Με αφορμή την εξέγερση στο Ιράν ένα ακόμα σχίσμα διαφαίνεται στον κινηματικό χώρο. Ένα σχίσμα που κλιμακώνεται σε λεκτική σύγκρουση μέσα στο εξόχως πυρετικό καταπιεστικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Κείμενο: Θανάσης Κοσμόπουλος / RisingUtopia
Αν τουλάχιστον όσοι από εμάς εκφέρουν άποψη από κινηματικές επάλξεις, καταφέρναμε να απαλλάξουμε τη σκέψη μας από την εμπύρετη συμπίεση των καιρών και την ανταγωνιστική –ναρκισσιστική κουλτούρα που μας έχουν εμποτίσει -πιθανά χωρίς να το συνειδητοποιούμε, θα μπορούσαμε να παράξουμε αποτελέσματα μέσα από γόνιμες διαφωνίες.
Το σχίσμα συνίσταται στην οπτική της κατάστασης. Άλλοι προτάσσουν τη σημασία της εξέγερσης στο Ιράν, ως έκφραση απελευθέρωσης από τη θεοκρατική εξουσία με κύριες αιτίες τη φτώχεια και την καταπίεση, ενώ οι «απέναντι» προτάσσουν την γεωπολιτική διάσταση ερμηνεύοντας την εξέγερση ως υποκινούμενη από τον Αμερικανο-σιωνιστικό ιμπεριαλισμό, προκειμένου να υπονομεύσουν το θεοκρατικό καθεστώς και να επαναφέρουν την δικτατορία των Παχλεβί.
Το γεγονός ότι η κάθε πλευρά εστιάζει μόνο στο ένα άκρο (η εξέγερση των από τα κάτω), ενώ η άλλη στο εντελώς άλλο (η εξέγερση ως σχεδιασμένη υπονόμευση) λαμβάνοντας θέση στα πιο άκρα, δείχνει πόσο έχει εμφυλλοχωρήσει η ανταγωνιστική λογική και η αυτοανάδειξη μέσα από τη διαφωνία, σε ανθρώπους που και συγκρότηση έχουν και ξέρουν να συζητούν όταν βρεθούν από κοντά. Οπότε σαν φυλακισμένα ποντίκια τρωγόμαστε μεταξύ μας ο καθείς περιχαρακωμένος στον ναρκισσισμό του.
Αντιπαρερχόμενος όμως τα «ψυχοδυναμικά» πεδία του εκτονωτηρίου που γράφεται αυτή η ανάρτηση, θα πρέπει να πάρουμε μια θέση για τα γεγονότα στο Ιράν αυτόν τον καιρό. Και η θέση λέει πως μια μαζική κοινωνική εξέγερση είναι μια πραγματικότητα όπου τα πράγματα διαταράσσονται ξαφνικά και για πολλοστή φορά στη σχέση μεταξύ κοινωνίας κι εξουσίας. Αυτή η μαζικής μορφής εξέγερση με εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες δεν μπορεί να συμβαίνει εν αιθρία με όρους μόχλευσης από τον εξωτερικό παράγοντα. Οι Αμερικανοί είναι εξπέρ σε πραξικοπήματα, σε απαγωγές και σε πραξικοπηματικές πρακτικές για την αλλαγή καθεστώτων όπου δεν τους ταίριαζαν, ακόμα και σε μίνι εξεγέρσεις όπως αυτή του Μαϊντάν, που δεν ήταν παρά η επίφαση -αφορμή πολιτειακών ανατροπών που είχαν ήδη προετοιμαστεί στο πολιτικό παλκοσένικο της Ουκρανίας από πολύ πιο πριν.
Εδώ δεν είναι το ίδιο με την Ουκρανία. Καμία ξένη δύναμη δεν μπορεί να «στήσει» στο Ιράν μια μαζική κοινωνική εξέγερση με αυτό το βωμό αίματος. Πόσο μάλλον να τη μετασχηματίσει έτσι ώστε μια κοινωνία των 92 εκατομμυρίων να συναινεί στην αλλαγή, από την 47ετή θεοκρατική εξουσία προς στην δικτατορία των όποιων Παχλεβί. Στο Ιράν σήμερα τα αντιαμερικανικά αισθήματα είναι κατά πολύ περισσότερα από τα αντικαθεστωτικά. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι ακόμα και με ένα πιο εύκολο επιτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα οι Ιρανοί δύσκολα θα δεχθούν την αμερικανική ηγεμονία. Το ενδεχόμενο αποτυχίας μιας υποκινούμενης πρακτικής είναι πολύ σοβαρό.
Υπάρχει ένα φορτίο που κινεί την Ιρανική κοινωνία να παίζει το κεφάλι της στους δρόμους των Ιρανικών πόλεων. Και όπως πάντα μια από τις κύριες αιτίες κι αφορμές των μεγάλων εξεγέρσεων είναι η αιφνίδια μείωση του εισοδήματος και η απουσία ελευθερίας. Τότε κανείς δεν μπορεί να υποβαθμίσει μια μαζική κοινωνική εξέγερση γιατί είναι αυθόρμητη. Δεν είναι υποκινούμενη.
Κάποιοι σχολιαστές αναδεικνύοντας τις συνέπειες του χρόνιου εμπάργκο για τη δυσχερή θέση των φτωχών στρωμάτων αποδίδουν πάλι την ευθύνη της κοινωνικής εξέγερσης στη Δύση και στις κυρώσεις της, ως έμμεση «χειραγώγηση» για εξέγερση. Ναι και αυτό το επιχείρημα έχει μια βάση αλλά το εμπάργκο δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα στο κράτος να βρει τρόπο να διορθώσει το πρόβλημα αυτό. Άλλωστε το Ιράν έχει πολύ στενές σχέσεις με την Κίνα συμμετέχοντας στην συμμαχία της Σαγκάης.
Οπότε εδώ υπάρχει ένα ζήτημα: από ποια σκοπιά βλέπουμε τα πράγματα κι από ποια σκοπιά είναι τα πράγματα.
Μια εξέγερση οφείλει να αναλύεται με βάση τη σκοπιά των εξεγερμένων σε όποιον θέλει να έχει την αναρχική/ελευθεριακή πολιτική ταυτότητα, . Η ελευθερία, ο άνθρωπος, η κοινότητα, η κοινωνία, είναι προτεραιότητα, αξιακή, ηθική, τρόπος να βλέπεις τα πράγματα. Ακόμη κι αν το γεωπολιτικό βαραίνει περισσότερο στις εξελίξεις όπως στην Ουκρανία, εμείς σαν ελευθεριακοί αναρχικοί οφείλουμε να βλέπουμε τα δεινά των κοινωνιών που υποφέρουν από αυτόν τον πόλεμο ΠΡΩΤΑ! Την δυνατότητα παρέμβασης του κοινωνικού παράγοντα ΠΡΩΤΑ! Αυτό είναι επιταγή της κοσμοθεώρησής μας. Αυτό μας έκανε να είμαστε με τους Παλαιστίνιους ΠΡΩΤΑ! Είμαστε με τους Παλαιστίνιους και όχι με τις σημαίες τους. Αυτό μας κάνει να είμαστε με τους εξεγερμένους Ιρανούς ΠΡΩΤΑ! Και όχι με τις σημαίες του κράτους που είναι υπήκοοι. Αυτή είναι η σκοπιά μας. Η ηθική των αξιών μας πάνω από τους όποιους γεωπολιτικούς συσχετισμούς.
Αντίθετα, στην περίπτωση που βλέπουμε την εξέγερση αυτή από τη γεωπολιτική σκοπιά, είναι μοιραίο αυτή να υποβαθμίζει τους εξεγερμένους, να τους εκλαμβάνει σαν υποκινούμενα πιόνια, να προσβάλλει ανθρώπους που δίνουν και το αίμα τους στον αγώνα ενάντια στις δυνάμεις καταστολής του κράτους. Με αυτή τη λογική καμία εξέγερση δεν μπορεί να μην είναι υποκινούμενη, αφού όλες οι εξεγέρσεις γίνονται σε ενεργό γεωπολιτική συνθήκη. Και η εξέγερση του Αλέξη το 2008 από κάποιους θεωρήθηκε υποκινούμενη από την Ρωσία ενώ από άλλους από την Τουρκία. Δεν νομίζω ότι αυτός είναι ο τρόπος που αντιστοιχεί στην σκοπιά όλων όσων είμαστε συμμέτοχοι της υπόθεσης του κοινωνικού αναρχισμού. Θεωρώ ότι εστιάζοντας στο γεωπολιτικό, έχουμε ενσωματώσει μια διαχειριστική αντίληψη των κινημάτων που αποικεί στις επικυρίαρχες λογικές “διαχείρισης των μαζών”, καθώς και των αποστασιοποιημένων παιγνίων της γεωπολιτικής σκακιέρας των συσχετισμών.
Εξηγώντας τη στάση αρκετών συντροφισσών και συντρόφων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θεωρώ πως το προηγούμενο διάστημα με τη γενοκτονία στη Γάζα κάποιες και κάποιοι από εμάς πέρα από την ιστορική διάσταση της Νάκμπα ανακαλύψαμε όψιμα και την γεωπολιτική διάσταση των πραγμάτων. Η τραγικότητα της γενοκτονίας όχι μόνο έβαλε την Αμερικανο-σιωνιστική επιθετικότητα στο κάδρο της πολιτικής μας κριτικής, αλλά και πολύ σωστά την στόχευσε ως άξονα του κακού, -μια πλέον παγιωμένη αντίληψη που επιβεβαιώνεται από την «πραγματικότητα Τραμπ» κάθε μέρα.
Συνεπώς η Γάζα άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην πολιτική μας αντίληψη, μια διάσταση που οι παλιότεροι-ες την είχαμε στα υπόψη ούτως ή άλλως αλλά όμως οι νεότερες –οι δεν την είχαν, μιας που ο χώρος ελάχιστα ασχολούνταν με τα γεωπολιτικά. Η νέα αυτή «ανακάλυψη» εκλήφθη ως «είδα το φως μου», ενώ στην πραγματικότητα όχι μόνο δεν συμβαίνει αυτό αλλά μπορεί και το αντίθετο: ότι στην πραγματικότητα το «καινούργιο κοσκινάκι μου και που να σε κρεμάσω» πράγμα που “τυφλώνει” ακόμα χειρότερα μέσα από την εξιδανίκευσή του. Κι αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο που πολλοί από εμάς αντιμετωπίζουμε αυτό που αγνοούσαμε σαν μια «αποκάλυψη»,, ενώ πρόκειται για κάτι πάρα πάρα πολύ παλιό και αρκετά αριστερό. Γιατί μια ανάλυση που βάζει τις κοινωνίες στο περιθώριο απαξιώνοντάς τες σαν απόλυτα ελεγχόμενες και χειραγωγούμενες, που αν δεν τις ταυτίζει με τα κράτη και τις θεωρεί υπομόχλια γεωπολιτικών συμφερόντων, δεν είναι παρά μια αριστερή ανάλυση βγαλμένη από το πνεύμα του σταλινισμού, και μετά στον καιρό του ψυχρού πολέμου.
Ας πάψουμε να «ανακαλύπτουμε τον τροχό» εξιδανικεύοντας «το κοσκινάκι μας» λόγω της προγενέστερης άγνοιάς μας. Είναι λάθος ο τρόπος πρόσληψης των πραγμάτων αυτός. Ας κάνουμε μια ενδοσκόπηση να δούμε όλα εκείνα τα “μοτίβα” που λειτουργούν πάγια στην αντίληψή μας, κι ας απαλλαγούμε από αυτά, αν θέλουμε να γίνουμε επικίνδυνες-οι απέναντι στο κράτος. Είναι πρόβλημα όταν το γεωπολιτικό μπαίνει πιο μπροστά από το κοινωνικό. Οι υπερδυνάμεις, οι περιφερειακές δυνάμεις, τα κράτη και οι κινήσεις τους, πολύ λογικά μπαίνουν στο επίκεντρο της σκοπιάς μας μέσα από την βαθύτερη επιθυμία να τιμωρηθούν οι γενοκτόνοι, με συνέπεια όμως, να υποβαθμίζουμε το υποκείμενο που μας ενδιαφέρει, δηλαδή αυτό της χειραφετητικής εξέγερσης ή της αντίστοιχης κοινωνικής επανάστασης.
Θα έλεγα λοιπόν, αναγνωρίζοντας ότι στον ιστορικό χρόνο μιας εξέγερσης, λαμβάνει χώρα και η γεωπολιτική διάσταση, -είναι μάλλον απίθανο κλιμάκια της Mossad να μην βρίσκονται στο πεδίο, εμείς οφείλουμε να επικεντρώνουμε στο πρωτεύον, που δεν είναι παρά η αλληλεγγύη σε μια κοινωνία που εξεγείρεται για μια καλύτερη ζωή και για την ελευθερία της. Αυτό από μόνο του έχει αξία. Αυτός είναι αξιακά ο δικός μας ελευθεριακός τρόπος να βλέπουμε την πραγματικότητα, χωρίς να αγνοούμε την οικονομική την γεωπολιτική, τη θρησκευτική, πολιτισμική ή ιστορική διάσταση των ζητημάτων. Αποδίδοντας τιμή και σεβασμό στην κουλτούρα των ανθρώπων της ανατολής απεμπολώντας από την κριτική μας στάση τα όποια αποικιοκρατικά δυτικά προνόμια.
Συμπερασματικά, το να ενδιαφερόμαστε πρώτιστα για τα επίδικα των «κινούμενων» κοινωνιών δεν αποκλείει να παίρνουμε θέση για τα γεωπολιτικά επίδικα αλλά και για κάθε άλλη διάσταση των θεμάτων. Πρώτα και κύρια μας ενδιαφέρουν οι άνθρωποι που εξεγείρονται και η ευόδωση του αγώνα τους για μια καλύτερη ζωή, δευτερευόντως μας ενδιαφέρουν οι γεωπολιτικές συγκρούσεις που τις κρίνουμε πρώτιστα με βάση το καλό των κοινωνιών, που στην πραγματικότητα αυτό δημιουργεί κι εκείνο τον αντιαποικιοκρατικό, αντιιμπεριαλιστικό αξιακό κώδικα.
Ναι σήμερα ο Αμερικανοσιωνισμός είναι μήτρα και πηγή κρατικής τρομοκρατίας, νεοφασισμού και πολέμων. Είναι πηγή καταπίεσης και δυστυχίας και καταδυνάστευσης πολλών κοινωνιών ανά τον κόσμο. Δε θα απεμπολίσουμε τον αξιακό μας κώδικα υποστηρίζοντας τους αντιπάλους του κι ανεβάζοντας σημαίες καταπιεστικών καθεστώτων στο κατά τα άλλα αναρχικό προφίλ μας. Η στάση μας δεν μπορεί να ετεροκαθορίζεται από τις γεωπολιτικές δυναμικές, ούτε από το μίσος που έχουμε για τους αντιπάλους. Ο αντίπαλος του αντιπάλου μου δεν μπορεί να είναι φίλος μου.
Το αξιακό μας σύστημα έχει επίκεντρο την κοινωνική επανάσταση για την ελευθερία, τη κοινοκτημοσύνη, την ισότητα, την οριζοντιότητα. Δηλαδή την κοινωνική χειραφέτηση, που σαν πολικό αστέρι διαμορφώνει σε μια ευθεία γραμμή μιαν αξιακή κατεύθυνση. Ο ιμπεριαλισμός, η αποικιοκρατία, τα εθνικά κράτη είναι μορφές καταπίεσης κι εκμετάλλευσης. Μπορούν μάλιστα και να συνυπάρχουν. Μπορούμε λοιπόν κι εμείς να σταθούμε ενάντιά τους κάνοντας κριτική χωρίς όμως να προδίδουμε τις αρχές μας.
Με αυτόν τον τρόπο οφείλουμε να συναντηθούμε με τους αγώνες των Ιρανών όπως και όλων των εξεγερμένων ενάντια στο σύστημα κράτος/κεφάλαιο.
___
Πηγή / Κείμενο: Θανάσης Κοσμόπουλος / RisingUtopia
