Κείμενο: Blade Runner– πρώτη δημοσίευση στην ιστοσελίδα της αυτόνομης- αντιεξουσιαστικής Αγγλικής συλλογικότητας PlanC
Η χρονιά ξεκίνησε με νέα αιματοχυσία στο Ιράν και τη Συρία, καθώς η καταστροφή στη Γάζα συνεχίζεται. Η Μέση Ανατολή, όπως έχει υποστηρίξει ο Abdullah Öcalan — ιδεολογικός ηγέτης του κουρδικού απελευθερωτικού κινήματος — αποτελεί το λίκνο του πολιτισμού του έθνους-κράτους. Από το σουμεριακό ζιγκουράτ έως τη σημερινή καπιταλιστική νεωτερικότητα, η περιοχή γνώρισε επί μακρόν την ανάδυση πατριαρχικών και ιεραρχικών δομών, βαθιά ενσωματωμένων στην κρατική εξουσία. Οι Κούρδοι, που έχουν βιώσει γενοκτονία στην ιστορία τους και παραμένουν ένα έθνος χωρίς κράτος, αντιμετωπίζουν σήμερα μια νέα υπαρξιακή απειλή στη Ροζάβα. Ένοπλες τζιχαντιστικές πολιτοφυλακές, υποστηριζόμενες από το τουρκικό κράτος, επιτίθενται ανενόχλητες στις περιοχές της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας (DAANES). Στο Ιράν, μια εξέγερση με πρωταγωνιστές τη νεολαία και τα μεσαία στρώματα συντρίβεται βίαια από το ισλαμιστικό καθεστώς, με τις κουρδικές περιοχές να πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα σε αίμα.
Αυτές οι εξελίξεις αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο ρήγμα στη δυτική αριστερά: κάποιοι δίνουν έμφαση στους απελευθερωτικούς αγώνες από τα κάτω, ενώ άλλοι εστιάζουν στη γεωπολιτική και στις ισορροπίες των μεγάλων δυνάμεων. Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την έξαρση της στρατιωτικοποίησης — ριζωμένη στα σχέδια λευκών ανδρών στην εξουσία, που οχυρώνουν τα κάστρα τους καθώς ο κόσμος καίγεται.
Η τραμπική εκδοχή του φασισμού, βασισμένη στη διακυβέρνηση μέσω ωμής ισχύος, έδωσε νέα έκφραση σε μια παλιά κοσμοαντίληψη της λευκής υπεροχής: ότι η ηγεμονία είναι αρετή και η κρατική βία δεδομένη. Στις ΗΠΑ, ευάλωτες κοινότητες δέχονται επίθεση τόσο στο επίπεδο του νόμου όσο και στην καθημερινή ζωή, ενώ οι ομοσπονδιακοί θεσμοί απογυμνώνονται και αναδιαμορφώνονται από ακροδεξιούς δρώντες που εκμεταλλεύονται τη στρατηγική κατάρρευση της κυβερνητικής αριστεράς. Καθώς ο καπιταλισμός προσκρούει στα οικολογικά και υλικο-ενεργειακά όρια του πλανήτη, οι ελίτ σκληραίνουν τη στάση τους και παίζουν το χαρτί του φασισμού, καθώς το σύστημά τους ραγίζει μαζί με το οικοσύστημα.
Μεγάλο μέρος της δυτικής αριστεράς παραμένει παγιδευμένο σε ένα πλαίσιο κληρονομημένο από τον μεταπολεμικό συμβιβασμό, όπου το επαναστατικό δυναμικό ανταλλάχθηκε με κοινωνική ειρήνη και το κράτος πρόνοιας έγινε το πεδίο της σύγκρουσης. Αυτό το στρατηγικό κενό συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Η αναδιάρθρωση του κεφαλαίου από τη δεκαετία του ’80, μέσω της ψηφιοποίησης και της χρηματιστικοποίησης, αποσύνδεσε τη ζωή από τη συλλογική λήψη αποφάσεων. Πάνω σε μια δραστική τεχνική μετατόπιση, ο νεοφιλελεύθερος πολιτικός σχεδιασμός επέβαλε τη συγχώνευση κράτους και κεφαλαίου σε μια μηχανή διατήρησης της ιεραρχίας: προστατεύει την πυραμιδική δομή οικονομίας και εξουσίας και ταυτόχρονα παράγει εξάρτηση από αυτήν. Η νεοφιλελεύθερη επίθεση στην εργατική τάξη, κάτω από τη μαρκίζα του «λιγότερου κράτους», έστησε ένα θέαμα μέσα στο οποίο τα συνδικάτα διαπραγματεύονται εν μέσω ενός λυσσαλέου κοινωνικού πολέμου που διεξάγεται ενάντια στα κατώτερα στρώματα. Υπάρχει εδώ μια βαθύτερη συνέχεια που παραμένει θωρακισμένη: η ίδια η αρχιτεκτονική του κράτους πρόνοιας είναι δεμένη με τη συσσώρευση κεφαλαίου και την κρατική κυριαρχία.
Οι μεταρρυθμίσεις, όσο καλοδεχούμενες κι αν είναι, δεν μπορούν να διαβρώσουν ουσιαστικά τις βασικές του λειτουργίες πειθάρχησης, ελέγχου και διαχείρισης πληθυσμών.
Το κράτος πρόνοιας, ακόμη και στα καλύτερά του, δεν παρείχε ποτέ αυτονομία. Σήμερα βρισκόμαστε να υπερασπιζόμαστε ψίχουλα, ενώ αδυνατούμε να αντικαταστήσουμε το μοντέλο με υποδομές από τα κάτω που δεν βασίζονται στην εξαγωγή υπεραξίας ή στην υπακοή. Έχει συντελεστεί μια μεγάλη στροφή προς την καταναλωτική αφθονία: έξυπνα τηλέφωνα, επώνυμα ρούχα, φορητοί υπολογιστές, οχήματα, ταξίδια είναι πλέον προσβάσιμα σε ευρύτερα στρώματα από ποτέ. Ή τουλάχιστον αυτή είναι η υπόσχεση που οικοδομήθηκε πάνω σε δεκαετίες αστικού εξευγενισμού και επέκτασης της οικονομίας των υπηρεσιών. Τα μεσαία στρώματα είναι βαθιά επενδεδυμένα σε αυτό το υλιστικό κοινωνικό συμβόλαιο, σε σημείο που ο ελεύθερος χρόνος αντικαθίσταται πρόθυμα από εμπορική «επιχειρηματικότητα». Για πολλούς ακτιβιστές της λευκής μεσαίας τάξης, τα όρια ανάμεσα στον «αγώνα» ή τη «δράση» και μια αμειβόμενη σχέση με φιλανθρωπίες ή ΜΚΟ γίνονται ολοένα και πιο θολά. Αυτή η νέα πραγματικότητα βαφτίστηκε «ελευθερία», για να δικαιολογήσει τη θωράκιση των δυτικών κέντρων μέσω στρατιωτικοποιημένων συνόρων και τεχνοκρατικής διαχείρισης. Το κράτος πρόνοιας και η υπόσχεση της καταναλωτικής αφθονίας δεν είναι πια λειτουργία μιας κοινωνίας αλληλεγγύης, αλλά ένα μαλακό εσωτερικό σύνορο που αντικατοπτρίζει την αγκαθωτή, εξωτερική του όψη.
Σε αυτό το πλαίσιο, το κυρίαρχο αφήγημα παρουσιάζει τις εξεγέρσεις της δεκαετίας του 2010 ως κατάλοιπα ή ως παραδείγματα προς αποφυγή. Όμως οι εξεγέρσεις που καθοδηγούνται από τη Gen Z σε όλη την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική αποτελούν μια πραγματική αφύπνιση: η οριζόντια, μαζική, μαχητική δράση στον δρόμο όχι μόνο παραμένει εφικτή, αλλά συνεχίζει να ξεσπά ως η πιο ξεκάθαρη απειλή για τα καθεστώτα όταν η εκλογική πολιτική βαλτώνει. Αυτό σηματοδοτεί μια μετατόπιση από αιτήματα ένταξης και ενσωμάτωσης προς την αντι-ιεραρχική συμμετοχή και την οικοδόμηση νέων αυτόνομων χώρων — μορφές αντίστασης που δεν στοχεύουν στη βελτίωση των κρατικών λειτουργιών, αλλά στην παράκαμψη ή την αντικατάστασή τους.
Γενοκτονία στα σύνορα[1]
Τα ρήγματα στη σημερινή δυτική αριστερά αντανακλούν το βαθύτερο πλανητικό χάσμα. Η νεοφιλελεύθερη εποχή της πληροφορίας όξυνε τον διαχωρισμό ανάμεσα στα οχυρωμένα δυτικά κράτη-φρούρια και τη στρατιωτικοποιημένη περιφέρεια. Στον παγκόσμιο Νότο, ο πόλεμος είναι καθημερινή πραγματικότητα για πολλούς και το τίμημά του το πληρώνουν πιο βάναυσα οι γυναίκες — με απαγωγές, βιασμούς και εκτελέσεις στα χέρια φυλάρχων και τζιχαντιστών. Μια πατριαρχική τρομοκρατία που μοιάζει με ταξίδι στον Μεσαίωνα ευδοκιμεί κάτω από δομές που στηρίζονται από τη φιλελεύθερη Δύση.
Αυτή η τρομοκρατία φτάνει στις ακτές της «Ευρώπης-Φρούριο». Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες πεθαίνουν κάθε χρόνο προσπαθώντας να φτάσουν στην ασφάλεια, κυρίως στη θάλασσα. Πάνω από 10.000 άνθρωποι πέθαναν καθ’ οδόν προς την Ισπανία μόνο το 2024. Ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερος, καθώς αυτές οι μετακινήσεις είναι δύσκολο να καταγραφούν. Το 2023, το Ελληνικό Λιμενικό άφησε περισσότερους από 600 ανθρώπους να πνιγούν σε ένα μόνο ναυάγιο, ως άμεσο αποτέλεσμα της άτυπης πολιτικής επαναπροωθήσεων. Θανατηφόρα περιστατικά από βίαιες επιχειρήσεις push-back καταγράφονται κάθε χρόνο. Η Frontex, ουσιαστικά η ευρωπαϊκή ICE, έχει γίνει η πιο βαριά χρηματοδοτούμενη υπηρεσία της ΕΕ, με δικά της πλοία, αεροσκάφη, drones και όπλα. Το Σώμα Μόνιμης Ανάπτυξης των 10.000 ατόμων είναι η πρώτη και μοναδική πανευρωπαϊκή ένοπλη δύναμη, με προϋπολογισμό που ανταγωνίζεται εκείνους μικρών κρατών.
Όμως η κρατική βία στα σύνορα είναι μόνο μία όψη μιας συστημικής κατάρρευσης. Πίσω της βρίσκεται μια βαθύτερη αντίφαση: ο καπιταλισμός αναδύθηκε από μια κατά βάση αγροτοκτηνοτροφική κοινωνία. Το αγροτικό ζήτημα παραμένει δομικά άλυτο: πώς μπορεί το κεφάλαιο να απορροφήσει, να πειθαρχήσει ή να διαλύσει την αγροκτηνοτροφική παραγωγή, ενώ ταυτόχρονα να αποτρέψει τους πληθυσμούς της υπαίθρου που καθίστανται πλεονάζοντες από το να γίνουν πηγή αστάθειας; Τι συμβαίνει με τη γη, τα ζωντανά, την εργασία, τα συστήματα τροφής και τις κοινωνικές σχέσεις όταν το κέρδος απαιτεί ατέρμονη επέκταση σε έναν κόσμο πεπερασμένων πόρων;
Καθώς τα οικοσυστήματα καταρρέουν και η αγροκτηνοτροφία αποτυγχάνει, όλο και περισσότεροι άνθρωποι εξαναγκάζονται σε μετακίνηση — κάποιοι φεύγουν λόγω ξηρασίας και ερημοποίησης, άλλοι ωθούνται από πλημμύρες, πυρκαγιές ή την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η κλιματική εκτόπιση πληθυσμών είναι εδώ και θα γίνει ολοένα και πιο καθοριστικός παράγοντας της παγκόσμιας μετανάστευσης. Η άνιση επίπτωση της οικολογικής κατάρρευσης αντικατοπτρίζει και ενισχύει το χάσμα ανάμεσα στην οχυρωμένη δυτική ακρόπολη και τη στρατιωτικοποιημένη, αναλώσιμη περιφέρεια. Είναι συντριπτικά οι φτωχότεροι που εξαναγκάζονται να μετακινηθούν, ενώ οι πλουσιότεροι οχυρώνονται πίσω από σύνορα, αναχώματα και ζώνες απαγόρευσης με drones.
Κατά κάποιον τρόπο, τα ανθρώπινα ποτάμια επιστρέφουν στην πηγή και κλείνουν έναν άπειρο βρόχο, οξύνοντας ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στον αναγεννώμενο εθνικισμό και την απελευθερωτική πολιτική. Και δεν υπάρχει πια «Νέος Κόσμος» για να αποικιστεί με τις λεγόμενες «επικίνδυνες τάξεις» της Ευρώπης — τους πλεονάζοντες φτωχούς, τους εκτοπισμένους και τους ριζοσπαστικοποιημένους. Όλο και περισσότερο, η μόνη εναπομείνασα «λύση» του καπιταλισμού φαίνεται να είναι ο μαζικός θάνατος. Η συστηματική σφαγή μεταναστών στις ευρωπαϊκές ακτές δεν είναι δυσλειτουργία, αλλά δομική έκφραση ενός αδιεξόδου.
Οι αγροκτηνοτρόφοι στην Ευρώπη ένιωσαν κι αυτοί αυτό το αδιέξοδο: ότι συγκαταλέγονται σε όσους προορίζονται για θυσία. Η Ελλάδα, μαζί με χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και το Βέλγιο, γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, καθώς οι αγροτοκτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν εκτόξευση του κόστους καυσίμων, ζωικές ασθένειες και δεκαετίες αγροτικής εγκατάλειψης. Τα αιτήματά τους υπερβαίνουν τις επιδοτήσεις, ζητώντας την ανατροπή ολόκληρου του νεοφιλελεύθερου σχεδιασμού της ΕΕ. Η καταστολή υπήρξε σφοδρή και αντιμετωπίστηκε με ευρεία αλληλεγγύη από εργαζόμενους, φοιτητές, αναρχικούς και τοπικές κοινότητες. Ο αγροτοκτηνοτροφικός τομέας αποτελεί ακόμη ένα μέτωπο στη γενικευμένη κατάρρευση των εξορυκτικών οικονομιών υπό το κλιματικό στρες που δημιουργούν κράτος και κεφάλαιο.
Οι γενοκτονίες τείνουν να γίνουν μόνιμη κατάσταση σε ένα σύστημα που, έχοντας εκμεταλλευτεί τον πλανήτη μέχρι τα όριά του, στρέφεται τώρα προς τα μέσα, καταναλώνοντας τον ίδιο του τον πλεονάζοντα πληθυσμό σε μια μάταιη προσπάθεια επιβίωσης. Η νεοαποικιοκρατία καθυστέρησε αυτή την κρίση εξάγοντας την κοινωνική σύγκρουση και λεηλατώντας την περιφέρεια για να χτίσει κράτος πρόνοιας στον πυρήνα. Αυτό κατεύνασε τις εργατικές τάξεις της Δύσης. Όμως η μετανάστευση αναιρεί αυτή τη ρύθμιση, αντιστρέφει τη ροή και φέρνει τις αντιφάσεις στο εσωτερικό.
Ο φασισμός επέστρεψε από την ανάγκη της άρχουσας τάξης να διατηρήσει τον έλεγχο, καθώς ο παλιός συμβιβασμός έχει παύσει να λειτουργεί. Η σοσιαλδημοκρατία είναι απολύτως ακατάλληλη για τη σημερινή στιγμή, εγκλωβισμένη σε πολιτικές εσωτερικής αναδιανομής ενώ το ίδιο το παγκόσμιο σύστημα σαπίζει. Τα εκλογικά αποτελέσματα σε όλη την Ευρώπη επιβεβαιώνουν αυτή την ασημαντότητα.
Αυτό που ήταν πάντα ένας εύθραυστος συμβιβασμός βρίσκεται πλέον σε τελική παρακμή. Η γενοκτονία των μεταναστών δεν είναι απλώς συνέπεια, αλλά έκφραση αυτής της αργής αποσύνθεσης. Η δυτική εξωτερική πολιτική εστιάζει ολοένα και περισσότερο στη συγκράτηση της μετανάστευσης στην πηγή. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να επιλύσουν το παγκόσμιο αγροκτηνοτροφικό ζήτημα. Έτσι, η κρατική βία στα σύνορα, η γενοκτονία και η στρατιωτικοποίηση απορρέουν όλες από την ίδια σάπια ρίζα.
Το σύστημα λειτουργεί πλέον στο σημείο βρασμού. Στο εσωτερικό, η μαζική ριζοσπαστικοποίηση οδηγεί σε κλιμακούμενη καταστολή. Η διαφωνία ποινικοποιείται, η ριζοσπαστική άμεση δράση τίθεται εκτός νόμου ως «εγχώρια τρομοκρατία» και η μηδενική ανοχή γίνεται δόγμα.
Η στρατιωτικοποίηση, επομένως, γίνεται η νέα οργανωτική λογική. Το ιδεολογικό επίχρισμα του Ψυχρού Πολέμου έχει λιώσει. Αυτό που απομένει είναι ανοιχτός ανταγωνισμός, ωμή βία και εντατικοποιημένη καταστολή της διαφωνίας. Η λογική που ισοπεδώνει τη Γάζα και απειλεί τους Κούρδους στη Ροζάβα είναι η ίδια λογική που πνίγει μετανάστες στη Μεσόγειο, δολοφονεί αυτούς και τους υποστηρικτές τους στις ΗΠΑ, δαιμονοποιεί τους μετανάστες στη Βρετανία, ποινικοποιεί την άρνηση και αναδεικνύει αφηγήσεις λευκής υπεροχής.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Όλοι οι κρατικοί δρώντες — παρά τις τακτικές διαφορές — εντέλει ενισχύουν την ίδια καταπιεστική καπιταλιστική νεωτερικότητα και ευθυγραμμίζονται στην προσπάθεια να συντρίψουν κάθε εναλλακτική. Το καθήκον μας, ως ελευθεριακή, αντι-εξουσιαστική κομμουνιστική τάση, είναι να αποκαλύπτουμε αυτή τη μηχανή και να στεκόμαστε στο πλευρό όσων βρίσκονται στις πρώτες γραμμές της αντίστασης — από το Λονδίνο έως τη Μινεάπολη, από το Ιράν έως τη Σρι Λάνκα, από τη Γάζα έως το Περού, και οπουδήποτε αλλού.
Οι ΗΠΑ μπορεί σύντομα να χάσουν τον ρόλο του κεντρικού αρχιτέκτονα του παγκόσμιου συστήματος — και δεν θα πέσουν αθόρυβα. Για εμάς, αυτό μπορεί να είναι και μια ευκαιρία. Ο ρόλος μας είναι να αρθρώσουμε και να εκφράσουμε μια ελευθεριακή κομμουνιστική προοπτική: την καταστροφή του κράτους και τη δημιουργία οριζόντιας συνεργασίας μεταξύ κοινοτήτων από τα κάτω. Η δράση σημαίνει υιοθέτηση ποικιλίας τακτικών, στήριξη όσων στοχοποιούνται από κρατική επιτήρηση και σωφρονιστική βία, και οικοδόμηση δεσμών εμπιστοσύνης με κοινότητες που δέχονται επίθεση. Πρέπει να χαράξουμε χώρους άρνησης όπου η στρατηγική μπορεί να διαμορφώνεται από κοινού και η διαφωνία δεν διαλύει την αλληλεγγύη. Χρειαζόμαστε τοπικές δομές άμυνας και αλληλοβοήθειας ριζωμένες στην καθημερινή ζωή, αντί να τρέχουμε πίσω από αντιδραστικά και ακροδεξιά αφηγήματα και την έκθεση στο μιντιακό θέαμα.
Κάποιες τάσεις της αριστεράς συνεχίζουν να στηρίζουν αυταρχικά καθεστώτα απλώς και μόνο επειδή αντιτίθενται στη Δύση. Όμως ο αληθινός αντιιμπεριαλισμός δεν είναι να διαλέγεις πλευρά σε μια γεωπολιτική σκακιέρα, αλλά να στηρίζεις τους φτωχούς, τους αποικιοκρατούμενους, τα μη δυαδικά άτομα, τις γυναίκες, τους μη λευκούς, τα παιδιά, τους «από κάτω» που υποφέρουν κάτω από κάθε καθεστώς. Πρέπει να συνεχίσουμε να γειώνουμε τις προσπάθειές μας στις ζωές και τις αντιστάσεις των εκτοπισμένων, των εκμεταλλευόμενων και των εξόριστων. Για να χτίσουμε εμπιστοσύνη στις κοινότητές μας, οφείλουμε να παρουσιαζόμαστε ως σύμμαχοι και συνωμότες απέναντι στους εχθρούς στην κορυφή. Και χρειάζεται να ξανασκεφτούμε τις ιδεολογικές μας συνήθειες που μας απομονώνουν και μας κάνουν να μοιάζουμε με lifestyle σέχτα αντί για πολιτική δύναμη.
Υπάρχει μια επίμονη τάση τόσο στον φιλελεύθερο όσο και στον ριζοσπαστικό ακτιβισμό να αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως η Παλαιστίνη ή η κλιματική κατάρρευση ως απομονωμένες «υποθέσεις», καθεμία με το δικό της branding, τις τακτικές και τα αποδεκτά αφηγήματα. Στους χώρους αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, οι μαζικές πορείες είναι — δικαίως — καλοδεχούμενες, αλλά οι αποκλίνουσες τακτικές συχνά αστυνομεύονται. Διαδηλωτές που απορρίπτουν την πασιφιστική, χορογραφημένη δράση παρουσιάζονται ως απειλή για την «ενότητα», αποκαλύπτοντας μια πρωτοποριακή εμμονή με την ευπρέπεια και τη μη βία. Παράλληλα, στα περιβαλλοντικά κινήματα, η αστική συμβολική δράση που οδηγεί σε συλλήψεις — με ελάχιστο στρατηγικό αντίκτυπο — έχει κάνει δημοφιλές ένα μοντέλο δράσης χαμηλού φραγμού και φιλικού στα μέσα. Αυτό το θέαμα είχε κόστος: εκατοντάδες φυλακίστηκαν, η στήριξη της κοινής γνώμης μειώθηκε και η μακροπρόθεσμη οργάνωση βάσης παραμερίστηκε. Για όλη την ορατότητα, ο υλικός αντίκτυπος στις εκπομπές, την εξόρυξη ή τις ροές κεφαλαίου παραμένει αμελητέος μπροστά στην επιταχυνόμενη οικοκτονία.
Η Palestine Action απαγορεύτηκε επειδή οι στοχευμένες τακτικές της — όπως το κλείσιμο ή η κατάληψη εργοστασίων όπλων — άρχισαν να διαταράσσουν την λειτουργία των εταιριών και να επηρεάζουν σοβαρά την παραγωγή οπλισμού. Αντίστοιχα, στη Γερμανία, οι μαζικοί αποκλεισμοί λιγνιτικών/ανθρακικών υποδομών από την Ende Gelände έχουν επανειλημμένα διαταράξει την εξόρυξη και τις μεταφορές, σπρώχνοντας την έξοδο από τον άνθρακα στο πολιτικό mainstream. Οι μορφές δράσεις που ποινικοποιούνται, συχνά, είναι ακριβώς αυτές που έχουν δραστικό αποτέλεσμα.
Δεν θα μείνουμε παθητικοί παρατηρητές της οδύνης και της κατάρρευσης. Το σύστημα ραγίζει. Το καθήκον μας δεν είναι να το επιδιορθώσουμε — αλλά να αντισταθούμε με μια μεγάλη ποικιλία τακτικών — και να χτίσουμε το έδαφος κάτω από τα πόδια μας πριν αυτό καταρρεύσει.
___
NOTES
1. Η ενότητα αυτή αντλεί στοιχεία και επιχειρήματα από εδώ: https://mronline.org/2025/06/18/the-migrant-genocide-toward-a-third-world-analysis-of-european-class-struggle/
