visionary entrepreneur, but also a man of culture and knowledge. A citizen of the world and Greek at heart. It is for all these reasons that he is still remembered with warmth and love today, 45 years after his death. Not only in Greece, but in the whole world, Aristotle Onassis is a role model. This « role model » was a billionaire who frequented the political and cultural elite of the 1960s and invited them to his yacht, which was often docked on his private island, Skorpios. Author of a biography on Maria Callas, Lyndsy Spence, had access to correspondence between the singer and Aristotle Onassis. In the Guardian, she says that « there is disturbing information from the diary of one of her great friends detailing how Onassis drugged her, especially for sexual reasons. Today, we would call this date rape.« 

We need to smash this myth in order to understand the connection between the Onassis empire and the Foundation’s work nowadays. For we must not believe that the presence of Onassis is limited to Pedion tou Areos. The foundation is making its mark in many areas of Athens: Longinou Park; the fountain structure and a mural in Omonia; the 4 sports fields in Moschato, murals on Alexandras Avenue, Mavili Square and Avdi Square. The neighborhood of Neos Kosmos, where the Onassis Stegi cultural center is located, seems to be the main playground of the foundation – « the Stegi neighborhood » as the foundation itself says in a poster promoting the « Block Party » event. It also plays with the name Neos Kosmos, the new world, in which it places itself as a missionary that « stimulates the relationships that residents and visitors have with their environment and their sense of place. » Onassis is talking about HIS park and HIS (new) world. And the foundation warns us « this is just the start of a new start« . This is clearly an expansionist ambition. Onassis plans to expand in the city, as Afroditi Panagiotakou, cultural director at the Onassis Foundation, tells the Financial Times: « Next year, a new Onassis cultural space will open, designed by Yinka Ilori, to bring together fashion and crafts, biotechnology and design. It will be a place for the things that make everyday life more human: food, drink, music, art. Athens will be more interesting than ever. »  

In this way, an entity like Onassis places itself as the savior of our common spaces and becomes an increasingly central player in society. Where the foundation speaks of « creative, ecological, free, public » intervention, we see it shaping the city in its own image with a homogeneous and sanitized style. This territorial conquest is not simply the work of Onassis, but rather a collaboration with the Municipality of Athens and the Attica Region. Indeed, part of Onassis’ renovations and installations of sports facilities in Athens’ parks are done within the framework of municipal programs or even joint programs between Onassis and the Municipality of Athens like OnAthens. The vision of art carried by Onassis where « the local becomes global and the global becomes local » fits very well with the projects of the Mayor of Athens. This style of art in which the world’s elites, moving from capital to capital, feel good, feel at home. Exactly in line with the municipal policy of Kostas Bakoyannis, for whom Athens must become an attractive city for tourists, investors and the famous « digital nomads« . In this idea, the city hall regularly feeds its mass tourism promotion campaign « This is Athens ». The municipality is also launching, in 2020, the Adopt your City program, called « social solidarity ». This program nicely proposes to open up markets to the private sector in the management of city services. This concerns the upgrading of urban facilities, the creation of new infrastructures or the maintenance and modernization of existing infrastructures such as schools; the cleaning, renewal and « enhancement » of parks, the improvement of lighting, including for religious holidays such as Christmas; the maintenance and « sustainable » management of public spaces throughout the city by proposing, for example, that each citizen take care of a tree. Under the guise of « democracy », it is in fact multinationals and large companies (Coca-Cola, Karcher, Fix Hellas, etc.) that take part.

Thus, the city hall, on the one hand, sets up partnerships with companies like Karcher for the cleaning of « blots, slogans, graffiti, illegal posters, stickers » understood as « visual pollution » of the public space and, on the other hand, it makes repaint these same walls by foundations like Onassis. And it is within the framework of this program that Onassis renovates the park of Longinou contributing, at the same time, to enhance the image of Bakoyannis for the next elections. Onassis and the leaders of the municipality of Athens defend a certain vision of the city and especially have the necessary means to make it happen. This urban planning implies the disappearance of popular practices and imaginaries. We can therefore speak of a spatial and social war in Athens in which Onassis takes part.

« We save quality time and valuable free space that we so desperately need. Operating with quality and safety. The Municipality of Athens and @onassis.stegi have completely renovated the Longinou Grove and Balanou pedestrian street. New playground, renovated basketball court, 2,500 additional plants and modern equipment. Every day in Athens, in every neighborhood. » Instagram Kostas Bakoyannis

The convenient myth of «an empty and degraded space»      

How does this space war begin? In our case, and as in any process specific to urban capitalism, it begins with the argument of a so-called « empty, neglected and degraded » space. This myth of a social space that dies when the state and local authorities have withdrawn, amounts to saying, from above, that without the institutionalization, the sanitization, the standardization of space then the place has no existence. Moreover, the collective FYTA mocks this in a satirical video of the exhibition Plasmata by embodying an Onassis foundation addressing us in these terms: « We have moved from chaos to order. After all, what was Pedion tou Areos before this? A chaotic wasteland, a place characterized by difficulty where communication failed. And what is it now? A center of life. »  

By erasing the informal history of the park, creating a « need » for rescue and placing the public authorities as helpless victims, the Region of Attica and the Municipality of Athens are mounting from scratch the « vital » recourse to private companies and foundations. This is a textbook case of the legitimization of a public-private partnership that is in the genes of philanthro-capitalism. It is a transfer of responsibility from the public service to the profit sector. Onassis obviously fits into this case through its « cultural » events and renovation projects. The latest one is for the park of Pedion tou Areos. The work is to be done as a « donation » of the foundation to the Region of Attica for an amount of 373,241.59 euros excluding VAT and through its construction company ARIONA HELLAS S.A. The renovation work that will be carried out in the park by Onassis is praised by the association Sillogou Athina (Συλλόγου Αθηνά), which mocks the fear of privatization.        

Security capitalism

The presence of the foundation should also be understood as a tool of security policies. In 2016, the deputy governor of the Region of Attica, Ermina Kyprianidou, was already suggesting that more people should be attracted to Pedion tou Areos in order to evict « undesirable » populations (poor, exiled or protesting): « The issue will not be solved by putting tanks in the park. With the help of continuous policing and events that will attract people to the park, we can bring it back to life and reduce the ‘gray areas’, » she said. « The problem starts when there is no one in the park. As more people visit, the problem will decrease. » In the years since, those words have turned into actions as more and more institutional events have taken up more and more space in the park. The exhibitions You and AI and Plasmata or the grand reopening of the high-end restaurant Green Park – and all the media hype that punctuated these events – have participated in the normalization of a security presence (police but also and especially private security) in Pedion tou Areos. The association Syllogos Athina Pedion tou Areos defends this vision of the park. It has publicly praised the resumption of the rounds of the company Falcon Security in May 2022, while on its side the Onassis foundation set up rounds by electric bicycle. Thus, the Plasmata exhibition also becomes synonymous with surveillance.

It is not so much a question of acting on the causes of social inequalities, but rather of identifying groups allegedly « at risk » and reinforcing their control through police and surveillance devices

We can speak here of a security ideology regularly mobilized by the ruling class for electoral purposes. It is based on a pejorative representation of the city, systematically associated with crime, incivility, insecurity and the fantasized image of a « migratory wave. Such representations testify to the penetration of a racist and xenophobic imaginary in certain discourses on the city; to a tendency to ethnicize and pathologize « social risk ». Mayor Bakoyannis does not hide from this. On the one hand, he points the finger at those who, according to him, « degrade » the city: people who tag the walls of Athens or squat in empty buildings. On the other hand, he communicates abundantly on his political action in favor of a « clean Athens » and publishes numerous photos of employees sanitizing the walls, as on February 25, 2020 on his Instagram page: « This is a deliberate choice to end the footprint of misery in public spaces. This time a great effort was made to clean the long fence of 400 meters Pedion tou Areos in Alexandras. It took 260 kg of special and ecological material to remove the graffiti and ensure that the stone is not damaged. Let’s restore aesthetics and cleanliness to the city, pollution is not art. » 

This security ideology is also an industry that relies on the image of a « postcard city », perfectly safe, « streamlined », conducive to financial flows and capital accumulation. This industry generates growing profits and feeds on several fears: that of the « foreigner », the « immigrant », the « young suburbanite », the « working classes, dangerous classes » or the « dangerous militant ». This rhetoric shapes the figures of the « enemy within » and « enemy without », whose designation leads to a definition of social inequalities that is itself security-oriented. For Philippe Mary, the dominant discourse on urban riots, the informal economy, sexual delinquency, terrorism, etc., leads to a new model of « risk management. Thus, it is not so much a question of acting on the causes of social inequalities, but rather of identifying so-called « at-risk » groups and reinforcing their control through police and surveillance measures. With the increased presence of private security, one can imagine that those who survive in the park now know that they are being watched, even in the thickets when expensive exhibition facilities are installed. Whether the surveillance is private or police, it has the effect of expelling those groups or individuals considered « undesirable » and the opportunities to organize the park from below.

5. CONCLUSION – IN THE FACE OF WASHING, WE CAN ONLY RELY ON OUR RELATIONSHIPS OF SOLIDARITY

« The purpose of the existence of art is not to be beautiful. This is mainly done by decoration and artists who serve companies and kings. The purpose of art is to open up new ways for us to think and feel about the horrible world we live in. The purpose of Art is to intervene, to protest, to be unexpected, to make noise, to reflect, to surprise, to sabotage, to conspire with the voiceless. Sometimes very threatening and cacophonous modes of expression are necessary. A howl is neither melodic nor pleasant, but dissonant and threatening. Sometimes Art is a howl and that is why it has the power to save our lives. » Tasos Sagris, Void Network, August 1, 2022

We have lived for several months for one and several years for the other near the park Pedion tou Areos. As elsewhere in the Greek capital, we are witnesses of state violence and the damage of urban capitalism: generalized surveillance and repression, mass tourism, exclusion of the « undesirable » (often exiled) working classes, or the commodification and privatization of the territory. Through this article, we wanted to recall a part of the memory of the struggles and the informal history of Pedion tou Areos: it is a powerful weapon because we face a dominant word that saturates the media, political and sometimes even academic space. Our reflection represents only a starting point of a larger research work. This text wished to thwart social-washing, a political marketing technique based on the recovery of subversive discourses, emptied of their meaning and used as a showcase by the ruling class organized in diaploki. This social-washing includes many variants of green, solidarity, feminism or pink-washing. This « art of whitewashing » is intimately linked to philanthro-capitalism, which has been a political weapon to perpetuate systems of domination for several centuries. This phenomenon of expropriation of our practices is at the same time a symbolic, class and spatial war that requires a better knowledge of our enemies behind the myth that surrounds them. As Mc Goey and al argue, « the growing cultural reverence for philanthrocapitalism has helped renew public confidence in discourses of ‘sweet commerce’ (Hirshman, 1982) and capitalist growth.« 

Finally, what we observe in Pedion tou Areos is all the more concerning in light of the state repression against those who struggle to maintain free and common spaces throughout Athens. This repression is felt on university campuses which were also often, before 2019 and the wave of repression of squats and radical movements, common spaces in the strongest sense of the word – with many self-managed activities. These free, squatted, self-managed, sometimes non-market spaces allow in part to thwart certain relations of power and domination. Cooking, eating, celebrating, taking care of oneself, sharing knowledge, it is to make politics in everyday life and to express all our potential of solidarity and mutual help. These are spaces of emancipation to defend and values and practices to spread everywhere that participate in the political affirmation of another possible society. And contest the hegemony of the dominant forms of life and ways of living imposed by the State or urban capitalism.

______

SOURCE: https://nicolasrichen.wordpress.com/2022/11/24/ang-part-1/

The post Onassis in Pedion Areos Park/ Philanthro-capitalism occupies Athens appeared first on Void Network.

1. Ο βασικός πυρήνας των ανορθολογικών πεποιθήσεων, όταν αυτές εξελίσσονται σε μαζικό κοινωνικό φαινόμενο, είναι η πραγματική κοινωνική εμπειρία, η οποία έχει εκτοπιστεί (displaced) και στρεβλωθεί ως συνέπεια του εκτοπισμού της από τα αρχικά της συγκείμενα.

2. Στο φαινομενικό επίπεδο, η αντιεμβολιαστική ιδεολογία επικεντρώνει στην αντίληψη περί ενός όλο και πιο παρεμβατικού, πανταχού παρόντος κράτους, που δολοπλοκεί ατέρμονα για το πώς θα εποικήσει κάθε λεπτομέρεια της ιδιωτικής ζωής των πολιτών.

3. Η αντίληψη αυτή είναι κραυγαλέα στρεβλή και ιδεολογική. Στις ΗΠΑ, στην Αγγλία, στην Ελλάδα και αλλού, η Πανδημία έδωσε πληθώρα τεκμηρίων όχι πανταχού παρόντος κράτους αλλά, αντίθετα, αποσυρμένου και αδιάφορου κράτους, κράτους που εγκατάλειψε εκατομμύρια στη μοίρα τους, τόσο για να αποφύγει το κόστος της υγειονομικής προστασίας τους, όσο και για κυνικότερους λόγους, όπως η μακροπρόθεσμη μείωση του “γηρασμένου” και εξαρτημένου από την κοινωνική πρόνοια πληθυσμού. Το κράτος βέβαια παραμένει παρεμβατικό και κατασταλτικό–μόνο όμως στους τομείς που αυτό επιλέγει και όχι αδιάκριτα και γενικά. Γενικά, η πολιτική θεωρία έχει παταγωδώς αποτύχει να αντιληφθεί το πρόσωπο Ιανού στο κράτος, τη διαρκή μεταμόρφωση του από γίγαντα σε νάνο και αντίστροφα.

4. Ο μηχανισμός αυτής της μεταμόρφωσης, αυτό που ρυθμίζει την κατεύθυνση της, είναι το κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορεί ποτέ να αναλύεται ως κάτι αυτόνομο από το κράτος, όπως και είναι αστείο να αναλύεται το κράτος χωρίς αναφορά στην οργανική του ενότητα με το κεφάλαιο. Γι αυτό και οι “αντικρατιστές” που δεν έχουν τίποτε ουσιαστικό να παρατηρήσουν για τον τρόπο λειτουργίας του κεφαλαίου σήμερα είναι απλώς (νέο)φιλελεύθεροι.

5. Μια βασική διάσταση–στην ουσία ασταμάτητη από τα τέλη του 19ου αιώνα και δώθε–της ανάπτυξης του κεφαλαίου είναι η συγκέντρωση, αφενός σε όλο και λιγότερα χέρια και αφετέρου σε όλο και ισχυρότερα μονοπώλια. Και οι δύο διαστάσεις αυτής της διαδικασίας έχουν σημάνει, με ιδιαίτερα οξυμένο τρόπο μετά την πίεση που άσκησε στους μικρότερους κεφαλαιούχους, και, ακόμα περισσότερο, στα μεσαία και μικροαστικά στρώματα, η κρίση, την απώλεια μεγάλου τμήματος της μικροϊδιοκτησίας: μικρά εμπορικά καταστήματα, βιοτεχνίες, μικρές επιχειρήσεις με εξειδίκευση στις υπηρεσίες, κλπ, καταστράφηκαν στην περίοδο 2008-2020, ενώ γιγαντώθηκαν όσες είχαν ήδη μεγαλώσει αρκετά.

6. Εμπειρικά, βιωματικά, η μαζική καταστροφή των μικρών επιχειρήσεων, καταστημάτων, κλπ σήμαινε την απώλεια σχετικής αυτονομίας από το μεγάλο κεφάλαιο που απολάμβαναν εκτεταμένα ακόμη κοινωνικά στρώματα. Αλλά οι συνέπειες της καταστροφής αυτής περιελάμβαναν και την απώλεια περιουσιακών στοιχείων σε κατασχέσεις, πλειστηριασμούς κλπ., και άρα την όξυνση της αμεσότητας της ανασφάλειας και της επισφαλούς σχέσης με τα “κατώτερα” κοινωνικά στρώματα.

7. Οι παρανοϊκοί φόβοι γύρω από τον εμβολιασμό και τα σενάρια συνωμοσίας γύρω από τον κορονοϊό περιστρέφονται *ολοκληρωτικά* γύρω από το θέμα της *απώλειας αυτονομίας* . Σωματοποιούν αλληγορικά (και στρεβλά) μια *πραγματική* οικονομική και κοινωνική εμπειρία. Με τον τρόπο αυτό, την εκφράζουν και την αποκρύπτουν ταυτόχρονα, όπως ακριβώς κάνουν τα όνειρα, και γενικότερα, η γλώσσα του ασυνείδητου. Δεν είναι πια ότι ο μικροκαταστηματάρχης έχει γίνει υπάλληλος μεγάλου καταστήματος, ή ότι ο μικροβιοτέχνης έχει τσακιστεί από την οικονομία κλίμακας των μεγάλων κρατών, αλλά ότι υπάρχει οργανωμένο σχέδιο να ελέγξουν τον εγκέφαλο του (τον οποίο αξιοδοτεί αντιστρόφως ανάλογα με την αξία της εργασίας του), ή το σώμα του, τις αναπαραγωγικές του δυνάμεις, κλπ.

8. Επειδή το αντιεμβολιαστικό ασυνείδητο είναι, όπως κάθε μορφή μαζικού ανορθολογισμού, το ακριβώς αντίθετο από ότι νομίζει–δηλαδή, είναι βαθιά *καθεστωτική* μορφή αντίληψης– είναι ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος ανάπτυξης μορφών ρατσισμού, εκ των οποίων ξεχωρίζει το αντισινικό και το αντισημιτικό στοιχείο. Το γεγονός δε ότι το κομμάτι αυτό του αντιεμβολιαστικού ασυνειδήτου που εστιάζει σε παρανοϊκές φαντασιώσεις για την 5G σύνδεση στρέφεται κατά κύριο λόγο ενάντια στη ραγδαία άνοδο της κινεζικής τεχνικής προόδου κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Αυτοί που συνέλαβαν ανώτατο στέλεχος της κεντρικής στην ανάπτυξη της τεχνολογίας Huawei δεν ήταν οι τρελάκηδες της διπλανής πόρτας αλλά το Καναδικό και Αμερικανικό κράτος. Στην πραγματικότητα, οι φαντασιώσεις των τρελάκηδων εκφράζουν εν προκειμένω (δια)κρατικές αγωνίες, και σε τελική ανάλυση τη δυτική αγωνία για απώλεια όχι απλώς “ανταγωνιστικών (τεχνολογικών) πλεονεκτημάτων” αλλά και του μονοπωλίου στα υπερκέρδη που απορρέουν από αυτά.

_____________________

Ο Αντώνης Μπαλασόπουλος γεννήθηκε το 1970 στη Θεσσαλονίκη και είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Τμήμα Αγγλικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Εκτός του ερευνητικού του έργου, έχει δημοσιεύσει δημιουργική πρόζα, ποίηση και διήγημα σε πολλά έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά στη Βρετανία, την Κύπρο και την Ελλάδα. Έργα του στο χώρο της δημιουργικής γραφής είναι: Απ’ το μάτι της βελόνας. Αρχείο ελλειπτικών παρορμήσεων (πρόζα, GalerieAstra, εκτός εμπορίου, Αθήνα, 2010), Το βιβλίο των μικρών συλλογισμών (πρόζα, GalerieAstra, Αθήνα, 2011), Πολλαπλότητες του Μηδενός (ποίηση, Σαιξπηρικόν, Θεσσαλονίκη, 2020), και, προσεχώς, Το βιβλίο των πλασμάτων και Λευκό στο λευκό (ποίηση).

The post Τo αντιεμβολιαστικό ασυνείδητο- Αντώνης Μπαλασόπουλος appeared first on Void Network.

Fiction & Literature

• Aesop – Aesop’s Fables – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Anderson, Sherwood – Winesburg, Ohio – Free iTunes – Free MP3
• Aristophanes – Lysistrata – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Asimov, Isaac – «Nightfall» – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Asimov, Isaac – Radio Dramas of The Foundation Trilogy & 7 Classic Stories – Free Stream
• Asimov, Isaac – «The Last Question» (readings by Isaac Asimov & Leonard Nimoy) – Free YouTube Audio
• Asimov, Isaac – «Youth» – Free MP3 – Free iTunes
• Austen, Jane – Emma – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Austen, Jane – Lady Susan – Free iTunes – Free MP3 – Free Zip File
• Austen, Jane – Love and Friendship – Free Zip File – Free MP3 Stream
• Austen, Jane – Mansfield Park – Free iTunes – Free MP3 Stream
• Free eBook available here.
• Austen, Jane – Northanger Abbey – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Austen, Jane – Persuasion – Free iTunes – Free MP3
• Free eBook available here.
• Austen, Jane – Pride and Prejudice (read by Kate Beckinsale) – Free iTunes 
• Austen, Jane – Pride and Prejudice – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Austen, Jane – Pride and Prejudice (alternative version) – Spotify
• Austen, Jane – Sense and Sensibility – Free iTunes – Free MP3 Stream – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Auster, Paul – Free Stream – «Auggie Wren’s Christmas Story»
• Auster, Paul – Free MP3 – The Red Notebook (read by the author)
• Babel, Isaac – Free MP3 – «The Story of the Dovecote» (read by Nathan Englander) – Free MP3
• Babel, Isaac – «You Must Know Everything» – Free MP3
• Baldwin, James – «A Letter to My New Nephew» (read by Chris Rock) – YouTube
• Baldwin, James – The Story of Siegfried – Free iTunes – Free MP3
• Baldwin, James – Fifty Famous Stories Retold – Free MP3 Stream/Download
• Ballard, JG – «A Place and A Time to Die» (Dramatized version) – Free MP3 Stream
• Ballard, JG – “Track 12” and “Venus Smiles” – Free Stream
• Ballard, JG – Cocaine Nights – Free Stream
• Ballard, JG – «My Dream of Flying to Wake Island» (read by William Boyd) – Free MP3
• Ballard, JG – The Drowned World – Free Stream
• Ballard, JG – «The Stories of JG Ballard» (dramatized for radio) – Free Stream
• Balzac, Honoré de – La Comédie Humaine (French) – Free Downloads
• Balzac, Honoré de – Le Père Goriot – Free Stream/Download
• Balzac, Honoré de – The Peasant Story of Napoleon – Free MP3
• Barrie, JM – Peter Pan – Free iTunes – Free MP3
• Barrodale, Amie – «William Wei» (read by James Franco) – Free MP3
• Barthelme, Donald – “Chablis” (read by Etgar Keret) – Free Stream
• Barthelme, Donald – “Concerning the Bodyguard” (read by Salman Rushdie) – Free MP3
• Barthelme, Donald – «Game» and «School» (read by T.C. Boyle) – Free MP3
• Baum, Frank L. – The Wizard of Oz (read by Tituss Burgess) – Free iTunes
• Baum, Frank L. – The Wizard of Oz (Vol 1) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – The Marvelous Land of Oz (Vol 2) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – Ozma of Oz (Vol 3) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – Dorothy and the Wizard of Oz (Vol 4) – Free iTunes – Free MP3s
• Baum, Frank L. – The Road to Oz (Vol 5) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – The Emerald City of Oz (Vol 6) – Free iTunes – Free MP3s
• Baum, Frank L. – The Patchwork Girl of Oz (Vol 7) – Free iTunes – Free MP3s
• Baum, Frank L. – Tik Tok of Oz (Vol 8) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, L. Frank – The Scarecrow of Oz  (Vol 9) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, L. Frank – Rinkitink in Oz (Vol 10) – Free MP3
• Baum, L. Frank – The Lost Princess of Oz (Vol 11) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – The Tin Woodman of Oz (Vol 12) – Free iTunes – Free MP3
• Baum, Frank L. – The Magic of Oz (Vol 13) – Free MP3
• Baum, Frank L. – Glinda of Oz (Vol 14) – Free MP3
• Beckett, Samuel – The Complete Short Prose, 1929-1989 – Free Audio Stream
• Beckett, Samuel – Waiting for Godot (Live Reading) – Real Player
• Beckett, Samuel – Waiting for Godot (Theatrical performance with Bert Lahr) – Spotify
• Borges, Jorge Luis – ‘On Exactitude in Science’ – Free MP3/Stream
• Borges, Jorge Luis – Shakespeare’s Memory – Free MP3 – Free iTunes
• Borges, Jorge Luis – The Gospel According to Mark (read by Paul Theroux) – Free MP3
• Bradbury, Ray – Futuria Fantasia – Free iTunes – Free Stream – Background info
• Bradbury, Ray – All Summer in a Day – Free Stream/MP3
• Bradbury, Ray – The Golden Apples of the Sun – Free Stream/MP3
• Bradbury, Ray – The Pedestrian – YouTube
• Bradbury, Ray – The Martian Chronicles & The Illustrated Man Read by Leonard Nimoy – YouTube
• Bradbury, Ray – The Martian Chronicles (Radio drama with Derek Jacobi & Hayley Atwell) – Spotify
• Bradbury, Ray – Radio Dramas of Bradbury Stories – Free Stream
• Bradbury, Ray –  «The Last Night of the World» – Soundcloud
• Brodkey, Harold – «Dumbness is Everything» (read by Michael Cunningham) – Free Stream
• Brodkey, Harold – «Spring Fugue» (read by Jeffrey Eugenides) – Free MP3
• Brodkey, Harold – «The State of Grace» (read by Richard Ford ) – Free Stream
• Bronte, Anne – Agnes Grey – Free iTunes
• Bronte, Charlotte – Jane Eyre – Free iTunes – Free MP3 – Another Free MP3
• Free eBook available here.
• Bronte, Charlotte – The Professor – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Bronte, Emily – Wuthering Heights – Free MP3 – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Brown, Margaret Wise – Good Night Moon (Read by Susan Sarandon) – YouTube
• Burnett, Frances Hodgson – The Secret Garden (Read by Karen Gillan) – Free iTunes
• Burroughs, William S. – Call Me Burroughs (his first spoken word album) – Spotify
• Burroughs, William S. – «Ghosts of Chance» – YouTube
• Burroughs, William S. – Junky – MP3s
• Burroughs, William S. – Let Me Hang You (posthumous album featuring readings of Naked Lunch to music) – Spotify
• Burroughs, William S. – The Best of William Burroughs, Spare Ass Annie and Other Tales, Dead City Radio, Break Through in Grey Room, and Call Me Burroughs – Spotify
• Burroughs, William S. – «Thanksgiving Prayer» – YouTube
• Burroughs, William S. – The Road to the Western Lands – Spotify
• Calvino, Italo – Invisible Cities (excerpts read by Calvino) – Free Stream
• Calvino, Italo – «Love Far from Home» (read by Salman Rushdie) – Free Stream
• Calvino, Italo – The Night (read by Jeanette Winterson) – Free MP3
• Calvino, Italo – “The Daughters of the Moon” – Free Stream
• Carroll, Lewis – Alice’s Adventures in Wonderland – Free iTunes – Free MP3s – FREE from Audible.com
• Carroll, Lewis – Alice’s Adventures in Wonderland (read by Cory Doctorow) – Multiple formats
• Carroll, Lewis – Alice’s Adventures in Wonderland (read by Sir John Gielgud) – Stream/Spotify
• Carroll, Lewis – Sylvie and Bruno – Free MP3 – Free MP3 – Free iTunes
• Carroll, Lewis – Sylvie and Bruno Concluded – Free MP3 – Free iTunes
• Carroll, Lewis – The Game of Logic – Free iTunes
• Carroll, Lewis – Through the Looking Glass – Free iTunes – Free MP3
• Carroll, Lewis – Through the Looking Glass (Read by Joan Greenwood, Stanley Holloway) – Spotify
• Carver, Raymond – «Cathedral» (read by James Naughton) – YouTube
• Carver, Raymond – “Chef’s House” (read by David Means) – Free MP3
• Carver, Raymond – «Fat» (read by Anne Enright) – Free MP3
• Carver, Raymond – «The Students’ Wife (read by Richard Ford) – Free MP3
• Carver, Raymond – «What We Talk About When We Talk About Love» (Read by Carver) – Free MP3
• Cervantes Saavedra, Miguel de – Don Quixote – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here
• Chabon, Michael – «S. Angel» – Free Stream
• Chaucer, Geoffrey – Canterbury Tales – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Cheever, John – «The Death of Justina» (read by John Cheever) – Free Stream/Download
• Cheever, John » The Enormous Radio» (read by Nathan Englander) – Free Stream
• Cheever, John – «The Reunion» (read by Richard Ford) – Free MP3
• Cheever, John – «The Swimmer» (read by Anne Enright) – Free MP3
• Cheever, John – «The Swimmer» (read by Cheever) – Free Stream/Download
• Cheever, John – “The Five-Forty-Eight» (read by Mary Gaitskill) – Free Stream
• Chekhov, Anton – Collected Stories – Free MP3 Stream/Download
• Chekhov, Anton – «The Beauties» (read by Philip Pullman) – Free MP3
• Chesterton, G.K. – The Man Who Was Thursday – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Chekhov, Anton – Collected Stories – Free multiple formats – FREE from Audible.com
• Chekhov, Anton – «The First Class Passenger,» «Harmfulness of Tobacco» and «A Transgression» (Read by Michale Redgrave) – Spotify
• Chabon, Michael – «S Angel» (read by author) – Free Stream/Download
• Chopin, Kate – The Awakening – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Chopin, Kate – Selected Stories – Multiple Formats
• Christian Andersen, Hans – Tales of Hans Christian Andersen, including The Emperor’s New Clothes, read by Sir Michael Redgrave – Free Spotify
• Christian Andersen, Hans – Andersen’s Fairy Tales – Free MP3
• Christian Andersen, Hans – The Emperor’s New Clothes – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Clarke, Arthur C. – «A Walk in the Dark» (A dramatized version of the text) – Free MP3 Stream
• Clarke, Arthur C. – «Breaking Strain» – YouTube
• Clarke, Arthur C. – Childhood’s End (Excerpts read by the author) – YouTube
• Clarke, Arthur C. – «Hammer of God» – Free MP3
• Clarke, Arthur C. – «The Nine Billion Names of God» and «The Star» – Free Stream/Download
• Clarke, Arthur C. – «The Star» (Read by the author) – YouTube
• Conan Doyle, Arthur – Beyond the City – Free MP3
• Conan Doyle, Arthur – The Adventures of Sherlock Holmes Radio Drama, Starring John Gielgud, Orson Welles & Ralph Richardson – Free Stream
• Conan Doyle, Arthur – The Adventures of Sherlock Holmes (64 Hours of Readings) – Spotify
• Conan Doyle, Arthur – The Adventures of Sherlock Holmes – Free iTunes – Free MP3 – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Conan Doyle, Arthur – The Memoirs of Sherlock Holmes – Free iTunes – Free MP3s
• Conan Doyle, Arthur –  The Mystery of Cloomber – Free MP3
• Conan Doyle, Arthur – The Return of Sherlock Holmes – Free iTunes – Free MP3s
• Conan Doyle, Arthur – The Speckled Band – Free iTunes
• Conrad, Joseph – Heart of Darkness – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Conrad, Joseph – Heart of Darkness (Narrated by Hayward Morse) – Spotify
• Conrad, Joseph – Heart of Darkness (Orson Welles’ radio drama from 1938) – YouTube
• Conrad, Joseph – Lord Jim – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Conrad, Joseph – The Secret Agent – Free iTunes – Free MP3 – Free MP3 Zip File
• Conrad, Joseph – The Secret Sharer – Free MP3
• Conrad, Joseph – The Secret Sharer – YouTube
• Cooper, James Fenimore – Jack Tier, or the Florida Reef – Free MP3
• Cooper, James Fenimore – The Last of the Mohicans – Free iTunes – Free MP3–  Free MP3 Zip File
• Crane, Stephen – The Open Boat – Free MP3 – Free iTunes
• Crane, Stephen – The Red Badge of Courage – Free iTunes – Free MP3 – Alternate MP3
• Free eBook available here.
• Dante Alighieri – The Divine Comedy (English) – Free iTunes – Free MP3
• Free eBook available here.
• Dante Alighieri – The Divine Comedy (Italian) – Free Stream from Princeton University
• Dante Alighieri – Divina Commedia  (Full reading in Italian) – Free Stream/MP3
• Dante Alighieri – The Inferno, Cantos I-VIII (Read by John Ciardi) – Spotify
• Danticat, Edwidge – Water Child (read by Junot Diaz) – Free MP3 – Free iTunes
• Danticat, Edwidge – «Seven» (read by Junot Diaz) – Free Stream
• Defoe, Daniel – Robinson Crusoe – Free iTunes – Free MP3 – Free MP3 Zip file
• Free eBook available here.
• Defoe, Daniel – Robinson Crusoe (alternate version read by Nigel Graham) – Spotify
• DeLillo’s, Don – “Baader-Meinhof” (read by Chang-rae Lee) – MP3
• Diaz, Junot – «Alma» (read by Victor Rasuk) – YouTube
• Diaz, Junot – «How to Date a Brown Girl (Black Girl, White Girl, or Halfie)» – Free MP3
• Diaz, Junot – «The Cheaters Guide to Love» – YouTube
• Dick, Philip K. – «Beyond Lies the Wub» – Free MP3
• Dick, Philip K. – «Mr. Spaceship» – Free iTunes – Free Stream & Download
• Dick, Philip K. – «Second Variety» – Free MP3 Zip File – Free iTunes
• Dick, Philip K. – «The Crystal Crypt» & «Beyond the Door» – Free iTunes – Free Stream
• Dick, Philip K. – «The Defenders» – Free MP3
• Dick, Philip K. – «The Eyes Have It» – Free MP3
• Dick, Philip K. – «The Gun» – YouTube
• Dick, Philip K. – «The Hanging Stranger» – Free MP3
• Dick, Philip K. – «The Skull» – Free iTunes – Free MP3
• Dick, Philip K – «The Variable Man» – Free Stream – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Dick, Philip K – «Tony and the Beetles» – MP3 Part 1 – MP3 Part II
• Dick, Philip K – Radio Plays – Stream
• Dickens, Charles – 24 Hours of Dickens Stories Featuring Classic Recordings by Laurence Olivier, Orson Welles & More – Free YouTube
• Dickens, Charles – A Christmas Carol – Free iTunes – Free MP3s – Free MP3 Zip File
• Dickens, Charles – A Christmas Carol (Read by Neil Gaiman) – Free Stream
• Dickens, Charles – A Tale of Two Cities – Free iTunes – Free MP3s – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – Bleak House – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – Christmas Stories – Free MP3s
• Dickens, Charles – David Copperfield – Free iTunes – Free MP3s – Free MP3s
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – Great Expectations – Free iTunes – Free MP3s – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – Hard Times – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – Oliver Twist – Free iTunes – Free MP3s – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Dickens, Charles – «The Christmas Tree» (Read by Simon Callow) – Free MP3
• Dodge, Mary Mapes – Hans Brinker – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Dostoyevsky, Fyodor – Crime and Punishment – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Dostoyevsky, Fyodor – Notes from the Underground – Free MP3
• Dostoyevsky, Fyodor – The Brothers Karamazov – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Dostoyevsky, Fyodor – The Dream of a Ridiculous Man – Free Stream/Download
• Dostoyevsky, Fyodor – The Gambler – Free MP3 Zip File – Free Stream
• Dostoyevsky, Fyodor – The Grand Inquisitor (dramatic reading) – Free Stream – Free MP3 Zip
• Dostoyevsky, Fyodor – The Idiot – Free MP3 Zip File – Free Stream
• Dostoyevsky, Fyodor – The Possessed – Free MP3
• Doyle, Roddy – “Bullfighting” (Read by Dave Eggers) – Free MP3
• Dr Who Audio Dramas – Spotify
• Dreiser, Theodore – Sister Carrie – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Dreiser, Theodore – The Lost Phoebe – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Dumas, Alexandre – The Comte de Monte Cristo – Free iTunes – Free MP3s – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Dumas, Alexandre – The Three Musketeers – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Eliot, George – Silas Marner – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Eliot, George – Middlemarch – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Eliot, T.S. – The Cocktail Party (Performed by Alec Guinness & Cathleen Nesbitt) – Free Spotify
• Faulkner, William –  «Shingles for the Lord» – Free Stream
• Faulkner, William – Faulkner Reads Faulkner – Free Stream
• Fitzgerald, F. Scott – Bernice Bobs Her Hair – Free iTunes –  Free MP3s/Stream
• Fitzgerald, F. Scott – Flappers and Philosophers – Free iTunes – Free MP3s
• Fitzgerald, F. Scott – Tales of the Jazz Age – Free iTunes – Free MP3s
• Fitzgerald, F. Scott – The Beautiful and Damned – Free iTunes – Free MP3s/Stream
• Fitzgerald, F. Scott – The Curious Case of Benjamin Button – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Fitzgerald, F. Scott – The Great Gatsby – Free Stream
• Fitzgerald, F. Scott – This Side of Paradise – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Flaubert, Gustave – Madame Bovary – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Flaubert, Gustave – Three Short Works
• Free iTunes – Free MP3 Zip File – Free Stream
• Ford, Richard – «Displaced» (Read by Richard Ford)
• Free Stream
• Forster, E.M. – A Room with a View – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Forster, E. M. – Howards End – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Forster, E.M. – «The Machine Stops» – Free iTunes
• Gaiman, Neil – Coraline (Read in its entirety by Neil Gaiman and friends) – Video
• Gaiman, Neil – «A Study in Emerald» – Free iTunes
• Gaiman, Neil – «How to Talk to Other Girls at Parties» – Free MP3
• Gaiman, Neil – «Orange» (read live) – Free Video
• Gaiman, Neil – «Other People» (read by Neil Gaiman) – Free Video
• Gaiman, Neil – The Graveyard Book (read by Neil Gaiman) – Free Video
• Gaiman, Neil – «Troll Bridge» (read live, starts at 4:00 mark) – Free iTunes
• Gaiman, Neil – «The Man Who Forgot Ray Bradbury» (read by Neil Gaiman) – Free Stream
• Gaiman, Neil – «The Truth Is a Cave in the Black Mountains» – Free MP3
• Gaitskill, Mary – «The Other Place» (read by Jennifer Egan) – Free MP3
• Geng, Veronica – “Love Trouble Is My Business» (read by Jonathan Franzen) – Free MP3
• Gogol, Nikolai – Dead Souls – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Gogol, Nikolai – «The Nose» – Free MP3
• Gogol, Nikolai – The Overcoat and Other Short Stories – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Gordimer, Nadine – «A Style of Her Own» and «The Bridegroom» (read by the author, 1961) – Free Stream/Download
• Gordimer, Nadine – «City Lovers» – Free MP3
• Gordimer, Nadine – «Loot» (read by author) – YouTube
• Grahame, Kenneth – The Reluctant Dragon (read by Boris Karloff) – YouTube
• Hawthorne, Nathaniel – House of the Seven Gables – Free MP3s
• Free eBook available here.
• Hawthorne, Nathaniel – Rappaccini’s Daughter – Free iTunes
• Hawthorne, Nathaniel – The Scarlet Letter – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Hawthorne, Nathaniel – The Scarlet Letter – Spotify
• Hawthorne, Nathaniel – «Wakefield» (Read by Paul Auster) – YouTube
• Hayden, Julie – “Day-Old Baby Rats” (read by Lorrie Moore) Free MP3
• Heinlein, Robert – Methuselah’s Children (abridged) – Free Stream/MP3
• Hemingway, Ernest – A Farewell to Arms (1948 radio drama) – YouTube
• Hemingway, Ernest – Ernest Hemingway Reads Ernest Hemingway – Free Stream
• Hemingway, Ernest – Homage to Switzerland (read by Julian Barnes) – Free MP3
• Hemingway, Ernest – «In Harry’s Bar in Venice» (a short story read by Hemingway: .au format, .gsm format, .ra format)
• Hemingway, Ernest – «The Snows of Kilimanjaro» (read by Charleston Heston) – Part 1 – Part 2 – Part 3 – Part 4
• Hesse, Hermann – Siddhartha – Free MP3 – Spotify
• Hitchcock, Alfred – Alfred Hitchcock Presents Ghost Stories for Young People – Spotify
• Homer, The Iliad (Based on Samuel Butler Translation) – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Homer, The Odyssey (Based on Samuel Butler Translation) – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Hughes, Langston – «Simple on Indian Blood»(read by Ossie Davis) – Free Stream
• Hughes, Langston – «A Toast to Harlem» (read by Ossie Davis) – Free Stream
• Hughes, Langston – «Last Whipping» (read by Ossie Davis) – Free Stream
• Hughes, Langston – «Feet Live Their Own Life» (read by Ossie Davis) – Free Stream
• Hugo, Victor – Les Misérables Vol. 1 – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Hugo, Victor – Les Misérables – Radio drama narrated by Orson Welles – Multiple formats
• Hugo, Victor – The Hunchback of Notre Dame – Free MP3 – Free iTunes
• Free eBook available here.
• Hugo, Victor – The Hunchback of Notre Dame (Abridged version read by Christopher Lee) – Spotify
• Huxley, Aldous – Brave New World (Dramatized version read by Huxley) – Free MP3s
• Huxley, Aldous – Crome Yellow – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Irving, Washington – Rip Van Winkle – Free MP3
• Irving, Washington – The Legend of Sleepy Hollow – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• James, Henry – Daisy Miller – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• James, Henry – «Greville Fane» (read by Cynthia Ozick) – Free Stream/Download
• James, Henry – The Turn of the Screw – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Johnson, Denis – “Emergency” (read by Tobias Wolff) MP3
• Joyce, James – A Portrait of the Artist as a Young Man – Free iTunes – Free MP3 Zip File – Free Stream
• Free eBook available here.
• Joyce, James – Chamber Music – Free iTunes – Free Stream
• Joyce, James – Dubliners – Free iTunes – Free MP3 Zip File – Free Stream – Free on Spotify
• Joyce, James – «Eveline» (read by Sebastian Barry) – Free MP3
• Joyce, James – Finnegans Wake – Free Stream
• Joyce, James –  «The Dead» – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Joyce, James – «The Dead» (Read by Cynthia Nixon & Colum McCann) – Free Stream
• Joyce, James – «The Dead» (Read by Bart Wolffe) – Spotify
• Joyce, James – Ulysses – Free Stream Various Formats – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• July, Miranda – «Ron Spivey» (read by David Sedaris) – Free MP3
• Kafka, Franz – «A Little Fable» (Read by David Foster Wallace) – Free Stream
• Kafka, Franz – «A Hunger Artist» (read by Hanif Kureishi) – Free MP3
• Kafka, Franz – «Before the Law» – Free MP3
• Kafka, Franz – «In the Penal Colony – Free MP3
• Kafka, Franz – The Metamorphosis – Free iTunes – Free MP3 – Free Stream – Spotify
• Free eBook available here.
• Karloff, Boris – Tales of the Frightened – Web
• Kerouac, Burroughs, Ginsberg, etc — 18 Hours of Beat Readings — Spotify
• Kincaid, Jamaica – “Figures in the Distance” (read by Chimamanda Ngozi Adichie) – Free MP3
• Kincaid, Jamaica – “Girl” and “Wingless” (read by Edwidge Danticat) – Free Stream
• King, Stephen – «Afterlife» – YouTube
• King, Stephen – «Laurie» – YouTube
• Kipling, Rudyard – Kim – Free iTunes
• Kipling, Rudyard – Just So Stories for Little Children – Free iTunes – Free MP3/Stream
• Kipling, Rudyard – Rikki-Tikki-Tavi – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Kipling, Rudyard – «The Elephant’s Child» – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Kipling, Rudyard – The Jungle Story – Free MP3 Zip File
• L’Heureux, John – «Three Short Moments in a Long Life» – Free MP3 Stream
• Lawrence, D.H. – Everlasting Flowers – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Lawrence, D.H. – A Woman and Her Dead Husband – Free MP3
• Le Guin, Ursula – «The End» (Dramatized version) – Free MP3 Stream
• Leroux, Gaston – The Phantom of the Opera (abridged) – Spotify
• Lewis, C.S. – The Chronicles of Narnia – Free MP3s
• The Lion, the Witch and the Wardrobe
• Prince Caspian: The Return to Narnia
• The Voyage of the Dawn Treader
• The Silver Chair
• The Horse and His Boy
• The Magician’s Nephew
• The Last Battle
• Lewis, C.S. – Spirits in Bondage – Free iTunes – Free MP3s
• Lewis, C.S. – The Screwtape Letters (narrated by John Cleese) – YouTube
• Lewis, Sinclair – Babbit – Free iTunes – Free MP3s
• Free eBook available here.
• Lewis, Sinclair – It Can’t Happen Here (reading of an adapted play) – YouTube
• Lewis, Sinclair – Main Street – Free MP3s – Free iTunes
• London, Jack – Call of the Wild – Free iTunes – Free MP3s – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• London, Jack – The Heathen – Free MP3 – FREE from Audible.com
• London, Jack -To Build a Fire – Free MP3
• London, Jack – White Fang – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Longfellow, Henry Wadsworth – Selected Works – Free iTunes – Free MP3
• Lovecraft, H.P. – The Call of of Cthulhu (Read by Garrick Hagan) – Free YouTube – Free Stream Part 1 – Free Stream Part 2
• Lovecraft, H.P – The Call of of Cthulhu & Other Stories – Spotify
• Lovecraft, H.P. – The Collected Public Domain Works of H. P. Lovecraft – Free Mp3 Zip File – Free Stream
• Lucretius – On the Nature of Things – Free MP3 Zip File – Free iTunes
• Lu Xun – A Madman’s Diary and Other Stories – Free MP3 Zip File
• Mann, Thomas – Death in Venice – Free MP3s/Download
• McCabe, Eugene – Annahullian (read by Colm Tóibín) – Free MP3
• McCann, Colum – “Transatlantic” (read by author) – Free MP3
• McEwan, Ian – «My Purple Scented Novel» (read by the author) – Free Stream
• Melville, Herman – Moby-Dick – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Melville, Herman – Moby-Dick read by Celebrities (Benedict Cumberbatch, John Waters, Stephen Fry, Tilda Swinton & More) – Free iTunes – Soundcloud – Big Read – More details
• Melville, Herman – Moby-Dick read by Other Celebrities – SoundCloud
• Melville, Herman – Moby-Dick (Abridged version read by Hayward Morse) – Spotify
• Melville, Herman – Typee – Free iTunes – Free MP3 Zip File
• Miller, Arthur – Readings from The Crucible and Death of a Salesman – Spotify
• Miller Jr, Walter M. – A Canticle for Leibowitz (Dramatized Version) – MP3s
• Miller, William – Rent Party Jazz (read by Viola Davis) – YouTube
• Milne, A.A. – Winnie the Pooh (read Disney Book Group) – Free iTunes
• Milton, John – Paradise Lost – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Milton, John – Paradise Regained – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Montgomery, Lucy Maud – Anne of Green Gables – Free iTunes – Free MP3s
• Moore, Lorrie – «Paper Losses» (read by Gary Shteyngart) – Free Stream
• Munro, Alice – «Axis» – Free MP3
• Murakami, Haruki – «On Seeing the 100% Perfect Girl One Beautiful April Morning» – Free Stream
• Nabokov, Vladimir – My Russian Education (Read by Orhan Pamuk) – Free MP3 – Free iTunes
• Nabokov, Vladimir – «Pnin» – Free Stream
• Nabokov, Vladimir – Signs and Symbols – Free iTunes
• Nabokov, Vladimir – Vladimir Nabokov Reads from Lolita & Selected Poems – Spotify
• Nin, Anais – «Under a Glass Bell» (Read by the author) – YouTube
• Northup, Solomon – Twelve Years a Slave – Free iTunes – Free MP3
• O’Connor, Flannery – “A Good Man is Hard to Find.” (Read by author in 1959) – Stream/Download
• O’Connor, Flannery – «Everything That Rises Must Converge» (Read by Estelle Parsons) – YouTube
• O’Connor, Flannery – “Revelation” (Read by Studs Terkel) – Stream
• O’Connor, Frank – “The Man of the World” (read by Julian Barnes) MP3
• O Henry, The Gift of the Magi – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Oates, Joyce Carol – «Mastiff» (read by Louise Erdrich) – Free Stream
• Orwell, George – 1984 – Free Stream – Free MP3 Zip File – Multiple Versions – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Orwell, George – 1984 (Radio Drama from 1949 starting David Niven) – Free Stream
• Orwell, George – 1984 (Complete reading by Pacifica Radio) – Soundcloud
• Orwell, George – Animal Farm – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Free eBook available here.
• Orwell, George – Animal Farm – Spotify version
• Orwell, George – Homage to Catalonia – Chapter 1 here – Remaining Chapters here
• Oz, Amos – «The King of Norway» (read by Jonathan Safran Foer) – Free Stream
• Ozick, Cynthia – «The Shawl» (read by Joyce Carol Oates) – Free Stream
• Paley, Grace – «Love» (read by George Saunders) – Free Stream
• Plath, Sylvia – Three Women (a radio play) – Free Stream
• Poe, Edgar Allan – 5 Hours of Edgar Allan Poe Stories Read by Vincent Price & Basil Rathbone – Spotify
• Poe, Edgar Allan – The Essential Edgar Allan Poe – Spotify
• Poe, Edgar Allan – The Complete Works Vol. 1 – Free iTunes – Free Stream/Download
• Poe, Edgar Allan – The Complete Works Vol. 2  – Free iTunes – Free Stream/Download
• Poe, Edgar Allan – The Complete Works Vol. 3  – Free iTunes – Free Stream/Download
• Poe, Edgar Allan – The Complete Works Vol. 4  – Free iTunes – Free Stream/Download
• Poe, Edgar Allan – The Complete Works Vol. 5  – Free iTunes – Free Stream/Download
• Poe, Edgar Allan – “The Masque of the Red Death” and Annabel Lee (read by William S. Burroughs) – Free YouTube Audio
• Poe, Edgar Allan – The Cask of Amontillado – Free MP3/Stream – FREE from Audible.com
• Poe, Edgar Allan – The Mask of the Red Death (read by William S. Burroughs) – Spotify
• Poe, Edgar Allan – The Pit and the Pendulum – Free MP3
• Poe, Edgar Allan – The Raven – Free MP3 – FREE from Audible.com
•  Poe, Edgar Allan – The Raven (read by Stan Lee) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by James Earl Jones) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by Neil Gaiman) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by John Astin) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (as read by Anne Waldman) – SoundCloud
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by Christopher Lee) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by Vincent Price) – YouTube
• Poe, Edgar Allan – The Raven (read by Christopher Walken) – YouTube
• Alternate version read by actor John de Lancie (video)
• Free eBook available here.
• Poe, Edgar Allan – The Tell Tale Heart – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Poe, Edgar Allan – The Tell Tale Heart (read by Christopher Lee) – Free YouTube Audio
• Poe, Edgar Allan – The Tell Tale Heart (read by Iggy Pop) – Free YouTube Audio
• Poe, Edgar Allan – The Tell Tale Heart, Silence, Annabel Lee (read by James Mason) – Free Stream
• Porter, Eleanor – Pollyanna – Free MP3 Zip File
• Price, Vincent – The Price of Fear (Classic radio show featuring Vincent Price) – Free Stream
• Pritchett, V.S. – The Rescue (Read by Jonathan Lethem) – Free Stream
• Prokofiev, Sergei – Peter and the Wolf (Narrated by David Bowie) – Spotify
• Proust, Marcel – À La Recherche Du Temps Perdu (Œuvre Intégrale) (in French) – Free Stream
• Pushkin, Alexander – Eugene Onegin – Free MP3 Stream – Free MP3 Zip File
• Ratcliffe, Stephen – Continuum – Free MP3 Stream
• Rand, Ayn – Anthem – Spotify
• Remarque, Erich Maria – All Quiet on the Western Front – Free Stream
• Ruskin, John – The Golden River – Free MP3
• Safran Foer, Jonathan – «Love is Blind and Deaf» – Video Animation
• Saramago, José – «The Centaur» (Read by Nadine Gordimer) – Free MP3
• Sedaris, David – “The Mouse and the Snake» from Squirrel Seeks Chipmunk: A Modest Bestiary – Free MP3 – Web site
• Sedaris, David – «Six to Eight Black Men» from the album ‘Live at Carnegie Hall’ – YouTube Audio
• Sedaris, David – “Solution to Saturday’s Puzzle”from When You Are Engulfed in Flames – Free MP3
• Sendak, Maurice – Where the Wild Things Are (read by Christopher Walken) – YouTube
• Seuss, Dr. – Green Eggs and Ham (read by Neil Gaiman) – YouTube
• Seuss, Dr. – How The Grinch Stole Christmas (read by Boris Karloff) – Spotify
• Seuss, Dr. – How The Grinch Stole Christmas (read by Keith Morrison) – YouTube
• Sewell, Anna – Black Beauty – Free iTunes – Free MP3s
• Schwartz, Delmore – “In Dreams Begin Responsibilities” (Read by Lou Reed) – Free Stream
• Shakespeare, William – A 68 Hour Playlist of Shakespeare’s Plays Being Performed by Great Actors: Gielgud, McKellen & More – Free on Spotify
• Shakespeare, William – 10 Plays Performed by Orson Welles on the Radio – Free Stream
• Shakespeare, William – All’s Well Ends Well – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Shakespeare, William – A Midsummer Night’s Dream – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – Antony and Cleopatra – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Shakespeare, William – As You Like It – Free iTunes – Free Stream – Free Mp3 Zip File
• Shakespeare, William – Comedy of Errors – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Shakespeare, William – Coriolanus – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Shakespeare, William – Cymbeline – Free iTunes – Free Stream – Free MP3 Zip File
• Shakespeare, William – Hamlet – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – Hamlet (French translation by Marcel Pagnol) – Spotify – YouTube
• Shakespeare, William – Hamlet (Starring John Gielgud) – Spotify + Archive.org
• Shakespeare, William – Julius Caesar – Free iTunes – Free MP3
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – King Lear – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – Macbeth (with Alec Guinness) – Free Spotify
• Shakespeare, William – Romeo and Juliet – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – The Merchant of Venice – Free iTunes – Free MP3
• Free eBook available here.
• Shakespeare, William – The Sonnets – Free iTunes – Free MP3
• Shakespeare, William – The Sonnets (read by Sir John Gielgud) – Part 1, Part 2, Part 3, Part 4
• Shakespeare, William – The Tragedy of MacBeth – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Shaw, George Bernard – Pygmalion – Free iTunes – Free MP3
• Shelley, Mary – Frankenstein (narrated by Aaron Mahnke of the Lore podcast) – Free iTunes
• Shelley, Mary – Frankenstein – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Also check out the 1938 radio broadcast that is faithful to Mary Shelley’s text. (iTunes)
• Free eBook available here.
• Shelley, Mary – Frankenstein (Abridged version read by Christophe Lee) – Spotify
• Silverstein, Shel – The Giving Tree (Animated film narrated by the author) – YouTube
• Silverstein, Shel – The Giving Tree (Read by Arianna Huffington) – YouTube
• Sinclair, Upton – The Jungle – Free iTunes – Free MP3
• Free eBook available here.
• Singer, Isaac Bashevis – Disguised (read by Nathan Englander) – Free MP3
• Smith, Zadie – «Escape from New York» (read by Zadie Smith) – Free Audio Stream
• Stein, Gertrude – If I Told Him: a Completed Portrait of Picasso – Free MP3
• Stein, Gertrude – Matisse – Free MP3
• Stein, Gertrude – The Fifteenth Of November . . . T. S. Eliot – Free MP3
• Stein, Gertrude – The Making of Americans – Free MP3
• Steinbeck, John – «The Snake» and «Johnny Bear» – Free Stream – Spotify
• Sterne, Laurence – The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman – Free Stream: Vol 1. – Vol 2. – Vol 3. – Vol 4. 
• Stevenson, Robert Louis – The Strange Case of Dr Jekyll & Mr Hyde – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Stevenson, Robert Louis – The Strange Case of Dr Jekyll & Mr Hyde (Read by Christopher Lee) – Spotify
• Stevenson, Robert Louis – Treasure Island – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Stevenson, Robert Louis – Treasure Island (Read by Hans Conried) – Spotify
• Stoker, Bram – Dracula – Free iTunes – FREE from Audible.com
• See alternative version here. (full zip file)
• Stoker, Bram – Dracula (Read by Christopher Lee) – Spotify
• Stone, Tanya Lee – The House That Jane Built: A Story About Jane Addams (Read by Kiernan Shipka) – YouTube
• Stowe, Harriet Beecher – Uncle Tom’s Cabin – Free iTunes – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Swift, Jonathan – Gulliver’s Travels – Free iTunes – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Thayer, Ernest Lawrence – Casey at the Bat – Free iTunes – Free MP3
• Thomas, Dylan – A Child’s Christmas in Wales (read by Thomas) – Youtube
• Tolstoy, Leo – Anna Karenina – Free Stream
• Tolstoy, Leo – Anna Karenina –
• Book 1 – Free Zip File
• Book 2 – Free Zip File
• Book 3 – Free Zip File
• Book 4 – Free Zip File
• Book 5 – Free Zip File
• Book 6 – Free Zip File
• Book 7 – Free Zip File
• Book 8 – Free Zip File
• Tolstoy, Leo – Five Short Stories – Spotify
• Tolstoy, Leo – Selected Short Stories – Free Stream/MP3
• Tolstoy, Leo – What Men Live By and Other Tales – Free iTunes
• Tolstoy, Leo – War & Peace Book 1, Book 2, Book 3, Book 4, Book 5, Book 6, Book 7, Book 8, Book 9 (Zip Files) – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Tolstoy, Leo – Selected Short Stories – Free Multiple formats
• Wells, Tower – «Leopard» (Read by David Sedaris) – Free MP3 Stream
• Trollope, Anthony – Barchester Towers – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com
• Twain, Mark – The Adventures of Huckleberry Finn – Multiple versions here
• Twain, Mark – The Adventures of Tom Sawyer – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Twain, Mark – The Adventures of Tom Sawyer – Spotify version
• Twain, Mark – The Prince and the Pauper – Free iTunes – Free MP3 Zip File – Free Stream
• Unknown – Epic of Gilgamesh – Free iTunes
• Unknown – Sir Gawain and the Green Night – Free MP3 Zip File
• Updike, John – «Playing with Dynamite» (read by Roger Angell) – Free MP3
• Updike, John – “A & P.” (read by Allegra Goodman) – Free MP3
• Updike, John – “Twin Beds in Rome” – Free Stream
• Verne, Jules – 20,000 Leagues Under the Sea – Free MP3 Zip File – Free iTunes
• Free eBook available here.
• Verne, Jules – Around the World in 80 Days – Free iTunes – Free MP3s – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Verne, Jules – Mysterious Island – Free iTunes
• Verne, Jules – The Master of the World – Free MP3
• Voltaire – Candide – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Vonnegut, Kurt – 2BR02B – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Vonnegut, Kurt – «Harrison Bergeron» – Free MP3
• Vonnegut, Kurt – The Big Trip Up Yonder – Free MP3
• Vonnegut, Kurt – Slaughterhouse 5, Cat’s Cradle, Breakfast of Champions, Welcome to the Monkey House (Abridged readings by Vonnegut) – Spotify
• Vonnegut, Kurt – «The Drone» – Free Stream
• Wallace, David Foster – «Consider the Lobster» (read by DFW) – Free MP3
• Wallace, David Foster – «The View from Mrs. Thompson’s» (read by DFW) – Free MP3
• Welles, Orson – «The Shadow» radio drama (Performed by Welles) – Free MP3
• Wells, HG – The Invisible Man- Free iTunes – Free Stream – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Wells, HG – Magic Shop – Free iTunes
• Wells, HG – Time Machine (narrated by Kelsey Grammer) – Free iTunes
• Wells, HG – Time Machine – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Wells, HG – Time Machine (dramatized version) – Spotify
• Wells, HG – The War of the Worlds – Free iTunes – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Wells, HG – The War of the Worlds (Famous 1938 radio adaptation by Orson Welles) – Stream
• Wells, HG – The War of the Worlds (Read by Maxwell Caulfield) – Spotify
• Welty, Eudora – «The Wide Net» (read by the author) – YouTube – Cornell Web Site
• Welty, Eudora – «Where Is the Voice Coming From?» (read by Joyce Carol Oates) – MP3
• Welty, Eudora – «Why I Live at the P.O.» – YouTube
• Wharton, Edith – The Age of Innocence – Free iTunes
• Wharton, Edith – The Fulness of Life – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Wilde, Oscar – The Happy Prince – Free MP3
• Version read by Stephen Fry – YouTube
• Version read by Orson Welles and Bing Crosby – YouTube
• Wilde, Oscar – The Importance of Being Earnest (Performed by John Gielgud) – Free
• Wilde, Oscar – The Importance of Being Earnest – Free MP3 – FREE from Audible.com
• Free eBook available here.
• Wilde, Oscar – The Picture of Dorian Gray – Free iTunes – Free MP3s
• Free eBook available here.
• Wolff, Tobias – «Bullet in the Brain» (read by T. Coraghessan Boyle) (MP3)
• Wolff, Tobias – «The Night in Question» (read by Akhil Sharma) (MP3)
• Woolf, Virginia – «A Haunted House» – Free MP3 – Free iTunes
• Woolf, Virginia, – Jacob’s Room – MP3 Zip File
• Woolf, Virginia – «The Legacy» – Free MP3 – Free Stream
• Woolf, Virginia – «The Searchlight» – Free MP3
• Woolf, Virginia – The Voyage Out – Free Stream
• Woolf, Virginia – The Short Stories – Spotify
• Wyss, Johann David – The Swiss Family Robinson – Free MP3 Zip File – FREE from Audible.com

Non-Fiction

Audio Book Podcast Sites

• Librivox iTunesFeedWeb Site
  • Librivox should be your first stop when looking for audio books. It’s the biggest and best collection. Then there are the others.
  • Audiobooks with Annie iTunesFeedWeb Site
  • Audio Literature Odyssey iTunesFeedWeb Site
    • A collection of classics. Henry James, Edgar Allan Poe, Emily Dickinson, etc.
  • Classic Poetry Aloud iTunesFeedWeb Site
    • These poetry podcasts provide readings of the great poems of the past.
  • Classic Tales Podcast iTunesFeedWeb Site
    • The whole point is to make unabridged classics not only available, but approachable.
  • Crimewav.com iTunesFeedWeb Site
    • Podcasts that bring quality crime stories to an audience worldwide. Produced by crime writer Seth Harwood.
  • Escapepod iTunesFeedWeb Site
    • Collections of well-reviewed audio short stories.
  • Great Books – A Chapter a Day iTunesWeb Site
  • Great Speeches in History iTunesFeedWeb Site
  • JC Hutchins iTunes Feed Web Site
    • The author of the 7th Son Trilogy has made available more than 200 hours of audio and video stories and interviews, all of which are available for free download.
  • Kara’s Free AudioBooks iTunesFeedWeb Site
  • Learn OutLoud.com
    • Founding Documents of America iTunesFeedWeb Site
    • Great Speeches in History iTunesFeedWeb Site
    • Philosophy Readings iTunesFeedWeb Site
  • Haverford College – Classic/Ancient Text Read Aloud iTunesWeb Site (see site for feeds)
  • Internet Archive
    • Listen to free audio books and poetry recordings courtesy of the Internet Archive.
  • Lawrence Lessig’s Free Culture
  • Lit2Go iTunesWeb Site
    • An extensive collection of free audiobooks provided by the University of Southern Florida.
  • Litterature Audio
    • Over 700 free audio books in French. Here are the most downloaded books.
  • Naropa Poetics Audio Archives
    • Hosts audio recordings of the Beats — Kerouac, Burroughs, Ginsberg and more.
  • The Penguin Podcast
    • Excerpts read from books newly published by Penguin UK.
  • Podiobooks
    • Provides podcasts of largely sci-fi books that we’ve never heard of before. But, you never know.
  • Podlit Classic Literature iTunesWeb Site
    • A new classic short story each week.
  • Pseudopod iTunesFeedWeb Site
    • The world’s first audio horror magazine
  • Radioboeken iTunesFeedWeb Site
    • «Radiobooks» are just like books, but they will never be printed. They are created by important Dutch and Flemish writers, and will be available in French, English and Spanish versions in 2007.
  • Scott Sigler’s Audiobooks iTunes – Feed – Web Site
    • Very well reviewed sci-fi horror works
  • Stories to Go iTunesFeedWeb Site
  • Stranger Things iTunesFeedWeb Site
    • This high-quality video podcast features stories of ordinary people stumbling into strange worlds (a la The Twilight Zone).
  • The Classic Tales Podcast iTunesFeedWeb Site
    • The Classic Tales Podcast makes unabridged classics not only available, but approachable. Includes professional performances.
  • The Public Domain Podcast iTunesFeedWeb Site
  • The Time Traveler iTunesFeedWeb Site
    • Explores vintage American fiction. Orson Welles, Philip K. Dick, etc.
  • The Twilight Series
    • Get information here.
  • Utopod iTunes – Feed
    • A free French-language podcast, created by Lucas Moreno and and Marc Tiefenauer, that offers readings of fantasy and sci fi stories written by noted authors across the Francophone world.
  • Well Told Tales iTunesFeedWeb Site
    • Pulp fiction audio tales….!!!

_____________________________________________________________________

source: https://www.openbook.gr/900-free-audio-books/

Also please see our related collection: 800 Free eBooks for iPad, Kindle & Other Devices.

http://www.openculture.com/freeaudiobooks

The post 900 FREE audio BOOKS Masterpieces – ΕΛΕΥΘΕΡΑ 900 ηχητικά Βιβλία αριστουργήματα appeared first on Void Network.

Με 100 σημαντικούς καλλιτέχνες του video art από 26 χώρες, 32 ποιητές σε ζωντανές αναγνώσεις και συνεργασίες με μουσικούς και χορευτές, 3 παγκόσμιες πρεμιέρες συνθέσεων σύγχρονης μουσικής βασισμένης σε ποίηση, 8 συναυλίες, performances, παράλληλες εκδηλώσεις, αφιερώματα φωτογραφίας και video art, έκθεση βιβλίου και δεκάδες καλλιτέχνες από τις 5 ηπείρους να ταξιδεύουν για να παρουσιάσουν την δουλειά τους στην ζωντανή underground σκηνή ποίησης της Αθήνας, το International Video Poetry Festival συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο σημαντικά φεστιβάλ video-ποίησης στον κόσμο.

To Video Poetry είναι ένα είδος της video art με πολύ μεγάλη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια όπου σκηνοθέτες και video artists συνεργάζονται με ποιητές και λογοτέχνες ώστε να παράγουν οπτική ποίηση, video art, βίντεο κολάζ, animations  και ποιήματα-ταινίες μικρού μήκους.

Το ετήσιο International Video Poetry Festival της Αθήνας προβάλλοντας μια κινηματογραφική ποιητική γλώσσα εξαιρετικής ποιότητας από την Αμερική, την Ασία, την Ευρώπη, την Αυστραλία και την Αφρική επιχειρεί να ενεργοποιήσει έναν ανοιχτό δημόσιο χώρο για τη δημιουργική έκφραση όλων των τάσεων και των ρευμάτων της σύγχρονης ποίησης.

Μέρος του μη-εμπορευματικού και μη-κερδοσκοπικού χαρακτήρα του φεστιβάλ είναι η ανοιχτή δωρεάν είσοδος σε όλους. Το φεστιβάλ δεν έχει χορηγούς ή χρηματοδοτήσεις και θα καλύψει τα έξοδα ενοικίασης υψηλής ποιότητας τεχνικού εξοπλισμού, φιλοξενίας των καλλιτεχνών από το εξωτερικό και διαφήμισης από τα έσοδα του bar του φεστιβάλ και την ελεύθερη συνεισφορά των θεατών.

Όλοι οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες και οι οργανωτικές ομάδες θα πάρουν μέρος εθελοντικά και αφιλοκερδώς στο φεστιβάλ.

7th International Video Poetry Festival

FR.14 + SAT.15 DECEMBER 2018 STARTS 17.00

 100 video artists and poets from 26 countries
2 performances | 32 poets + 8 concerts + 3 DJs + BookFair

 Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ (Ρ.Παλαμήδη 2, Ψυρρή- Αθήνα)

FREE ENTRANCE / ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

FRIDAY 14 DECEMBER

VIDEO POETRY SHOW starts at 17.00

MEXICO: Cristina Bustamante. Minuit De Lacroix feat.Charlene Gálea USA: Sarah Sloat. Cheryl Gross. Lisa Seidenberg. Tova Beck-Friedman. Adam E.Stone. Matt Mullins. Pamela Falkenberg. Jack Cochran. Vasilios Papaioannu & Emma Piper-Burket AUSTRALIA: Jason Lam. Ian Gibbins. Clare Rosslyn Wilson. Marie Craven ENGLAND: Shauna Robertson. Sam Loveless. Brian Reid. Adele Myers. Kate Sweeney. Dominic Weston. Tom Sastry. Helen Dewbery. Timothy David Orme. Chaucer Cameron. Adam Steiner. Iris Lewis. Shauna Robertson. Hari Marini- PartSuspended. Sarah Tremlett. Helen Kay. Jane Glennie INDIA: Kuzhur Wilson SPAIN: Adria Guardiola. Rafel Arnal. Blas Payri. Pedro Jaen R. Laen Sanches ITALY: Alessandro Sedda. Virgo29 Production – Kenosis. Dimitri Ruggeri BOSNIA/HERZEGOVINA: Amina Avdic GREECE: Nopi Fountoukidou. Lokatola. Stelios Oikonomidis. Antonis Touloumis, Spyros Pantazis, Katerina Michalopoulou. Niki Andrikopoulou. Christine Papanicola. Grigoris G. Gaitanaros. Peanuts Bowl. Thanasis Panou. Evgenia Oikonomopoulou. Io Armata KOREA: Finn Harvor CANADA: Fiona Tinwei Lam. Sharron Mirsky PERU: Rodrigo Luque FRANCE: Anna Niarakis, bobie (yves bommenel) FINLAND: Hanna Ojala AUSTRIA: Melanie Ludwig ISLE OF MAN: Janet Lees BELGIUM:  Gaetan Saint-Remy. Serge Goldwicht. Pierre Lebecque UKRAINE / TURKEY: Lokal Anestezi BOLIVIA: Lucia Sellars LUXEMBURG: Agnes Marton POLAND: Marcin Jagnus SLOVENIA: Tina Šulc Resnik ARGENTINA: Yanin Lorey SWEEDEN: Jerker Beckman . Tomas Stark

PERFORMANCES

SPIRALS– main showroom – starts at 19.00- duration 20 minutes

Spirals is a poetic journey that crosses geographical borders and unites European female voices in an exchange of languages, cultures, personal narratives and modes of expression. Through the symbol of the spiral, the project explores thresholds, migration, path, nature, home and sense of belonging; the spiral acts as a sign of becoming, transforming and awareness. Poems written by contemporary female poets, recorded material, music and movement are part of a series of performances, photography and video-work. Women create and walk on spirals in a variety of places, such as London, Broadstairs, Coventry, Barcelona, Athens and Belgrade.
– Created by Hari Marini – PartSuspended (UK) (www.partsuspended.com/)

ECSTASY #1 – starts 21.30 on the second floor – duration 2 hours

Το Ινστιτούτο Πειραματικών Τεχνών παρουσιάζει την performance «Έκσταση #1» με την συμμετοχή 8 εκτελεστών, μια περιπλάνηση στην σκοτεινή πλευρά του ενστίκτου, μια εξερεύνηση της υπομονής, του σώματος και του νου, μια εμπειρία διάρρηξης των περιορισμών και της αμφιβολίας –
The Institute for Experimental Arts presents Ecstasy # 1 performance with the participation of 8 performers, a wandering on the dark side of the instinct, an exploration of patience, body and mind, an experience of breaking the constraints and doubts – Created by Sissy Doutsiou – Performers: Dimosthenis Halkias, John Voulgaris, Panagiotis Ber, Konstantina Baka-Fili, LU, Ifigeneia Antonidou, Evagelia Papantoniou, Nikolas Papoulias

SATURDAY 15 DECEMBER
MULTIMEDIA POETRY CONCERT starts at 17.00 

POETRY PERFORMANCES:

Lucia Sellars (Bolivia). Helen Kay (U.K.). Ελευθεριακός. Βασίλης Καμπούρης. Νεφέλη Β.Πετσιμέρη. Γεωργία Τρούλη. Λευτέρης Aλεφ Βασιλόπουλος. Bάσω Χριστοδούλου. Στέργια Κάββαλου. Ioanna Lioutsia. Εύα Σπαθάρα. Στέλλα Δούμου. Διάφανος Κύκλος: Oρέστης Μπατάκης +Απόλλωνας Τσέρνας+ Arthur Void. Tόνια Κοσμαδάκη. Πελαγία Φυτοπούλου. Δημήτρης Γκιούλος. Λευτέρης Τσώνης. Παυλίνα Μάρβιν. Στάθης Ιντζές. Μάνος Τσίζεκ. Θέκλα Τσελεπή. Θάνος Lost. Γιώργος Γιαννόπουλος. Νίκη Ανδρικοπούλου. Χριστίνα Παπανικόλα

LIVE CONCERT

Σίσσυ Δουτσίου | Πόππη Δέλτα | Lokatola | Tάσος Σαγρής + WhoDoes | Yannis Raouzeos + Dead Poets Society feat. Zafar Iqbal & Monochrome | William Rowe (UK)+Helen Dimos | Vasiliki Legaki + Agnes Marton (Luxemburg) | Blakaut |

SOUNDSCAPES: Junior X. Crystal Zero. War

During 7th International Video Poetry Festival 2018 Vasiliki Legaki (composer) and Agnes Marton (poet) will present three of their collaborative works

Captain Fly’s Bucket List (first part) -GREEK PREMIERE
Chamber opera (opera duet) for baritone voice and classical guitar
Waiting for Spring Fancy-dressed (a paraphrase of Nietzsche’s eternal return) –WORLD PREMIERE

Cordeliade (a response to Shakespeare’s King Lear) –WORLD PREMIERE

VIDEO ART ZONE

 BRAZIL: Marcello Sahea POLAND: Slawomir Milewski URAGUAY: Carolina de la Vega GREECE: Antonis Rozakis . Tasos Sagris UK: A616- Joshua Alexander-Erkembode. Akram Kham Company INDIA: Aditya Dawar

ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ/ all festival BOOK FAIR:

 Κενότητα. Futura. Θράκα. Τυφλόμυγα. ΕΝΕΚΕΝ. Σαιξπηρικόν. ΑΓΧΙΒΑΣΙΗΝ. Κίχλη. Bibliotheque, Περιοδικό Σκαντζόχοιρος. Κουρσάλ. Βιβλιοπέλαγος

PHOTOGRAPHY SHOW – In memory of Ren Hang

Το 7^ο Διεθνές Φεστιβάλ Βιντεοποίησης αφιερώνεται στο φωτογράφο και ποιητή Ren Hang (1987–2017) έναν από τους πιο επιδραστικούς φωτογράφους της νέας γενιάς κινέζων καλλιτεχνών. Ο Ρεν Χάνγκ συνελήφθη στην Κίνα πολλές φορές για την τέχνη του η οποία χαρακτηρίζεται από έντονη, ηδονιστική σεξουαλικότητα και μια φωτογραφική ματιά εορτασμού των απολαύσεων. Παρά την παγκόσμια αναγνώριση δεν απέκτησε ποτέ κάποιου είδους αποδοχή στην χώρα του, κυρίως λόγω της απαγόρευσης των εκθέσεων του στο Πεκίνο και την υπόλοιπη Κίνα από το καθεστώς.

The 7th International Video Poetry Festival is dedicated to the photographer and poet ), one of the leading lights of the new generation of Chinese photographers. Ren Hang was arrested many times for his sexually explicit, joyously celebratory photography. Although he was globally renowned, he never gained the recognition he deserved in his home country, in part because he was repeatedly denied the opportunity to display his work in Beijing and throughout China. Read more about Ren Hang.

________________________________

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ:

The Institute [for Experimental Arts]

+ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Πειραματικών Τεχνών http://theinstitute.info/

σε συνεργασία με

Void Network // KENO ΔΙΚΤΥΟ   https://voidnetwork.gr/

MOVING POEMS  http://movingpoems.com/

facebook event: https://www.facebook.com/events/316809979170519/

The post 7th International Video Poetry Festival ATHENS Fr.14-Sat.15/12/2018 appeared first on Void Network.

(Άφησε την πατημασιά του πάνω στην πέτρα,

Αυτός ο ίδιος προσπέρασε)

Lamba παροιμία, Zambia

Αυτό το δοκίμιο υποθέτει πως η υπέρτατη έκφραση (της) κυριαρχίας έγκειται σε μεγάλο βαθμό, στην ισχύ και την ικανότητά να αποφασίζει ποιος μπορεί να ζήσει και ποιος πρέπει να πεθάνει[1]. Έτσι, το να θανατώνεις ή το να επιτρέπεις τη διαβίωση συγκροτεί τα όρια της κυριαρχίας, τις πρωταρχικές της ιδιότητες. Το να ασκείς κυριαρχία σημαίνει να ελέγχεις τη θνητότητα και να (καθ)ορίζεις τη ζωή ως την ανάπτυξη και εκδήλωση της εξουσίας.

Μπορεί κάποιος να συνοψίσει με τους παραπάνω όρους αυτό που ο Μισέλ Φουκώ (Michel Foucault) εννοούσε με την έννοια βιοεξουσία: αυτό το πεδίο της ζωής το οποίο ελέγχει η εξουσία[2]. Αλλά υπό ποιες πρακτικές συνθήκες εξασκεί το δικαίωμα στη θανάτωση, επιτρέπει τη διαβίωση ή εκθέτει στο θάνατο [η κυριαρχία]; Ποιο είναι το υποκείμενο αυτού του δικαιώματος [δίκαιο]; Τι μας λέει (όμως) η άσκηση ενός τέτοιου δικαιώματος για το πρόσωπο που θανατώνεται και για τις σχέσεις εχθρότητας ανάμεσα σ’ αυτό και στο δολοφόνο του; Επαρκεί η έννοια της βιοεξουσίας για να αναλογιστούμε τους σύγχρονους τρόπους μέσω των οποίων το πολιτικό, υπό το πρόσχημα του πολέμου, της αντίστασης, ή των μέτρων (της μάχης) ενάντια στον τρόμο, μετατρέπει τη δολοφονία του εχθρού σε πρωταρχικό και απόλυτο σκοπό; Ο πόλεμος, τελικά, είναι τόσο ένα μέσο επίτευξης τής κυριαρχίας όσο κι ένα μέσο (εξ)άσκησης του δικαιώματος στη θανάτωση. Αν φανταστούμε την πολιτική ως μια μορφή πολέμου, πρέπει να ρωτήσουμε: ποια θέση αποδίδεται στη ζωή, στο θάνατο και στο ανθρώπινο σώμα (συγκεκριμένα στο τραυματισμένο και γδαρμένο σώμα); Και πώς αυτά εγγράφονται στην τάξη της εξουσίας (order of power);

Πολιτική, Πρακτική του Θανάτου και το “Γίγνεσθαι-Υποκείμενο”

Για να απαντήσει σε τούτα τα ερωτήματα, αυτό το δοκίμιο αντλεί από την ιδέα της βιοεξουσίας κι εξετάζει τις σχέσεις της με τις έννοιες της κυριαρχίας (imperium) και της κατάσταση εξαίρεσης[3]. Μια τέτοια ανάλυση εγείρει μια σειρά εμπειρικών και φιλοσοφικών ερωτημάτων που θα ήθελα εν συντομία να εξετάσω. Όπως είναι γνωστό, η έννοια της κατάστασης εξαίρεσης συχνά συζητείται σε σχέση με το Ναζισμό, τον ολοκληρωτισμό και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης/εκτέλεσης. Τα στρατόπεδα θανάτου, συγκεκριμένα, έχουν ερμηνευθεί ποικιλότροπα ως η κεντρική μεταφορά για την κυρίαρχη και καταστρεπτική βία και ως το απόλυτο σημείο που υποδεικνύει την υπέρτατη ισχύ του αρνητικού. Η Χάνα Άρεντ (Hannah Arendt) λέει: «η ζωή εντός του στρατοπέδου δεν παραλληλίζεται με τίποτε. Η φαντασία δεν μπορεί να αναλογιστεί πλήρως τον τρόμο γιατί απλούστατα βρίσκεται έξω από τη ζωή και το θάνατο»[4]. Επειδή οι συγκεντρωμένοι στα στρατόπεδα απεκδύονται τη πολιτική ιδιότητα τους και υποβαθμίζονται σε μια γυμνή ζωή, το στρατόπεδο είναι, για τον Τζόρτζιο Αγκάμπεν (Giorgio Agamben) «ο χώρος όπου η απόλυτη απάνθρωπη κατάσταση (conditio inhumana) που εμφανίστηκε στη γη πραγματοποιήθηκε»[5]. Στην πολιτικο-δικαϊκή δομή του στρατοπέδου, προσθέτει, η κατάσταση εξαίρεσης παύει να αποτελεί μια προσωρινή παρέκκλιση από το κράτος δικαίου (state of law). Σύμφωνα με τον Αγκάμπεν, αποκτά μια μόνιμη χωρική διαρρύθμιση που παραμένει συνεχώς εκτός του κανονικού κράτους δικαίου.

Σκοπός αυτού τού δοκιμίου δεν είναι να επιχειρηματολογήσει για την μοναδικότητα της εκτέλεσης των Εβραίων ούτε να τη θέσει ως ένα κατεξοχήν παράδειγμα[6]. Ξεκινώ από την ιδέα πως η νεωτερικότητα υπήρξε η απαρχή των πολλαπλών εννοιών της κυριαρχίας – και παραπέρα της βιοπολιτικής. Αμφισβητώντας αυτή την πολλαπλότητα, η ύστερο-νεωτερική κριτική δυστυχώς προέταξε κανονιστικές θεωρίες δημοκρατίας και προήγαγε την έννοια του λόγου (reason) ως ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του νεωτερικού προγράμματος και του τόπου (topos) της κυριαρχίας[7]. Από αυτή την προοπτική η απόλυτη έκφραση της κυριαρχίας είναι η παραγωγή γενικών κανόνων εκ μέρους ενός σώματος (του δήμου, the demos) καμωμένου από ελεύθερους/ες και ισότιμους/ες άντρες και γυναίκες. Αυτές οι γυναίκες κι οι άντρες είχαν υποτεθεί ως ολικά υποκείμενα, δυνάμενα να αυτο-κατανοηθούν, να αυτο-συνειδητοποιηθούν και να αυτο-παρουσιαστούν. Η πολιτική, έτσι, καθορίζεται με τρόπο διττό: ένα πρόγραμμα αυτονομίας και η επίτευξη συμφωνίας προς μια συλλογικότητα μέσω επικοινωνίας και αναγνώρισης. Αυτό, μας είπαν, είναι που τη διαφοροποιεί από τον πόλεμο[8].

Mε άλλα λόγια, η υστερο-νεωτερική κριτική βασίστηκε στη διάκριση μεταξύ λόγου/αλόγου (πάθους, φαντασίας) ούτως ώστε να μπορέσει ν’ αρθρώσει μια ιδέα για το πολιτικό, την κοινότητα και το υποκείμενο – ή, πρωταρχικά, για το τι πάει να πει καλή ζωή (εὖ ζήν), πώς επιτυγχάνεται, και διαδικαστικά πώς πραγματώνεται ως απόλυτα ηθικός παράγοντας. Σ’ αυτό το παράδειγμα, ο λόγος είναι η αλήθεια του υποκειμένου και πολιτική η άσκηση του λόγου στη δημόσια σφαίρα. Η άσκηση του λόγου είναι ισάξια με την άσκηση της ελευθερίας, βασικό στοιχείο της ατομικής αυτονομίας. Ο ρομαντισμός της κυριαρχίας, σ’ αυτή τη περίπτωση, έγκειται στην πίστη πως το υποκείμενο είναι ο κύριος διαχειριστής του ίδιου του νοήματός του. Έτσι η κυριαρχία ορίζεται ως αυτή η διττή διαδικασία αυτο-θέσμισης και αυτο-περιορισμού (όταν κάποια θέτει τα όρια του εαυτού της). Η άσκηση της κυριαρχίας, από την άλλη, συνίσταται στη δυνατότητα τής κοινωνίας να αυτο-δημιουργείται καθώς προσφεύγει σε θεσμοποιήσεις που βασίζονται σε συγκεκριμένα κοινωνικά και φαντασιακά σημαίνοντα[9].

Αυτή η ισχυρά κανονιστική ανάγνωση της πολιτικής της κυριαρχίας έχει υπάρξει το αντικείμενο πολυάριθμων κριτικών τις οποίες δεν θα παραθέσω εδώ[10]. Με απασχολούν τα σχήματα της κυριαρχίας των οποίων το κεντρικό πρόγραμμα δεν είναι η πάλη για αυτονομία αλλά η γενικευμένη εργαλειοποίηση της ανθρώπινης ύπαρξης και της υλικής καταστροφής των ανθρώπινων σωμάτων και πληθυσμών. Αυτά τα σχήματα κυριαρχίας δεν αποτελούν κομμάτι μιας τεράστιας παραφροσύνης, ούτε έκφραση μιας ρωγμής μεταξύ των παρορμήσεων και των συμφερόντων του σώματος αφενός και του νου αφετέρου. Ακριβώς, αυτά τα σχήματα, όπως και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης-θανάτου συγκροτούν το νόμο (nomos) του πολιτικού χώρου εντός του οποίου ακόμα ζούμε. Επιπρόσθετα, οι σύγχρονες εμπειρίες της ανθρώπινης καταστροφής μας δείχνουν πως είναι εφικτό να παράγουμε μια ανάγνωση της πολιτικής, της κυριαρχίας και του υποκειμένου διαφορετική από αυτή που κληρονομήσαμε από το φιλοσοφικό λόγο της νεωτερικότητας. Παρά να αναλογιστούμε το λόγο ως την αλήθεια του υποκειμένου, μπορούμε να κοιτάξουμε προς άλλες θεμελιώδεις κατηγορίες που είναι λιγότερο αφηρημένες και πιο απτές, σαν εκείνες της ζωής και του θανάτου.

Σημαντικό για μια τέτοια εργασία είναι η συζήτηση του Έγελου για τη σχέση μεταξύ του θανάτου και του “γίγνεσθαι-υποκειμένου”. Η αναφορά του Έγελου για το θάνατο επικεντρώνεται στη διμερή έννοια τής αρνητικότητας. Πρώτο, οι άνθρωποι αναιρούν τη φύση (μια αναίρεση εξωτερικευμένη κατά την προσπάθεια των ανθρώπων να αφομοιώσουν τη φύση στις ανάγκες τους), και δεύτερο, η μεταμόρφωση του ανηρεμένου στοιχείου διαμέσου της εργασίας και του μόχθου τους. Μεταμορφώνοντας τη φύση οι άνθρωποι δημιουργούν έναν κόσμο, αλλά στη συνέχεια εκτίθενται στην ίδια τους την αρνητικότητα. Στα πλαίσια του εγελιανού οικοδομήματος, ο ανθρώπινος θάνατος είναι ουσιαστικά εθελούσιος. Είναι το αποτέλεσμα του ρίσκου που συνειδητά αναλαμβάνει το υποκείμενο. Σύμφωνα με τον Έγελο, μέσω αυτού του ρίσκου το «ζώο» που συγκροτεί (αποτελεί) την φυσική ύπαρξη του ανθρώπινου υποκειμένου ηττάται.

Με άλλα λόγια, όντως γίνεται υποκείμενο –δηλαδή, χωρίζεται από το ζώο– κατά το μόχθο και την εργασία με την οποία αντιμετωπίζει το θάνατο (τη βία του αρνητικού). Είναι διαμέσου αυτής της αντιπαράθεσης με το θάνατο που εισάγεται στην αέναη κίνηση της ιστορίας. Το γίγνεσθαι υποκείμενο συνεπώς προϋποθέτει τη διατήρηση της λειτουργίας (ή τής διαδικασίας) του θανάτου. Η διατήρηση της λειτουργίας(ή διαδικασίας) του θανάτου είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο ο Έγελος ορίζει τη ζωή του Πνεύματος. Η ζωή του Πνεύματος, μας αναφέρει, δεν τρομάζει μπροστά στο θάνατο, δεν είν’ αυτή που αποφεύγει τη καταστροφή,  αλλά είναι εκείνη η ζωή η οποία αναλαμβάνει το θάνατο και ζει μαζί του. Το Πνεύμα αποκτά την αλήθεια του μονό όταν ανακαλύψει τον εαυτό του απόλυτα ακρωτηριασμένο[11]. Συνεπώς η πολιτική είναι ο θάνατος που ζει μια ανθρώπινη ζωή. Αυτός λοιπόν είναι ο ορισμός της απόλυτης γνώσης και κυριαρχίας: το να θέσει σε κίνδυνο κανείς την ολότητα της ζωής του.

Ο Ζωρζ Μπατάιγ (Georges Battaille) επίσης προσφέρει διορατικούς κριτικούς σχολιασμούς για το πώς ο θάνατος δομεί την ιδέα της κυριαρχίας, το πολιτικό και το υποκείμενο. O Μπατάιγ εκτοπίζει την σύλληψη του Έγελου για τις συνδέσεις μεταξύ θανάτου, κυριαρχίας και υποκειμένου με τουλάχιστον τρεις τρόπους. Πρώτον, ερμηνεύει το θάνατο και την κυριαρχία ως τον παροξυσμό της ανταλλαγής και της υπεραφθονίας- ή χρησιμοποιώντας την ορολογία του: το πλεονάζον. Για τον Μπατάιγ, η ζωή είναι δυσλειτουργική μόνο όταν ο θάνατος τη θέσει υπό ομηρία. Η ζωή η ίδια υπάρχει μονάχα σε εκρήξεις και σε ανταλλαγές με το θάνατο[12]. Υποστηρίζει πως ο θάνατος αποτελεί την αποσύνθεση(ή σήψη) της ζωής, η δυσωδία που είναι ταυτόχρονα η πηγή και η αποκρουστική κατάσταση της ζωής. Συνεπώς, παρόλο που καταστρέφει αυτό που θα ήταν, εξαλείφει αυτό που υποτιθέμενα θα συνέχιζε να υπάρχει, εξολοθρεύει το άτομο που τον λαμβάνει, ο θάνατος δεν αποτελεί την καθαρή εκμηδένιση του είναι. Μάλλον, είναι ουσιαστικά η αυτο-συνείδηση· επιπλέον, είναι η πλέον πολυτελής μορφή ζωής, αυτή της διάχυσης και της ευφορίας: μια δύναμη πολλαπλασιασμού. Ακόμη πιο ριζικά, ο Μπατάιγ αποσύρει το θάνατο από τον ορίζοντα του νοήματος. Αντίθετα με τον Έγελο, για τον οποίο τίποτα δεν χάνεται με βεβαιότητα στο θάνατο· πράγματι ο θάνατος γίνεται αντιληπτός ως μέσο προς την αλήθεια με ιδιαίτερη σημαντικότητα.

Δεύτερο, ο Μπατάιγ στερεώνει το θάνατο αποφασιστικά στη σφαίρα της απόλυτης δαπάνης (το άλλο χαρακτηριστικό της κυριαρχίας), ενώ ο Έγελος προσπαθεί να κρατήσει τον θάνατο εντός της οικονομίας της απόλυτης γνώσης και του νοήματος. Η ζωή πέρα από τη χρηστικότητα, αναφέρει ο Μπατάιγ, είναι το πεδίο της κυριαρχίας. Εφόσον αυτή είναι η υπόθεση, ο θάνατος είναι τότε το σημείο όπου η καταστροφή, η καταστολή και η θυσία αποτελούν μια τόσο μη-αναστρέψιμη και ριζική δαπάνη –μια δαπάνη χωρίς απόθεμα– που δεν μπορούν πλέον να καθοριστούν ως αρνητικότητα. Ο θάνατος είναι συνεπώς η βασική αρχή του πλεονάζοντος- μια αντί-οικονομία. Εξ ου και η μεταφορά της πολυτέλειας και του πολυτελούς χαρακτήρα του θανάτου.

Τρίτο, ο Μπατάιγ εγκαθιστά μια συσχέτιση μεταξύ του θανάτου, της κυριαρχίας και της σεξουαλικότητας. Η σεξουαλικότητα είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με τη βία και την κατάλυση των ορίων του σώματος και του εαυτού διαμέσου των οργιαστικών και περιττωματικών παρορμήσεων. Ως τέτοια, η σεξουαλικότητα απασχολεί δύο κύριες μορφές των πολωμένων ανθρώπινων παρορμήσεων- της αποβολής και της ιδιοποίησης- όπως και τα καθεστώτα απαγόρευσης (ταμπού) που τις περιβάλλουν[13]. Η αλήθεια του σεξ και των θανατικών του χαρακτηριστικών ενυπάρχουν στο βίωμα απώλειας των ορίων που διαχωρίζουν την πραγματικότητα, τα συμβάντα και τα φαντασιοποιημένα αντικείμενα.

Συνεπώς για τον Μπατάιγ η κυριαρχία λαμβάνει ποικίλες μορφές. Αλλά αποτελεί την άρνηση της αποδοχής των ορίων που ο φόβος του θανάτου θα ωθούσε το υποκείμενο να σεβαστεί. Ο κόσμος της κυριαρχίας, επιχειρηματολογεί ο Bataille, «είναι ο κόσμος στο οποίο το όριο του θανάτου δεν υφίσταται. Ο θάνατος είναι παρών εντός του, η παρουσία του ορίζει το κόσμο της βίας, μα καθώς ο θάνατος είναι πάντα παρών είναι πάντα εκεί μόνο για να αναιρεθεί, ποτέ για τίποτε άλλο πέρα απ’ αυτό. Ο κυρίαρχος,» καταλήγει, «είναι αυτός που είναι, σαν ο θάνατος να μην ήταν. Δεν εκτιμά τα όρια της ταυτότητας πόσο μάλλον τα όρια του θανάτου, ή περισσότερο, αυτά τα όρια είναι τα ίδια – είναι η παράβαση όλων αυτών των ορίων». Εφόσον το φύσει πεδίο των απαγορεύσεων περιλαμβάνει και το θάνατο, μεταξύ άλλων (τη σεξουαλικότητα, τη βρομιά, το περίττωμα) η κυριαρχία χρειάζεται «τη δύναμη να παραβεί την απαγόρευση τής θανάτωσης, παρόλο που είναι αλήθεια πως αυτό θα συμβεί κάτω από τις συνθήκες τις οποίες ορίζουν τα ήθη.» Και αντίθετα με την υποταγή η οποία πάντα πηγάζει από την αναγκαιότητα και την υποτιθέμενη ανάγκη αποφυγής του θανάτου, η κυριαρχία κατά τρόπο αναμφισβήτητο καλεί για τον κίνδυνο του θανάτου[14].

Αντιμετωπίζοντας την κυριαρχία ως την παράβαση των απαγορεύσεων, ο Μπατάιγ ξανανοίγει το ερώτημα των ορίων του πολιτικού. Η πολιτική, σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η προοδευτικά διαλεκτική κίνηση του λόγου. Η πολιτική εντοπίζεται μόνο στην περιελισσόμενη (spiral) παραβίαση, ως εκείνη η διαφορά η οποία αποπροσανατολίζει την ίδια την ιδέα του ορίου. Πιο συγκεκριμένα, η πολιτική είναι η διαφορά που εισάγει στο παιχνίδι η παραβάση του ταμπού[15].

Βιοεξουσία και η Σχέση τής Εχθρότητας

Παρουσιάζοντας μια ανάγνωση τού πολιτικού ως πρακτικής τού θανάτου, στρέφομαι τώρα στη κυριαρχία, εκφρασμένη κυρίως ως το δικαίωμα τού θανατώνειν. Για τις ανάγκες τής επιχειρηματολογίας μου, συνδέω τη φουκωική έννοια τής βιοεξουσίας με δυο άλλες: τη κατάσταση εξαίρεσης και τη κατάσταση πολιορκίας[16]. Εξετάζω τη πορεία μέσω τής οποίας η κατάσταση εξαίρεσης και οι σχέσεις εχθρότητας επικράτησαν ως η κανονιστική βάση τού δικαιώματος τού θανατώνειν. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εξουσία (όχι απαραίτητα η κρατική άσκηση εξουσίας) συνεχώς αναφέρεται κι εμφανίζεται στην εξαίρεση, την επικινδυνότητα και σε μια φαντασιακή έννοια τού εχθρού. Επίσης παράγει αυτή την ίδια την εξαίρεση, επικινδυνότητα και τον φαντασιακό εχθρό. Μ´άλλα λόγια το ερώτημα είναι: ποια είναι η σχέση μεταξύ πολιτικής και θανάτου σ´αυτά τα συστήματα που μπορούν να λειτουργήσουν μόνο σε μια κατάσταση εξαίρεσης;

Στη φουκωική εννοιολόγησή της, η βιοεξουσία λειτουργεί μέσω τού διαχωρισμού των ανθρώπων ανάμεσα σ´αυτούς που πρέπει να ζήσουν και αυτούς που πρέπει να πεθάνουν. Πράττοντας στη βάση τού διαχωρισμού μεταξύ ζώντων κι αποθανόντων, μια τέτοια εξουσία αυτοκαθορίζεται σε σχέση μ´ένα βιολογικό πεδίο – τού οποίου κατέχει τον έλεγχο κι επενδύεται εντός του. Αυτός ο έλεγχος προϋποθέτει τη κατηγοριοποίηση των ανθρώπων σε ομάδες, το διαχωρισμό τού πληθυσμού σε υπο-ομάδες και την εγκαθίδρυση μιας βιολογικής τομής μεταξύ των μεν και των δε. Αυτό είναι που ο Μ. Φουκώ καταδείχνει με τον (εκ πρώτης όψεως οικείο) όρο ρατσισμός.[17]

Αυτές οι φυλές (ή εν προκειμένω ο ρατσισμός) τόσο διακεκριμένες στην λογιστική πρακτική τής βιοεξουσίας είναι ολότελα δικαιολογημένες. Τελικά περισσότερο απ´ότι η ταξική σκέψη (η ιδεολογία που θεωρεί την ιστορία ως μια οικονομική πάλη τών τάξεων), η φυλή υπήρξε πανταχού παρούσα σκιά τής δυτικής πολιτικής σκέψης και πρακτικής, ειδικά όταν φαντασιώνεται την απανθρωπιά, ή τον έλεγχο επί των Άλλων. Αναφερόμενη και στην πανταχού-παρουσία και στη φαντασματική μορφή τού φυλετικού κόσμου γενικά, η Άρεντ εντοπίζει τις ρίζες στην επισκιασμένη εμπειρία τού Άλλου και προτείνει ότι η φυλετική πολιτική είναι κυρίως συνδεδεμένη με τη πολιτική τού θανάτου[18]. Ακριβώς με φουκωικούς όρους, ο ρατσισμός είναι πάνω απ´όλα μια τεχνολογία που επιτρέπει την άσκηση τής βιοεξουσίας «αυτό το παλιό κυριαρχικό δικαίωμα στο θάνατο»[19]. Στην οικονομία τής βιοεξουσίας, η λειτουργία τού ρατσισμού έγκειται στη ρύθμιση τής διανομής τού θανάτου και στην ενεργοποίηση των δολοφονικών λειτουργιών τού κράτους. Είναι, λέεϊ ο Φουκώ, «η κατάσταση που θέτει ως αποδεκτή τη θανάτωση»[20].

Ο Φουκώ δηλώνει ξεκάθαρα πως το κυριαρχικό δικαίωμα στη θανάτωση (droit de glaire) και οι μηχανισμοί της βιοεξουσίας είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος με τον οποίο όλα τα μοντέρνα κράτη λειτουργούν[21], ακριβώς μπορούν να ιδωθούν ως συγκροτητικά στοιχεία τής νεωτερικής κρατικής εξουσίας.  Σύμφωνα με τον Φουκώ, το κράτος των Ναζί είναι το κατεξοχήν παράδειγμα κράτους που ασκεί το δικαίωμα στη θανάτωση. Ένα τέτοιο κράτος, ισχυρίζεται, διαχειρίστηκε, προστάτευσε και καλλιέργησε τη ζωή συνεκτατικά με το δικαίωμα στη θανάτωση.  Η βιολογική επαγωγή τού ζητήματος του πολιτικού εχθρού, η οργάνωση τού πολέμου ενάντια στους αντιπάλους του και ταυτόχρονα η έκθεση των πολιτών του στον πόλεμο, επέτρεψε στο Ναζιστικό κράτος να παραδειγματίσει τη φρικτή παγίωση τού δικαιώματος στη θανάτωση, η οποία κορυφώθηκε στη «τελική λύση». Πράττοντας έτσι, απετέλεσε τη μορφοποίηση ενός εξουσιαστικού αρχέτυπου που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά τού ρατσιστικού, δολοφονικού και αυτοκτονικού κράτους.

Λέγεται πως η ολοκληρωμένη σύγχυση πολέμου και πολιτικής (και ρατσισμού, δολοφονίας, αυτοκτονίας), μέχρις ότου γίνει αδύνατη η διάκρισή τους, αποτελεί μοναδική έκφανση τού Ναζιστικού κράτους. Η αντίληψη τής ύπαρξης τού Άλλου επιβλητικά προς τη ζωή μου, ως ηθική απειλή ή απόλυτος κίνδυνος, τού οποίου η βιοφυσική εξάλειψη ενδυναμώνει τη δυνατότητά μου στη ζωή και την ασφάλειά μου – αυτό, προτείνω, είναι ένα από τα πολλά φαντασιακά τής κυριαρχίας, χαρακτηριστικό τής πρώιμης και ύστερης νεωτερικότητας. Η αναγνώριση αυτής τής αντίληψης σε ευρεία έκταση θεμελιώνει τις πλείστες παραδοσιακές κριτικές ενάντια στη νεωτερικότητα, είτε αντιμετωπίζουν τον μηδενισμό και τη διακήρυξή του πως η βούληση για δύναμη είναι η ουσία τής ύπαρξης, είτε την πραγμοποίηση η οποία γίνεται κατανοητή ως το γίγνεσθαι-αντικείμενο τού ανθρώπινου όντος, είτε την υποταγή των πάντων στην απρόσωπη λογική και στη θεμελίωση τής υπολογισιμότητας και τής οργανικής ορθολογικότητας[22]. Από μια ανθρωπολογική προοπτική αυτές οι κριτικές σιωπηλά ανταγωνίζονται τον ορισμό τής πολιτικής ως κατεξοχήν πολεμοειδής σχέση. Επίσης ανταγωνίζονται την ιδέα πως, εξ αναγκαιότητας, ο υπολογισμός τής ζωής περνά μέσα από το θάνατο τού Άλλου, ή πως η κυριαρχία αποτελείται από τη θέληση και αξίωση να θανατώνεις για να μπορείς να ζεις.

Λαμβάνοντας μιαν ιστορική προοπτική, αρκετοί αναλυτές επιχειρηματολόγησαν πως τα υλικά θεμέλια τής Ναζιστικής εκτέλεσης μπορούν να βρεθούν στον αποικιακό ιμπεριαλισμό απ´τη μια μεριά, κι απ´την άλλη στην κωδικοποίηση των τεχνικών μηχανισμών δολοφονίας ανθρώπων – μηχανισμοί που αναπτύχθηκαν ανάμεσα στη Βιομηχανική Επανάσταση και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με τον Ένζο Τραβέρσο (Enzo Traverso) οι αντλίες γκαζιού και οι φούρνοι απετέλεσαν τη κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας απανθρωποιποίησης και βιομηχανοποίησης τού θανάτου, μια απ´τις πρωταρχικές εκφάνσεις τής οποίας υπήρξε η συνολοκλήρωση τής οργανικής ορθολογικότητας με τη παραγωγική και διοικητική ορθολογικότητα τού μοντέρνου Δυτικού κόσμου (το εργοστάσιο, η γραφειοκρατία, η φυλακή, ο στρατός). Μηχανοποιημένη η κατά συρροή και κωδικοποιημένη εκτέλεση μεταμορφώθηκε σε μια καθαρά τεχνική, απρόσωπη, σιωπηλή και συνεχή διαδικασία. Αυτή η ανάπτυξη υποβοηθήθηκε εν μέρει από ρατσιστικά στερεότυπα κι απ´το διάνθισμα ενός ταξικά δομημένου ρατσισμού, ο οποίος μεταφράζοντας τις κοινωνικές συγκρούσεις τού βιομηχανικού κόσμου με φυλετικούς όρους, κατέληξε να συγκρίνει τις εργατικές τάξεις και τους «απάτριδες (λαθραίους) ανθρώπους» τού βιομηχανικού κόσμου με τους σκλάβους τού αποικιακού κόσμου[23].

Στη πραγματικότητα οι συνδέσεις μεταξύ νεωτερικότητας και τρόμου προέρχονται από ποικίλες πηγές. Κάποιες μπορούν να βρεθούν στις πολιτικές πρακτικές τού παλιού καθεστώτος. Απ´αυτή τη προοπτική, η ένταση μεταξύ τού δημόσιου πάθους για αίμα και εννοιών όπως δικαιοσύνη και εκδίκηση είναι καθοριστική. Ο Φουκώ δείχνει στο Επιτήρηση και Τιμωρία πως η εκτέλεση τού επίδοξου βασιλοκτόνου Ντάμιενς (Damiens) κράτησε για ώρες, περισσότερο για την ικανοποίηση τού πλήθους[24]. Αρκετά γνωστή είναι η μακρά διαδικασία περιφοράς τού καταδικασθέντος στους δρόμους πριν απ´την εκτέλεση, η περιφορά τού διαμελισμένου σώματος – μια τελετή που απετέλεσε σταθερό χαρακτηριστικό λαϊκής βίας – και η τελική παρουσίαση τού κομμένου κεφαλιού καρφωμένου σ´ένα δόρυ. Στη Γαλλία η έλευση τής γκιλοτίνας σηματοδοτεί το πέρασμα σε μια νέα φάση «εκδημοκρατισμού» των μέσων που χρησιμοποιούνται για την εξολόθρευση των εχθρών τού κράτους. Ακριβώς αυτή η μέθοδος εκτέλεσης που πρότερα ήταν προνόμιο των ευγενών επεκτείνεται σε όλους τους πολίτες. Εντός του πλαισίου όπου ο αποκεφαλισμός θεωρείται λιγότερο εξευτελιστικός από το κρέμασμα, οι καινοτομίες στις τεχνολογίες θανάτωσης δεν σκοπεύουν μόνο τον «εκπολιτισμό» τής δολοφονίας, αλλά επίσης τη δυνατότητα εξολόθρευσης ενός μεγάλου αριθμού θυμάτων σ´ένα σχετικά μικρό διάστημα χρόνου. Την ίδια ώρα αναδύεται μια νέα πολιτισμική ευαισθησία η οποία αντιλαμβάνεται τη θανάτωση τού κρατικού εχθρού ως μια επέκταση τού παιχνιδιού. Περισσότερο οικείες, μακάβριες και ρευστές μορφές βαναυσότητας εμφανίζονται.

Αλλά πουθενά η συμπόρευση τρόμου και λόγου και δεν είναι τόσο έκδηλη όσο στη Γαλλική Επανάσταση[25]. Κατά τη διάρκεια τής Επανάστασης ο τρόμος αποτελεί ένα σχεδόν αναγκαίο κομμάτι τής πολιτικής.  Μια απόλυτη διαφάνεια ισχυρίζεται να υπάρχει μεταξύ κράτους και λαού. Ως πολιτική κατηγορία, «ο λαός» σταδιακά μετατίθεται από το πλαίσιο μιας αντικειμενικής πραγματικότητας προς μια ρητορική φιγούρα. Οπως δείχνει ο Ντέιβιντ Μπέιτς (David Bates), οι στοχαστές του τρόμου θεωρούσαν εφικτό το διαχωρισμό μεταξύ αυθεντικών εκφράσεων της κυριαρχίας και των πράξεων του εχθρού. Επίσης θεωρούσαν δυνατή τη διάκριση μεταξύ «σφάλματος» τού πολίτη και εγκλήματος του αντεπαναστάτη στη πολιτική σφαίρα.  Ο τρόμος γίνεται ένας τρόπος σηματοδότησης τής παρέκκλισης στο πολιτικό σώμα, και η πολιτική αναγιγνώσκεται ταυτόχρονα ως η κινητή δύναμη τού λόγου και ως η συνεχής προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου το «σφάλμα» δύναται να αποφευχθεί, η αλήθεια να ενσωματωθεί και ο εχθρός να εξολοθρευτεί[26].

Τελικά, ο τρόμος δεν συνδέεται μόνο με την ουτοπική πίστη απέναντι στην αδέσμευτη δύναμη τού ανθρώπινου λόγου. Αλλά επίσης σχετίζεται ξεκάθαρα με ποικίλες αφηγήσεις κυριότητας και χειραφέτησης, οι πλείστες των οποίων υποστηρίζονται από Διαφωτιστικές κατανοήσεις τού αληθούς και τού εσφαλμένου, τού «πραγματικού» και τού συμβολικού. Ο Μαρξ, για παράδειγμα, συνδυάζει την εργασία (τον ατέρμονο κύκλο παραγωγής και κατανάλωσης που χρειάζεται για τη συντήρηση τής ανθρώπινης ζωής) με τη δουλειά (η δημιουργία αντικειμένων που διαρκούν και προσθέτουν στο κόσμο των πραγμάτων). Η εργασία θεωρείται ως η δίοδος στην ιστορική αυτο-δημιουργία τού ανθρώπινου είδους. Η ιστορική αυτο-δημιουργία τού ανθρώπου είναι καθαυτή μια σύγκρουση ζωής-και-θανάτου, η οποία σύγκρουση σχετίζεται με το ποιος δρόμος δύναται να οδηγήσει στην αλήθεια τής ιστορίας: η υπέρβαση τού καπιταλισμού και τής εμπορευματικής μορφής και των αντιφάσεων που σχετίζονται μ´αυτά τα δυο. Σύμφωνα με τον Μαρξ, με την έλευση τού κομμουνισμού και την άρση των ανταλλακτικών σχέσεων ο  κόσμος θα εμφανιστεί όπως πράγματι είναι, το «πραγματικό» θα παρουσιαστεί καθαυτό κι η διάκριση μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου ή είναι και συνείδησης, θα υπερβληθεί[27]. Αλλά καθώς εξαρτά την ανθρώπινη χειραφέτηση από την άρση τής εμπορευματικής παραγωγής, ο Μαρξ θολώνει την πολύ σημαντική διαίρεση μεταξύ τού ανθρώπινου βασιλείου τής ελευθερίας, τού φύσει καθορισμένου βασιλείου τής αναγκαιότητας και της τυχαιότητας εντός τής ιστορίας.

Η υπόσχεση άρσεως τής εμπορευματικής παραγωγής και το όραμα άμεσης και αδιαμεσολάβητης πρόσβασης στο «πραγματικό», συγκροτεί αυτές τις διαδικασίες – την ολοκλήρωσης τής ούτως καλούμενης λογικής τής ιστορίας και τη κατασκευή (fabrication) τού ανθρώπινου είδους – σχεδόν απαραίτητα ως βίαιες διαδικασίες. Όπως έδειξε ο Στέφεν Λουβ (Stephen Louw), τα κεντρικά αξιώματα τού κλασσικού μαρξισμού δεν αφήνουν άλλη επιλογή «από την προσπάθεια εισαγωγής τού κομμουνισμού μέσω διοικητικών διαταγμάτων, τα οποία πρακτικά σημαίνουν πως οι κοινωνικές σχέσεις πρέπει να αποεμπορευματοποιηθούν βίαια»[28]. Ιστορικά, αυτές οι προσπάθειες πήραν τέτοιες μορφές όπως στρατιωτικοποίηση τής εργασίας, η αναίρεσης τής διάκρισης μεταξύ κράτους και κοινωνίας και επαναστατική τρομοκρατία[29]. Μπορεί να λεχθεί πως στόχευσαν στην εκρίζωση τής βασικής ανθρώπινης κατάστασης που πλειοψηφούσε. Ακριβώς η υπέρβαση των ταξικών διακρίσεων, ο μαρασμός τού κράτους, η άνθισης μιας πραγματικής γενικότητας, προϋποθέτουν μια θεώρηση τού ανθρώπινου πλουραλισμού ως του κύριου εμποδίου στη τελική πραγματοποίησης ενός προκαθορισμένου ιστορικού τέλους (telos). Μ´άλλα λόγια το υποκείμενο τής μαρξικής νεωτερικότητας είναι πρωταρχικά ένα υποκείμενο που προτίθεται ν´αποδείξει τη κυριαρχία του/της μέσω τής σκηνοθεσίας μιας φιλονικίας προς το θάνατο. Όπως στον Έγελο, το αφήγημα χειραγώγησης και χειραφέτησης είναι ξεκάθαρα συνδεδεμένο μ´ένα αφήγημα αλήθειας και θανάτου. Ο Τρόμος και η θανάτωση γίνονται (εδώ) τα μέσα συνειδητοποίησης τού ήδη γνωστού τέλους (telos) τής ιστορίας.

Κάθε ιστορική εξέταση τής ανόδου τού νεωτερικού Τρόμου πρέπει ν´απευθύνεται στη δουλεία, η οποία μπορεί να ληφθεί υπόψιν ως ένα από τα πρώτα παραδείγματα βιοπολιτικού πειραματισμού. Από πολλές απόψεις, η ίδια η δομή τού δουλοκτητικού συστήματος της φυτείας (plantation system) και των μετέπειτα επιπτώσεών του υποδηλώνουν την εμβληματική και παραδοξολογική μορφή της κατάστασης εξαίρεσης[30]. Αυτή η μορφή είναι παράδοξη για δυο λόγους. Πρώτα, στο πλαίσιο της φυτείας, η ανθρωπότητα των δούλων φανερώνεται ως η τέλεια μορφή ενός ίσκιου. Ακριβώς η κατάσταση δουλείας εκπηγάζει από μια τριπλή απώλεια: απώλεια τής «οικίας», απώλεια των δικαιωμάτων επί του σώματος και απώλεια τής πολιτικής θέσης. Αυτή η τριπλή απώλεια είναι ταυτόσημη με την απόλυτη κυριάρχηση, την εκ γενετής αλλοτρίωση και τον κοινωνικό θάνατο (ο αποκλεισμός από το σύνολο την ανθρωπότητα). Ευθέως, ως πολιτικο-νομική δομή, η φυτεία είναι ο χώρος όπου η δούλα ανήκει στον αφέντη (της). Δεν είναι μια κοινότητα γιατί τουλάχιστον εξ ορισμού, μια κοινότητα συνεπάγεται την άσκηση τής δυνατότητας ομιλίας και σκέψης. Όπως το θέτει ο Πωλ Γκιλρόυ (Paul Gilroy) «το ακραίο πρότυπο επικοινωνίας που καθορίζεται από τους θεσμούς της δουλείας στις φυτείες υπαγορεύει την αντι-ένλογη (anti-discursive) και υπεργλωσσική διακλάδωση τής εξουσίας στη διεργασία μορφοποίησης επικοινωνιακών πρακτικών. Δεν μπορεί υπάρξει εν τέλει, καμία αμοιβαιότητα εντός τής φυτείας πέραν των δυνατότητων εξέγερσης ή αυτοκτονίας, φυγής και σιωπηλού πένθους και φυσικά δεν υπάρχει καμία γραμματική ενότητα τής ομιλίας για να μεσολαβήσει τον επικοινωνιακό λόγο. Από πολλές απόψεις οι κάτοικοι της φυτείας ζουν μη- συγχρονικά (μεταξύ τους)[31]». Ως όργανο εργασίας  η δούλα τιμολογείται. Ως ιδιοκτησία έχει αξία. Η εργασία της είναι αναγκαία και χρησιμοποιείται. Ο δούλος διατηρείται στη ζωή αλλά σε κατάσταση τραύματος, σ´ένα φαντασματοειδή κόσμο τρόμου, έντονης σκληρότητας και χυδαιότητας-βλασφημίας (profane). Το βίαιο νόημα τής ζωής τού δούλου εκδηλώνεται μέσα απ´τη διάθεση τού κυρίου του να συμπεριφερθεί με σκληρό και ακρατή τρόπο και στο θέαμα τού πόνου που υπόκειται το σκλαβωμένο σώμα[32]. Η βία, εδώ, είναι ένα στοιχείο των τρόπων[33], όπως το μαστίγωμα ή η θανάτωση τού σκλάβου: ένα φάσμα ιδιότροπων πράξεων καθαρής καταστροφής, που σκοπεύουν στην ενστάλαξη τού τρόμου[34]. Η δουλική ζωή είναι από πολλές επόψεις μια μορφή θανάτου-εν-ζωή. Όπως προτείνει η Σούζαν Μπάκ-Μορς (Susan Buck-Morss), η δουλική κατάσταση παράγει αντιθέσεις μεταξύ ιδιοκτησιακής και προσωπικής ελευθερίας. Μια άνιση σχέση εγκαθιδρύεται ταυτόχρονα με την άνιση εξουσία επί τής ζωής. Αυτή η κυριότητα επί τής ζωής κάποιου παίρνει τη μορφή τού εμπορίου: η ανθρωπινότητα κάποιου διαλύεται στο βαθμό που δυνάμεθα να πούμε ότι η ζωή τού δούλου κατέχεται από τον κύριό του[35]. Επειδή η ζωή τής δούλας είναι σαν ένα πράγμα, κατεχόμενη από ένα άλλο πρόσωπο, η ύπαρξη τής δούλας εμφανίζεται ως η τέλεια μορφή ενός ίσκιου.

Πέραν τού τρόμου και της συμβολικής επικύρωσης τής δουλικότητας, η δούλα διατηρεί εναλλακτικές προοπτικές (δράσης) μέσω τού χρόνου, τής εργασίας, τού εαυτού. Αυτό είναι το δεύτερο παράδοξο στοιχείο του κόσμου της φυτείας ως εκδήλωση της κατάστασης εξαίρεσης. Είναι αντικείμενο μεταχείρισης ως εάν να μην υπάρχει παρά μόνο σαν εργαλείο και όργανο παραγωγής, η δούλα παρόλα αυτά δύναται να μεταχειριστεί σχεδόν οποιοδήποτε αντικείμενο, όργανο, γλώσσα ή χειρονομία με επιτελεστικό τρόπο σε μια παράσταση και ένα στυλ. Διαρρηγνύοντας την εκρίζωση και τον καθαρό κόσμο των πραγμάτων εντός τού οποίου δεν ήταν παρά θραύσμα, η δούλα δύναται να εκδηλώσει την ευμετάβλητη ικανότητα τού ανθρώπινου δεσμού μέσω τής μουσικής και του ίδιου σώματος που υποτίθεται ήταν στη κατοχή ενός άλλου.[36]

Αν οι σχέσεις μεταξύ ζωής και θανάτου, πολιτικής τής σκληρότητας και συμβολισμού τής χυδαιότητας είναι θολές στο δουλοκτητικό σύστημα των φυτειών, τότε ιδιαιτέρος στην αποικία και στο καθεστώς Απαρτχάιντ συναντούμε την ύπαρξη μιας ιδιάζουσας μορφοποίησης του τρόμου, την οποία τώρα θα εξετάσω[37]. Το πρωταρχικό χαρακτηριστικό αυτής της μορφοποίησης τού τρόμου είναι η αλληλουχία της βιοεξουσίας, της κατάστασης εξαίρεσης, και της κατάστασης πολιορκίας. Αποφασιστικό σημείο αυτής τής αλληλουχίας είναι, γι´άλλη μια φορά, η φυλή[38]. Στη πραγματικότητα, τα πιο πολλά παραδείγματα, η επιλογή των φυλών, η απαγόρευση μεικτών γάμων, η επιβεβλημένη στείρωση, ακόμα κι η εξολόθρευση των νικημένων, δείχνουν πως αποτελούν πρακτικές τού πρώτου υπό δοκιμήν χώρου στον αποικιακό κόσμο. Εδώ βρίσκουμε μια πρώτη σύνδεση μεταξύ σφαγής και γραφειοκρατίας, τη πραγμάτωση τού Δυτικού ορθολογισμού[39]. Η Χ. Άρεντ αναπτύσσει, επί τούτου, τη θέση πως υπάρχει άμεση σύνδεση τού εθνικο-σοσιαλισμού και τού παραδοσιακού ιμπεριαλισμού. Σύμφωνα μ´όσα υποστηρίζει η αποικιακή κατάκτηση φανέρωσε τη δυνατότητα μιας βίας άγνωστης στο παρελθόν. Αυτό που παρατηρεί κανείς στον Β´Παγκόσμιο Πόλεμο είναι η επέκταση στους «πολιτισμένους» ευρωπαϊκούς πληθυσμούς μεθόδων που πρωτύτερα άρμοζαν μόνο στους «αγρίους».

Το ότι οι τεχνολογίες που εν τέλει ανέδειξαν τον Ναζισμό φαίνεται να προέρχονται από τη φυτεία ή την αποικία ή απ´την άλλη – η θέση τού Φουκώ – ο Ναζισμός και ο Σταλινισμός, που δεν έκαμαν τίποτε άλλο πέρα από το να εντείνουν μια σειρά μηχανισμών που ήδη υπήρχαν στα Δυτικά ευρωπαϊκά κοινωνικά και πολιτικά μορφώματα (υποδούλωση τού σώματος, υγειονομικές κανονικότητες, κοινωνικός Δαρβινισμός, ευγονισμός, ιατρικό-νομικές θεωρίες κληρονομικότητας, απογενοποίηση (degenaration) και φυλή) είναι, τελικά, αδιάφορο. Ένα γεγονός παραμένει ωστόσο: στη νεωτερική φιλοσοφική σκέψη, στην Ευρωπαϊκή πολιτική πρακτική και στο φαντασιακό της, η αποικία αναπαριστά το μέρος όπου η κυριαρχία αποτελείται πρωταρχικά από την άσκηση μιας εξουσίας εκτός νόμου (ab legibus solutus) κι όπου το πρόσωπο της «ειρήνης» αρχίζει να το λαμβάνει αυτό του «ατέρμονου πολέμου».

Ακριβώς μια τέτοια οπτική ανταποκρίνεται στον ορισμό τής κυριαρχίας τού Καρλ Σμιτ (Carl Schmitt) στις αρχές τού 20ού αιώνα, όπου ονομαστικά δηλώνει τη δυνατότητα ν´αποφασίζει (ο κυρίαρχος) για τη κατάσταση εξαίρεσης. Για να εκτιμήσουμε την αποτελεσματικότητα των αποικιών ως μορφοποίηση τού τρόμου, είναι ανάγκη να εξετάσουμε το Ευρωπαϊκό Φαντασιακό όπως αυτό σχετίζει το σημαντικό ζήτημα τής εξημέρωσης τού πολέμου και τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής νομικής τάξης (Jus publicum Europaeum). Στη βάση αυτής της τάξης τέθησαν δυο βασικές αρχές. Η πρώτη αξίωσε τη νομική ισότητα όλων των κρατών. Αυτή η ισότητα ήταν ενδεδειγμένα εφαρμόσιμη στο δικαίωμα διεξαγωγής πολέμου (τη θανάτωση). Το δικαίωμα στο πόλεμο σήμαινε δυο πράματα. Απ´τη μια, η θανάτωση ή η κήρυξη ειρήνης αναγνωριζόταν ως προκεχωρημένη λειτουργία κάθε κράτους. Και τελούνταν παράλληλα με την αναγνώριση (τού γεγονότος) ότι κανένα κράτος δεν δικαιούνταν να έχει αξιώσεις κυριαρχίας πέραν των συνόρων του. Και αντίστροφα, το κράτος δεν αναγνώριζε άλλη αρχή πέραν της δικής του εντός τής επικράτειας. Απ´την άλλη, το κράτος, ανέλαβε να «εκπολιτίσει» τους τρόπους θανάτωσης και ν´αποδώσει ορθολογικούς σκοπούς στην ίδια τη πράξη τής θανάτωσης.

Η δεύτερη αρχή καθώς σχετίζεται με την εδαφοποίηση τού κυρίαρχου κράτους, καθορίζει τα σύνορα εντός τού πλαισίου τής άρτι επιβληθείσας παγκόσμιας τάξης. Σ´αυτό το πλαίσιο, το Jus publicum, εξέλαβε γρήγορα τη μορφή μιας διάκρισης μεταξύ, απ´τη μια, των περιοχών τού πλανήτη που προσφέρονταν για αποικιακή οικειοποίηση κι απ´την άλλη, της Ευρώπης (όπου το Jus publicum διατηρούσε την επιρροή του)[40]. Αυτή η διάκριση, όπως θα δούμε, είναι σημαντική για την εκτίμηση τής αποτελεσματικότητας τής αποικίας ως μορφοποίηση τού τρόμου. Υπό το Jus publicum ένας νόμιμος πόλεμος είναι, υπό ευρεία έννοια, ένας πόλεμος που διεξάγεται μεταξύ δυο κρατών, πιο συγκεκριμένα, μεταξύ «πολιτισμένων» κρατών. Η κεντρικότητα τού κράτους στον υπολογισμό τού πολέμου αντλείται απ´το ότι το κράτος είναι το μοντέλο πολιτικής ενότητας, μια αρχή ορθολογικής οργάνωσης, η πραγμάτωση της ιδέας τού καθολικού και ένα ηθικό σημείο.

Στο ίδιο πλαίσιο οι αποικίες παρομοιάζονται με τα σύνορα. Κατοικούνται από «αγρίους». Οι αποικίες δεν οργανώνονται μέσω μιας κρατικής μορφής και αδυνατούν να δημιουργήσουν έναν ανθρώπινο κόσμο. Οι στρατοί τους δεν συγκροτούν διακριτές οντότητες κι οι πόλεμοι τους δεν είναι ίδιοι με αυτούς των κανονικών στρατευμάτων. Δεν επιστρατεύουν κυρίαρχα υποκείμενα (πολίτες) που σέβονται ο ένας τον άλλο ως εχθρό. Δεν εγκαθιδρύουν μια διάκριση μεταξύ στρατευμένων και αμάχων, ή μεταξύ ενός «εχθρού» κι ενός «εγκληματία»[41]. Είναι ως εκ τούτου αδύνατο να κηρύξεις ειρήνη μαζί τους. Εν τέλει, οι αποικίες είναι περιοχές όπου ο πόλεμος και η αταξία, οι εσωτερικές και εξωτερικές μορφές τού πολιτικού, υπάρχουν δίπλα δίπλα ή εναλλακτικά το ένα με τ´άλλο. Ως τέτοιες, οι αποικίες είναι ο κατεξοχήν χώρος όπου οι ελέγχοι και οι δεσμεύσεις τής έννομης τάξης μπορούν ν´ανασταλούν- είναι η ζώνη όπου η βία τού κράτους εξαίρεσης θεωρείται πως θα λειτουργήσει στην υπηρεσία τού «(εκ)πολιτισμού».

Η άποψη πως οι αποικίες δύναται να διοικούνται σε απόλυτη ανομία πηγάζει από τη φυλετική άρνηση οποιουδήποτε κοινού δεσμού μεταξύ του κατακτητή και τού ιθαγενούς. Στα μάτια τού κατακτητή, η άγρια ζωή  είναι απλά άλλη μια μορφή ζωώδους ζωής, μια τρομερή εμπειρία, κάτι το ξένο (alien) πέραν της φαντασίας και κατανόησης. Κυρίως, σύμφωνα με την Άρεντ, το διαφοροποιητικό στοιχείο μεταξύ των αγρίων και των υπολοίπων ανθρώπων δεν είναι τόσο το χρώμα τού δέρματος αλλά ο φόβος πως συμπεριφέρονται ως ένα κομμάτι τής φύσης, ότι αντιμετωπίζουν τη φύση ως τον αδιαφιλονίκητό τους κύριο. Η φύση ωστόσο παραμένει, σ´όλο της το μεγαλείο, μια υπερβλητική πραγματικότητα συγκρινόμενη μ´ότι εμφανίζεται ως φαντασματικό, εξωπραγματικό ή φαντασματο-ειδές. Οι άγριοι είναι, ως αν, «φυσικά» ανθρώπινα όντα που ελλείπουν τού συγκεκριμένου ανθρώπινου χαρακτήρα, της συγκεκριμένης ανθρώπινης πραγματικότητας, «έτσι όταν οι Ευρωπαίοι τους σφάγιαζαν κατά κάποιο τρόπο δεν θεωρούσαν πως δολοφονούσαν»[42].

Για όλους τους παραπάνω λόγους, το κυριαρχικό δικαίωμα στη θανάτωση εντός των αποικιών δεν είναι ζήτημα που εμπίπτει σ´οποιουσδήποτε κανόνες. Στις αποικίες, ο κυρίαρχος δύναται να θανατώσει οποιαδήποτε στιγμή μ´οποιοδήποτε τρόπο. Ο αποικιακός πόλεμος δεν αποτελεί αντικείμενο νομικών ή θεσμικών κανόνων. Δεν είναι μια νομικά κωδικοποιημένη δραστηριότητα (-πρακτική). Αντίθετα, ο αποικιακός τρόμος συνυφαίνεται σταθερά με τις αποικιακά αναπτυγμένες φαντασίες της αγριότητας και του θανάτου και με μυθολογίες που συγκροτούν την επέλαση τού πραγματικού[43].  Η ειρήνη δεν είναι απαραίτητα η φυσική κατάληξη τού αποικιακού πολέμου. Στη πραγματικότητα εδώ είναι άχρηστη η διάκριση πολέμου και ειρήνης. Οι αποικιακοί πόλεμοι κατανοούνται ως η έκφραση τής απόλυτης εχθρότητας, η οποία θέτει τον κατακτητή ενώπιον ενός απόλυτου εχθρού[44]. Όλες οι εκδηλώσεις πολέμου κι εχθρότητας που περιθωριοποιήθηκαν απ´το Ευρωπαϊκό νομικό φαντασιακό βρίσκουν τον (ιδανικό) χώρο επανεμφάνισής τους στις αποικίες. Εδώ η μυθοπλασία μιας διάκρισης των «σκοπών τού πολέμου» και των «μέσων τού πολέμου» καταρρέει, όπως επίσης κι η μυθοπλασία πως ο πόλεμος λειτουργεί ως ένας κανονιστικά κυβερνόμενος ανταγωνισμός, καθώς αντιτίθεται στη καθαρή σφαγή άνευ ρίσκου ή στην εργαλειακή δικαιολόγηση. Καταντάει, λοιπόν, μάταιη η προσπάθεια απεγκλωβισμού από το δυσεπίλυτο παράδοξο τού πολέμου όπως το συνέλαβε ο Αλεξάντρ Κοζέβ στην επανερμηνεία τής εγελιανής Φαινομενολογίας τού Πνεύματος: ο ταυτόχρονος ιδεαλισμός και η προφανής απανθρωπία του

Νεκροεξουσία και η Υστερό Νεωτερική Αποικιακή Κατοχή

 Ίσως να φαίνεται πως οι ιδέες που αναπτύχθηκαν πριν σχετίζονται μ´ένα μακρινό παρελθόν. Όντως στο παρελθόν οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι έθεταν ως στόχο τη καταστροφή ντόπιων εξουσιών, την εγκατάσταση στρατευμάτων και τη θεσμοποίηση νέων μοντέλων στρατιωτικού ελέγχου επί των αστικών πληθυσμών. Ομάδες ντόπιων συνεργατών δυνητικά βοηθούσαν στη διοίκηση των κατακτημένων περιοχών που ανήκαν στην αυτοκρατορία. Εντός τής αυτοκρατορίας, οι κατακτημένοι πληθυσμοί τίθονταν σε κατάσταση κατοχυρωμένης σύλησης. Σ´ένα τέτοιο σχήμα η βία συντάσσει την πρωταρχική-αυθεντική μορφή τού δικαίου και η εξαίρεση παρέχει τη μορφή τής κυριαρχίας. Κάθε στάδιο τού ιμπεριαλισμού παρέχει επιτούτου συγκεκριμένα τεχνολογικά εργαλεία (κανονιοφόρα, κινίνη, ατμοπλοϊκές γραμμές, υποβρύχια τηλεγραφικά καλώδια και αποικιακούς σιδηροδρόμους)[46].

Η αποικιακή κατοχή καθαυτή είναι ένα ζήτημα κατάσχεσης, οριοθέτησης και διεκδίκησης τού ελέγχου μιας φυσικής γεωγραφικής περιοχής – εγγράφοντας νέες κοινωνικές και χωρικές σχέσεις. Η εγγραφή νέων χωρικών σχέσεων (εδαφικοποίηση) είναι, πάνω απ´όλα, ισάξια πρακτική με τη παραγωγή ορίων και ιεραρχιών, περιοχών (zones) και θυλάκων · ανατροπής των κατεστημένων ιδιοκτησιακών κανονισμών · ταξινόμησης των πληθυσμών σύμφωνα με διακριτές κατηγορίες · εξαγωγής των πόρων, και τελικά με τη κατασκευή μιας μεγάλης δεξαμενής πολιτισμικού φαντασιακού. Αυτό το φαντασιακό πεδίο νοηματοδοτεί τη θεσμοθέτηση διαφορετικών δικαιωμάτων σε διαφορετικές πληθυσμιακές κατηγορίες προς όφελος διαφορετικών σκοπών εντός τού ίδιου χώρου. Σε συντομία την άσκηση της κυριαρχίας. Ο χώρος είναι ως εκ τούτου το ωμό υλικό τής κυριαρχίας και η βία που κουβαλά μαζί της. Η κυριαρχία σήμαινε κατοχή και η κατοχή υποβιβασμό τού αποικιοκρατούμενου σε μια τρίτη ζώνη, μεταξύ υποκειμενικότητας και αντικειμενικότητας.

Αυτή ήταν η υπόθεση τού καθεστώτος Άπαρτχαϊτ τής Νότιας Αφρικής. Εδώ, οι εξωαστικές κοινότητες αποτελούσαν τις οικοδομικές μορφές και οι πατρίδες(homelands) τις εφεδρείες (αγροτικών βάσεων) όπου οι εργατικές μεταναστευτικές ροές μπορούσαν να ρυθμιστούν και η Αφρικανική αστικοποίηση να ελεγχθεί[47]. Όπως έδειξε η Μπελίντα Μποτζόλι (Belinda Bozzoli) οι εξωαστικές κοινότητες συγκεκριμένα, απετέλεσαν το χώρο όπου «η καταπίεση και η φτώχεια βιώνονταν σε μια φυλετική και ταξική βάση»[48]. Ως κοινωνικο-πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές μορφοποιήσεις, οι εξωαστικές κοινότητες υπήρξαν ένας ιδιόμορφος χωρικός θεσμός επιστημονικά σχεδιασμένος για τους σκοπούς τού ελέγχου[49]. Η λειτουργία τής πατρίδας και της εξωαστικής κοινότητας συνεπαγόταν αυστηρές παραγωγικές απαγορεύσεις για την αγορά των μαύρων στις περιοχές των λευκών, επίσης τον τερματισμό τής γαιοκτησίας από μαύρες εκτός προκαθορισμένων περιοχών, ή την απαγόρευσης στους μαύρους να κατοικούν σε φάρμες λευκών (εκτός αν εργοδοτούνταν από τους λευκούς), τον έλεγχο των αστικών ροών και μετέπειτα την άρνηση υπηκοότητας στους Αφρικανούς[50].

Ο Φράντζ Φανόν (Frantz Fanon) περιγράφει τη χωροθέτηση τής αποικιακής κατοχής με ζωηρούς όρους. Γι´αυτόν η αποικιακή κατοχή συνεπάγεται πρωτίστως τη διαίρεση τού χώρου σε διαμερίσματα. Περιλαμβάνει τη ρύθμιση συνόρων και εσωτερικών μεθορίων διατμημένων από στρατώνες και αστυνομικά τμήματα, ρυθμίζεται από τη γλώσσα τής καθαρής ισχύος, την άμεση παρουσία, τη συχνή και απευθείας δράση και θεμελιώνεται στην αρχή τής αμοιβαίας αποκλειστικότητας (reciprosal exclusivity)[51]. Αλλά πιο σημαντικός είναι ο τρόπος που η νεκροεξουσία λειτουργεί: «η πόλη που ανήκει στους αποικιοκρατούμενους […] είναι ένας χώρους ασθενούς φήμης, κατοικημένος από ανθρώπους κακής υπόληψης. Γεννιούνται εκεί, ενδιαφέρει ελάχιστα το πού και πώς, πεθαίνουν εκεί, αδιάφορο το πού και το πώς. Είναι ένας στενό-χωρος κόσμος, οι άνθρωποι ζουν στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον. Η ιθαγενής πόλη είναι μια πεινασμένη πόλη, πεινάει για ψωμί, κρέας, παπούτσια, κάρβουνο, φως. Η ιθαγενής πόλη είναι ένα ζαρωμένο χωριό, μια γονατισμένη πόλη»[52]. Σ´αυτή τη περίπτωση, η κυριαρχία σηματοδοτεί τη δυνατότητα καθορισμού τού ποιος αξίζει και ποιος όχι, ποια είναι αναλώσιμη και ποια όχι.

Η αποικιακή κατοχή τής ύστερης νεωτερικότητας διαφέρει με ποικίλους τρόπους απ´αυτή τής πρώιμης νεωτερικότητας, συγκεκριμένα στη σύνθεση τού πειθαρχικού, του βιοπολιτικού και του νεκροπολιτικού. Η πιο επιτυχής μορφή νεκροεξουσίας είναι η σύγχρονη αποικιακή κατοχή τής Παλαιστίνης. Σ´αυτή τη περίπτωση το αποικιακό κράτος αντλεί το πρωταρχικό αξίωμα κυριαρχίας και νομιμότητας από τη δυνατότητα του να εγγράφει το δικό του αφήγημα ως προς την ιστορία και τη ταυτότητα. Αυτό το αφήγημα υποστηρίζεται από την ιδέα πως το κράτος κατέχει ένα θείο δικαίωμα ύπαρξης, αυτό το αφήγημα ανταγωνίζεται μ´ένα άλλο τού ίδιου ιερού χώρου. Επειδή τα δυο αφηγήματα είναι ασυμβίβαστα αναμεταξύ τους και οι δυο πληθυσμοί αξεδιάλυτα συνυφασμένοι, κάθε διαχωρισμός της επικράτειας στη βάση της καθαρής ταυτότητας είναι ημι-αδύνατος. Η βία κι η κυριαρχία, σ´αυτή τη περίπτωση, διεκδικούν μια θεϊκή θεμελίωση: η ανθρωπότητα σφηρυλατήθηκε από τη λατρεία μιας θεότητας κι η εθνική ταυτότητα είναι η φαντασιακή ταυτότητα ενάντια στον Άλλο, στις άλλες θεότητες[53]. Η ιστορία, η γεωγραφία, η χαρτογραφία κι η αρχαιολογία υποτίθεται πως υποστηρίζουν αυτές τις αξιώσεις, εκ τούτου συνδέουν στενά τη ταυτότητα και τη τοπογραφία. Συνεπώς, η αποικιακή βία και κατοχή είναι κατά βάθος εξασφαλισμένες από τον ιερό τρόμο τής αλήθειας και αποκλειστικότητας (μαζικές απελάσεις, κράτηση των μη-πολιτών (ή λαθραίων) σε προσφυγικά στρατόπεδα, εγκατάσταση νέων αποικιών). Κάτω από τον τρόμο τού ιερού βρίσκεται συνεχώς η ανασκαφή χαμένων οστών, η μόνιμη ανάμνηση ενός διαμελισμένου σε χίλια κομμάτια σώματος που δεν θα είναι ποτέ το ίδιο· τα όρια ή καλύτερα, η αδυνατότητα αναπαράστασης στον εαυτό ένα «πρωταρχικού έγκλημα», ενός ανεκδιήγητου θανάτου: ο τρόμος τού Ολοκαυτώματος[54].

Επιστρέφοντας στη χωρική ανάγνωση της αποικιακής κατοχής τού Φανόν, βλέπουμε πως η αποικιακή κατοχή τής ύστερης νεωτερικότητας στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη παρουσιάζει τρία θεμελιώδη χαρακτηριστικά σχετικά με τη συγκεκριμένη πρακτική μορφοποίησης τού τρόμου που αποκάλεσα Νεκροεξουσία. Αρχικά, τις δυναμικές τού εδαφικού θρυμματισμού, τη στεγανοποίησης κι επέκταση των οικισμών. Ο σκοπός αυτής τής διαδικασίας είναι διττός: να καταστήσει κάθε κίνηση αδύνατη και να εφαρμόσει τον διαχωρισμό, ανάλογο με αυτό τού καθεστώτος Απαρτχάιντ. Οι κατεχόμενες επικράτειες είναι ως εκ τούτου διαιρεμένες σε πολύπλοκα δίκτυα εσωτερικών συνόρων και ποικίλα απομονωμένα κελιά. Σύμφωνα με τον Έγιαλ Βάιζμαν (Eyal Weizman), η απόρριψη τής επίπεδης διαίρεσης τής επικράτειας και η δημιουργία τρισδιάστατων συνόρων μέσω των κυρίαρχων όγκων, προκύπτει ένας διασκορπισμός και μια κατάτμηση που ξεκάθαρα επανακαθορίζει τη σχέση μεταξύ κυριαρχίας και χώρου[55].

Για τον Βάιζμαν, αυτές οι ενέργειες συγκροτούν τις «πολιτικές τής καθετότητας» (politics of verticality). Η καταληκτική μορφή τής κυριαρχίας μπορεί (έτσι) ν´αποκαλεστεί «κάθετη κυριαρχία» (vertical sovereignty). Υπό το καθεστώς «κάθετης κυριαρχίας», η αποικιακή κατοχή επιχειρείται μέσα από σχήματα υπέργειων και υπόγειων διαβάσεων, μια διάκριση τού αεροχώρου από το έδαφος. Το έδαφος διαιρείται απ´τη μια ως υπόγειος κόσμος κι απ´την άλλη ως ο κόσμος τής επιφάνειας (τού φλοιού). Η αποικιακή κατοχή επίσης υπαγορεύεται απ´την ίδια τη φύση τού εδάφους και τις τοπογραφικές του μεταβολές (κορυφές λόφων και κοιλάδες, βουνά και επιφάνειες νερού). Ωστόσο τα υψωμένα εδάφη προσφέρουν πρακτικές δυνατότητες δυσεύρετες στις κοιλάδες (αποτελεσματική θέαση, αυτο-προστασία, πανοπτική οχύρωση που αναπτύσσει σκόπευση/θεάσεις σε πολλές κατευθύνσεις). Λέει ο Βάιζμαν «οι αποικήσεις μπορούν να ιδωθούν ως αστικές οπτικές συσκευές που χρησιμοποιούνται για επιτήρηση και άσκηση εξουσίας». Για την αποικακή κατοχή τής ύστερης νεωτερικότητας, η επιτήρηση είναι ταυτόχρονα εσωτερικά και εξωτερικά προσανατολισμένη, το μάτι λειτουργεί ως όπλο και ανάστροφα. Αντί τού αποκλειστικού διαχωρισμού δυο εθνών μέσω μιας συνοριακής γραμμής, «ο σχεδιασμός τού εδάφους στη Δυτική Όχθη δημιούργησε ποικίλους διαχωρισμούς, προσωρινά σύνορα, τα οποία σχετίζονται αναμεταξύ τους μέσω τής επιτήρησης και τού ελέγχου» σύμφωνα με τον Βάιζμαν. Υπ´αυτές τις συνθήκες, η αποικιακή κατοχή δεν σχετίζεται μόνο με τον έλεγχο, την επιτήρηση και τον διαχωρισμό αλλά είναι ισάξια τής απομόνωσης. Είναι μια θρυμματισμένη κατοχή, μεταξύ των γραμμών τής θρυμματισμένης πολεοδομίας, χαρακτηριστικό τής ύστερης νεωτερικότητας (προαστιακοί θύλακες ή περιφραγμένες κοινότητες)[56].

Πολεοδομικά η θρυμματισμένη μορφή τής αποικιακής κατοχής χαρακτηρίζεται από ένα δίκτυο γρήγορων παρακαμπτήριων δρόμων, γεφυρών και τούνελ που συνυφαίνονται μεταξύ τους, ο ένας πάνω στον άλλο συντηρώντας την Φανονιακή (Fanonian) «αρχή τής αμοιβαίας αποκλειστικότητας» [principle of reciprocal exclusivity]. Σύμφωνα με τον Βάιζμαν «οι παρακαμπτήριοι δρόμοι τείνουν να διαχωρίζουν το Ισραηλινό κυκλοφοριακό δίκτυο από το Παλαιστινιακό, ιδανικά δίχως ποτέ να συναντώνται. Τονίζουν έτσι την επικάλυψη δυο διαχωρισμένων γεωγραφιών που συνυπάρχουν στο ίδιο τοπίο. Στα σημεία όπου τα δίκτυα όντως συναντάται, ένας πρόχειρος διαχωρισμός δημιουργείται. Συχνά μικροί χωματόδρομοι φτιάχνονται για το πέρασμα των Παλαιστινίων κάτω από τις γρήγορες πλατιές λεωφόρους στις οποίες τα Ισραηλινά βαν και στρατιωτικά οχήματα τρέχουν μεταξύ των οικισμών (settlements)»[57].

Στη κάθετη κυριαρχία και τη θρυμματισμένη αποικιακή κατοχή οι κοινότητες χωρίζονται μέσω ενός άξονα – Ψ (y-axis). Αυτό οδηγεί στο πολλαπλασιασμό των σημείων όπου ασκείται βία. Τα πεδία μάχης δεν βρίσκονται μόνο στην επιφάνεια της γης. Οι υπόγειοι όπως και οι αεροχώροι μετατρέπονται σε πεδία σύγκρουσης. Δεν υπάρχει συνέχεια μεταξύ εδάφους και ουρανού. Ακόμα και τα σύνορα τού αεροχώρου διαιρούνται σε κατώτερα και ανώτερα στρώματα. Παντού, ο συμβολισμός τού άνω (ποιος είναι πάνω) επαναλαμβάνεται. Η εναέρια κατοχή αποκτά εδώ μια ιδιαίτερη σημασία από τη στιγμή που η περισσότερη αστυνόμευση εκτελείται εξ αέρος. Ποικίλες άλλες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται για αυτή τη διαδικασία: αισθητήρες ανεπάνδρωτων εναέριων οχημάτων (UAVs), εναέρια τζετ αναγνώρισης, αεροσκάφηέγκυρης προειδοποίησης και ελέγχου, μαχητικά ελικόπτερα, γαιο-παρατηρητικοί δορυφόροι, τεχνικές «ολογραμμοποίησης». Η δολοφονία γίνεται επακριβώς στοχευμένη.

Αυτή η ακρίβεια συνδυάζεται με τεχνικές μεσαιωνικής πολιορκίας εφαρμοσμένης στη δικτυωμένη εξάπλωση των αστικών προσφυγικών στρατοπέδων. Το ενορχηστρωμένο και συστηματικό σαμποτάζ στο κοινωνικό και αστικό πολεοδομικό δίκτυο τού εχθρού συμπληρώνει την οικειοποίηση πηγών εδάφους, νερού και αεροχώρου. Σημαντική γι´αυτές τις τεχνικές καθήλωσης τού εχθρού είναι η εκσκαφοποίηση: η κατεδάφιση σπιτιών και πόλεων, το ξερίζωμα ελιών, το τρύπημα των δεξαμενών νερού με σφαίρες. Ο βομβαρδισμός και η απενεργοποίηση ηλεκτρονικών επικοινωνιών, το σκάψιμο δρόμων, η καταστροφή δομών ηλεκτρικής ενέργειας, το σκάψιμο δρόμων απογείωσης, η απενεργοποίηση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών πομπών, το σπάσιμο υπολογιστών, η λεηλασία πολιτισμικών και πολιτικο-γραφειοκρατικών συμβόλων τού πρωτο-Παλαιστινιακού κράτους, το κλέψιμο ιατρικού εξοπλισμού. Μ´άλλα λόγια ο πολεοδομικός πόλεμος (infrastructural warfare)[58]. Καθώς τα όπλα τού ελικοπτέρου Απάτσι χρησιμοποιούνται για ν´αστυνομεύσουν τον αέρα και να σκοτώσουν από ψηλά, ο οπλισμένος εκσκαφέας (o Catterpillar D-9) χρησιμοποιείται επί εδάφους ως μέσο πολέμου και εκφοβισμού. Αντίθετα με τη πρωτο-νεωτερική αποικιακή κατοχή, αυτά τα δυο όπλα εγκαθιδρύουν την υπεροχή των εργαλείων υψηλής τεχνολογίας του υστερο-νεωτερικού τρόμου[59].

Όπως απεικονίζεται στη Παλαιστινιακή υπόθεση, η υστερο-νεωτερική αποικιακή κατοχή αποτελεί αλληλουχία ποικίλων δυνάμεων: πειθαρχικών, βιοπολιτικών και νεκροπολιτικών. Ο συνδυασμός αυτών των τριών παρέχει στην αποικιακή εξουσία την απόλυτη κυριαρχία επί των πληθυσμών που κατοικούν τις κατεχόμενες περιοχές. Η κατάσταση πολιορκίας είναι από μόνη της ένας στρατιωτικός θεσμός. Επιτρέπει μια τυπικότητα τού θανατώνειν η οποία δεν χρειάζεται να διακρίνει τον εξωτερικό από τον εσωτερικό εχθρό. Ολόκληροι πληθυσμοί καθίστανται στόχοι τού κυρίαρχου. Τα πολιορκημένα χωριά και οι πόλεις σφραγίζονται κι εκδιώχνονται από το κόσμο. Η καθημερινή ζωή στρατιωτικοποιείται. Οι αξιωματικοί απολαμβάνουν την ελευθερία ν´αποφασίζουν πότε και ποιόν να σκοτώσουν. Η κινητικότητα ενός των εδαφικών σημείων χρειάζεται επίσημη άδεια. Οι ντόπιοι αστικοί θεσμοί καταστρέφονται συστηματικά. Οι πολιορκημένοι πληθυσμοί στερούνται τα μέσα αναπαραγωγής τους. Η αόρατη δολοφονία εντάσσεται στις άμεσες εκτελέσεις.

Μηχανές Πολέμου και Ετερονομία

Αφού έχω εξετάσει τις πρακτικές τής νεκροεξουσίας στην υστερο-νεωτερική αποικιακή κατοχή, θα ήθελα να στραφώ τώρα στους σύγχρονους πολέμους. Οι σύγχρονοι πόλεμοι ανήκουν σε μια νέα ιστορική εμπειρία που δύσκολα εξηγείται μέσα από παλιές θεωρίες «συμβατική βιας» (contractual) ή τυπολογίες «δικαίων» και «αδίκων» πολέμων ή ακόμα και μέσω της εργαλειακότητας τού Καρλ Βον Κλαούζεβιτς (Carl von Clausewitz)[60]. Σύμφωνα με τον Σίγκμουν Μπάουμαν (Sigmunt Bauman) οι πόλεμοι τής παγκοσμιοποιημένης εποχής δεν στοχεύουν στη κυρίευση, τη κατοχή ή τη κατάκτηση μιας επικράτειας. Ιδανικά, είναι σχέσεις χτυπώ-και-φεύγω (hit–and–run).

Το χάσμα μεταξύ πολεμικών μέσων υψηλής και παλιάς τεχνολογίας δεν ήταν ποτέ τόσο εμφανές όσο στο Πόλεμο τού Κόλπου και στην εκστρατεία τού Κοσσόβου. Και στις δυο περιπτώσεις το δόγμα τής «καταπιεστικής ή αποφασιστικής δύναμης» [overwhelming or decisive power] εφαρμόστηκε απόλυτα χάριν μιας τεχνολογικό-στρατιωτικής επανάστασης που πολλαπλασίασε τις δυνατότητες καταστροφής με πρωτοφανείς τρόπους[61]. Ο εξ αέρος πόλεμος όπως σχετίζεται εδώ με τα υψόμετρα, το πυροβολικό, την ορατότητα και την πληροφοριοδότηση είναι ένα τέτοιο δεδομένο. Κατά τη διάρκεια τού Πολέμου τού Κόλπου η συνδυασμένη χρήση έξυπνων βομβών, βομβών απεμπλουτισμένου ουρανίου (depleted uranium DU), υψηλής τεχνολογίας αντιπαρατιθέμενων όπλων, ηλεκτρονικών αισθητήρων, βλημάτων καθοδηγημένων με λέιζερ, διασπορικές (cluster) και ασφυξιογόνες βόμβες, δυνατοτήτων κάλυψης-απόκρυψης, ανεπάνδρωτων εναέριων οχημάτων (UAVs) και κυβερνο-πληροφοριών αποδυναμώνει γρήγορα τις δυνατότητες τού εχθρού.

Στο Κόσοβο, η αποδυνάμωση των Σέρβων εξέλαβε τη μορφή πολεοδομικού πολέμου όπου στοχοποίησε και κατέστρεψε γέφυρες, σιδηροδρόμους, λεωφορειακά δίκτυα επικοινωνίας, δεξαμενές φύλαξης πετρελαίου, εγκαταστάσεις θέρμανσης, ενέργειας και νερού. Όπως μπορεί να υποτεθεί, η εφαρμογή αυτής τής στρατιωτικής στρατηγικής, ειδικά όταν συνδυάζεται με επιβολές κυρώσεων αποκλείει το ίδιο το σύστημα αναπαραγωγής τής ζωής τού εχθρού. Η ζωή των πολιτών δέχεται μια συνεχή ζημία ιδιαιτέρων διαστάσεων,. Για παράδειγμα η καταστροφή τού πετρελαιο-χημικού συμπλέγματος στο Πάντσεβο στα περίχωρα τού Βελιγραδίου κατά την εκστρατεία τού Κοσόβου, εξέθεσε τόσο τη περιοχή σε χλωριούχο βινύλιο, αμμονία, υδράργυρο, νέφθα και διοξείδιο «που οι έγκυες γυναίκες αναγκάστηκαν σε εκτρώσεις κι όλες οι ντόπιες συμβουλεύθηκαν ν´αποφύγουν την εγκυμοσύνη για δυο χρόνια»[62].

Οι πόλεμοι τής παγκοσμιοποίησης συνεπώς στοχεύουν στη συνθηκολόγηση τού εχθρού ανεξάρτητα από τις άμεσες συνέπειες, τις παρενέργειες ή τις «παράπλευρες απώλειες» των στρατιωτικών πρακτικών. Μ´αυτή την έννοια, οι πόλεμοι τής παγκοσμιοποίησης θυμίζουν περισσότερο τις στρατηγικές των νομάδων παρά αυτές των εγκαθιδρυμένων εθνών-κρατών ή τους εδαφικούς πολέμους «κατάκτησης-προσάρτησης» τής νεωτερικότητας. Με τα λόγια τού Μπάουμαν «θέτουν την υπεροχή τους επί των πληθυσμών σύμφωνα με τη ταχύτητα τής δικής τους κίνησης, τη δική τους δυνατότητα να κατεβαίνουν απ´το πουθενά και να εξαφανίζονται πάλι χωρίς προειδοποίηση, την ικανότητά τους να ταξιδεύουν ελαφρά και να μην απασχολούνται με τα υπάρχοντα που περιορίζουν της δυνητικές κινήσεις ή τους ελιγμούς που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους στη μονιμότητα»[63].

Αυτή η νεα στιγμή-εμπειρία ανήκει στη παγκόσμια κινητικότητα. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό στην εποχή τής παγκόσμιας κινητικότητας είναι πως οι στρατιωτικές εκστρατείες και το δικαίωμα στη θανάτωση δεν ασκούνται ως κρατικό μονοπώλιο και ο «τακτικός στρατός» δεν είναι πλέον το μοναδικό σώμα που φέρει αυτές τις λειτουργίες. Η αξίωσης απόλυτης ή τελικής εξουσίας σ´ένα πολιτικό χώρο δεν τίθεται εύκολα. Αντ´αυτής, πρόχειρα διατυπωμένες και ατελείς διεκδικήσεις τού κυβερνάν αναδύονται, άλυτα συμπλεγμένες, στις οποίες διαφορετικές de facto δικαϊκές στιγμές συνυφαίνονται γεωγραφικά και οι ποικίλες μορφές υποταγής, ασύμμετρες επικυριαρχίες και αποικίσεις αφθονούν[64]. Εντός αυτής τής ετερόνομης οργάνωσης των επικρατειακών δικαιωμάτων και αξιώσεων, δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να επιμείνουμε σε διακρίσεις «εσωτερικών» και «εξωτερικών» πολιτικών χώρων, διακεκριμένων από καθαρά οριοθετημένα σύνορα.

Ας δούμε την Αφρική για παράδειγμα. Εδώ η πολιτική οικονομία τού κράτους άλλαξε δραματικά το τελευταίο τέταρτο τού 20ου αιώνα. Αρκετά Αφρικανικά κράτη αδυνατούν να αξιώσουν το μονοπώλιο τής βιας ή των μέσων εξαναγκασμού εντός τής επικράτειάς τους. Ούτε δύνανται να διεκδικήσουν το μονοπώλιο των εδαφικών συνόρων. Ο ίδιος ο (κρατικός) εξαναγκασμός μετατράπηκε σε εμπόρευμα αγοράς (εμπορευματική αγορά market commodity). Η στρατιωτική δύναμη αγοράζεται και πουλιέται εντός μιας αγοράς όπου η ταυτότητα των συνδιαλεγομένων δεν σηματοδοτεί σχεδόν τίποτε. Αστικές φρουρές, ιδιωτικοί στρατοί, στρατοί περιφερειακών λόρδων, ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας και κρατικές στρατιωτικές μονάδες διεκδικούν το δικαίωμα στη βία και τη θανάτωση. Γειτονικά κράτη ή επαναστατικά κινήματα εκμισθώνουν στρατούς σε φτωχά κράτη. Οι μη-κρατικές εξωθήσεις στη βία παρέχουν δυο σημαντικές καταναγκαστικές πηγές (coercive resources): εργασία και μέταλλα (minerals). Όλο και περισσότερο η μεγάλη πλειονότητα των στρατιωτικών μονάδων συντίθεται από πολίτες-οπλίτες, παιδιά στρατιώτες, μισθοφόρους κρατικής ή ακόμα και ιδιωτικής εκμίσθωσης.[65]

Κατ´αυτό το τρόπο οι στρατοί αναδύθηκαν ως, ακολουθώντας την ορολογία των Ζ. Ντελέζ (G. Deleuze) και Φ. Γκουαταρί (F. Guatari), αυτό που μπορεί να αποκληθεί πολεμικές μηχανές[66]. Οι μηχανές πολέμου συγκροτούνται από τμήματα οπλισμένων που διασπώνται ή συγχωνεύονται ανάλογα με τα εκάστοτε καθήκοντα και περιστάσεις. Πολυμορφικά και διάχυτα οργανωμένες, οι μηχανές πολέμου χαρακτηρίζονται από την ικανότητά τους να μεταμορφώνονται. Σχετίζονται με το χώρο μόνο για να κινηθούν (η σχέση τους με το χώρο είναι μετακινούμενη). Συχνά απολαμβάνουν περίπλοκες διασυνδέσεις με κρατικά μορφώματα (από την αυτονομία στην ενσωμάτωση). Το κράτος δύναται να μεταμορφωθεί σε πολεμική μηχανή. Μπορεί ωστόσο να οικειοποιηθεί μιαν υπάρχουσα πολεμική μηχανή ή να υποστηρίξει τη συγκρότηση μιας άλλης. Οι πολεμικές μηχανές λειτουργούν δανειζόμενες από τους τακτικούς στρατούς, καθώς ενσωματώνουν νέα στοιχεία προσαρμοσμένα στις αρχές τής διάτμησης και τής απεδαφικοποίησης. Απ´την άλλη και οι τακτικοί στρατοί οικειοποιούνται χαρακτηριστικά των πολεμικών μηχανών.

Οι πολεμικές μηχανές συνδυάζουν μια πολλαπλότητα λειτουργιών. Ενέχουν τα χαρακτηριστικά πολιτικών οργανισμών και εμπορικών εταιρειών. Εκτελούν συλλήψεις και διαρπαγές, ακόμα μπορούν να εκδόσουν δικό τους νόμισα. Για να τροφοδοτήσουν την εξαγωγή φυσικών πόρων που βρίσκονται εντός τής επικράτειας ελέγχου τους, οι πολεμικές μηχανές σφυρηλατούν άμεσες διασυνδέσεις με υπερεθνικά δίκτυα. Η ανάδυση των πολεμικών μηχανών κατά τη διάρκεια τού τελευταίου τετάρτου τού 20ου αιώνα σχετίζεται άμεσα με την διάβρωση τής ικανότητας τού μετα-αποικιακού κράτους να οικοδομήσει τα οικονομικά θεμέλια τής πολιτικής εξουσίας και τάξης. Αυτή η ικανότητα αφορά μιαν αυξανόμενη πρόσοδο και τη διάταξη ρυθμίσεων σχετικά με τη πρόσβαση στους φυσικούς πόρους μιας ξεκάθαρα οριοθετημένης επικράτειας. Η διάβρωση τής δυνατότητας των κρατών ν´ανανεώνουν αυτή τους την ικανότητα, στα μέσα τού 1970, παρουσίασε μια ξεκάθαρη σύνδεση μεταξύ τής νομισματικής αστάθειας και τού χωρικού θρυμματισμού. Το ´80, η άγρια εμπειρία πτώσης τής αξίας τού χρήματος έγινε κοινότοπη, με πολλά κράτη να υφίστανται κύκλους υπερπληθωρισμού (που επέφερε τέτοια μέτρα όπως η ξαφνική αλλαγή νομίσματος). Κατά τις δυο τελευταίες δεκαετίες τού 20ου αιώνα η κυκλοφορία τού χρήματος επηρέασε τα κράτη και τις κοινωνίες με δυο τουλάχιστο τρόπους.

Πρώτα, βλέπουμε μια γενική μείωση τής ρευστότητας και τη βαθμιαία συγκέντρωσή της σε περιορισμένα «κανάλια», η πρόσβαση στα οποία ήταν ζήτημα δρακόντειων όρων. Συνεπώς, ο αριθμός των ιδιωτών πού ήταν προικισμένοι με τα υλικά μέσα ελέγχου των εξαρτημένων δια μέσου της δημιουργίας χρεών μειώθηκε ραγδαία. Ιστορικά, η σύλληψη και ο σωφρονισμός των εξαρτημένων μέσα από μηχανισμούς χρέους (capturing and fixing dependents) υπήρξε ανέκαθεν η βασική λειτουργία και τής παραγωγής ανθρώπων (production of people) και της συγκρότησης πολιτικών δεσμών[67]. Τέτοιοι δεσμοί ήταν καθοριστικοί για τον καθορισμό και τη μέτρηση τής αξίας και χρησιμότητας των προσώπων. Όταν η αξία τους κι η χρησιμότητά τους δεν αποδεικνυόταν μπορούσαν να διατεθούν ως δούλοι, ενέχυρα ή πελάτες.

Δεύτερο, ο έλεγχος προσώπων και ο καθορισμός τής κυκλοφορίας χρήματος σε ζώνες, εντός των οποίων εκτελούνται συγκεκριμένες εξαγωγές πόρων, διαμόρφωσε οικονομικούς θύλακες και μετάλλαξε τη παλιά λογιστική σχέση μεταξύ ανθρώπων και πραγμάτων. Η συγκέντρωση δραστηριοτήτων που συνδέονται με την εξαγωγή πολύτιμων πόρων σ´αυτούς τους θύλακες, τους έχει συνεπώς μετατρέψει, σε προνομιακούς χώρους πολέμου και θανάτου. Ο πόλεμος τρέφεται από τις αυξανόμενες πωλήσεις των εξαγόμενων προϊόντων[68]. Ως εκ τούτου νέες συνδέσεις αναδύθηκαν μεταξύ τής διεξαγωγής πολέμου, των πολεμικών μηχανών και τις εξαγωγές πόρων[69]. Οι πολεμικές μηχανές εμπλέκονται στη συγκρότηση των υπερκρατικών, τοπικών και περιφερειακών οικονομιών. Στις πλείστες περιοχές, η κατάρρευση τυπικών πολιτικών θεσμών υπό την ένταση τής βίας (απο)τείνει στη συγκρότηση μορφών παραστρατιωτικής οικονομίας. Οι πολεμικές μηχανές (σ´αυτή τη περίπτωση εννοούνται παραστρατιωτικά ή επαναστατικά κινήματα) συγκροτούνται γρήγορα σε εξαιρετικά οργανωμένους μηχανισμούς λεηλασίας και φορολόγησης των επικρατειών και των πληθυσμών που κατέχουν και σχηματίζουν ένα πεδίο υπερκρατικών δικτύων και διασπορών που τους παρέχουν υλική και οικονομική υποστήριξη.

Σχετική με τη νέα γεωγραφική διάταξη των συστημάτων εξαγωγής φυσικών πόρων είναι η εμφάνιση μορφών κυβερνησιμότητας που συνίστανται ως διοίκηση του πλήθους. Η εξαγωγή-λεηλασία των φυσικών πόρων από πολεμικές μηχανές τελείται παράλληλα με βίαιες απόπειρες ακινητοποίησης και χωρικής ρύθμισης ολόκληρων ανθρωπίνων κατηγοριών, ή παραδόξως με προσπάθειες απόλυσής τους και διάσπασής τους σε ευρείες περιοχές οι οποίες αποκλίνουν από τα εδαφικά σύνορα ενός κράτους. Οι πληθυσμοί νοούμενοι ως πολιτικές κατηγορίες διαχωρίζονται σε ατάκτους, παιδιά-στρατιώτες, θύματα ή πρόσφυγες, ή ακόμα ακρωτηριασμένοι πολίτες · ή απλά σφαγιάζονται σύμφωνα με μοντέλα αρχαίων θυσιών, την ώρα που, οι «επιβιώσαντες» μετά από μια φρικτή έξοδο (exodus) εγκλείονται σε κέντρα κράτησης ή ζώνες εξαίρεσης[70].

Αυτή η μορφή κυβερνησιμότητας διαφέρει από την αποικιακή εντολή (commandment)[71]. Οι τεχνικές αστυνόμευσης και πειθάρχησης κι η επιλογή μεταξύ υπακοής και προσομοίωσης που χαρακτηρίζουν την αποικιακή και μετα-αποικιακή ηγεμονία αντικαθίστανται βαθμιαία από μια εναλλακτική που είναι πιο τραγική καθώς είναι πιο ακραία. Οι τεχνολογίες καταστροφής έγιναν πιο απτές (tactile), πιο ανατομικές και αισθητήριες, εντός ενός πλαισίου που θέτει την απόφαση μεταξύ ζωής και θανάτου[72]. Αν η εξουσία ακόμα βασίζεται στον στενό σωματικό έλεγχο (ή στη συγκέντρωση σε στρατόπεδα), οι νέες τεχνολογίες καταστροφής δεν ενδιαφέρονται τόσο για τη χάραξή τους, όταν έρθει η ώρα, στη τάξη τής μεγιστοποιημένης (maximal) οικονομίας που αντιπροσωπεύεται τώρα απ´τη «σφαγή». Συνεπώς, η γενικευμένη ανασφάλεια εμβάθυνε τη κοινωνική διαφορά μεταξύ οπλισμένων και άοπλων (loi de repartition des armes). Ολοένα και περισσότερο οι πόλεμοι δεν διεξάγονται μεταξύ δυο κυρίαρχων κρατικών στρατών. Αλλά μεταξύ ενόπλων ομάδων που πράττουν πίσω απ´τη μάσκα ενός κράτους ενάντια σ´ένοπλες ομάδες που δεν εντάσσονται σε κάποιο κρατικό μηχανισμό αλλά ελέγχουν συγκεκριμένες επικράτειες · κι οι δυο πλευρές στρέφονται ενάντια σε πληθυσμούς πολιτών που είναι άοπλοι ή οργανώνονται παραστρατιωτικά. Στις περιπτώσεις όπου ένοπλοι αντιφρονούντες δεν κατέλαβαν πλήρως τη κρατική εξουσία, προέβησαν σε εδαφικούς διαχωρισμούς κι επέτυχαν να ελέγξουν ολόκληρες περιφέρειες τις οποίες διοικούν ως φέουδα, ιδιαίτερα όπου υπάρχουν αποθέματα μετάλλων[73].

Οι τρόπου τού θανατώνειν δεν ποικίλουν από μόνες τους. Στις περιπτώσεις των σφαγών συγκεκριμένα, τα πτώματα γρήγορα υποβαθμίζονται κι εννοούνται ως απλοί σκελετοί. Η μορφολογία τους εφεξής εγγράφεται στο μητρώο μιας αδιαφοροποίητης γενικότητας: απλά λείψανα ενός άθαφτου πόνου, άδειες, ανούσιες σωματικότητες (meaningless corporealities), αλλόκοτα αποθέματα βυθισμένα σε άγρια νάρκη (strange deposits plunged into cruel stupor). Στη γενοκτονία τής Ρουάντα – στην οποία ένας αριθμός σκελετών διατηρήθηκαν σε κοινή θεά, αν δεν εξετάφησαν – είναι εκπληκτική η ένταση μεταξύ τής απολίθωσης των οστών και της αλλόκοτης ψυχρότητάς τους αφενός, κι αφετέρου η πεισματάτικη θέλησή τους να νοηματοδοτηθούν, να σημάνουν κάτι.

Σ´αυτά τα απαθή κομματάκια οστών, φαίνεται να μην υπάρχει καμιά αταραξία (ataraxia): τίποτα παρά η απατηλή απόρριψη ενός θανάτου ήδη τετελεσμένου. Σ´άλλες περιπτώσεις όπου η άμεση δολοφονία αντικαθίσταται από φυσικό ακρωτηριασμό το κόψιμο των άκρων ανοίγει το δρόμο για την ανάπτυξη τεχνικών διάτμησης, αποκόλλησης ή περικοπής, που επίσης στοχεύουν στα οστά. Τα ίχνη αυτής τής δημιουργικής χειρουργείας παραμένουν για αρκετό καιρό, πάνω στην ανθρώπινη μορφή που παραμένει ζωντανή αλλά τής οποίας η σωματική ακεραιότητα αντικαθίσταται από κομμάτια, θραύσματα, πτυχώσεις ακόμα και βαθιές πληγές που δύσκολα επουλώνονται. Η λειτουργία τους είναι να διατηρήσουν στα μάτια τού θύματος – και των ανθρώπων γύρω του – το νοσηρό θέαμα του ακρωτηριασμού.

Της Κίνησης και του Σιδήρου

Ας επιστρέψουμε στο παράδειγμα τής Παλαιστίνης όπου δυο ασυμβίβαστες λογικές αντιτίθενται η μια στην άλλη: η λογική τής μαρτυρίας και η λογική τής επιβίωσης (logic of martyrdom and the logic of survival). Εξετάζοντας αυτές τις δυο λογικές, θα ήθελα να παραπέμψω στα συνδεδεμένα ζητήματα τού θανάτου και τού τρόμου απ´τη μια μεριά, και τού τρόμου και τής ελευθερίας απ´την άλλη.

Στην αντιπαράθεση αυτών των δυο λογικών, ο τρόμος δεν βρίσκεται απ´τη μια μεριά και ο θάνατος απ´την άλλη. Ο τρόμος κι ο θάνατος είναι η καρδιά τής καθεμιάς ξεχωριστά. Όπως μάς υπενθυμίζει ο Ελίας Κανέττι (Elias Canetti), ο επιβιώσας είναι αυτός ο οποίος, στάθηκε στο μονοπάτι τού θανάτου, γνωρίζει πολλούς θανάτους και στέκοντας ανάμεσα σε αυτούς που πέσαν, είναι ακόμα ζωντανός. Ή, πιο συγκεκριμένα, η επιζώσα είναι αυτή που αντιμετώπισε μια μερίδα εχθρών και κατάφερε όχι μόνο να ξεφύγει ζωντανή, αλλά να σκοτώσει και αυτούς που τής επιτίθονταν. Αυτός είναι ο λόγος, επεκτείνοντας αυτή τη σκέψη, που η κατώτερη μορφή επιβίωσης είναι η θανάτωση. Ο Κανέττι σημειώνει πως στη λογική τής επιβίωσης «κάθε άνθρωπος είναι ο εχθρός όλων των άλλων». Ακόμα πιο ριζικά, στη λογική τής επιβίωσης ο φόβος που νιώθει κάποιος μπροστά στο θέαμα τού θανάτου μετατρέπεται σ´ευχαρίστηση ακριβώς λόγω τού ότι κάποιος άλλος βιώνει το θάνατο. Είναι ο θάνατος τού άλλου, η φυσική του παρουσία ως πτώματος, που ωθεί τον επιζώσα να νιώσει ξεχωριστός. Και κάθε εχθρός που πεθαίνει προκαλεί ένα αίσθημα ασφάλειας σ´αυτή που επιβιώνει[74].

Η λογική τής μαρτυρίας λειτουργεί μέσα από μια διαφορετική πορεία. Επιτομείται από τη φιγούρα τού «βομβιστή-αυτοκτονίας», ο οποίος από μόνους του ανάγει μια σειρά ερωτημάτων. Ποια είναι η ουσιαστική διαφορά τής δολοφονίας μέσω βλημάτων ελικοπτέρου ή ενός τανκ και της δολοφονίας μέσω τού ίδιου τού σώματος; Μήπως η διάκριση μεταξύ των μέσων που χρησιμοποιούνται για να επιτευχθεί ο θάνατος αποτρέπουν την εγκαθίδρυση ενός συστήματος γενική συναλλαγής μεταξύ τού τρόπου που σκοτώνει κάποιος και του τρόπου που πεθαίνει;

Ο «βομβιστής-αυτοκτονίας» δεν φοράει καμιά συνηθισμένη στρατιωτική στολή και δεν εκθέτει κανένα όπλο. Ο υποψήφιος για μαρτυρία κυνηγάει το στόχο του · ο εχθρός αποτελεί ένα θύμα για το οποίο έχει τεθεί μια παγίδα. Σημαντικό απ´αυτή την άποψη είναι το σημείο που στήνεται η ενέδρα: η στάση λεωφορείου, το καφέ, η δισκοθήκη, η αγορά, το σημείο συνάντησης, ο δρόμος – περιληπτικά, οι χώροι τής καθημερινής ζωής.

Η παγίδευση τού σώματος προστίθεται στο σημείο τής ενέδρας. Ο υποψήφιος για μαρτυρία μεταμορφώνει το σώμα του σε μάσκα που κρύβει το προς εκπυρσοκρότηση όπλο. Αντίθετα με το τανκ ή με το βλήμα που είναι καθαρά ορατά, το όπλο που κουβαλιέται στη μορφή τού σώματος είναι αόρατο. Έτσι αποκρυμμένο, γίνεται κομμάτι τού σώματος. Αποτελεί ένα τόσο οικείο κομμάτι τού σώματος που τη στιγμή τής εκπυρσοκότησης εκμηδενίζει το σώμα τού φορέα (του), ο οποίος κουβαλά μαζί του τα σώματα των άλλων όταν δεν τα διαλύει σε κομμάτια. Το σώμα δεν κρύβει απλά ένα όπλο. Το σώμα μεταμορφώνεται το ίδιο σε όπλο, όχι με μια μεταφορική έννοια αλλά με μια αληθή βλητική (ballistic) έννοια.

Σ´αυτό το παράδειγμα, ο θάνατός μου οδεύει χέρι-χέρι με το θάνατο τού Άλλου. Ανθρωποκτονία και αυτοκτονία επιτυγχάνονται στην ίδια πράξη. Και διευρύνοντας, η αντίσταση και η αυτο-καταστροφή είναι δυο συνώνυμα. Το μοίρασμα τού θανάτου είναι ως εκ τούτου η διάλυση τού άλλου και τού εαυτού σε μια κατάσταση ακίνητης σάρκας, διασπείρεται παντού και συμμαζεύεται με δυσκολία ούτως ώστε να ταφεί. Σ´αυτή τη περίπτωση, ο πόλεμος είναι ο πόλεμος σώμα-με-σώμα (guerre au corps–a–corps). Για να δολοφονήσει κάποιος, πρέπει να πλησιάσει το κοντύτερο στο σώμα τού εχθρού. Για να εκπυρσοκροτήθεί η βόμβα πρέπει πρώτα να λυθεί το ζήτημα τής απόστασης, μέσα απ´τις διαδικασίες τής εγγύτητας και της απόκρυψης.

Πώς να ερμηνεύσουμε αυτό το χύσιμο αίματος κατά το οποίο ο θάνατος δεν είναι απλά κάτι το οποίο μου ανήκει, αλλά πάντα οδεύει χέρι-χέρι με το θάνατο του άλλου;[75] Πώς διαφέρει απ´το θάνατο που επιτυγχάνεται μέσω ενός τανκ ή ενός βλήματος, σ´ένα πλαίσιο εντός τού οποίου το κόστος τής επιβίωσής μου υπολογίζεται σύμφωνα με την ικανότητά και την ετοιμότητά μου να σκοτώσω κάποιον άλλο; Στη λογική τής «μαρτυρίας», η θέληση για θάνατο συγχωνεύεται με τη προθυμία να πάρεις τον εχθρό μαζί σου, που σημαίνει, να κλείνεις τη πόρτα στη δυνατότητα ζωής της καθεμιάς. Αυτή η λογική μοιάζει ν´αντιτίθεται σε μια άλλη, η οποία συγκροτείται στην επιθυμία-ευχή να επιβάλεις το θάνατο στους άλλους καθώς διατηρείς τη ζωή σου. Ο Κανέττι περιγράφει αυτή τη στιγμή επιβίωσης ως μια στιγμή δύναμης. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο θρίαμβος συγκροτείται ακριβώς από τη δυνατότητα να βρίσκεσαι εδώ όταν οι άλλοι (σ´αυτή περίπτωση οι εχθροί) δεν είναι πια εδώ. Αυτή είναι η λογική τού ηρωισμού όπως κατανοείται κλασσικά: να εκτελείς τους άλλους καθώς διατηρείς το θάνατό σου σε απόσταση.

Στη λογική τής μαρτυρίας, μια νέα σηματοδότηση τής θανάτωσης αναδύεται. Δεν είναι απαραίτητα βασισμένη σε μια σχέση μεταξύ μορφής και ύλης. Όπως υπέδειξα νωρίτερα, το σώμα γίνεται η ίδια η στολή τού μάρτυρα. Αλλά το σώμα ως τέτοιο δεν είναι μόνο ένα αντικείμενο προστασίας ενάντια στο κίνδυνο και τον θάνατο. Το σώμα καθαυτό δεν έχει ούτε δύναμη ούτε αξία. Η δύναμη κι η αξία του σώματος προκύπτουν από μια διαδικασία απόσπασης βασισμένη στην επιθυμία για αιωνιότητα. Μ´αυτή την έννοια, ο μάρτυρας, καθώς εγκαθιδρύει μια στιγμή υπεροχής εντός τής οποίας το ίδιο το υποκείμενο υπερβαίνει την ίδια του τη θνητότητα, μπορεί να ιδωθεί πως εργάζεται κάτω απ´τα σημάδια τού μέλλοντος. Μ´άλλα λόγια, στο θάνατο το μέλλον εκκολάπτεται στο παρόν.

Στην επιθυμία του για αιωνιότητα, το πολιορκημένο σώμα περνά μέσα από δυο στάδια. Πρώτο, μεταμορφώνεται σε ένα μόνο πράγμα, σε εύπλαστη ύλη. Δεύτερο, ο τρόπος κατά τον οποίο πεθαίνει – η αυτοκτονία – τού παρέχει την ύστατη σημασία. Η ύλη τού σώματος, ή αλλιώς η ύλη που είναι το σώμα, επενδύεται με ιδιότητες που δεν μπορούν να εξαχθούν απ´τον χαρακτήρα του ως πράγματος, αλλά από έναν υπερβατικό νόμο (nomos) εξωτερικό προς αυτό. Το πολιορκημένο σώμα γίνεται ένα κομμάτι μετάλλου τού οποίου η λειτουργία είναι, μέσω τής θυσίας, να γεννήσει την αιώνια ζωή. Το σώμα αναδιπλασιάζεται και, στο θάνατο, κυριολεκτικά και μεταφορικά αποδρά απ´τη κατάσταση πολιορκίας και κατοχής.

Θα εξετάσω, καταληκτικά, τη σχέση μεταξύ τρόμου, ελευθερίας και θυσίας. Ο Μάρτιν Χάιντεγκερ (Martin Heideger) επιχειρηματολογεί πως το ανθρώπινο «είναι-προς-θάνατο» (Sein zum Tode) είναι η καθοριστική κατάσταση κάθε αληθούς ανθρώπινης ελευθερίας[76]. Εκεί που ο Χάιντεγκερ παρέχει μια υπαρξιακή θέση στο «είναι-προς-θάνατον» και το εξετάζει ως ένα γεγονός ελευθερίας, ο Μπατάιγ προτείνει πως «η θυσία στη πραγματικότητα δεν αποκαλύπτει τίποτα». Δεν είναι απλά η απόλυτη εκδήλωση τής αρνητικότητας. Είναι επίσης μια κωμωδία. Για τον Μπατάιγ ο άνθρωπος αποκαλύπτει την ζωώδη πλευρά τού ανθρώπινου υποκειμένου, στην οποία αναφέρεται περισσότερο ως «η φυσική ύπαρξη» τού υποκειμένου. «Για ν´αποκαλύψει τον εαυτό του ο άνθρωπος εν τέλει, πρέπει να πεθάνει, αλλά πρέπει να το πράξει καθώς ζει – καθώς παρακολουθεί τον εαυτό του που παύει να υπάρχει», προσθέτει. Μ´άλλα λόγια, το ανθρώπινο υποκείμενο πρέπει να ´ναι τελείως ζωντανό τη στιγμή που πεθαίνει, για ν´αντιληφθεί το θάνατό του, για να ζήσει με την εντύπωση πως όντως πεθαίνει. Ο θάνατος καθαυτός πρέπει να μετατραπεί σ´επίγνωση εαυτού την ίδια στιγμή που ξεδιαλύνει τη συνειδητή ύπαρξη. «Από μιαν άποψη, αυτό συμβαίνει (αυτό τουλάχιστο στο σημείο που πραγματοποιείται, ή πραγματοποιείται μ´ένα άπιαστο, φευγαλέο τρόπο) μέσω ενός τεχνάσματος, κατά τη θυσία. Στη θυσία, ο θυσιαζόμενος ταυτίζει τον εαυτό του με το ζώο στο σημείο τού θανάτου. Έτσι πεθαίνει παρακολουθώντας τον εαυτό του να αποθνήσκει, κι ακόμα, με μιαν έννοια, μες απ´την ίδια του τη θέληση, μεμιάς με το εργαλείο τής θυσίας. Αλλά αυτό είναι παιχνίδι». Και για τον Μπατάιγ, περισσότερο ή λιγότερο το παιχνίδι είναι το μέσο με το οποίο το ανθρώπινο υποκείμενο «εθελούσια εξαπατά τον εαυτό του»[77].

Πώς οι έννοιες τού παιχνιδιού και της εξαπάτησης σχετίζονται με τον «βομβιστή-αυτοκτονίας»; Δεν υπάρχει αμφιβολία πως στη περίπτωση τού βοβμιστή-αυτοκτονίας η θυσία έγκειται στη θεαματική θανάτωση τού εαυτού, να γίνεσαι το ίδιο σου το θύμα (αυτο-θυσία). Ο αυτο-θυσιαζόμενος λειτουργεί προσλαμβάνοντας τη δύναμη επί του θανάτου του και τον προσεγγίζει κατά-μέτωπο. Αυτή η δύναμη μπορεί ν´αντληθεί απ´τη πίστη ως προς το ότι η καταστροφή τού σώματος δεν επηρεάζει τη συνέχεια τής ύπαρξης. Η ιδέα είναι πως το είναι υπάρχει έξω από μάς. Η αυτο-θυσία έγκειται, εδώ, στην αναίρεση μιας διττής απαγόρευσης: της αυτο-θυσίας (αυτοκτονία) και τής δολοφονίας. Σε διάκριση με τις προγονικές θυσίες, όμως, κανένα ζώο δεν υπηρετεί ως υφιστάμενο θύμα. Ο θάνατος εδώ επιτυγχάνει να εκπληρώσει το χαρακτήρα μιας παράβασης. Αλλά διαφέρει απ´τη σταύρωση, καθώς δεν ενέχει καμιά εξαγνιστήρια διάσταση. Δεν σχετίζεται με τα εγελιανά παραδείγματα τού κύρους ή τής αναγνώρισης. Ακριβώς, ένα νεκρό πρόσωπο δεν μπορεί ν´αναγνωρίσει τη δολοφόνο του, η οποία είναι επίσης νεκρή. Μήπως αυτό συνεπάγεται πως ο θάνατος εδώ τελείται ως καθαρή εξουδετέρωση και εκμηδενισμού, πλεονασμός και σκάνδαλο;

Είτε αναγνωστεί απ´τη προοπτική της σκλαβιάς ή της αποικιακής κατοχής, ο θάνατος κι η ελευθερία είναι αμετάκλητα συνυφασμένα. Όπως είδαμε, ο τρόμος αποτελεί ένα καθορίζον χαρακτηριστικό και του σκλάβου και των υστερο-νεωτερικών αποικιακών καθεστώτων. Και τα δυο καθεστώτα αποτελούν συγκεκριμένα παραδείγματα και εμπειρίες ανελευθερίας. Η ζωή στην υστερο-νεωτερική κατοχή αποτελεί την εμπειρία μιας σταθερής κατάστασης του «είναι-σε-πόνο» (being in pain): οχυρωμένες δομές, στρατιωτικές θέσεις και οδοφράγματα παντού · κτίρια τα οποία επαναφέρουν επώδυνες αναμνήσεις ταπείνωσης, επερωτήσεις και ξυλοδαρμοί · απαγορεύσεις κυκλοφορίας που εγκλείουν εκατοντάδες χιλιάδων στα υπό περιορισμό σπίτια τους κάθε βράδυ απ´το ηλιοβασίλεμα μέχρι το ξημέρωμα – στρατιώτες περιπολούν τους σκοτεινούς δρόμους, τρομαγμένοι απ´τις ίδιες τους τις σκιές · παιδιά τυφλωμένα από πλαστικές σφαίρες · γονείς ντροπιασμένοι και δαρμένοι μπροστά απ´τις οικογένειές τους · στρατιώτες κατουρούν σε φράκτες, πυροβολούν σε ντεπόζιτα νερού για πλάκα, τραγουδούν δυνατά επιθετικά συνθήματα, χτυπούν σε εύθραυστες τενεκεδένιες πόρτες για να τρομάξουν τα παιδιά, κατάσχουν επίσημα έγγραφα, ή παρατούν σκουπίδια στη μέση μιας κατοικημένης γειτονιάς · συνοριοφύλακες κλωτσούν πάγκους λαχανικών ή κλείνουν τα σύνορα με ιδιοτροπία · σπασμένα κόκκαλα · πυροβολισμοί και δυστυχήματα – ένα δεδομένο είδος τρέλας[78].

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η πειθάρχηση τής ζωής και οι αναγκαιότητες των κακουχιών (εξασκημένες απ´το θάνατο) είναι σηματοδοτημένες απ´τον πλεονασμό. Το τι συνδέει το τρόμο, το θάνατο και την ελευθερία αποτελεί μια εκστατική έννοια προσωρινότητας και πολιτικής. Το μέλλον, εδώ, μπορεί αυθεντικά να προσδοκηθεί, αλλά όχι στο παρόν. Το παρόν δεν είναι παρά μια στιγμή οράματισμού – οραματισμού μιάς ελευθερίας που δεν έχει έρθει ακόμα. Ο θάνατος στο παρόν αποτελεί τον μεσολαβητή τής λύτρωσης. Καθώς απέχει απ´το να είναι μια συμπλοκή με όρια, σύνορα, ή φράγματα, βιώνεται ως «μια απελευθέρωση απ´το τρόμο και τη δουλεία»[79]. Όπως σημειώνει ο Γκιλρόυ, αυτή η προτίμηση για το θάνατο αντί για τη συνεχιζόμενη υποτέλεια αποτελεί μια ερμηνεία για τη φύση τής ελευθερίας καθαυτής (ή της απουσίας της). Αν αυτή η απουσία είναι η ίδια η φύση τής υπαρξιακής νοηματοδότησης για το σκλάβο και τον αποικιοκρατούμενο, η ίδια έλλειψη-απουσία είναι κυρίως ο τρόπος κατά τον οποίο αντιλαμβάνεται τη θνητότητά του. Αναφερόμενος στη πρακτική τής ατομικής ή μαζικής αυτοκτονίας σκλάβων που είχαν γωνιαστεί από κυνηγούς σκλάβων, ο Γκιλρόυ προτείνει πως ο θάνατος, σ´αυτή τη περίπτωση, μπορεί να ιδωθεί ως εμπρόθετη δράση (agency). Έτσι ο θάνατος είναι κυρίως αυτό απ´το οποίο κι επί τού οποίου έχω δύναμη. Αλλά αποτελεί επίσης το χώρο όπου η ελευθερία και η άρνηση λειτουργούμ.

Συμπέρασμα

Σ´αυτό το δοκίμιο υπεστήριξα πως οι σύγχρονες μορφές υποταγής τής ζωής στην εξουσία τού θανάτου (νεκροπολιτική) επανακαθορίζουν θεμελιωδώς τις σχέσεις μεταξύ αντίστασης, θυσίας και τρόμου. Προσπάθησα να αποδείξω πως η έννοια τής βιοεξουσίας αδυνατεί να λάβει υπόψιν τις σύγχρονες μορφές που υποτάσσουν τη ζωή στην εξουσία τού θανάτου. Έθεσα τις έννοιες τής νεκροπολιτικής και νεκροεξουσίας ούτως ώστε να μπορέσω να λάβω υπόψιν τους ποικίλους τρόπους, κατά τους οποίους, στον σύγχρονό μας κόσμο, αναπτύσσονται τα όπλα επιδιώκοντας την μέγιστη καταστροφή των ανθρώπων και τη δημιουργία νεκρο-κόσμων, όπως επίσης και νέες, μοναδικές μορφές κοινωνικής ύπαρξης κατά τις οποίες αχανείς πληθυσμοί υπόκεινται σε συνθήκες ζωής που τους καθιστούν ζωντανούς νεκρούς. Αυτό το δοκίμιο επίσης περιέγραψε κάποιες από τίς καταπιεσμένες τοπογραφίες αγριότητας (τίς αποικίες συγκεκριμένα) και πρότεινε πως σε συνθήκες νεκροεξουσίας, οι διακριτικές γραμμές μεταξύ αντίστασης και αυτοκτονίας, θυσίας και λύτρωσης, μαρτυρίας και ελευθερίας είναι θολές.

Ο Ακχίλ Μπέμπε είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Κοινωνικών και Οικονομικών Ερευνών τού Πανεπιστημίου Witwatersrand. Πρόσφατες δημοσιεύσεις του: On the Postcolony (2001) καί “African Modes of Self-Writing”, Public Culture (winter 2002).

[1] Αυτό το δοκίμιο αποστασιοποιείται από παραδοσιακές εξηγήσεις της κυριαρχίας στις πολιτικές επιστήμες και στις επιστήμες των διεθνών σχέσεων. Επί των πλείστων αυτές οι εξηγήσεις εντοπίζουν τη κυριαρχία εντός των ορίων του έθνους-κράτους, εντός θεσμών εξουσιοδοτημένα από το κράτος, ή εντός υπερκρατικών θεσμών και δικτύων. See, for example, Sovereignty at the Millen– nium, special issue, PoliticalStudies 47 (1999). Οικοδομώ τη προσέγγισή μου επάνω στη κριτική που ασκεί ο Φουκώ στην έννοια της κυριαρχίας και τη σχέση της στον πόλεμο και τη βιοεξουσία στο Il faut défendre la société: Cours au Collège de France, 1975–1976 (Paris: Seuil, 1997), 37–55, 75–100, 125–48, 213–44. See also Giorgio Agamben, Homo sacer. Le pouvoir souverain et la vie nue (Paris: Seuil, 1997), 23–80.

[2] Foucault, Il faut défendre la société, 213–34.

[3] On the state of exception, see Carl Schmitt, La dictature, trans. Mira Köller and Dominique Séglard (Paris: Seuil, 2000), 210–28, 235–36, 250–51, 255–56; La notion de politique. Théorie du partisan, trans. Marie-Louise Steinhauser (Paris: Flammarion, 1992).

[4] Hannah Arendt, The Origins of Totalitarianism (New York: Harvest, 1966), 444.

[5] Giorgio Agamben, Moyens sans fins. Notes sur la politique (Paris: Payot & Rivages, 1995), 50–51.

[6] On these debates, see Saul Friedlander, ed., Probing the Limits of Representation: Nazism and the “Final Solution” (Cambridge: Harvard University Press, 1992); and, more recently, Bertrand Ogilvie, “Comparer l’incomparable,” Multitudes, no. 7 (2001): 130–66.

[7] See James Bohman and William Rehg, eds., Deliberative Democracy: Essays on Reason and Politics (Cambridge: MIT Press, 1997); Jürgen Habermas, Between Facts and Norms (Cambridge: MIT Press, 1996).

[8] James Schmidt, ed., What Is Enlightenment? Eighteenth-Century Answers and Twentieth-Century Questions (Berkeley: University of California Press, 1996).

[9]Cornelius Castoriadis, L’institution imaginaire de la société (Paris: Seuil, 1975) and Figures du pensable (Paris: Seuil, 1999)

[10] See, in particular, Paul Gilroy, The Black Atlantic: Modernity and Double Consciousness (Cambridge: Harvard University Press, 1993), especially chap. 2.

[11]G. W. F. Hegel, Phénoménologie de l’esprit, trans. J. P. Lefebvre (Paris: Aubier, 1991). See also the critique by Alexandre Kojève, Introduction à la lecture de Hegel (Paris: Gallimard, 1947), espe- cially Appendix II, “L’idée de la mort dans la philosophie de Hegel”; and Georges Bataille, Oeuvres complètes XII (Paris: Gallimard, 1988), especially “Hegel, la mort et le sacrifice,” 326–48, and “Hegel, l’homme et l’histoire,” 349–69.

[12]See Jean Baudrillard, “Death in Bataille,” in Bataille: A Critical Reader, ed. Fred Botting and Scott Wilson (Oxford: Blackwell, 1998), especially 139–41.

[13]Georges Bataille, Visions of Excess: Selected Writings, 1927–1939, trans. A. Stoekl (Min- neapolis: University of Minnesota Press, 1985), 94–95.

[14]Fred Botting and Scott Wilson, eds., The Bataille Reader (Oxford: Blackwell, 1997), 318–19. See also Georges Bataille, The Accursed Share: An Essay on General Economy, vol. 1, Consumption, trans. Robert Hurley (New York: Zone, 1988), and Erotism: Death & Sensuality, trans. Mary Dalwood (San Francisco: City Lights, 1986).

[15]Bataille, Accursed Share, vol. 2, The History of Eroticism; vol. 3, Sovereignty.

[16]On the state of siege, see Schmitt, La dictature, chap. 6.

[17]See Foucault, Il faut défendre la société, 57–74.

[18]“Race is, politically speaking, not the beginning of humanity but its end . . . , not the natural birth of man but his unnatural death.” Arendt, Origins of Totalitarianism, 157.

[19]Foucault, Il faut défendre la société, 214.

[20]Foucault, Il faut défendre la société, 228.

[21]Foucault, Il faut défendre la société, 227–32.

[22]See Jürgen Habermas, The Philosophical Discourse of Modernity: Twelve Lectures, trans. Frederick G. Lawrence (Cambridge: MIT Press, 1987), especially chaps. 3, 5, 6.

[23]Enzo Traverso, La violence nazie: Une généalogie européenne (Paris: La Fabrique Editions, 2002).

[24]Michel Foucault, Discipline and Punish: The Birth of the Prison (New York: Pantheon, 1977).

[25]See Robert Wokler, “Contextualizing Hegel’s Phenomenology of the French Revolution and the Terror,” Political Theory 26 (1998): 33–55.

[26]David W. Bates, Enlightenment Aberrations: Error and Revolution in France (Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2002), chap. 6.

[27] Karl Marx, Capital: A Critique of Political Economy, vol. 3 (London: Lawrence & Wishart, 1984), 817. See also Capital, vol. 1, trans. Ben Fowkes (Harmondsworth, England: Penguin, 1986), 172

[28] Stephen Louw, “In the Shadow of the Pharaohs: The Militarization of Labour Debate and

Classical Marxist Theory,” Economy and Society (29) 2000: 240

[29]Για το ζήτημα της στρατικοποίησης της εργασίας και τη μετάβαση στον κομμουνισμό, see Nikolai Bukharin, The Politics and Economics of the Transition Period, trans. Oliver Field (London: Routledge & Kegan Paul, 1979); and Leon Trotsky, Terrorism and Communism: A Reply to Karl Kautsky (Ann Arbor: University of Michigan Press, 1961). On the collapse of the distinction between state and society, see Karl Marx, The Civil War in France (Moscow: Progress, 1972); and Vladimir Il’ich Lenin, Selected Works in Three Volumes, vol. 2 (Moscow: Progress, 1977). For a critique of “revolutionary terror,” see Maurice Mer- leau-Ponty, Humanism and Terror: An Essay on the Communist Problem, trans. John O’Neill (Boston: Beacon, 1969). For a more recent example of “revolutionary terror,” see Steve J. Stern, ed., Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995 (Durham, N.C.: Duke University Press, 1998)

[30]See Saidiya V. Hartman, Scenes of Subjection: Terror, Slavery, and Self-Making in Nineteenth- Century America (Oxford: Oxford University Press, 1997); and Manuel Moreno Fraginals, The Sug- armill: The Socioeconomic Complex of Sugar in Cuba, 1760–1860 (New York: Monthly Review Press, 1976)

[31]Gilroy, Black Atlantic, 57

[32]See Frederick Douglass, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, ed. Houston A. Baker (New York: Penguin, 1986)

[33]Ο όρος τρόποι χρησιμοποιείται εδώ για να υποδηλώσει τη σύνδεση μεταξύ της κοινωνικής χάρης και του κοινωνικού ελέγχου. Σύμφωνα με τον Norbert Elias, οι τρόποι ενσαρκώνουν αυτό «θεωρείται κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά» τις «αρχές της αγωγής» και το πλαίσιο της «ευθυμίας» The History of Manners, vol. 1, The Civ– ilizing Process, trans. Edmund Jephcott (New York: Pantheon, 1978), chap. 2

[34]“The louder she screamed, the harder he whipped; and where the blood ran faster, there he whipped longest, says Douglass in his narration of the whipping of his aunt by Mr. Plummer. He would whip her to make her scream, and whip her to make her hush; and not until overcome by fatigue, would he cease to swing the blood-clotted cowskin. . . . It was a most terrible spectacle.” Doug- lass, Narrative of the Life, 51. On the random killing of slaves, see 67–68.

[35]Susan Buck-Morss, “Hegel and Haiti,” Critical Inquiry 26 (2000): 821–66

[36]Roger D. Abrahams, Singing the Master: The Emergence of African American Culture in the Plantation South (New York: Pantheon, 1992)

[37] In what follows I am mindful of the fact that colonial forms of sovereignty were always frag- mented. They were complex, “less concerned with legitimizing their own presence and more exces- sively violent than their European forms.” As importantly, “European states never aimed at governing the colonial territories with the same uniformity and intensity as was applied to their own popula- tions.” T. B. Hansen and Finn Stepputat, “Sovereign Bodies: Citizens, Migrants and States in the Post- colonial World” (paper, 2002)

[38]In The Racial State (Malden, Mass: Blackwell, 2002), David Theo Goldberg argues that from the nineteenth century on, there are at least two historically competing traditions of racial rational- ization: naturism (based on an inferiority claim) and historicism (based on the claim of the historical “immaturity”—and therefore “educability”—of the natives). In a private communication (23 August 2002), he argues that these two traditions played out differently when it came to issues of sovereignty, states of exception, and forms of necropower. In his view, necropower can take multiple forms: the terror of actual death; or a more “benevolent” form—the result of which is the destruction of a cul- ture in order to “save the people” from themselves

[39]Arendt, Origins of Totalitarianism, 185–221

[40]Etienne Balibar, “Prolégomènes à la souveraineté: La frontière, l’Etat, le peuple,” Les temps modernes 610 (2000): 54–55

[41]Eugene Victor Walter, Terror and Resistance: A Study of Political Violence with Case Studies of Some Primitive African Communities (Oxford: Oxford University Press, 1969)

[42]Arendt, Origins of Totalitarianism, 192

[43]For a powerful rendition of this process, see Michael Taussig, Shamanism, Colonialism, and the Wild Man: A Study in Terror and Healing (Chicago: University of Chicago Press, 1987)

[44]On the “enemy,” see L’ennemi, special issue, Raisons politiques, no. 5 (2002)

[46]See Daniel R. Headrick, The Tools of Empire: Technology and European Imperialism in the Nineteenth Century (New York: Oxford University Press, 1981)

[47]On the township, see G. G. Maasdorp and A. S. B. Humphreys, eds., From Shantytown to Township: An Economic Study of African Poverty and Rehousing in a South African City (Cape Town: Juta, 1975)

[48]Belinda Bozzoli, “Why Were the 1980s ‘Millenarian’? Style, Repertoire, Space and Authority in South Africa’s Black Cities,” Journal of Historical Sociology 13 (2000): 79

[49] Bozzoli, “Why Were the 1980s ‘Millenarian’?”

[50] See Herman Giliomee, ed., Up against the Fences: Poverty, Passes and Privileges in South Africa (Cape Town: David Philip, 1985); Francis Wilson, Migrant Labour in South Africa (Johannes- burg: Christian Institute of Southern Africa, 1972)

[51]Frantz Fanon, The Wretched of the Earth, trans. C. Farrington (New York: Grove Weidenfeld, 1991), 39

[52]Fanon, Wretched of the Earth, 37–39

[53]See Regina M. Schwartz, The Curse of Cain: The Violent Legacy of Monotheism (Chicago: University of Chicago Press, 1997)

[54]See Lydia Flem, L’Art et la mémoire des camps: Représenter exterminer, ed. Jean-Luc Nancy (Paris: Seuil, 2001)

[55]See Eyal Weizman, “The Politics of Verticality,” openDemocracy (Web publication at http://www.openDemocracy.net), 25 April 200

[56]See Stephen Graham and Simon Marvin, Splintering Urbanism: Networked Infrastructures, Technological Mobility and the Urban Condition (London: Routledge, 2001)

[57] Weizman, “Politics of Verticality.”

[58] See Stephen Graham, “‘Clean Territory’: Urbicide in the West Bank,” openDemocracy (Web publication at http://www.openDemocracy.net), 7 August 2002

[59] Compare with the panoply of new bombs the United States deployed during the Gulf War and the war in Kosovo, most aimed at raining down graphite crystals to disable comprehensively electri- cal power and distribution stations. Michael Ignatieff, Virtual War (New York: Metropolitan Books, 2000).

[60] See Michael Walzer, Just and Unjust Wars: A Moral Argument with Historical Illustrations (New York: Basic Books, 1977)

[61] Benjamin Ederington and Michael J. Mazarr, eds., Turning Point: The Gulf War and U.S. Mil- itary Strategy (Boulder, Colo.: Westview, 1994)

[62] Thomas W. Smith, “The New Law of War: Legitimizing Hi-Tech and Infrastructural Vio- lence,” International Studies Quarterly 46 (2002): 367. On Iraq, see G. L. Simons, The Scourging of Iraq: Sanctions, Law and Natural Justice, 2d ed. (New York: St. Martin’s, 1998); see also A. Sheha- baldin and W. M. Laughlin Jr., “Economic Sanctions against Iraq: Human and Economic Costs,” International Journal of Human Rights 3, no. 4 (2000): 1–18.

[63] Zygmunt Bauman, “Wars of the Globalization Era,” European Journal of Social Theory 4, no. 1 (2001): 15. “Remote as they are from their ‘targets,’ scurrying over those they hit too fast to witness the devastation they cause and the blood they spill, the pilots-turned-computer-operators hardly ever have a chance of looking their victims in the face and to survey the human misery they have sowed,” adds Bauman. “Military professionals of our time see no corpses and no wounds. They may sleep well; no pangs of conscience will keep them awake” (27). See also “Penser la guerre aujourd’hui,” Cahiers de la Villa Gillet no. 16 (2002): 75 – 152.

[64] Achille Mbembe, “At the Edge of the World: Boundaries, Territoriality, and Sovereignty in Africa,” Public Culture 12 (2000): 259–84.

[65] In international law, “privateers” are defined as “vessels belonging to private owners, and sail- ing under a commission of war empowering the person to whom it is granted to carry on all forms of hostility which are permissible at sea by the usages of war.” I use the term here to mean armed for- mations acting independently of any politically organized society, in the pursuit of private interests, whether under the mask of the state or not. See Janice Thomson, Mercenaries, Pirates, and Sover- eigns (Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1997)

[66] Gilles Deleuze and Felix Guattari, Capitalisme et schizophrénie (Paris: Editions de minuit, 1980), 434–527.

[67] Joseph C. Miller, Way of Death: Merchant Capitalism and the Angolan Slave Trade, 1730– 1830 (Madison: University of Wisconsin Press, 1988), especially chaps. 2 and 4.

[68] See Jakkie Cilliers and Christian Dietrich, eds., Angola’s War Economy: The Role of Oil and Diamonds (Pretoria: Institute for Security Studies, 2000).

[69] See, for example, “Rapport du Groupe d’experts sur l’exploitation illégale des ressources naturelles et autres richesses de la République démocratique du Congo,” United Nations Report No. 2/2001/357, submitted by the Secretary-General to the Security Council, 12 April 2001. See also Richard Snyder, “Does Lootable Wealth Breed Disorder? States, Regimes, and the Political Economy of Extraction” (paper).

[70] See Loren B. Landau, “The Humanitarian Hangover: Transnationalization of Governmental Practice in Tanzania’s Refugee-Populated Areas,” Refugee Survey Quarterly 21, no. 1 (2002): 260–99, especially 281–87.

[71] On the commandement, see Achille Mbembe, On the Postcolony (Berkeley: University of Cal- ifornia Press, 2001), chaps. 1–3.

[72] See Leisel Talley, Paul B. Spiegel, and Mona Girgis, “An Investigation of Increasing Mortal- ity among Congolese Refugees in Lugufu Camp, Tanzania, May-June 1999,” Journal of Refugee Stud- ies 14, no. 4 (2001): 412–27.

[73] See Tony Hodges, Angola: From Afro-Stalinism to Petro-Diamond Capitalism (Oxford: James Currey, 2001), chap. 7; Stephen Ellis, The Mask of Anarchy: The Destruction of Liberia and the Reli- gious Dimension of an African Civil War (London: Hurst & Company, 1999).

[74] See Elias Canetti, Crowds and Power, trans. C. Stewart (New York: Farrar Straus Giroux 1984), 227-80.

[75] Martin Heidegger, Etre et temps (Paris: Gallimard, 1986), 289–322

[76] Heidegger, Etre et temps.

[77] Bataille, Oeuvres complètes, 336.

[78] For what precedes, see Amira Hass, Drinking the Sea at Gaza: Days and Nights in a Land under Siege (New York: Henry Holt, 1996).

[79]Gilroy, Black Atlantic, 63.

ΠΗΓΗ- μετάφραση:

https://ennuiandriots.wordpress.com/2017/02/25/%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-achille-mbembe/

The post ΝΕΚΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ- Achille Mbembe appeared first on Void Network.

Πούστηδες γραφειοκράτες
που θέλετε 300 ευρώ
για να μου εκδώσετε την άδεια παραμονής στη χώρα
ενώ την εξέταση και την άδεια ότι έχω καθαρό μουνί,
μου τη δίνετε τσάμπα.
Γαμημένοι
Ξεφτιλισμένοι
Πόσες πουτάνες είναι στα κελία
του κάθε αστυνομικού τμήματος κάθε βράδυ
και σας παίρνουνε πίπες; Πόσες;
Σωφρονιστικοί υπάλληλοι

Άδεια κρανεία.
Άδεια κρανεία,
γιατί κανείς δεν τόλμησε
να σκεφτεί ποια είμαι,
αν θέλω μια αγκαλιά το βράδυ για να κοιμηθώ
και όχι ένα πληρωμένο γαμήσι
για να με πάρει ο ύπνος,
αν θέλω να βγω μια βόλτα για μια μπύρα
χωρίς να πουλάω την τρύπα μου,
αν θέλω να γυρίσω σπίτι μου,
αν θέλω να κάτσω εδώ,
μαζί σας.
Άδεια κρανεία,
γιατί ποτέ κανείς δεν πρόκειται να με αγαπήσει
ή τουλάχιστον να ζήσει μαζί μου για λίγο
όσο αντέξει,
όσο αντέχω και εγώ να είμαι αυτή
που κάνει πιάτσα στο πεζοδρόμιο.

Ακούτε γαμημένες ξεκωλιάρες; Ακούτε;
Ανοίξτε τα πόδια σας
να σας γαμήσει όσο θέλει ο άντρα σας.
Kαι άμα είναι καμιά φορά
φορέστε ροζ καλτσάκια
και ένα παιδικό βρακάκι
για να μην πηγαίνουν οι άντρες σας
σε μπουρδέλα με ανήλικες πουτάνες
για να γαμάνε Τσέχες δεκατετράχρονες και δωδεκάχρονες
που αποφασίζουν να περάσουν τα σύνορα
με ένα ωραίο άντρα για να πάνε
στην Αμερική ή στην Αγγλία για δουλειά
και καταλήγουν σε ένα δωμάτιο
με άλλες 10 ανήλικες πουτάνες
όλες γυμνές
και να τους εξετάζουν τα στήθη τους,
τα δόντια τους
και τις περιοχές μεταξύ των ποδιών τους.

Και άμα ζούσες στη Σιγκαπούρη
θα μπορούσες να δεις
τις δεκατριάχρονες πουτάνες,
τα πουτανάκια
να κάνουν πιάτσα για να έχουν λεφτά
για φάρμακα, για φαί,
για ένα δωμάτιο σε ένα ξενοδοχείο
να κοιμηθούνε ένα βράδυ.

Εμείς είμαστε οι ξεφτιλισμένες πουτάνες;

Η Σίσσυ Δουτσίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980.Έχει σπουδάσει Αστροφυσική και Θέατρο. Είναι ηθοποιός και ποιήτρια. Είναι Ιδρυτικό μέλος του +Ινστιτούτου [Πειραματικών Τεχνών] και συμμετέχει στην πολιτιστική ομάδα Κενό Δίκτυο. [http://ecstaticpoetrysemeli.blogspot.com] 

The post “H Πόρνη” – Σίσσυ Δουτσίου appeared first on Void Network.

φωτογραφιες από το ταξίδι-αλληλεγγύης του Κενού Δικτύου στην Τσιαπας

The post “Η ηθική χρειάζεται έναν άλλο τόπο για να ριζώσει και να ανθίσει” μια επστολή του Raúl Zibechi προς τους Ζαπατίστας appeared first on Void Network.

Hello Everyone, this is a message from Void Network.
We just recieved this message and we propose you to read and
distribute this communique:

Here is a translation of the most recent communique

The post New Communique from France : First round: It continues!… appeared first on Void Network.

CAMPAIGN TO COLLECT SIGNATURES FOR THE FREEDOM OF THE 12 POLITICAL PRISONERS OF ATENCO.

The post S.O.S.! CAMPAIGN TO COLLECT SIGNATURES FOR THE FREEDOM OF THE 12 POLITICAL PRISONERS OF ATENCO. appeared first on Void Network.